Węgrów rozmnażanie

Węgrów rozmnażanie

Można by oczekiwać, że pierwszą rzeczą, którą w katastrofalnej sytuacji gospodarczej Węgier zajmie się nowy gabinet prawicowo-nacjonalistycznego Fideszu premiera Viktora Orbána, będą reformy ekonomiczne, podatkowe, finansowe. Nic bardziej mylnego.
Od razu na pierwszym posiedzeniu nowo wybranego parlamentu rząd przedstawił projekt nowelizacji ustawy o obywatelstwie. Możliwość otrzymania praw obywatela ma dostać około pięciu milionów Węgrów żyjących na stałe w krajach sąsiednich. Premier Orbán, nowelizując ustawę, realizuje swoje przedwyborcze zobowiązanie utworzenia „systemu współpracy narodowej". Po miażdżącym zwycięstwie Fideszu nowe przepisy mają „w pełni przyłączyć Węgrów mieszkających w krajach ościennych". Politycy z partii Orbána zapowiadają, że w kolejnym etapie Madziarzy żyjący za granicą otrzymają prawa wyborcze. Byłoby to  polityczno-demograficznym przełomem: populacja dziesięciomilionowych Węgier mogłaby się powiększyć o jedną trzecią. Ponieważ Orbán przewiduje, że „zagraniczni Węgrzy” będą mu wdzięczni za przyznanie obywatelstwa, liczy na to, że w ten sposób stworzy sobie idealny punkt wyjścia do realizacji kolejnych planów. Wspominał już, że chce rządzić co najmniej dwie dekady.

Podwójne obywatelstwo w Unii Europejskiej nie  jest niczym nadzwyczajnym – stosuje je większość państw Europy, nikt jednak z instytucją tą nie wiąże tak dalekosiężnych planów. Orbán już na  przełomie wieków mówił o dążeniach do zjednoczenia Węgrów w Kotlinie Panońskiej (obszar dawnego Królestwa Węgier) w ramach jednego ekonomiczno-kulturowego tworu. Teraz gdy Węgry straciły (i to najpewniej na wiele lat) pozycję gospodarczego lidera Europy Środkowej, szef Fideszu na pierwszy plan wysuwa narodową i polityczną integrację. Koncepcja Orbána wykorzystuje jeden z fundamentów UE: ideę udrożnienia, a w efekcie zniesienia granic między krajami członkowskimiwspólnoty. Obecnie granicę schengeńską (czyli praktycznie nieistniejącą) Węgry dzielą jedynie ze Słowacją (w której żyje około pół miliona osób pochodzących znad Dunaju) oraz z Austrią (gdzie pozostały już tylko resztki nielicznej mniejszości węgierskiej w kraju związkowym Burgenland). Od nowego roku do strefy Schengen ma jednak dołączyć Rumunia, w której mieszka ponad 1,5 mln Węgrów. Orbán, tworząc „wspólnotę węgierską", chce też zrobić użytek z unijnej idei stref transgranicznych, w ramach których Węgry wraz z zagranicznymi obszarami zamieszkiwanymi przez Madziarów utworzyłyby węgierski region finansowany częściowo z europejskich funduszów rozwojowych.

Dążenia Orbána stanowią kolejną próbę pokojowej zmiany postanowień podpisanego w 1920 r. traktatu z Trianon. Umowa ta odebrała Królestwu Węgier, do 1918 roku jednemu z równoprawnych członków monarchii austro-węgierskiej, niemal 70 proc. obszaru. Na terytorium nowo powstałych państw – Czechosłowacji, Jugosławii oraz poszerzonej Rumunii i Austrii – pozostało ponad 5 mln etnicznych Węgrów. Wydarzenie to było źródłem „traumy trianońskiej", której „rekompensata" stała się celem międzywojennego państwa węgierskiego. Na początku II wojny światowej te  starania przyniosły sukces: Węgry, jeden z pierwszych sojuszników Hitlera, zdobyły rozległe tereny. Południową Słowację i część Ukrainy Zakarpackiej dostały już w ramach układu monachijskiego, później uzyskały też zachodnią połowę Rumunii, serbską Wojwodinę i kilka dodatkowych obszarów. Po porażce nazistowskich Niemiec wszystkie te  terytoria w roku 1945 ponownie straciły.

W odróżnieniu jednak od  sudeckich, pruskich i śląskich Niemców Węgrzy nie zostali z tych terenów wypędzeni. Obywateli Węgier próbowały się pozbyć władze Czechosłowacji (uznały ich za kolaborantów i zdrajców). Przeciwko ich wysiedleniu zaprotestował jednak ZSRR Stalina. Nie udała się też próbaprzesiedlenia słowackich Madziarów (których pozbawiono praw obywatelskich i majątku) na zachód Republiki Czeskiej, skąd wcześniej zostali wypędzeni Niemcy sudeccy. Z przymusowo deportowanych niemal 100 tys. Węgrów po 1948 roku, gdy ustały prześladowania, do macierzystych wsi wróciła zdecydowana większość. Z podobnymi represjami ludzie pochodzący z Węgier musieli się zmagać także w innych krajach – rumuński dyktator Nicolae Ceauşescu węgierskie wioski likwidował jeszcze w latach 80.

Dzięki silnym związkom z Węgrami (które od lat 70. stały się atrakcyjnym „półzachodnim" krajem) mniejszości węgierskie przez lata komunizmu utrzymały się jako silna populacja w wielu regionach sąsiednich państw. W ostatnich latach jednak, szczególnie w Rumunii i na zachodzie Ukrainy, zauważa się odpływ młodych Węgrów, którzy w poszukiwaniu lepszego życia i pracy wyprowadzają się do kraju przodków. Mniejszości węgierskie zaczynają się też szybciej asymilować, a Węgry starają się tej tendencji zapobiec. W  2001 roku, za pierwszego gabinetu Orbána, Budapeszt wprowadził „legitymację zagranicznego Węgra" (zapewniała niektóre prawa obywatelskie) i wypłacał zasiłki rodzinom, które za granicą wysyłały dzieci do szkół węgierskich. Parlament regularnie spotyka się z  przedstawicielami działających w sąsiednich państwach partii mniejszościowych.

Starania Węgrów nie są oczywiście obojętne tym krajom. Słowacja i solidaryzujące się z nią Czechy w 2002 roku, gdy Budapeszt wprowadził wspomniane legitymacje, przez pewien czas bojkotowały spotkania Grupy Wyszehradzkiej. Ostatnio spore problemy z wyjazdami miał węgierski prezydent Lázsló Sólyom. W zeszłym roku w święto narodowe chciał odwiedzić Węgrów zamieszkujących rumuńskie Târgu Mureş. Rumunia nie wydała mu pozwolenia na lot. Dalej posunęła się Słowacja –  Sólyomowi, który zamierzał uczestniczyć w odsłonięciu pomnika węgierskiego świętego Szczepana w słowackim Komárnie, nie pozwoliła przekroczyć granicy.

Na obecne dążenia Budapesztu Słowacja znów reaguje gwałtowniej niż  Rumunia. Bukareszt nie może protestować, bo sam setki tysięcy Mołdawian (etnicznych Rumunów) uczynił rumuńskimi obywatelami. W ten sposób, bez pytania o opinię Mołdawii, w znacznym stopniu przyłączył ją do UE. Odmienna jest też samoświadomość 22-milionowej Rumunii i 5-milionowej Słowacji – państwa młodego, bez tradycji państwowości, przez setki lat będącego tylko częścią królestwa węgierskiego. Węgry na Słowację patrzą trochę z góry, uważając Słowaków za „mówiących po czesku Węgrów". Zresztą nawet kilkadziesiąt kilometrów od Bratysławy, na najbardziej żyznych ziemiach, w miejscowościach Dunajská Streda czy Komárno, do dziś mówi się niemal wyłącznie po węgiersku.

Nie należy też zapominać, że  rządy na Słowacji sprawuje obecnie nacjonalistyczno-socjalistyczny gabinet Roberta Ficy, który ograniczanie praw Węgrów i słowakizację południowych terenów kraju stawia sobie jako jeden z głównych celów. Przed czerwcowymi wyborami, które Fico może przegrać, dążenia Budapesztu idealnie pasują do kampanii. W reakcji na decyzje Orbána premier Fico bez wahania zwołał Radę Bezpieczeństwa Narodowego. Oświadczył też, że  jeśli węgierski rząd zacznie rozdawać słowackim Węgrom paszporty, Bratysława zmieni konstytucję i tym, którzy skorzystają z nowego prawa, odbierze obywatelstwo słowackie. – Ci, którzy przyjęliby węgierskie obywatelstwo, wywieszaliby na domach węgierskie flagi, słuchaliby węgierskiego hymnu, po prostu zachowywaliby się bardziej jak obywatele Węgier niż Słowacji – uzasadniał Fico.

Tego, co Słowacja zrobi, jeśli przy granicy z Węgrami będzie miała pół miliona „obcokrajowców" z  węgierskimi paszportami, premier już nie sprecyzował. Bratysława zapowiedziała, że zwróci się do UE z prośbą, by udaremniła zabiegi Orbána. Węgierski premier w odpowiedzi nazwał zachowanie Słowacji „prowokacją" i dodał, że jego rząd od realizacji swoich planów nie  odstąpi ani na krok. Można zatem przypuszczać, że po kryzysie greckim w  Unii Europejskiej wybuchnie kryzys węgierski. Pod wieloma względami znacznie poważniejszy.

Jozef Třešňák Budapeszt/Bratysława Tłumaczenie | Piotr Leśniewski
Okładka tygodnika WPROST: 22/2010
Więcej możesz przeczytać w 22/2010 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • qualcuno   IP
    Fidesz nacjonalistyczny? :)))) bez jaj, nacjonalistyczny tojest Jobbik, który zresztą sobie ostatnio cąłkiem dobrze radzi - jak widać, bratankowie wiedzą, kogo wybierają...
    • hungarysta   IP
      powinniśmy brać przykład od naszych bratanków Węgrów

      Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2010 (1425)

      • Polska płynie 23 maj 2010, 17:45 Polska płynie – Wymiar tego żywiołu jest bez precedensu w historii ostatnich 160 lat – mówił w Sejmie premier Donald Tusk. – Nie mogę zapewnić, że wszystko, co najgorsze, mamy za sobą – dodawał Jerzy Miller, szef MSWiA. W dorzeczu Wisły kataklizm był... 4
      • Pytań moc 23 maj 2010, 17:45 Pytań moc Katarzyna Kozłowska p.o. redaktor naczelny Miarą twojej siły jest siła twoich wrogów. Nic więc bardziej przykrego niż pokraczność nieprzyjaciela. Wielka woda, która oblała Polskę, nie ma powodów do frustracji. Za przeciwnika ma naszego ministra od spraw wewnętrznych,... 9
      • Z życia koalicji, z życia opozycji 23 maj 2010, 17:45 Ale premier Donek miał zabawną minę podczas prezentacji komitetu honorowego Wujka Narodu; tej, na której Wajda straszył wojną, a Bartoszewski perorował o zwierzętach futerkowych i ludziach, którzy nigdy nie byli ojcami niczego. Tusk patrzył i w duszy pewnie rozdziawiał gębę ze... 10
      • SKANER 23 maj 2010, 17:45 12
      • Powódź zdemolowała kandydatom kalendarze 23 maj 2010, 17:45 PiS wahał się, czy z powodu powodzi nie odwołać inauguracji kampanii Jarosława Kaczyńskiego na pl. Teatralnym w Warszawie. PO przełożyła na czerwiec planowaną tydzień później w tym samym miejscu konwencję Bronisława Komorowskiego, choć woda była tu tylko pretekstem. 12
      • Filipek popiera Kaczyńskiego 23 maj 2010, 17:45 Byli posłowie Samoobrony Krzysztof Filipek, Andrzej Grzesik i Henryk Ostrowski wejdą do rolniczego komitetu poparcia dla Jarosława Kaczyńskiego – dowiedział się „Wprost”. Ma też dojść do pojednania PiS z jednym z najpopularniejszych na wsi polityków... 13
      • Debata prezydencka 2010 we „Wprost” 23 maj 2010, 17:45 Część pierwsza: Gospodarka „Wprost” postanowił przełamać niechęć sztabów do debat przedwyborczych i najważniejszym kandydatom na prezydenta zadał pytania, których dotychczas nie zdołano im w tej kampanii zadać. Na pytania debaty „Wprost” nie... 14
      • Przegląd prasy zagranicznej 23 maj 2010, 17:45 Rosja w centrum kampanii wyborczejThe Daily TelegraphKilka tygodni przed przyspieszonymi wyborami ogłoszonymi po niespodziewanej tragicznej śmierci Lecha Kaczyńskiego Moskwa znalazła się w centrum kampanii prezydenckiej. Więzy z odwiecznym... 18
      • Puls gospodarki 23 maj 2010, 17:45 Unia działa poza Unią Nie tylko Grecja może liczyć na pomoc. Unia podaje dłoń także krajom spoza wspólnoty – Ukrainie i Kirgistanowi. Na pomoc dla nich wyasygnowano 541 mln euro. 500 mln otrzyma borykająca się z kryzysem Ukraina,... 20
      • Wszyscy ludzie prezydenta 23 maj 2010, 17:45 Kto po wyborach trafi do Kancelarii Prezydenta? Dwumetrowy dyplomata, były polityk Unii Wolności i myśliwy czy może raczej harcerz, partyjny trockista i autor takich powiedzonek jak „wyliniały wezyr”? Przedstawiamy zaplecze dwóch głównych kandydatów: Bronisława... 22
      • Ostatnie minuty Tu-154M wciąż niewyjaśnione 23 maj 2010, 17:45 Ustalenia rosyjskich śledczych dotyczące katastrofy samolotu z polską delegacją, do której doszło 10 kwietnia, potwierdzają hipotezę „Wprost” postawioną w artykule „Śmiertelna seria” (numer 18/2010). W Smoleńsku lądowano na siłę mimo skrajnie... 26
      • Nie zakochałem się w budżecie 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z Januszem Lewandowskim, komisarzem unijnym ds. budżetu 28
      • Rozmowa niepolityczna - Moja żona pije i pali 23 maj 2010, 17:45 Bogusław Sonik, poseł do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej 30
      • Zapytaj wprost - Najważniejsze jest prawo do życia 23 maj 2010, 17:45 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Marek Jurek, b. marszałek Sejmu, kandydat na prezydenta. 33
      • Jak się leczą Polacy 23 maj 2010, 17:45 Co trzeci przewlekle chory Polak nie stosuje się do zaleceń lekarza. Sam określa moment zakończenia farmakoterapii, reguluje dawki leków, bywa nawet, że sam decyduje o ich zmianie – wynika z analizy, którą zleciła założona przez Polpharmę i należąca do jej grupy Fundacja... 35
      • David Kameleon 23 maj 2010, 17:45 David Cameron Jest najmłodszym od ponad stu lat brytyjskim premierem, jest też pierwszym od ponad trzydziestu lat szefem rządu koalicyjnego. Gdyby to był amerykański sen, David Cameron pochodziłby znikąd, czyli ze slumsów, z rodziny ubogich imigrantów i czerpałby wolę walki z... 40
      • Por@nki @rłukowicza 23 maj 2010, 17:45 Kocham poranki. Od zawsze podobne. Zanim na dobre świat się rozkręci, mówimy sobie „dzień dobry” z kubkiem czarnej mocnej kawy i grubym plikiem gazet. Uwielbiam ich zapach. Uwielbiam ich szelest. Ta siódma rano to mój rytuał, a z drugiej strony – najbardziej... 43
      • Polska nie jest demokratyczna 23 maj 2010, 17:45 Kazimierz Marcinkiewicz premier RP w latach 2005-2006 44
      • Sieć bez białych plam 23 maj 2010, 17:45 Z internetowej mapy Polski coraz szybciej znikają białe plamy, czyli obszary pozbawione dostępu do sieci. Działają już technologie umożliwiające połączenie z internetem w dowolnym miejscu (via satelita). Bardziej mozolne może się okazać przekonanie Polaków, że internet jest... 46
      • Czy internet mobilny zastąpi stacjonarny? 23 maj 2010, 17:45 Komórki coraz skuteczniej wypierają telefony stacjonarne. Zjawisko substytucji to trend światowy, bardzo wyraźnie widoczny także w Polsce. Czy taki sam proces zajdzie również w sferze usług dostępu do internetu? Czy w coraz bardziej mobilnym świecie zrezygnujemy z internetu... 48
      • Strategia trzech ekranów 23 maj 2010, 17:45 Kończy się ścisły podział na klasycznie rozumiane media, portale internetowe i dostawców internetu. Każdy z tych osobnych do niedawna światów chce sprzedawać swoją ofertę wszędzie, gdzie się da, czyli w telewizorze, na ekranie komputera i w telefonie komórkowym. Zmieniają się... 50
      • Trudno żyć bez e-maila 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z prof. Anną Gizą-Poleszczuk, socjologiem z Uniwersytetu Warszawskiego 52
      • Sen o europejskiej potędze 23 maj 2010, 17:45 Dwa tygodnie temu Europejski Bank Centralny przestał dbać o pozory i pozbawił inwestorów wszelkich złudzeń, że euro będzie godnym dziedzicem niemieckiej marki. Ogromny program pomocy dla Grecji, której udziela się pożyczek w wysokości prawie biliona dolarów, a także... 53
      • Małe, ciasne, ale własne 23 maj 2010, 17:45 Wymarzone mieszkanie? Ma być na kredyt, tanie i małe. Teraz do potrzeb rynku muszą się dostosować deweloperzy. Nie bez bólu, bo do tej pory budowali z rozmachem. 54
      • Pogoda nie tylko dla bogaczy 23 maj 2010, 17:45 Wiele firm liczy popowodziowe straty. Są i takie, które uwzględniając w działalności kaprysy pogody, oszczędzają rocznie nawet kilkadziesiąt milionów złotych. 56
      • Mądry kolejarz po szkodzie 23 maj 2010, 17:45 Przyzwyczailiśmy się, że na kolei, od lat męczonej reformami, jest źle. Ale nigdy dotychczas pasażer nie był tak źle traktowany przez ministra infrastruktury, rzekomo odpowiedzialnego za kolej, a w rzeczywistości grającego pod batutą PKP. 58
      • Korzyści z końca (starego) świata 23 maj 2010, 17:45 Ze wszystkich krajów strefy euro najwięcej pieniędzy na jej ratowanie wyłożą Niemcy. To nie musi oznaczać strat. Trudno oczywiście mówić o zyskach, ale pewne korzyści nasz sąsiad z tego wyniesie. A to, co dobre dla Niemiec, jest dobre dla każdego kraju Unii z osobna i dla... 59
      • Jak zarządzać płynnością finansową 23 maj 2010, 17:45 Skąd wziąć pieniądze na okazyjny zakup nowej maszyny lub bieżące wydatki – to dylemat wielu przedsiębiorców. W czasie kryzysu ten problem pojawia się przede wszystkim z powodu opóźnień w regulowaniu zobowiązań przez kontrahentów. Jak sobie poradzić, by nie stracić... 62
      • Konto firmowe 23 maj 2010, 17:45 Od 55 zł do nawet 230 zł może kosztować prowadzenie operacji bankowych przeciętną małą firmę. Koszty pozwala zmniejszyć konto internetowe. 64
      • Nie przegap dotacji! 23 maj 2010, 17:45 Pieniędzy unijnych powoli zaczyna brakować. Kto szybko nie przystąpi do konkursów, dotacji nie dostanie. 66
      • Mikrobiznes to siła napędowa gospodarki 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z Henrykiem Pietraszkiewiczem, prezesem FM Banku 68
      • Bomba wirusowa 23 maj 2010, 17:45 Maciej Kozłowski przez ponad pięć lat walczył z wyjątkowo podstępną chorobą, jaką jest wirusowe zapalenie wątroby typu C. Być może, żyłby nadal, gdyby infekcję udało się wykryć wcześniej. Nie jest jeszcze za późno dla setek tysięcy osób przewlekle zakażonych tą chorobą... 70
      • Błogosławione cierpienie 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa z aktorem Radosławem Pazurą, inicjatorem kampanii „Krewniacy” 73
      • Pobiec, byle dalej 23 maj 2010, 17:45 Ile maratonów jeden po drugim można przebiec? Dwa, trzy, cztery? A może dziesięć razy więcej? Najdłuższy bieg, który figuruje w spisie światowej federacji sportu, to nowojorski Ultimate Ultra, który odbywa się na dystansie 2092 km. 74
      • Bazgroły jaskiniowców 23 maj 2010, 17:45 Pozornie przypadkowe bazgroły na ścianach prehistorycznych jaskiń stanowią symboliczny system, który prawdopodobnie stał się prekursorem pisma – twierdzi Genevieve von Petzinger z University of Victoria w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. To odkrycie stawia na głowie... 76
      • Atak obcych 23 maj 2010, 17:45 Rozmowa ze Stephenem Hawkingiem, brytyjskim astrofizykiem, kosmologiem i fizykiem 78
      • Kim jesteś, małpo? 23 maj 2010, 17:45 Człowiek tym się różni od zwierząt, że obdarzony jest świadomością. Ale czy zwierzęta na pewno nie mają świadomości, poczucia swego istnienia? 79
      • Turecki krzyż pański 23 maj 2010, 17:45 „Tak mi dopomóż Bóg!” – zdecydowała się dopowiedzieć przy zaprzysiężeniu Aygül Özkan, nowa minister spraw socjalnych i rodziny w rządzie Dolnej Saksonii. Nie byłoby w tym nic szczególnego, gdyby nie to, że Özkan jest muzułmanką, córką tureckich imigrantów,... 80
      • Węgrów rozmnażanie 23 maj 2010, 17:45 Można by oczekiwać, że pierwszą rzeczą, którą w katastrofalnej sytuacji gospodarczej Węgier zajmie się nowy gabinet prawicowo-nacjonalistycznego Fideszu premiera Viktora Orbána, będą reformy ekonomiczne, podatkowe, finansowe. Nic bardziej mylnego. 82
      • Kobiety nowej ery 23 maj 2010, 17:45 Jeśli chodzi o kobiety działające w polityce lub związane z politykami, w Wielkiej Brytanii bywało różnie. Za czasów Tony’ego Blaira laburzyści usilnie zachęcali kobiety do angażowania się w politykę i je promowali. Minęło jednak trzynaście lat i w 649-osobowej Izbie... 84
      • Zakotwiczeni w prowincji 23 maj 2010, 17:45 Po ubiegłorocznym Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych ogłoszono odrodzenie polskiej kinematografii i wróżono jej światowy sukces. Niestety, wygląda na to, że cieszyliśmy się przedwcześnie. 86
      • Jem, by się dziwić 23 maj 2010, 17:45 Jak smakuje więzienne menu? I czy głaskanie kota zastępuje posiłek? Każdy może się o tym przekonać w restauracjach, które zasługują na miano przedziwnych czy zaskakujących. Idealne dla tych, którym tradycyjne restauracje wydają się zbyt nudne. 88
      • Polskie dziadostwo 23 maj 2010, 17:45 Jest jednym z najbardziej znanych i nagradzanych polskich reżyserów, rektorem prestiżowej łódzkiej Filmówki, ale jego filmy latami czekają na dystrybucję. Nawet o tym, że nakręcony przed trzema laty „Benek” wchodzi wreszcie (4 czerwca) do kin, Robert Gliński... 92
      • Lwów prosto z powieści 23 maj 2010, 17:45 Najbardziej interesują mnie wilgotne zaułki, w których czai się zbrodnia i występek – mówi „Wprost” o swojej najnowszej książce pisarz Marek Krajewski. Główni bohaterowie „Erynii” to komisarz policji Edward Popielski i… Lwów. Miasto... 94
      • Retrospekcja 23 maj 2010, 17:45 Liczba w nazwie tego modelu oznacza prawdopodobnie wiek niektórych zastosowanych w nim rozwiązań. 96
      • Roboty do roboty! 23 maj 2010, 17:45 Z dalekiej Japonii dotarła do nas optymistyczna wiadomość. Robot o nazwie i-Fairy udzielił ślubu parze młodych Japończyków. Jest to pierwszy w historii ślub udzielony przez maszynę. Panna młoda była zachwycona, tym bardziej że jest pracownicą firmy Kokoro, która produkuje te... 97

      ZKDP - Nakład kontrolowany