Męczennik sieci

Męczennik sieci

Aaron Swartz. Genialny programista i haker, guru całego pokolenia internautów, w wieku 26 lat popełnił samobójstwo. Sieć kanonizowała go już za życia, teraz został męczennikiem.
Gdy 11 stycznia nad ranem znalazła go jego dziewczyna, był jak zawsze lekko rozczochrany, z kilkudniowym zarostem. Tylko uśmiech i spojrzenie młodego geniusza gdzieś się ulotniły. Chwilę po tym, jak media podały informację, że się powiesił w swoim brooklińskim mieszkaniu, w Ameryce rozgrzały się setki komputerów. „Niech jego życie będzie inspiracją do walki, do dalszego budowania lepszego świata” – pisał na jednym z forów Jan Zuppinger, określający się jako „aktywista na rzecz wolnego internetu”. Nie trzeba też było długo czekać na reakcję słynnej grupy Anonymous. Hakerzy, czy też raczej „haktywiści”, jak przyjęło się ich nazywać, włamali się na stronę MIT (Massachusetts Institute of Technology), jednej z najlepszych uczelni technicznych świata, i zamieścili tam pożegnanie Swartza, będące jednocześnie oskarżeniem: „Groteskowa pomyłka wymiaru sprawiedliwości. Aaron zmarł, walcząc o słuszną sprawę: swobodę dostępu do literatury naukowej”. W podobnym tonie wypowiadali się rodzice Aarona: „To, co się stało, jest wynikiem działania wymiaru sprawiedliwości, który zastraszał i wyolbrzymiał zarzuty”

Nie jest tajemnicą, że Swartz od dawna chorował na depresję, jednak bliscy mu komentatorzy są zgodni, że przyczyną jego śmierci była nie depresja, ale presja. Presja organów ścigania. Petycję do Białego Domu o zwolnienie prowadzącej sprawę Swartza prokurator Carmen Ortiz błyskawicznie podpisało ponad dziesięć tysięcy osób. Rektor MIT Rafael Reif równie szybko ogłosił, że wszczął wewnętrzne postępowanie wyjaśniające, czy działania jego uczelni mogły mieć wpływ na tragiczną w skutkach decyzję programisty.

Dlaczego akurat MIT? Skąd prokurator? Wymiar sprawiedliwości? Cofnijmy się o dwa lata.Zbrodniarz

Styczeń 2011. Swartz zakrada się do serwerowni MIT i podłącza się do wielkiej internetowej bazy danych JSTOR. Tam kopiuje tysiące megabajtów danych. W ciągu paru godzin na twardy dysk laptopa przepływają blisko cztery miliony artykułów naukowych. Chce je udostępnić w sieci. Za darmo. Ale pracownicy uczelni znajdują jego komputer i zawiadamiają prokuraturę. Rozpoczyna się trwająca wiele miesięcy gehenna. 19 lipca 2011 r. służby federalne aresztują Swartza w Bostonie pod zarzutem hakerstwa na dużą skalę. Po wpłaceniu 100 tys. dolarów kaucji wychodzi na wolność, ale prokurator Carmen Ortiz nie zna litości. Akcję Swartza klasyfikuje jako „zbrodnię”, żąda dla niego 35 lat więzienia i ponad miliona dolarów grzywny. Dla porównania: za napad na bank groziłoby mu najwyżej 20 lat. Znamienne, że żadnych roszczeń ani zarzutów wobec Swartza nie wysuwa JSTOR. Jej przedstawiciel wstawia się nawet za „przestępcą” u prokuratora. Bezskutecznie. Prawnicza machina już ruszyła. Proces Swartza miał się rozpocząć w kwietniu 2013 r.

Wcześniej haker odrzucił propozycję ugody: pół roku więzienia w zamian za częściowe przyznanie się do winy. Nie czuł się winny. Nie chciał się wyprzeć tego, w co wierzył. Jedyną jego tarczą w wojnie z prokuraturą pozostawał blog, na którym od kilku lat wykładał swoją filozofię sieci. „Gromadzona od wieków naukowa spuścizna ludzkości jest właśnie przenoszona na nośniki cyfrowe i monopolizowana przez wielkie prywatne korporacje. Powoduje nimi jedynie chciwość”. „Dostęp do zdobyczy nauki stał się przywilejem studentów, bibliotekarzy i naukowców, reszta świata została od niego odcięta. Nikt nie ma moralnego prawa zachowywać tego tylko dla siebie”. „Informacja to siła, władza. Są tacy, którym zależy, by tę władzę zachować dla siebie. I stąd zwykli ludzie nie mają dostępu do wiedzy” – pisał.

Zaangażował się też w tworzenie Open Library, wielkiej biblioteki gromadzącej kulturalną i naukową spuściznę ludzkości, do której swobodny dostęp miałby każdy użytkownik internetu.

Trybun

były jak wypowiedzenie wojny korporacjom i instytucjom, także tym, które startowały z pozycji podobnych jemu, jak Google i Facebook. Uważał, że cynicznie wykorzystują idealizm i naiwność tysięcy młodych ludzi, niewyobrażających sobie życia bez wirtualnego świata. „Nie można pozwolić ingerować im w nasze prawo do prywatności, nie można pozwolić na grzebanie w naszych danych, nie można pozwolić na cenzurę” – perorował na jednym ze spotkań.

Swartz poszedł na wojnę z pełną świadomością, że w walce może polec. Ale, jak twierdzą jego wyznawcy, nie wahał się ani chwili. „Straty nie mają znaczenia. Ważne, by świat uczynić nieco mniej niesprawiedliwym” – powtarzał.

Był cudownym dzieckiem internetu. A jednocześnie całkowitym przeciwieństwem innej postaci, którą też tak kiedyś ochrzczono – Marka Zuckerberga, twórcy Facebooka.

Pochodził z Chicago, z komputerem miał do czynienia od kołyski, bo jego ojciec prowadził firmę programistyczną. Swój pierwszy poważny program komputerowy Aaron napisał jako 12-latek. Dwa lata później stworzył RSS 1.0 (Rich Site Summary) – software ułatwiający obsługę często wyszukiwanych stron internetowych. Jako 19-latek włączył się w projekt popularnego obecnie w USA portalu społecznościowego Reddit. Zdaniem wielu ekspertów już wtedy jego znaczenie dla rozwoju sieci było niebagatelne. – On ucieleśniał to, czym jest sieć – wspomina Matt Mullenweg, twórca popularnej platformy blogowej WordPress. – Jego RSS 1.0 wyznaczył standardy technologiczne. Dzięki niemu zaczęto łamać bariery i dzielić się treściami nie dla pieniędzy, ale dla idei.

Idealizm Swartza w pełni rozkwitł w ostatnich dwóch latach, kiedy przez Amerykę przetaczała się dyskusja na temat SOPA (Stop Online Piracy Act, który miał umożliwić skuteczniejsze ściganie internetowego piractwa; u nas bardziej znany był podobny projekt – ACTA). Walcząca z cenzurą w sieci organizacja Demand Progress, której liderował, inicjowała protesty przeciwko SOPA. Swartz wstał zza biurka i z kanapowego ideologa przeistoczył się wiecowego trybuna. Wyjaśniał, przekonywał, agitował. Używał mocnych słów. Stał się nieformalnym rzecznikiem ruchu. Prasa zaczęła go wtedy porównywać do Juliana Assange’a, twórcy WikiLeaks, innego enfant terrible życia publicznego, człowieka niewygodnego dla establishmentu.

Męczennik

Jeden z autorów Naked Capitalism, jednej z najpoczytniejszych progresywnych platform blogerskich na świecie, napisał: „Aaron cierpiał na depresję, ale nie dlatego zmarł. Zmarł, ponieważ instytucje rządzące naszym społeczeństwem zadecydowały, że geniuszy takich jak on bardziej opłaca się brać na cel, niż podlewać. Dziś walczy się z wartościami, jakim hołdował: otwartością, sprawiedliwością, ciekawością. W poprzednich pokoleniach ludzie pokroju Aarona byli ozłacani i zapamiętywani jako niezwykłe prezenty dla świata. Teraz żyjemy w innym świecie. Presja, jaką czuł ze strony despotycznych władz, jest znana milionom ludzi”.

Nim odszedł, Aaron Swartz odniósł ważne zwycięstwo. Kilka dni przed jego śmiercią biblioteka JSTOR zdecydowała się bezpłatnie udostępnić swoje zasoby wszystkim zainteresowanym.
Okładka tygodnika WPROST: 4/2013
Więcej możesz przeczytać w 4/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 4/2013 (1561)

  • Strącani w niebyt 20 sty 2013, 20:00 Mówiąc wprost, upadek ze szczytów na sam dół jeszcze nigdy nie był tak szybki ani tak dramatyczny jak w dzisiejszym świecie. Kiedyś polityka zabijało się gazetą. Dziś gazety już nie nadążają. Internet, media społecznościowe, stale otwarte oko kamery potrzebują świeżych twarzy... 4
  • Kisiel o politykach 20 sty 2013, 20:00 Gala wręczenia Nagród Kisiela 2012 za nami – relację zamieścimy w następnym numerze „Wprost”. Wśród laureatów jest m.in. Tadeusz Mazowiecki, którego Stefan Kisielewski wspominał w „Abecadle” (1987-1989) – spisie anegdot i opinii o ludziach,... 5
  • Modły za Cháveza 20 sty 2013, 20:00 Wenezuela modli się za swojego prezydenta. Zmagający się z rakiem Hugo Chávez nie pokazuje się publicznie od 10 grudnia. 6
  • Marcinkiewicz stracił pracę 20 sty 2013, 20:00 Czy to prawda, że bank Goldman Sachs zwolnił pana z pracy? Pisze o tym „Rzeczpospolita”. Tak, zakończyłem współpracę z Goldman Sachs. Ale prowadzę cały czas działalność gospodarczą, współpracuję z innymi podmiotami... 6
  • Bunga-bunga do wyborów 20 sty 2013, 20:00 W czasie wyborów, które za miesiąc odbędą się we Włoszech, o miejsca w parlamencie ubiegać się będzie ponad sto partii i partyjek. Wśród nich znajdzie się też zarejestrowany właśnie Ruch Bunga-Bunga. Autorem tego określenia jest... 7
  • „Dziadkowie i wnuki. Wspólna historia” 20 sty 2013, 20:00 Pod takim hasłem rusza dziś (21 stycznia) kampania społeczna Fundacji Dzieci Niczyje pod patronem honorowym rzecznik praw obywatelskich prof. Ireny Lipowicz. – Każde dziecko powinno dorastać, mając wokół siebie odpowiedzialnych,... 7
  • Marihuana nie dla dzieci 20 sty 2013, 20:00 Za 30-40 zł każdy może mieć blanta. 7
  • Za tydzień DVD z „Wprost”: „Skok życia” 20 sty 2013, 20:00 Już za tydzień „Wprost” będzie można kupić z filmem „Skok życia” na DVD. Komedia Brada Mirmana to historia grupy paryskich włamywaczy, którzy postanawiają spróbować swoich sił za oceanem. W obcym im Chicago... 7
  • Wszyscy byliśmy ślepi 20 sty 2013, 20:00 Staś Fryczkowski popełnił samobójstwo. W swoim pokoju, wieczorem, tuż przed wigilią. Pod wpływem psychozy ponarkotykowej. był uczniem prestiżowego liceum w Warszawie, Miał 16 lat. Palił od kilku miesięcy. Matka Stasia zdecydowała się przerwać milczenie. zrobiła to dla innych... 10
  • Dzieci odlatują w śmierć 20 sty 2013, 20:00 Pod polskimi szkołami nie stoją dilerzy. Nie muszą, bo marihuanę, najpopularniejszy wśród dzieciaków narkotyk, można załatwić na telefon. 14
  • Cena wolności 20 sty 2013, 20:00 Polskie sądy co roku niesłusznie skazują kilkaset osób. Poszkodowani coraz częściej walczą o to, żeby państwo zapłaciło im za czas spędzony za kratami. Tylko ile właściwie kosztuje wolność? 18
  • Wielkie powstanie styczniowe 20 sty 2013, 20:00 Jutro [22 stycznia – red.] mija 150 lat od wybuchu powstania styczniowego. Polacy, jak zwykle, wracają do nonsensownej dyskusji, czy można było wygrać, czy warto było walczyć. Wygrać nie można było, bo nikt w Europie nie chciał wówczas wolnej Polski, a walczyć zapewne... 23
  • Francuski łącznik za sterami 20 sty 2013, 20:00 Były żołnierz Legii Cudzoziemskiej, oszust bez wykształcenia, alkoholik, podejrzewany o kontakty z obcym wywiadem. Z samolotów jego firmy korzystali premier, prezydent, szefowie partii politycznych. Służby specjalne wolałyby zapomnieć o tej historii. 24
  • Szeryf na pół gwizdka 20 sty 2013, 20:00 Opozycja znów będzie odwoływać ministra zdrowia Bartosza Arłukowicza. I znów się jej nie uda. Tylko czy to dobrze dla szpitali i pacjentów? 28
  • Terlikowski – pomocnik Palikota 20 sty 2013, 20:00 Tomasz Terlikowski jest najlepszym, nawet jeśli tego nieświadomym, PR-owcem polityka, który na antyklerykalizmie próbuje zbudować poważną siłę polityczną. 34
  • Biedaemeryci 20 sty 2013, 20:00 Rok 2045. Francuski emeryt poranną kawę przegryza croissantem i idzie pograć w bule. Brytyjczyk wypija herbatę z mlekiem i idzie na ryby. Niemiecki emeryt po śniadaniu bierze ręcznik i wychodzi na plażę na Majorce. Polak... po porannej toalecie zabiera drugie śniadanie i idzie... 36
  • Umrze za radary 20 sty 2013, 20:00 O braku wyobraźni kierowców, braku wyobraźni władzy i brakach w budżecie mówi minister Sławomir Nowak, dziś ciacho znienawidzone. 40
  • Mama dwóch takich 20 sty 2013, 20:00 Pani Jadwiga była osobą nie z tej epoki, było w niej coś z przedwojennej damy. Miała też wyjątkowy stosunek do ludzi, niespotykaną kulturę osobistą i dystans do siebie. Niesamowita postać – tak wspominają zmarłą matkę braci Kaczyńskich ci, którzy ją dobrze znali. 46
  • Dobry zbój 20 sty 2013, 20:00 Po tym jak Artur Szpilka pobił się z przeciwnikiem na konferencji prasowej, jedni widzą w nim przyszłego mistrza świata, inni zwykłego bandytę. Od czasów Andrzeja Gołoty nie było w Polsce boksera, który wzbudza tyle emocji. 50
  • Pomidorowa pod krzyżem 20 sty 2013, 20:00 Wyrok w sprawie „krzyża w Sejmie” sędziny Alicji Fronczyk można uzasadnić na kilka sposobów. Po pierwsze: „kobiecą skromnością” i ostrożnością. Sędzina nie chciała zostać medialną gwiazdą jak sędzia Tuleya... 52
  • Krzyż a sprawa polska 20 sty 2013, 20:00 Sąd zasugerował Palikotystom, że jeśli chcą zdjąć krzyż z sejmowej sali, powinni wygrać wybory i taką decyzję przegłosować, a nie latać i skarżyć się, że widok krzyża gwałci ich tożsamość, wywołuje nocne koszmary, a w... 53
  • Mali – nowy Afganistan 20 sty 2013, 20:00 Wojna z radykalnym islamem rozgorzała na nowo. Eksperci twierdzą, że czeka nas nowy Afganistan. 54
  • Grzesznik bez skrupułów 20 sty 2013, 20:00 Lance Armstrong przyznał, że jest największym oszustem w historii sportu. Dla wielu Amerykanów jego spowiedź przed Oprah Winfrey była tylko elementem wyrachowanej gry obliczonej na złagodzenie kary. 58
  • Londyn jest nam potrzebny 20 sty 2013, 20:00 Nie wiem, czy w języku polskim istnieje słowo podobne do niemieckiego słowa Geisterfahrer. Wbrew pozorom nie chodzi tu o ducha, o widmo. Chodzi o kierowcę, który myli kierunki na autostradzie i jedzie pod prąd. Z reguły jazda taka kończy się dramatycznym wypadkiem, ale... 61
  • Jaśnie pan kontra Szwejk 20 sty 2013, 20:00 Piwosze przeciw kawoszom. W drugiej turze czeskich wyborów prezydenckich klasa średnia mierzy się z klasą robotniczą. 62
  • Męczennik sieci 20 sty 2013, 20:00 Aaron Swartz. Genialny programista i haker, guru całego pokolenia internautów, w wieku 26 lat popełnił samobójstwo. Sieć kanonizowała go już za życia, teraz został męczennikiem. 64
  • Władca cieni 20 sty 2013, 20:00 Na punkcie jego kosmetyków już oszalała połowa gwiazd Hollywood. Teraz mogą do nich dołączyć pruderyjne muzułmanki. Wojciech Inglot ma szansę na rewolucję w ortodoksyjnym świecie islamu. 66
  • Przerwany lot 20 sty 2013, 20:00 Bajka o samolocie – liniowcu marzeń – zmienia się w koszmar. Dreamliner, który miał wynieść nad chmury Boeinga i LOT, ugrzązł na długo uziemiony w hangarach. 70
  • Bez popity 20 sty 2013, 20:00 Wojciech Smarzowski znów rozlicza polskie grzechy główne. w „Drogówce” opowiada o korupcji, zdradzie i alkoholu. Brutalnie, ale też – jak zwykle – ze współczuciem. 72
  • Złoty chłopiec 20 sty 2013, 20:00 Żyjący wokalista, którego można nazwać królem popu? Być może już o nim zapomnieliście. Justin Timberlake, biały mężczyzna z czarnym głosem, po sześciu latach wraca z nową płytą. 76
  • Toksyczna namiętność 20 sty 2013, 20:00 Zanim zobaczymy Agnieszkę Grochowską w roli Danuty Wałęsy, możemy ją oglądać jako Hannah Arendt w Teatrze Telewizji. 78
  • Tydzień kultury polskiej 20 sty 2013, 20:00 Już niedługo w sklepach powieść Ilony Felicjańskiej „Wszystkie odcienie czerni”. Dużo mięsnych fragmentów tej książki o spazmach i orgazmach opublikował już „Super Express”. Wydaje mi się jednak, że to... 79
  • Patrol filmowy Tomasza Raczka 20 sty 2013, 20:00 Życie Pi Najeżam się za każdym razem, gdy w kinowej kasie biletowej pytają mnie, czy mam swoje okulary do 3D. A gdy odpowiadam, że mam tylko własne, „normalne” – każą mi dopłacać 3 zł za plastikową tandetę. A w... 79
  • Muzyczny ranking Piotra Metza 20 sty 2013, 20:00 Yo La Tengo Fade Sonic Po gatunkowych eksperymentach na poprzednim albumie zespół powrócił na sprawdzone terytoria. A jednocześnie nadal brzmi świeżo i oryginalnie. Na tej płycie słychać niemal wszystkie odmiany gitarowego rocka,... 80
  • Piotr Kofta wie, co czytać 20 sty 2013, 20:00 Naga wyspa. Gułag Tity Božidar Jezernik, przeł. Joanna Pomorska, Joanna Sławińska Czarne 2013 W tej książce pozory mogą mylić. Słoweński historyk i socjolog nie pisze ani o Kambodży czasów Czerwonych Khmerów, ani o maoistowskich... 80
  • Lista przegranych 20 sty 2013, 20:00 Jak zwykle styczniową porą z mojej inicjatywy zebrało się grono prześmiewców, którzy podczas już XX Biesiady Felietonistów ocenili miniony rok, przyznając swe szydercze tytuły. W gościnnych progach gdańskiej restauracji VNS unosiła się frywolna atmosfera, a duch absurdu rodem... 81
  • Bitwa na bitwy 20 sty 2013, 20:00 Pan prezydent Bronisław Komorowski, to jest ten pan, który teraz na każdym zdjęciu stoi bez wąsów, stanął na czele obchodów 150. rocznicy wybuchu powstania styczniowego, wielkiego, patriotycznego, zrywu Polaków. Prawo i Sprawiedliwość... 81
  • Jak długo potrwam 20 sty 2013, 20:00 Podrzucane są tematy – widzom, czytelnikom, dziennikarzom. Robią to politycy, media i pewnie z rzadka służby: „tajne, jawne i dwupłciowe”. To jak rzucanie kości z ochłapem mięsa. I od razu kłębowisko. Zwykle stoję... 82
  • Perspektywy na rok 2013 - Kompania dobra na kryzys 20 sty 2013, 20:00 Węgiel pozostanie surowcem stanowiącym o bezpieczeństwie energetycznym Polski - mówi Joanna Strzelec-Łobodzińska, prezes zarządu Kompanii Węglowej. 83
  • Perspektywy na rok 2013 - Po pierwsze, jakość 20 sty 2013, 20:00 To będzie kolejny dobry rok dla Konspolu. To przekonanie wiążę przede wszystkim z wielkością naszej produkcji i jej jakością – mówi Kazimierz Pazgan, prezes i założyciel firmy. 86
  • Perspektywy na rok 2013 - Zadyszka rynku leków 20 sty 2013, 20:00 Rok 2012 był pierwszym od ponad 20 lat rokiem spadku sprzedaży na rynku farmaceutycznym. To zjawisko dość zaskakujące, bo dotychczas branża była wyjątkowo odporna na wszelkie wahania koniunktury. 88
  • Perspektywy na rok 2013 - Telewizor osobisty 20 sty 2013, 20:00 Inteligentne telewizory, które przestały być tylko odbiornikami, to jedna z najbardziej dynamicznie rozwijających się kategorii w branży elektroniki konsumenckiej - mówi Ireneusz Smaga, prezes firmy Panasonic w Polsce i krajach bałtyckich. 90
  • Perspektywy na rok 2013 - Zdefiniowane procenty 20 sty 2013, 20:00 Polska wódka doczekała się definicji. W końcu dowiemy się, które wódki są naprawdę polskie, a polska wódka stanie się prawdziwie jakościową marką za granicą. Czy dzięki temu nareszcie podbije świat? 92
  • Perspektywy na rok 2013 - Starać się bardziej 20 sty 2013, 20:00 Będziemy konsekwentnie realizować strategię „We try harder”, która w latach 60. spowodowała dynamiczny rozwój Avis na świecie, a obecnie pozwala utrzymać nam pozycję jednego z liderów na rynku globalnym – mówi Radosław Lesiak, wiceprezes Avis Poland. 93
  • Perspektywy na rok 2013 - Teva buduje hybrydę 20 sty 2013, 20:00 Teva, do tej pory postrzegana jako największa na świecie firma generyczna, dziś jest już firmą hybrydową, opartą na portfolio z różnych obszarów. Będziemy kontynuować tę strategię hybrydowego portfolio – mówi Michał Nitka, dyrektor generalny Teva Pharmaceuticals. 94
  • Perspektywy na rok 2013 - Szansa dla najlepszych 20 sty 2013, 20:00 Będziemy nadal koncentrować się na Warszawie, bo trafia tu większość firm, które chcą rozpocząć swój biznes w Polsce. Jednak chcemy zachować równowagę między inwestycjami na rynku warszawskim i pozawarszawskim – mówi Waldemar Olbryk, prezes Skanska Property Poland. 95
  • Perspektywy na rok 2013 - Słodka wojna o kwoty 20 sty 2013, 20:00 W Brukseli trwa dyskusja na temat otwarcia wspólnotowego rynku dla importu cukru spoza Unii i zniesienia systemu kwotowego. Efektem może być obniżenie produkcji cukru o 30 proc., upadek wielu cukrowni i likwidacja upraw buraków cukrowych w wielu krajach członkowskich. 96
  • Perspektywy na rok 2013 - 20 lat wzrostu 20 sty 2013, 20:00 Polska będzie się rozwijać jeszcze przez dwie dekady. A co potem? Wielkie spowolnienie i groźba wykluczenia ze ścisłej dwudziestki najsilniejszych gospodarek na świecie – przewiduje PwC. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany