Każdy Polak ma w sobie dresiarza

Każdy Polak ma w sobie dresiarza

Rozmowa z Xawerym Żuławskim, reżyserem filmowym, który na 34. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni pokazał „Wojnę polsko-ruską”
Wprost: Polskie kino jest w dobrej kondycji?

Xawery Żuławski: Utarło się mówić, że jest w fatalnej, ale ja od kilku lat mam całkiem odmienne zdanie. Źle było 15 lat temu, kiedy poza Pasikowskim nikt nie potrafił zrobić składnego filmu. Nasze kino wyszło jednak z marazmu mniej więcej sześć lat temu. Już będąc w Gdyni z  „Chaosem", miałem wrażenie, że istnieje oferta, która może zadowolić widza.

Gdyby miał pan wskazać trzy najlepsze filmy z tych ostatnich lat, co by  to było?

„33 sceny z życia" Małgorzaty Szumowskiej, „Sztuczki” Andrzeja Jakimowskiego, „Plac Zbawiciela” Joanny i Krzysztofa Krauzów.

„Wojnę polsko-ruską" Masłowskiej przeczytał pan, zanim pojawiła się propozycja wyreżyserowania filmu?

Nie, przebrnąłem może przez 40 stron. Nie miałem do tej książki głowy i  cierpliwości. Sięgnąłem po nią z ciekawości, bo o Dorocie Masłowskiej było głośno. Po tych 40 stronach stworzyłem sobie w głowie obraz „Wojny" – pomyślałem: już wiem, co to jest, to taki polski, współczesny „Ulisses”.

Z Dorotą Masłowską trzeba było prowadzić wojnę o „Wojnę"?

Przeszliśmy przez ten okres bez konfliktu. Wiem, o co jej chodziło w  książce, a ona godziła się na moje propozycje. Czasem tylko czemuś się dziwiła, a ja kwitowałem: „Sama tak napisałaś". Wtedy przestraszona mówiła: „Do lochu nas wtrącą”.

Mówił pan, że „Wojna" to film polski, który jednocześnie drapie nas po  polszczyźnie.

Film drapie przez swoją wulgarność. Uwypukla nasz coraz mniejszy zasób słownictwa – mowę potoczną, którą sami się posługujemy, kiedy jesteśmy w  gronie rodziny lub przyjaciół. Wtedy przechodzimy na „poziom Masłowskiej", czyli na nowomowę suto okraszoną przekleństwami, słowa tworzą się na podstawie bluzgów. Ta proza dotyczy pewnego odłamu naszej społeczności, który jest jednak duży i znaczący. Widz zastanawia się, czy on też tak mówi.

To jest film o dresiarzach, a ta mowa to naprawdę ich język?

Trzeba spytać dresiarza. Wiem, że oni chodzili do kina i podobało im  się. Język w „Wojnie" to niezupełnie mowa dresiarza. To język przetworzony przez Masłowską. Tak słyszy dresiarza pisarz. Ten język pokazany jest w krzywym zwierciadle. Prowokacyjnie.

Czy w trakcie pracy nad filmem obserwował pan prawdziwych dresiarzy?

Żyję w Polsce, więc nie muszę jechać do zoo, żeby się przyjrzeć temu gatunkowi. Z nimi się spotyka, współpracuje. Nie każdy dresiarz jest zły, to jest też człowiek klasy pracującej.

Dresiarstwo jest typowo polskim zjawiskiem? 

Raczej wschodnim, bo jest też np. w Rosji. To jest zjawisko państw postkomunistycznych, w których nie ma wielu obcokrajowców i kultura powstaje tylko w obrębie jednego narodu. Francuscy dresiarze to  Algierczycy i Marokańczycy, bo noszą dresy. Ale tam nie mówi się dresiarz i nie ma disco franco.

Nie zarzucano panu, że poszedł na łatwiznę, idąc w ślady ojca, Andrzeja Żuławskiego?

Jasne, że tak, ale już się z takimi zarzutami uporałem. Po prostu nie  widziałem siebie w innej roli. Paradoksalnie, dlatego że mój ojciec odseparował mnie i moje rodzeństwo od świata filmu. Znane nazwisko otwiera, ale też zamyka wiele drzwi.

Lubi pan szczególnie jakiś film ojca, jakąś rolę matki?

Mamę lubię w „Potopie", „Lalce”, „Polowaniu na muchy”. Własną mamę ciężko się jednak ogląda. Znam ją ze zbyt wielu zachowań prywatnych. Ojca cenię za wiele obrazów, m.in. „Najważniejsze to kochać”, „Borysa Godunowa”, „Błękitną nutę”, „Wierność”.

Ojciec – pana inspiracja? 

Na pewno. Inspirująca jest też dla mnie lekcja, którą dostałem od ojca: nie ma sensu powielać dokonań innych.

Dogadywał się pan z ojcem jako młody chłopak?

Dogadujemy się dopiero teraz, gdy zanikły już relacje wychowawczo-mentorskie. Muszę przyznać, że był surowy.

Gdy pana ojciec związał się z 20-letnią Sophie Marceau, pan miał lat 14. Buntował się pan przeciw temu związkowi?

 Dlaczego miałbym się buntować przeciwko szczęściu mojego ojca? On nie  rozwiódł się z moją matką dla Sophie, rozstał się z nią, gdy miałem trzy lata. Zośka nie zajęła niczyjego miejsca. Mimo swojego młodego wieku była osobą bardzo dojrzałą i na dodatek znaną we Francji aktorką. Do  wszystkiego doszła sama, bo nie pochodziła z rodziny filmowej, więc gdy poznała mojego ojca, była już człowiekiem ukształtowanym. Nie odczuwałem zresztą, że jesteśmy zbliżeni wiekowo, bo ja chodziłem do liceum, a ona latała do Hollywood. Dla mnie to była „pani", a nie koleżanka.

Obsadziłby ją pan w swoim filmie?

Nie. Z rodziną się interesów nie robi.

Ale w„Wojnie polsko-ruskiej" zagrała pana żona. Po znajomości?

Znamy się z aktorami, którzy zagrali w filmie. Oni wiedzą, że gdyby Mańka do filmu nie pasowała, toby w nim nie grała. Do naszej pracy podchodzimy bardzo trzeźwo. Oczywiste jest, że pojawiają się oskarżenia o protekcję. Ale moim zdaniem Mańka sama się broni na ekranie.

Gdy się poznaliście, ona była punkówą. Pan przyznawał się do  anarchizowania. Dalej wyznajecie podobne ideały? 

Tego nie można nagle od siebie odseparować. Ale nie mamy czelności mówić o sobie „punki", bo współpracujemy z całą strukturą systemu. Mamy rodzinę, dom, dzieci, które chodzą do szkoły. Dlatego nie możemy udawać, że walczymy z tym i anarchizujemy. Punk to ruch rewolucyjny o głębokich korzeniach i on nie umiera. Zawsze rodzą się nowe punki. Można się ich obawiać, jak się ich nie zna.To są szczury naszego miasta, które walczą wytrwale o wolność, prawdę i tolerancję.

A propos tolerancji, to pana ojciec udzielił w 2008 roku wywiadu rzeki Piotrowi Kletowskiemu i Piotrowi Mareckiemu, który wydała „Krytyka Polityczna". Nie zostawił tam suchej nitki na większości tzw. autorytetów. 

Nie czytałem, ale słyszałem, że strasznie tam nawymyślał różnym ludziom. Nie muszę czytać wywiadów z moim ojcem, żeby wiedzieć, co myśli.

Powiedział tam: „mnie w Wajdzie nie porywa i nigdy nie porywała służebność pewnej nacjonalistycznej idei". Pan się z tym zgadza?

Nie do mnie należy krytykowanie Andrzeja Wajdy. Jestem z innej epoki i z innego pokolenia. Oni z moim ojcem są na podobnym poziomie, znają się od  wielu lat. Ale szczerze mówiąc, nie do końca rozumiem, co mój ojciec przez to chciał powiedzieć.

Mówił też: „Hollandówna nie umie robić filmów, ona umiała pisać scenariusze".

Szanuję ją, ale jest mi obojętna.

Albo: „Wisława Szymborska pisała wiersze o Stalinie i to jakie, kurwa, przerażające. O wiele bardziej przerażające niż to, za co dostała Nobla, choć do dziś nie wiem za co".

Czytałem wiersze, za które dostała Nobla, i nie były tak przerażające. A  wierszy o komunie nie czytałem.

No to może: „W ogóle nigdy nie rozumiałem, co Kutz chce powiedzieć przez swoje filmy, przez swoją działalność polityczną, przez zakochanie w  Gierku. Kto to jest ten człowiek, nie wiem, do dziś nie wiem". Pan wie?

  Znam filmy Kutza i gdy je oglądałem, mając 16-17 lat, to bardzo mi się podobały. Nie wracam do nich, nie puszczam na DVD, ale to, co wtedy zobaczyłem, we mnie zostało i uważam że Kutz jest bardzo sprawnym reżyserem. To, co robi politycznie, to jego sprawa.

„Krzysztof Kieślowski nie wiedział, że >Podwójne życie Weroniki< to jest kicz". Pan też uważa, że to tandeta?

Kicz to jest „Wojna polsko-ruska". W „Podwójnym życiu” jeszcze daleko do  kiczu. To trochę film o niczym, ale go oglądałem, mając 18 lat, i wtedy dla mnie oraz moich znajomych z liceum to była magia. Przeżywaliśmy fakt, że to taki dziwny film i bardzo nam się to podobało.

Pana zdaniem reżyser powinien komentować rzeczywistość w inny sposób, niż kręcąc filmy?

Reżyseria jest zawodem, w którym są mistrzowie, tacy jak Almodóvar, Woody Allen czy mój ojciec. Oni są już filozofami reżyserii. Mój ojciec jest do tego pisarzem. Dlatego ma prawo międlić tę rzeczywistość.

Okładka tygodnika WPROST: 39/2009
Więcej możesz przeczytać w 39/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2009 (1392)

  • Poczta 20 wrz 2009, 19:00 Tępić dzieciorobów Zszokował mnie artykuł „Tępić dzieciorobów" (nr 38). Sam pochodzę z rodziny wielodzietnej i jestem z tego dumny. Choć osobiście nie spotkałem się z jakimś przejawem nietolerancji, to cieszy mnie, ze... 4
  • Na stronie - Dresiarze polityki 20 wrz 2009, 19:00 Wdeptać w glebę i upokorzyć – to nowe motto naszych politycznych elit. I wcale to nie jest ironiczne, jak w piosence Kazika „12 groszy”, gdzie bohater „wyk… z laczka i poprawia z kopyta”, lecz zwyczajnie dresiarskie. Bo mentalne dresiarstwo... 5
  • Z życia koalicji 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego Donald Tusk nie zaszczycił Obamy pogawędką przez telefon? Dwóch polityków PO i trzy wersje (i niech nam ktoś powie, że to nie jest prawdziwie polska partia!): 1) nie bardzo kumał, o co chodzi z tą tarczą; 2) po spotkaniu... 6
  • Z życia opozycji 20 wrz 2009, 19:00 Pyszna historyjka. Otóż w tekście Agnieszki Kublik poświęconym zamieszaniu wokół Telewizji Burdelicznej zamieszczona jest wypowiedź ministra Grada, który twierdzi, że nie zna pani profesor Nowińskiej (którą skierował do rady... 7
  • Koszyk pobożnych życzeń 20 wrz 2009, 19:00 Stał się cud. Mamy koszyk usług medycznych – cieszy się Ministerstwo Zdrowia. Czy teraz każdy pacjent będzie wiedział, co, gdzie i za ile mu się należy? Ależ skąd! Mimo że prezydent Lech Kaczyński podpisał rządową nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, tak... 8
  • Skaner 20 wrz 2009, 19:00 14
  • Putin wykiwał Tuska 20 wrz 2009, 19:00 Otwarcie Zalewu Wiślanego jest fikcją. Zgadzając się na przepływ polskich statków, Władimir Putin jednocześnie odciął Elbląg od zagranicznej żeglugi. Odblokowanie zalewu na początku września przedstawiano jako jeden z głównych... 14
  • Rabat zamiast tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Rząd Donalda Tuska w zamian za rezygnację z budowy tarczy będzie chciał uzyskać od Waszyngtonu rabat na zakup rakiet Patriot – dowiedział się „Wprost". Według planu rozwoju Sił Zbrojnych RP na lata 2009-2018 modernizacja... 14
  • Gazowe konsultacje 20 wrz 2009, 19:00 Konsultacje w sprawie zakupu gazu z Kataru i negocjacji z Gazpromem będą prowadzone z udziałem przedstawicieli rządu w Kancelarii Prezydenta – dowiedział się „Wprost". – To będzie robocze spotkanie. Chcemy, by doszło... 14
  • Przegląd prasy zagranicznej 20 wrz 2009, 19:00 Gorący wieczór. W niedzielę 13 września Niemcy przeżyli najgorętszy od wielu lat polityczny wieczór. W transmitowanej przez cztery stacje telewizyjne debacie urzędująca kanclerz RFN Angela Merkel starła się w przedwyborczym pojedynku z... 20
  • Puls gospodarki 20 wrz 2009, 19:00 Śmierć na zdrowie Ubiegałeś się o kredyt hipoteczny, ale bank przedstawił ci wygórowane wymagania i odprawił z kwitkiem? Właśnie poczułeś na własnej skórze skutki tego, o czym przed rokiem czytałeś tylko w gazetach. Bankructwa... 21
  • Tkwimy w greckim kapitalizmie 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Leszkiem Balcerowiczem, profesorem ekonomii, prezesem fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju, wicepremierem i ministrem finansów w rządach Tadeusza Mazowieckiego, Jana Krzysztofa Bieleckiego i Jerzego Buzka, szefem NBP w latach 2001-2007 22
  • PiS-SLD: sojusz samotnych wysp 20 wrz 2009, 19:00 Nic tak nie łączy jak wspólny wróg. PiS i SLD mogą mieć inne zdanie na każdy temat, ale zgadzają się, że rząd Tuska jest fatalny. Czy to wystarczy, żeby zbudować sojusz sięgający dalej niż na Woronicza? 24
  • Poczet baronów związkowych 20 wrz 2009, 19:00 Karol Guzikiewicz i Roman Gałęzewski – szefowie „Solidarności" w Stoczni Gdańskiej. Głównodowodzącym w tym duecie jest Gałęzewski, który za rządów Jarosława Kaczyńskiego z tylnego siedzenia sterował zarządem... 26
  • Zapytaj Wprost - Polska ma szczęście 20 wrz 2009, 19:00 Na 10 pytań czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jacek Saryusz-Wolski, eurodeputowany Platformy Obywatelskiej. 30
  • Plus ujemny - Stringi na tarczy 20 wrz 2009, 19:00 Kto to jest? Mówi o wszystkim, tylko nie o tym, co tak naprawdę zajmuje jego umysł. To mężczyzna uwodzący kobietę. Cóż, podobnie czynią kobiety, dodając do tego cudowne bodźce wzrokowe. Kiedyś zapewne powstaną urządzenia, które umożliwią zeskanowanie myśli partnera w trakcie... 31
  • Jak się zmienia polszczyzna 20 wrz 2009, 19:00 Jaka jest polszczyzna po dwóch dekadach transformacji? Kilka lat temu diagnozy części językoznawców przybierały ton katastroficzny. Najwyraźniej wyczuwało się go w 1995 r. w trakcie Forum Kultury Słowa we Wrocławiu. – Polszczyzna nam się kundli! – grzmiał Andrzej... 33
  • Filozof pod siatką 20 wrz 2009, 19:00 Jego charakter zdradza nie to, jak poprowadził polskich siatkarzy do mistrzostwa Europy, lecz to, jak uwiódł kobietę swego życia. Jeszcze jako młody chłopak Daniel Castellani wraz z kolegami wybrał się do baru. Przy jednym ze stolików siedziała urodziwa dziewczyna. „Ona... 42
  • Brak dyplomu to wielki błąd 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Robertem Lucasem, wieloletnim profesorem University of Chicago, laureatem Nagrody Nobla z ekonomii w 1995 r. 46
  • Opieszały Fundusz Emerytalny 20 wrz 2009, 19:00 Tylko w 2008 r. klienci OFE stracili 22 mld zł, co odbije się na ich przyszłych emeryturach. Tak gigantycznej straty można było uniknąć, gdyby fundusze mogły bez ograniczeń inwestować środki za granicą, czego obecnie zabrania im polskie prawo. 48
  • Przezorny zawsze ugodowy 20 wrz 2009, 19:00 Kończąc dziesięcioletni spór z Eureko o PZU, Aleksander Grad ma szansę ocalić nie tylko własną skórę, ale także budżet państwa. Tylko dzięki sprzedaży akcji polskiego ubezpieczyciela do państwowej kasy może wpłynąć nawet 10 mld zł. Drugie tyle rząd może dostać ze specjalnego... 50
  • Głos z Ameryki - Małe firmy leżą 20 wrz 2009, 19:00 Wskaźnik bezrobocia w USA wzrósł z 9,4 proc. w lipcu do 9,7 proc.w sierpniu. Ujawnił się poważny problem wynikający z różnic między firmami wielkimi a małymi, a więc między tymi, którzy mają, a tymi, którzy nie mają. 51
  • Dekalog świńskiej grypy 20 wrz 2009, 19:00 Czy Polsce grozi epidemia świńskiej grypy? – Wirus nie musi się zmutować, żeby się stać groźniejszy. Wystarczy zmiana temperatury, zimniejsze i bardziej suche powietrze, a wirus stanie się bardziej agresywny – ostrzega prof. Ivan Hung z wydziału medycyny... 52
  • Płaczę, więc jestem 20 wrz 2009, 19:00 Dlaczego ludzie płaczą? Jeszcze niedawno naukowcy uważali, że jest to reakcja na ból i stres. Biolog Oren Hasson z uniwersytetu w Tel- Awiwie uważa jednak, że płacz jest subtelnym sposobem manipulacji; pojawił się, by zwiększyć szanse przetrwania w społeczeństwie. Hasson... 56
  • Seks w oku 20 wrz 2009, 19:00 Twarz mężczyzny może wyzwalać w kobiecie różne zachowania. Wszystko zależy od tego, w której fazie cyklu miesiączkowego się znajduje. W okresie płodnym panie preferują mężczyzn o wyrazistych rysach – lgną do twarzy seksowych, emanujących pewnością siebie, siłą woli i... 58
  • Nowy Stary Testament 20 wrz 2009, 19:00 Fragment najstarszej Biblii świata, Kodeksu Synajskiego, odkryto w klasztorze św. Katarzyny na Synaju. Starożytną księgę, nazywaną z łaciny Codex Sinaiticus, spisano po grecku na pergaminie mniej więcej w połowie IV wieku n.e. 68
  • Laczki Jezusa 20 wrz 2009, 19:00 „Kto nie docenia Merkel, ten już przegrał – albo nie myśli, jak wykorzystać posiadaną broń, albo zauważa po fakcie, że ją stracił” – mówi Horst Seehofer, szef bawarskiej Unii Chrześcijańsko-Społecznej (CSU). Dlatego w wyborach nie chodzi o to, kto... 70
  • Pani mafia 20 wrz 2009, 19:00 „Mamo, co to jest mafia?” To pytanie kilkuletniego synka sprawiło, że 37-letnia Giuseppina Vitale postanowiła wyznać całą prawdę o sobie i swojej rodzinie. Giuseppina pochodzi z miasta Partinico na Sycylii, zdominowanego przez mafijne klany. W kraju, gdzie... 72
  • Niemcy są ważniejsze dla USA niż Polska 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa ze Zbigniewem Brzezińskim, amerykańskim sowietologiem polskiego pochodzenia, byłym doradcą prezydenta Jimmy’ego Cartera. 74
  • Niepokornie - Amerykańska masakra tarczą antyrakietową 20 wrz 2009, 19:00 Koniec polskich marzeń o amerykańskiej tarczy – krzyczał czerwony pasek w telewizorze. „Cios w plecy. Zdrada. Jak mogli nam to zrobić? I to 17 września” – skojarzyli błyskawicznie posłowie PiS, a na ich twarzach malowały się żal i zdziwienie. 75
  • Falenica - jak Monte Cassino 20 wrz 2009, 19:00 To oni mieli wygrać wojnę: 13. Dywizja płk. dypl. Władysława Zubosz- -Kalińskiego, 27. Dywizja gen. Juliusza Drapelli plus Pomorska Brygada Kawalerii płk. Adama Zakrzewskiego. Razem tworzyli tzw. grupę interwencyjną gen. Stanisława Skwarczyńskiego. 78
  • Życie musi być usłane kolcami 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Igorem Mitorajem, rzeźbiarzem 80
  • Między maskami 20 wrz 2009, 19:00 Igor Mitoraj to – paradoksalnie – jeden z najbardziej kontrowersyjnych artystów. Wzbudza większe emocje niż działania akcjonistów i dadaistów razem wziętych. 82
  • Każdy Polak ma w sobie dresiarza 20 wrz 2009, 19:00 Rozmowa z Xawerym Żuławskim, reżyserem filmowym, który na 34. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni pokazał „Wojnę polsko-ruską” 84
  • Wojna wódki z colą 20 wrz 2009, 19:00 Normalnie poprosiłbym panią o colę, ale po tym filmie muszę poprosić o wódkę z colą. To zamówienie w barku przy sali kinowej najlepiej oddaje nastrój na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Inteligentni i wykształceni, bezgranicznie oddani swojej pasji ludzie starają... 86
  • Pięćdziesiątka bossa novy 20 wrz 2009, 19:00 „Wezmę cię do łóżka, nie płacz już, głuptasie, patrz, tu jest poduszka i dla ciebie jasiek” – śpiewała Maryla Rodowicz w latach 70. w „Bossa novie do poduszki”. Ale bossa nova nie usypia: choć kołysze, koi i uspokaja, przydaje też pozytywnej... 88
  • Ogród – domowa oaza 20 wrz 2009, 19:00 W nowoczesnym ogrodzie wcale nie rośliny są najważniejsze. Mają być zaledwie dodatkiem do przestrzeni, która spełnia funkcję domowej oazy ciszy i spokoju. Ogród staje się elementem wystroju wnętrza, a raczej otoczenia naszych mieszkań. 90
  • Lucerna – szwajcarskie Las Vegas 20 wrz 2009, 19:00 Kiedy Szwajcar pyta rodaka, skąd pochodzi, i słyszy, że z Lucerny, zazwyczaj na chwilę milknie. Co można powiedzieć osobie, która jest bogata, uczciwa i pracowita, ale zadziera nosa? Bycie obywatelem jednego z najbogatszych miast świata, miejsca, gdzie bogactwo wcale nie jest... 92
  • Zielone na kołach 20 wrz 2009, 19:00 Wstrętu do ekologii można się było nabawić podczas tegorocznego salonu motoryzacyjnego we Frankfurcie. Wszyscy producenci ścigali się o to, który model emituje do atmosfery najmniej dwutlenku węgla i ogranicza tym samym efekt cieplarniany. A dla przyrodniczej równowagi... 94
  • Skibą w mur - Gudbaj Amerika! 20 wrz 2009, 19:00 Entuzjazm Polaków dla słowa „Ameryka” słabnie jak Krzynówek goniący za piłką. Nasza ślepa miłość do Ameryki była znana od lat. Podobało nam się wszystko, co amerykańskie, nawet jeśli było szmelcem. Gdy wysłużony złom, zwany F-16, dotarł do Polski w liczbie kilku... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany