Jak się leczą Polacy

Jak się leczą Polacy

Co trzeci przewlekle chory Polak nie stosuje się do zaleceń lekarza. Sam określa moment zakończenia farmakoterapii, reguluje dawki leków, bywa nawet, że sam decyduje o ich zmianie – wynika z analizy, którą zleciła założona przez Polpharmę i należąca do jej grupy Fundacja na rzecz Wspierania Rozwoju Polskiej Farmacji i Medycyny. Skutek? Coraz częstsze niepowodzenia w terapii i ogromne marnotrawstwo leków. Na takie „nietrafione” leczenie NFZ wydaje 6 mld zł rocznie.
Należymy do najmniej posłusznych pacjentów wśród obywateli UE obok Ukraińców, Estończyków i Norwegów. Podporządkowanie się lekarskim zaleceniom deklaruje niewiele ponad 60 proc. Polaków, o 30 proc. mniej niż Portugalczyków i o 25 proc. mniej niż Holendrów, Greków czy Finów –  podają specjaliści z duńskiego Instytutu Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Southern Denmark. Z Polakami w tej niechlubnej statystyce mogą konkurować jedynie Amerykanie. Z raportu WHO (z 2003 r.) wynika, że  w USA tylko 50-60 proc. pacjentów chorych przewlekle należycie stosuje się do zaleceń lekarzy w przyjmowaniu leków. Od 5 proc. do 10 proc. chorych wcale nie przyjmuje przepisanych leków. Pacjenci najczęściej nie  chcą zażywać środków na nadreaktywność pęcherza objawiającą się m.in. częstym oddawaniem moczu. Dziewięciu na dziesięciu obywateli USA chorych na tę przypadłość nie stosuje leków, bo nie widzi szybkich efektów leczenia – wynika z badań przeprowadzonych przez prof. Lindę Brubaker z  chicagowskiego Uniwersytetu Loyola. 89 tys. Amerykanów co roku umiera z  powodu nadciśnienia, bo nie biorą przepisanych im farmaceutyków – podali z kolei analitycy z amerykańskiego Instytutu Opieki Zdrowotnej New England. W USA roczne koszty zaniechanych terapii lekowych szacowane są na 100 mld dolarów. Ze skali problemu zdaje sobie sprawę Narodowa Rada Farmaceutyczna (National Pharmaceutical Council), która postanowiła walczyć z ignorowaniem leczenia przez osoby przewlekle chore. Do jej kampanii włączyło się 90 proc. amerykańskich pracodawców, bo pracownik, który źle się leczy, jest też mało wydajny i częściej nieobecny.

W Polsce jedna na pięć przewlekle chorych osób samowolnie zarzuca kurację, o ile uzna, że minęły niepokojące dolegliwości. Decyzja taka łatwiej przychodzi tym, którzy nie ufają umiejętnościom leczących ich specjalistów. Sceptycznych pacjentów jest całkiem sporo (aż 38 proc. wszystkich chorych nie ufa lekarzowi). Spośród nich co trzeci sam wybiera moment odstawienia leków. Chorzy równie często rezygnują z  farmaceutyków, w sytuacji gdy terapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów (29 proc. przypadków). Z reguły następuje to zastanawiająco szybko. W trzech przypadkach na dziesięć przewlekle chory nie przyjmuje nawet jednego opakowania leku – wynika z badania Pentor Research International, przeprowadzonego na zlecenie należącej do grupy Polpharma Fundacji na rzecz Wspierania Rozwoju Polskiej Farmacji i Medycyny. Nie  zawsze pacjenci zarzucają leczenie z własnej woli. Robią to także dlatego, że nie mogą dostać się do lekarza, żeby otrzymać kolejną receptę. Dotyczy to co dziesiątego leczonego. A przecież wypisana recepta nie oznacza jeszcze wykupienia leków. Pieniądze, a właściwie ich brak, decydują o tym, że ponad połowa chorych od czasu do czasu rezygnuje z wizyty w aptece. Jedna czwarta z niesubordynowanych pacjentów przyznaje, że robi to często.

Chorzy nierzadko przerywają też leczenie, gdy pojawiają się powodowane lekami dolegliwości, szczególnie z przewodu pokarmowego (47,8 proc. rezygnacji) – wynika z badań dr Alissy R. Segal z Massachusetts College of Pharmacy & Health Sciences. Inni odstawiają leki, kiedy tylko nastąpi chwilowa poprawa stanu zdrowia (26,1 proc.), dlatego że mają dosyć reżimu codziennego przyjmowania leków (13,1 proc.), obawiają się skutków ubocznych z powodu długotrwałego leczenia (8,7 proc.), a także wtedy, kiedy koszty terapii są zbyt wysokie (4,3 proc.).

Amerykański Związek Emerytów (American Association of Retired Persons – AARP) twierdzi, że po pięciu latach terapii kontynuuje ją zaledwie nieco ponad 10 proc. osób po 56. roku życia. Po dwóch miesiącach od rozpoczęcia przyjmowania leków zainteresowanie terapią utrzymuje zaledwie co drugi leczony – i to niezależnie od typu schorzenia (cukrzyca, choroby układu krążenia, depresja, nadmierna otyłość). Nie zawsze do przyjmowania leków należytą wagę przykładają nawet chorzy na AIDS oraz osoby, które żyją z  przeszczepionymi narządami – komunikuje AARP.

Chorzy nie są motywowani do leczenia, bo lekarze zbyt rzadko wykazują wobec nich jakąkolwiek troskę – wynika z badań, które dopiero co  zakończyli pracownicy Politechniki Wrocławskiej oraz Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej we Wrocławiu. Lekarze są szorstcy, małomówni,nadmiernie operują terminologią medyczną i pod względem umiejętności komunikacyjnych wypadają gorzej niż reszta przedstawicieli tzw. zawodów społecznych, wymagających częstego kontaktu z innymi. Chorzy na ogół nie są dla medyków partnerami do rozmów – oceniają autorzy badania. Zamiast straszyć konsekwencjami nieprzestrzegania zaleceń, lekarze powinni podkreślać korzyści płynące ze stosowania terapii. Niestety, sztuka rozmowy z pacjentem jest najsłabszym ogniwem szkolenia lekarzy. Dlatego założona przez Polpharmę Fundacja na rzecz Wspierania Rozwoju Polskiej Farmacji i Medycyny pomaga studentom uniwersytetów medycznych przygotować się do prowadzenia dialogu z  pacjentami. Wielu chorych nie traktuje poważnie zaleceń lekarskich także dlatego, że są zbyt lakoniczne, a przez to nieprzekonujące i  niezrozumiałe. Takimi pozostaną, dopóki lekarze nie mają czasu na  leczenie. W przychodniach Lublina średni czas trwania wizyty, wyliczony przez specjalistów z Zakładu Zarządzania i Ekonomiki Ochrony Zdrowia Akademii Medycznej w Lublinie, nie przekracza 15 minut (w 60,7 proc. wypadków), ale często pacjenci muszą się zadowolić 10 minutami (25,7 proc.). Dwa razy dłużej trwa konsultacja w warszawskim Centrum Onkologii – Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, ale i tamtejsi ciężko chorzy pacjenci mają średnio nie więcej niż minutę na zadawanie pytań odnośnie do terapii.

To, jak długo przebywamy w gabinecie lekarskim, nie ma zresztą większego znaczenia dla naszej wiedzy o chorobie. Przeprowadzone w 2003 r. w  Wielkiej Brytanii badanie zachowań przewlekle chorych pacjentów wykazało, że aż 60 proc. z nich zaraz po wyjściu od lekarza zapomina, jakie zalecenia w sprawie leków starał się im przekazać specjalista. Podobnie jest w Polsce. Połowa pacjentów ankietowanych przed kilku laty przez CBOS przyznawała, że próbowali dopytać się lekarza o szczegóły diagnozy i sposoby proponowanego leczenia. Aż w 71 proc. wypadków dodatkowe rozmowy nie rozwiewały jednak wątpliwości pacjentów. Nic więc dziwnego, że tylko co setny (sic!) Polak w trudnych chwilach oczekuje od  swojego lekarza wsparcia psychicznego – wynika z analizy CBOS.

Z kolei lekarz najczęściej jest przekonany, że skoro pacjent o nic nie pyta, to  znaczy, że wie wszystko na temat swojego schorzenia. A pacjent nie pyta, bo obawia się irytacji lekarza i nie chce zdradzić swojego braku zaufania do specjalisty. Coraz częściej jest tak, że odpowiedzi na  pytania, których nie mieliśmy odwagi zadać lekarzowi, szukamy na  internetowych forach. 74 proc. pacjentów deklaruje stałe korzystanie ze  stron internetowych zawierających rady, w jaki sposób zażywać leki –  wynika z ustaleń Roxany Radulescu z Europejskiego Forum Pacjentów. –  Każda złotówka wyłożona na fachową edukację pacjenta z astmą daje 15-25 zł oszczędności ze względu na rzadszą hospitalizację – wylicza prof. Wacław Droszcz, jeden z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Chorych na  Astmę w Warszawie.

Czasami jednak w dziwnych zachowaniach pacjentów trudno doszukiwać się winy lekarza. Badania przeprowadzone na zlecenie brytyjskiej sieci aptek Lloyds Pharmacy ujawniły, że chorzy np. połykają tabletki wraz z zabezpieczającym je opakowaniem lub wysypują lek z  ochronnych kapsułek i popijają płynami zaburzającymi wchłanianie farmaceutyku. – Nierzadko środki przeciwbólowe i antybiotyki przepisane jednej osobie służą członkom całej rodziny – alarmuje Rebecca Snead z  amerykańskiego Narodowego Związku Stowarzyszeń Farmaceutycznych (National Alliance of State Pharmacy Associations). To igranie nie tylko ze zdrowiem, ale też z życiem.

Znaczna część pacjentów co prawda twierdzi, że jest zainteresowana stanem swojego zdrowia (64 proc.), ale tylko 2 proc. we właściwy sposób reaguje na dolegliwości. 11 proc. uczciwie przyznaje, że niezbyt zważa na pojawiające się kłopoty ze  zdrowiem, a 2 proc. w ogóle nie dba o dobry stan organizmu – wynika z  ustaleń Fundacji na rzecz Wspierania Rozwoju Polskiej Farmacji i  Medycyny, prowadzonej pod egidą Polpharmy. Dr Shevaun Neupert z  Uniwersytetu Stanowego Karoliny Północnej twierdzi, że w systematycznym zażywaniu leków wcale nie przeszkadza np. nadmiar obowiązków zawodowych. Co więcej, aktywni ludzie najczęściej zapominają o medykamentach w  dniach wolnych od pracy. Dla starszych pacjentów zgubna jest każda zmiana codziennego spokojnego harmonogramu zajęć. Kilkanaście procent seniorów w USA zażywa każdego dnia co najmniej 10 tabletek. Specjalne aplikatory to za mało, żeby emeryci nie pogubili się w dawkowaniu –  uważają specjaliści z amerykańskiego Centrum Techniki i Procesów Starzenia (Center for Technology and Aging). – Najgorzej zażywane są leki w południe i wieczorami. Co trzeci chory zapomina o tym obowiązku –  wyliczył dr hab. Przemysław Kardas, kierownik I Zakładu Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Nadzieje na poprawę tego stanu rzeczy budzą supertabletki, w których znajduje się kilka aktywnych składników, np. aspiryna, zbijająca cholesterol statyna oraz substancje obniżające ciśnienie krwi. Problemem są jednak zbyt małe dawki tych substancji. A większe być nie powinny, bo mogą wywoływać działania niepożądane.

Wiele osób przestaje się leczyć, gdyż farmaceutyki wywołują u nich większe dolegliwości niż sama choroba. Często dzieje się tak przy schorzeniach układu krążenia, cukrzycy, osteoporozie. Spośród19 tys. pacjentów cierpiących na nadciśnienie po sześciu miesiącach terapii nie  było już nikogo, kto sprostałby reżimowi leczenia – wynika z badań grupy włoskich naukowców pracujących pod kierunkiem prof. Giampiero Mazzaglii. W Polsce leczy się zaledwie kilkanaście procent osób ze schorzeniami kardiologicznymi. Ale i spośród nich połowa nie zażywa leków systematycznie.

Lekarze tęsknią za uświadomionymi i rozumnymi pacjentami. Takimi, którzy przychodzą po poradę z wypisaną na kartce listą zażywanych już specyfików. To pozwala na uniknięcie groźnych interakcji leków. Co z  tego jednak, skoro – jak wyliczyli członkowie Amerykańskiego Towarzystwa Medycznego (American Medical Association) – niemal połowa medycznych nauk, w tym także farmacja, dezaktualizuje się średnio co 10 lat. Lekarz, który nie uzupełnia wiedzy, już kilka lat po studiach równie często może swoimi radami zaszkodzić, jak pomóc pacjentom.


Okładka tygodnika WPROST: 22/2010
Więcej możesz przeczytać w 22/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • bez-nazwy   IP
    Jak ja tutaj podam co mnie spotkalo,to nie uwierzycie.
    Leczyli mnie polscy lekarze na zapalenie pluc,a to byl
    rak a nie zapalenie.Dlatego nie mam zaufania ani do polskich lekarzy,ani do polskich lekow.Gdyby nie jeden
    lekarz z Niemiec,dr.Gordon,to bym chyba dawno gryzl ziemie
    To jest coprawda lekarz medycyny koplementarnej,polskiego
    pochodzenia,ale ma inne wyksztalcenie (USA i Niemcy).
    Nie ma porownania do naszych \"znieczulonych\" lekarzy.
    Tak powinien leczyc kazdy lekarz w Polsce,uczciwie i
    solidnie,nie tylko dla forsy.Podaje adres i telefon
    dr.Gordon Theodor,Duesseldorf,Schadowstr.28.
    Telefon;OO49-211-329769 albo O173-74 34 O76.
    Ten doktor zrobil u mnie przeszczepienie tkanek,no
    i to pomoglo.Od trzech lat mam wszystkie wyniki w normie
    Takie przeszczepienie \"Cellularterapia\" ,to zabieg w
    tylko jednym dniu.Pacjent dostaje 8 nowych,zdrowych tkanek
    i na drugi dzien jedzie do domu.Koszt tej terapii wynosi
    razem z badaniami 2.5OO,-Euro,to nie jest za wiele,bo
    w Stanach to kosztuje 3x tyle.Medykamenty jakie mnie
    przepisal dr.Gordon bralem konsekwentnie,bo widzialem
    sam poprawe mego zdrowia.
    Ale te antybiotyki na zapalenie pluc,to byla wielka
    granda,tak mnie leczyli w Polsce i to na raka pluc !!
    Jeden wielki SKANDAL !!!
    poprawe zdrowia
    • ------------   IP
      Przypomnienie dla lekarzy - ostre zapalenie prostaty leczy sie min 28 dni, jesli ja dostałem antybiotyk na 10 dni to efekt jest taki ze juz 4 lata lecze zapalenie przewlekłe, i sorry, teraz ja wyszukuje sobie metody leczenia i wspolpracuje z lekarzem z ktorym razem mozna ustalic leczenie ( jak juz ustale to sie tego trzymam ), jesli lekarz łamie podstawowe ksiazkowe zalecenia to niech sie pozniej nie dziwi ze pacjent sam sie probuje ratowac, w sumie to ja cierpie nie on, a juz ostatnia hipokryta jest lekarz ktory sie wypowiada, ze, hmm, 50 letni faceci z problemami ze wzwodem powinni sie do niego zglosic i on ma dla nich ratunek a olewa 30 latka ktoremu zapalenie prostaty nie tylko uniemozliwia wspolzycie ale takze powoduje ze biega do toalety co 2 godziny, nie moze dluzej usiedziec np na fotelu samochodowym i traci duzo na aktywnosci zawodowej

      Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2010 (1425)

      • Polska płynie 23 maj 2010, 17:45 Polska płynie – Wymiar tego żywiołu jest bez precedensu w historii ostatnich 160 lat – mówił w Sejmie premier Donald Tusk. – Nie mogę zapewnić, że wszystko, co najgorsze, mamy za sobą – dodawał Jerzy Miller, szef MSWiA. W dorzeczu Wisły kataklizm był... 4
      • Pytań moc 23 maj 2010, 17:45 Pytań moc Katarzyna Kozłowska p.o. redaktor naczelny Miarą twojej siły jest siła twoich wrogów. Nic więc bardziej przykrego niż pokraczność nieprzyjaciela. Wielka woda, która oblała Polskę, nie ma powodów do frustracji. Za przeciwnika ma naszego ministra od spraw wewnętrznych,... 9
      • Z życia koalicji, z życia opozycji 23 maj 2010, 17:45 Ale premier Donek miał zabawną minę podczas prezentacji komitetu honorowego Wujka Narodu; tej, na której Wajda straszył wojną, a Bartoszewski perorował o zwierzętach futerkowych i ludziach, którzy nigdy nie byli ojcami niczego. Tusk patrzył i w duszy pewnie rozdziawiał gębę ze... 10
      • SKANER 23 maj 2010, 17:45 12
      • Powódź zdemolowała kandydatom kalendarze 23 maj 2010, 17:45 PiS wahał się, czy z powodu powodzi nie odwołać inauguracji kampanii Jarosława Kaczyńskiego na pl. Teatralnym w Warszawie. PO przełożyła na czerwiec planowaną tydzień później w tym samym miejscu konwencję Bronisława Komorowskiego, choć woda była tu tylko pretekstem. 12
      • Filipek popiera Kaczyńskiego 23 maj 2010, 17:45 Byli posłowie Samoobrony Krzysztof Filipek, Andrzej Grzesik i Henryk Ostrowski wejdą do rolniczego komitetu poparcia dla Jarosława Kaczyńskiego – dowiedział się „Wprost”. Ma też dojść do pojednania PiS z jednym z najpopularniejszych na wsi polityków... 13
      • Debata prezydencka 2010 we „Wprost” 23 maj 2010, 17:45 Część pierwsza: Gospodarka „Wprost” postanowił przełamać niechęć sztabów do debat przedwyborczych i najważniejszym kandydatom na prezydenta zadał pytania, których dotychczas nie zdołano im w tej kampanii zadać. Na pytania debaty „Wprost” nie... 14
      • Przegląd prasy zagranicznej 23 maj 2010, 17:45 Rosja w centrum kampanii wyborczejThe Daily TelegraphKilka tygodni przed przyspieszonymi wyborami ogłoszonymi po niespodziewanej tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego Moskwa znalazła się w centrum kampanii prezydenckiej. Więzy z odwiecznym... 18
      • Puls gospodarki 23 maj 2010, 17:45 Unia działa poza Unią Nie tylko Grecja może liczyć na pomoc. Unia podaje dłoń także krajom spoza wspólnoty – Ukrainie i Kirgistanowi. Na pomoc dla nich wyasygnowano 541 mln euro. 500 mln otrzyma borykająca się z kryzysem Ukraina,... 20
      • Wszyscy ludzie prezydenta 23 maj 2010, 17:45 Kto po wyborach trafi do Kancelarii Prezydenta? Dwumetrowy dyplomata, były polityk Unii Wolności i myśliwy czy może raczej harcerz, partyjny trockista i autor takich powiedzonek jak „wyliniały wezyr”? Przedstawiamy zaplecze dwóch głównych kandydatów: Bronisława... 22
      • Ostatnie minuty Tu-154M wciąż niewyjaśnione 23 maj 2010, 17:45 Ustalenia rosyjskich śledczych dotyczące katastrofy samolotu z polską delegacją, do której doszło 10 kwietnia, potwierdzają hipotezę „Wprost” postawioną w artykule „Śmiertelna seria” (numer 18/2010). W Smoleńsku lądowano na siłę mimo skrajnie... 26
      • Nie zakochałem się w budżecie 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z Januszem Lewandowskim, komisarzem unijnym ds. budżetu 28
      • Rozmowa niepolityczna - Moja żona pije i pali 23 maj 2010, 17:45 Bogusław Sonik, poseł do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej 30
      • Zapytaj wprost - Najważniejsze jest prawo do życia 23 maj 2010, 17:45 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Marek Jurek, b. marszałek Sejmu, kandydat na prezydenta. 33
      • Jak się leczą Polacy 23 maj 2010, 17:45 Co trzeci przewlekle chory Polak nie stosuje się do zaleceń lekarza. Sam określa moment zakończenia farmakoterapii, reguluje dawki leków, bywa nawet, że sam decyduje o ich zmianie – wynika z analizy, którą zleciła założona przez Polpharmę i należąca do jej grupy Fundacja... 35
      • David Kameleon 23 maj 2010, 17:45 David Cameron Jest najmłodszym od ponad stu lat brytyjskim premierem, jest też pierwszym od ponad trzydziestu lat szefem rządu koalicyjnego. Gdyby to był amerykański sen, David Cameron pochodziłby znikąd, czyli ze slumsów, z rodziny ubogich imigrantów i czerpałby wolę walki z... 40
      • Por@nki @rłukowicza 23 maj 2010, 17:45 Kocham poranki. Od zawsze podobne. Zanim na dobre świat się rozkręci, mówimy sobie „dzień dobry” z kubkiem czarnej mocnej kawy i grubym plikiem gazet. Uwielbiam ich zapach. Uwielbiam ich szelest. Ta siódma rano to mój rytuał, a z drugiej strony – najbardziej... 43
      • Polska nie jest demokratyczna 23 maj 2010, 17:45 Kazimierz Marcinkiewicz premier RP w latach 2005-2006 44
      • Sieć bez białych plam 23 maj 2010, 17:45 Z internetowej mapy Polski coraz szybciej znikają białe plamy, czyli obszary pozbawione dostępu do sieci. Działają już technologie umożliwiające połączenie z internetem w dowolnym miejscu (via satelita). Bardziej mozolne może się okazać przekonanie Polaków, że internet jest... 46
      • Czy internet mobilny zastąpi stacjonarny? 23 maj 2010, 17:45 Komórki coraz skuteczniej wypierają telefony stacjonarne. Zjawisko substytucji to trend światowy, bardzo wyraźnie widoczny także w Polsce. Czy taki sam proces zajdzie również w sferze usług dostępu do internetu? Czy w coraz bardziej mobilnym świecie zrezygnujemy z internetu... 48
      • Strategia trzech ekranów 23 maj 2010, 17:45 Kończy się ścisły podział na klasycznie rozumiane media, portale internetowe i dostawców internetu. Każdy z tych osobnych do niedawna światów chce sprzedawać swoją ofertę wszędzie, gdzie się da, czyli w telewizorze, na ekranie komputera i w telefonie komórkowym. Zmieniają się... 50
      • Trudno żyć bez e-maila 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z prof. Anną Gizą-Poleszczuk, socjologiem z Uniwersytetu Warszawskiego 52
      • Sen o europejskiej potędze 23 maj 2010, 17:45 Dwa tygodnie temu Europejski Bank Centralny przestał dbać o pozory i pozbawił inwestorów wszelkich złudzeń, że euro będzie godnym dziedzicem niemieckiej marki. Ogromny program pomocy dla Grecji, której udziela się pożyczek w wysokości prawie biliona dolarów, a także... 53
      • Małe, ciasne, ale własne 23 maj 2010, 17:45 Wymarzone mieszkanie? Ma być na kredyt, tanie i małe. Teraz do potrzeb rynku muszą się dostosować deweloperzy. Nie bez bólu, bo do tej pory budowali z rozmachem. 54
      • Pogoda nie tylko dla bogaczy 23 maj 2010, 17:45 Wiele firm liczy popowodziowe straty. Są i takie, które uwzględniając w działalności kaprysy pogody, oszczędzają rocznie nawet kilkadziesiąt milionów złotych. 56
      • Mądry kolejarz po szkodzie 23 maj 2010, 17:45 Przyzwyczailiśmy się, że na kolei, od lat męczonej reformami, jest źle. Ale nigdy dotychczas pasażer nie był tak źle traktowany przez ministra infrastruktury, rzekomo odpowiedzialnego za kolej, a w rzeczywistości grającego pod batutą PKP. 58
      • Korzyści z końca (starego) świata 23 maj 2010, 17:45 Ze wszystkich krajów strefy euro najwięcej pieniędzy na jej ratowanie wyłożą Niemcy. To nie musi oznaczać strat. Trudno oczywiście mówić o zyskach, ale pewne korzyści nasz sąsiad z tego wyniesie. A to, co dobre dla Niemiec, jest dobre dla każdego kraju Unii z osobna i dla... 59
      • Jak zarządzać płynnością finansową 23 maj 2010, 17:45 Skąd wziąć pieniądze na okazyjny zakup nowej maszyny lub bieżące wydatki – to dylemat wielu przedsiębiorców. W czasie kryzysu ten problem pojawia się przede wszystkim z powodu opóźnień w regulowaniu zobowiązań przez kontrahentów. Jak sobie poradzić, by nie stracić... 62
      • Konto firmowe 23 maj 2010, 17:45 Od 55 zł do nawet 230 zł może kosztować prowadzenie operacji bankowych przeciętną małą firmę. Koszty pozwala zmniejszyć konto internetowe. 64
      • Nie przegap dotacji! 23 maj 2010, 17:45 Pieniędzy unijnych powoli zaczyna brakować. Kto szybko nie przystąpi do konkursów, dotacji nie dostanie. 66
      • Mikrobiznes to siła napędowa gospodarki 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z Henrykiem Pietraszkiewiczem, prezesem FM Banku 68
      • Bomba wirusowa 23 maj 2010, 17:45 Maciej Kozłowski przez ponad pięć lat walczył z wyjątkowo podstępną chorobą, jaką jest wirusowe zapalenie wątroby typu C. Być może, żyłby nadal, gdyby infekcję udało się wykryć wcześniej. Nie jest jeszcze za późno dla setek tysięcy osób przewlekle zakażonych tą chorobą... 70
      • Błogosławione cierpienie 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z aktorem Radosławem Pazurą, inicjatorem kampanii „Krewniacy” 73
      • Pobiec, byle dalej 23 maj 2010, 17:45 Ile maratonów jeden po drugim można przebiec? Dwa, trzy, cztery? A może dziesięć razy więcej? Najdłuższy bieg, który figuruje w spisie światowej federacji sportu, to nowojorski Ultimate Ultra, który odbywa się na dystansie 2092 km. 74
      • Bazgroły jaskiniowców 23 maj 2010, 17:45 Pozornie przypadkowe bazgroły na ścianach prehistorycznych jaskiń stanowią symboliczny system, który prawdopodobnie stał się prekursorem pisma – twierdzi Genevieve von Petzinger z University of Victoria w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. To odkrycie stawia na głowie... 76
      • Atak obcych 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa ze Stephenem Hawkingiem, brytyjskim astrofizykiem, kosmologiem i fizykiem 78
      • Kim jesteś, małpo? 23 maj 2010, 17:45 Człowiek tym się różni od zwierząt, że obdarzony jest świadomością. Ale czy zwierzęta na pewno nie mają świadomości, poczucia swego istnienia? 79
      • Turecki krzyż pański 23 maj 2010, 17:45 „Tak mi dopomóż Bóg!” – zdecydowała się dopowiedzieć przy zaprzysiężeniu Aygül Özkan, nowa minister spraw socjalnych i rodziny w rządzie Dolnej Saksonii. Nie byłoby w tym nic szczególnego, gdyby nie to, że Özkan jest muzułmanką, córką tureckich imigrantów,... 80
      • Węgrów rozmnażanie 23 maj 2010, 17:45 Można by oczekiwać, że pierwszą rzeczą, którą w katastrofalnej sytuacji gospodarczej Węgier zajmie się nowy gabinet prawicowo-nacjonalistycznego Fideszu premiera Viktora Orbána, będą reformy ekonomiczne, podatkowe, finansowe. Nic bardziej mylnego. 82
      • Kobiety nowej ery 23 maj 2010, 17:45 Jeśli chodzi o kobiety działające w polityce lub związane z politykami, w Wielkiej Brytanii bywało różnie. Za czasów Tony’ego Blaira laburzyści usilnie zachęcali kobiety do angażowania się w politykę i je promowali. Minęło jednak trzynaście lat i w 649-osobowej Izbie... 84
      • Zakotwiczeni w prowincji 23 maj 2010, 17:45 Po ubiegłorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych ogłoszono odrodzenie polskiej kinematografii i wróżono jej światowy sukces. Niestety, wygląda na to, że cieszyliśmy się przedwcześnie. 86
      • Jem, by się dziwić 23 maj 2010, 17:45 Jak smakuje więzienne menu? I czy głaskanie kota zastępuje posiłek? Każdy może się o tym przekonać w restauracjach, które zasługują na miano przedziwnych czy zaskakujących. Idealne dla tych, którym tradycyjne restauracje wydają się zbyt nudne. 88
      • Polskie dziadostwo 23 maj 2010, 17:45 Jest jednym z najbardziej znanych i nagradzanych polskich reżyserów, rektorem prestiżowej łódzkiej Filmówki, ale jego filmy latami czekają na dystrybucję. Nawet o tym, że nakręcony przed trzema laty „Benek” wchodzi wreszcie (4 czerwca) do kin, Robert Gliński... 92
      • Lwów prosto z powieści 23 maj 2010, 17:45 Najbardziej interesują mnie wilgotne zaułki, w których czai się zbrodnia i występek – mówi „Wprost” o swojej najnowszej książce pisarz Marek Krajewski. Główni bohaterowie „Erynii” to komisarz policji Edward Popielski i… Lwów. Miasto... 94
      • Retrospekcja 23 maj 2010, 17:45 Liczba w nazwie tego modelu oznacza prawdopodobnie wiek niektórych zastosowanych w nim rozwiązań. 96
      • Roboty do roboty! 23 maj 2010, 17:45 Z dalekiej Japonii dotarła do nas optymistyczna wiadomość. Robot o nazwie i-Fairy udzielił ślubu parze młodych Japończyków. Jest to pierwszy w historii ślub udzielony przez maszynę. Panna młoda była zachwycona, tym bardziej że jest pracownicą firmy Kokoro, która produkuje te... 97

      ZKDP - Nakład kontrolowany