Prymas pokorny

Prymas pokorny

Prymasowi Glempowi Opatrzność wyznaczyła chyba trudniejsze zadanie niż to, z którym zmierzyć się musiał kardynał Wyszyński.
W latach 50., 60., 70. trzeba było konsekwencji i odwagi, wiadomo było, gdzie jest wróg, to była epoka świadków i męczenników. W prawie 30-letnim prymasostwie kardynała Glempa epoki zmieniały się jak w kalejdoskopie, wydarzyło się tyle, ile czasem w historii działo się przez lat trzysta.

Kardynał Glemp zaczynał przecież misję w czasach, w których świątynie były nabite po brzegi, a wierzący i niewierzący na widok księdza zdejmowali czapkę z głowy, kończył ją natomiast w społeczeństwie, które z Kościoła zrobiło obiekt drwin i chłopca do bicia. W latach 80. miał przed amboną rodaków „nabuzowanych” Bogiem, Honorem i Ojczyzną, w następnej dekadzie ci sami ludzie Boga wysyłali do sfery mitologii, Ojczyznę traktując jako zło konieczne, a Honor zamieniając na honorarium.

Opowiadano mi, że w 1981 r. ciężko chory prymas Wyszyński usilnie zabiegał u wracającego do zdrowia po zamachu Jana Pawła II, by na jego następcę mianował właśnie swojego byłego sekretarza, w tym czasie już biskupa warmińskiego. Papież początkowo oponował, później jednak uległ prośbom mentora. Na czele polskiego Kościoła stanął sternik, który w czasie sztormu nie miał dodawać gazu, ale skupić się na ocaleniu łodzi. Nikt nie miał pojęcia, że przyjdzie mu nie tylko dowieźć wiernych do portu, ale będzie też musiał pomóc urządzić się im w ziemi obiecanej.

Jak sobie z tymi zadaniami poradził? Jasne, że można się czepiać, wytykać błędy. Pytanie, kto będąc na jego miejscu, pod taką presją byłby w stanie ich uniknąć? Moralne prawo do oceny jego słynnego przemówienia z początków stanu wojennego, gdy apelował o to, by nie przelewano polskiej krwi (de facto próbując powstrzymać wybuch solidarnościowego powstania), mają tylko ludzie, którzy wtedy walczyli o wolność. Dziś dziękują prymasowi za to, że nie eskalował, ale zapewniał niezbędny balans – oni bili się na froncie, on próbował tonować, poszerzając w istocie pole walki. Można zarzucać mu, że był zbyt zachowawczy, że niedostatecznie mocno wsparł księdza Popiełuszkę (który czuł się przez niego osamotniony), nie można jednak mieć wątpliwości co do jego intencji – on po prostu, na ile potrafił, próbował kapelana „Solidarności” chronić.

W nowych czasach przyjął tę samą strategię: 70 proc. zachowawczości, 30 – zmian. Często „czepialiśmy się” prymasa, narzekając na jego czasem niezgrabne wypowiedzi, jego upór w sprawie Świątyni Opatrzności, na brak medialnej charyzmy. Nie dawał się jednak tak łatwo zaszufladkować. Ci, którzy chcieliby w nim widzieć wyłącznie światopoglądowego „betona”, nie mogli nie zauważyć, że to on jednocześnie otwiera polski Kościół na dialog międzywyznaniowy, na nowe wspólnoty, konsekwentnie zaszczepia w nim to, co wypracował Sobór Watykański II, a gdy trzeba, umie tupnąć nogą (jak było w sprawie Radia Maryja).

Nawet jeśli nie zawsze zgadzałem się z tym, co mówił (zwłaszcza o bieżących wydarzeniach), głęboko go szanowałem, ujmowała mnie jego prostota. Nie udawał kogoś innego, pokornie uczył się od swoich „szefów” – kardynała Wyszyńskiego i Jana Pawła II, który po śmierci Prymasa Tysiąclecia „zaadoptował” księdza Glempa, modelując jego myślenie (jeśli chodzi o wizję Kościoła, ale też np. Polskę w Unii Europejskiej). Obce było mu myślenie popularne na szczytach każdej władzy, że przyznanie się do słabości to klęska. Jego homilia na mszy na placu Teatralnym w 2000 r., gdy (też pewnie inspirowany przykładem Jana Pawła) przepraszał za winy polskiego Kościoła i osobiście za to, że nie był w stanie ocalić życia księdza Popiełuszki, do dziś budzi we mnie pytanie: czy ja byłbym w stanie zrobić taki rachunek sumienia?

Wraz z tą śmiercią kończy się w polskim Kościele czas silnych, „centralnych” przywódców. Oni przyprowadzili Kościół do bram XXI w. Kto i w jakim stylu poprowadzi go przez kolejne sto lat? Nie sądziłem, że kiedykolwiek to powiem: nie miałbym nic przeciwko temu, by byli to ludzie, którzy wezmą sporo z prymasa Glempa, nad których słowem nie zawsze muszę wpadać w zachwyt. Nie mam jednak ani przez chwilę wątpliwości, że mam przed sobą dobrych ludzi, głęboko wierzących księży, których jedyną polityką i „stanem posiadania” są Chrystus i Kościół. Gdy to nas łączy, całą resztę jesteśmy w stanie dogadać.

Okładka tygodnika WPROST: 5/2013
Więcej możesz przeczytać w 5/2013 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 29
  • Werbalista IP
    Przepraszam za powtorki, ale pokazywalo mi sie, ze komentarz odrzucono ze wzgledu na "wulgaryzmy''. Zadnych nie uzywalem, ale staralem sie zmodyfikowac, no i wyszlo, ze wszystko sie opublikowalo. Prosze przewijac, ja tylko raz chcialem napisac.

    Pozdrawiam.
    • Werbalista IP
      @ kristi 2013-02-02 15:13:45

      Piekne slowa testamentu. Chocby nawet retoryczne, ale ladnie napisane. Jedynie rozwijajac mysl Anki R. - ja tez nie jestem "Bratem w wierze". Czyli jednak slowa nie kierowane ani do Anki R., ani do mnie. Najwyrazniej nie liczymy sie w swiatopogladzie prymasa. On napisal do swoich, do ktorych my sie nie zaliczamy. Tak, jak Zydzi, Mahometanie, Buddysci i wyznawcy wielu innych wiar niechrzescijanskich. Czyli subtelna, ale szpila dla wszystkich, ktorzy nie podzielaja wiary prymasa. To znowu wykluczenie tych ludzi. Inaczej mowiac: "Nie jestes katolikiem, nie zaslugujesz na miano czlowieka." Katolik moze byc przestepca wszelkiego rodzaju - i tak ma szanse na zbawienie. Natomiast ateista, ktory nic w zyciu zlego nie zrobil zasluguje tylko na meki piekielne.

      Pozdrawiam.
      • kristi IP
        Może warto na koniec poświęcić kilka słów TESTAMENTOWI prymasa Glempa,
        który mnie w jakiś sposób poruszył. Zwłaszcza ten fragment: "Gorąco przepraszam
        wszystkich Braci i Siostry w Chrystusie za przykrości wyrządzone brakiem należytej
        miłości. Nie zawsze potrafiłem docenić wysiłki i poświęcenie wielu. Żałuję za słowa
        pochopnej krytyki, za zaniedbania i słabości. Na tle mojej ułomności wychodzą jaśniej
        wyświadczone mi dobrodziejstwa".....
        PS Lucku XVI - dziękuję i pozdrawiam!
        • Lucek XVI IP
          Przyznaję rację internautce"kristi".Swego czasu napisała:dajmy szansę red.Hołowni.
          • AWERS IP
            Odszedł katolicki arcypasterz ... a cisza katolików po nim (przynajmniej tu na forum) ... krzyczy ! Jest dla mnie zastanawiajace, że tyle do opowiedzenia o Prymasie mają "CI", ... których często niewybrednie się atakuje ... że "atakują". Rozumiem, że ... gorliwi komentatorzy i obrońcy jedynych słusznych wartości ... nie mają nic do powiedzenia.

            Spis treści tygodnika Wprost nr 5/2013 (1562)

            • Na do widzenia 27 sty 2013, 20:00 W bardzo wielu rzeczach nie zgadzam się z Leszkiem Millerem, ale co do jednego ma rację: faceta poznaje się po tym, jak kończy. A ponieważ jest to moje pożegnanie z łamami „Wprost” i przede wszystkim z Czytelnikami, wypadałoby się rozliczyć. 4
            • Pan Ambasador uczy dobrych manier 27 sty 2013, 20:00 Jedyne 884 zł zapłacił polski podatnik za minutę lekcji stylu, z której dowie się, że rybę można jeść dwoma widelcami, smoking to jedwabna marynarka, a ślimaki gotuje się w burgundzkich ziołach. 6
            • Giertych chce dymisji Rydzyka 27 sty 2013, 20:00 Roman Giertych napisał list do prowincjała ojców redemptorystów, w którym wyraża oburzenie, że Radio Maryja i Telewizja Trwam nie sprostowały dotąd informacji z 30 grudnia 2012 r., jakoby popierał on metodę in vitro. 7
            • Amerykański, a jednak polski 27 sty 2013, 20:00 Walt Disney to dzisiaj jedno z najnowocześniejszych studiów animacji na świecie. 7
            • DVD z "Wprost": SKOK ŻYCIA 27 sty 2013, 20:00 W tym tygodniu „Wprost” można kupić z filmem „Skok życia” na DVD. 7
            • Gowin straci głos 27 sty 2013, 20:00 Platforma Obywatelska wyłożyła się na związkach partnerskich. 7
            • Zakazane związki 27 sty 2013, 20:00 Piątkowe głosowanie przeciw projektom ustawy o związkach partnerskich obróciło się w popis poselskich uprzedzeń, fobii, zacofania i niekompetencji. I zwyczajnego niezrozumienia, że ten problem dotyczy kilkuset tysięcy par w Polsce. W przytłaczającej większości par bynajmniej... 12
            • Taki fajny prymas 27 sty 2013, 20:00 Gdy na początku 1987 r. założyciel Monaru Marek Kotański powołuje Bank Nadziei, który ma gromadzić pieniądze na zakup testów do wykrywania wirusa HIV, pierwszym wpłacającym darowiznę zostaje prymas Polski kardynał Józef Glemp. Nie... 16
            • Rozważny i odważny– mówi o kard. Glempie gen. Wojciech Jaruzelski 27 sty 2013, 20:00 "WPROST ”: Lipiec, 1981 r. Pamięta pan prymasa Glempa z tamtego czasu? Gen. Wojciech Jaruzelski: Tak, bo wówczas spotkaliśmy się i poznaliśmy. To było tuż po dość nagłym mianowaniu go prymasem Polski. Miałem oczywiście trochę... 20
            • Od zdrajcy do zbawcy 27 sty 2013, 20:00 Moje spotkania z Glempem – z nazwiskiem, z problemem, z człowiekiem – wcale nie były moje. To były spotkania całego mojego pokolenia, dziwacznego, uformowanego przez sekwencje: „dół” późnego Gierka (kartki na... 21
            • Prymas pokorny 27 sty 2013, 20:00 Prymasowi Glempowi Opatrzność wyznaczyła chyba trudniejsze zadanie niż to, z którym zmierzyć się musiał kardynał Wyszyński. 23
            • Kwaśniewski nie wróci 27 sty 2013, 20:00 Były prezydent nie odejdzie z biznesu, Tusk płynie ze zdechłymi rybami, ale będzie walczył o trzecią kadencję. A Palikot? Dzielcie, co mówi, przez pięć albo dziesięć – uważa szef SLD Leszek Miller. 24
            • Kazek tu, Kazek tam 27 sty 2013, 20:00 Goldman Sachs podziękował Kazimierzowi Marcinkiewiczowi za usługi. Były premier szuka więc swojego miejsca w polityce w towarzystwie Romana Giertycha i Michała Kamińskiego. 28
            • Nowicka na krzyżu 27 sty 2013, 20:00 Palikot obawia się, że odwołanie Wandy Nowickiej z fotela wicemarszałka Sejmu i niskie notowania spowodują transfery z jego klubu – wynika z informacji "Wprost". 31
            • Pan od hazardu 27 sty 2013, 20:00 Szef Służby Celnej Jacek Kapica przyznaje, że certyfikaty automatów do gier były fałszowane na masową skalę. Sam jednak nie poczuwa się do winy. 32
            • Lęk nigdy nie zniknie 27 sty 2013, 20:00 Monika przeszła wraz z córką przez detoks w szpitalu psychiatrycznym, zamkniętą terapię w ośrodku dla uzależnionych. Opowiedziała nam o latach samotnej walki z narkotykami o Magdę, jej jedyne dziecko. 36
            • Upadły król Trójmiasta 27 sty 2013, 20:00 Miał imperium. Był jednym z najbogatszych Polaków. Potem jeden dzień nie żył. Teraz Janusz Leksztoń żyje, ale inaczej niż kiedyś. 40
            • Syn komendanta UPA 27 sty 2013, 20:00 Do ociemniałego starszego człowieka poszedłem z dwóch powodów. Chciałem poznać kogoś, kto przesiedział 38 lat w sowieckich łagrach i się nie złamał. oraz dowiedzieć się, co syn ostatniego komendanta UPA myśli o mordowaniu Polaków. 44
            • Prezydent brutto plus VAT 27 sty 2013, 20:00 Jolanta i Aleksander Kwaśniewscy nauczyli się żyć luksusowo. Dlatego potrzebują dużych pieniędzy z kraju i z zagranicy. On zarabia u prezydenta Kazachstanu. A czy ona dostawała pieniądze od rodziny dyktatora Egiptu? 48
            • Krzyżem w satyrę 27 sty 2013, 20:00 Nie lubię programów satyrycznych. Gwoździem do trumny dla tego gatunku był z jednej strony Jan Pietrzak, z drugiej Giertych i Marcinkiewicz. 52
            • Ameryka ratuje Europę 27 sty 2013, 20:00 Kończenie wojny jest dużo trudniejsze niż jej rozpoczynanie. Afganistan to taki przypadek – mówi w rozmowie z "Wprost" ambasador USA w Polsce Stephen Mull. 54
            • Pokerowa zagrywka 27 sty 2013, 20:00 Zapowiedź referendum w sprawie Unii to najlepszy manewr w karierze Camerona. Cel strategii? Wygrać wybory i... utrzymać Wielką Brytanię we Wspólnocie. 58
            • Niepokorna Masza 27 sty 2013, 20:00 Celę na oddziale karnym obozu pracy Maria Alochina z Pussy Riot powinna opuścić w marcu. Nie zanosi się na to. Wykazuje patologiczny wprost brak pokory. 60
            • Blue monday chadeków 27 sty 2013, 20:00 SPD odebrała władzę CDU w Dolnej Saksonii. To papierek lakmusowy nastrojów przed wyborami do Bundestagu. 61
            • Wolność kontra gumka 27 sty 2013, 20:00 Czy władze Los Angeles, nakazując gwiazdom porno używania prezerwatyw, ograniczają ich wolność? Aktorzy protestują, a sprawę rozstrzygnie Sąd Najwyższy. 62
            • Polacy kontra reszta świata 27 sty 2013, 20:00 Po ponad 20 latach kapitalizmu i prawie dziesięciu latach w Unii doczekaliśmy się polskich marek, które potrafią pokonać wielkie zagraniczne koncerny. Oto prawdziwy cud nad Wisłą. 64
            • Chemia, polska specjalność 27 sty 2013, 20:00 Zamiast po kawałku wpaść w ręce zagranicznych inwestorów, polskie zakłady chemiczne stworzyły koncern, który jest w stanie konkurować z największymi gigantami w branży. 68
            • Wojna o kolej 27 sty 2013, 20:00 W 2015 r. mamy szansę wsiąść do nowych pociągów, którymi w kilka godzin przemierzymy Polskę. o ile związki zawodowe nie wykończą nowego prezesa. 70
            • Wszystko o finansach. Wybieramy ubezpieczenie komunikacyjne 27 sty 2013, 20:00 Ubezpieczenie samochodu to nie tylko poważny wydatek. Wybór dobrego ubezpieczyciela i najodpowiedniejszej dla nas polisy może mieć ogromne konsekwencje dla naszej kieszeni i nerwów przez cały rok. 71
            • Z innego świata 27 sty 2013, 20:00 Towarzyszy mi poczucie, że jestem na ostatniej prostej – mówi Piotr Fronczewski. A swoją rolę – w spektaklu „Ja, Feuerbach” – nazywa własną „kropką” w teatrze. 74
            • Podróż na wschód 27 sty 2013, 20:00 Jeśli chcecie poznać historię rosyjskiej alternatywy, sięgnijcie po książkę Konstantego Usenki „Oczami radzieckiej zabawki...”. I wybierzcie się na debatę o tym, jak scena alternatywna reagowała na przemiany w Polsce i w Rosji. 76
            • Pomnik prezydenta 27 sty 2013, 20:00 "Lincoln" Stevena Spielberga jest jak apel szkolny. Patetyczny, bezkrytyczny, niedzisiejszy. 80
            • Przetrwać, nie oszaleć 27 sty 2013, 20:00 W "Niemożliwym" Bayona nie epatuje cierpieniem, lecz wzrusza historią o miłości, heroizmie i poświęceniu. 80
            • Patrol filmowy Tomasza Raczka: 5 Rozbitych kamer 27 sty 2013, 20:00 Coraz częściej filmy dokumentalne mają siłę atrakcyjności i przyciągania widzów równą tej, jaką dają fabuły. 81
            • Dla wrażliwców 27 sty 2013, 20:00 Elektroniczny rock z Wysp Brytyjskich trzyma się nieźle. Najlepszy dowód to nowe płyty Delphic i Everything Everything. 82
            • Tydzień kultury polskiej Jakuba Żulczyka 27 sty 2013, 20:00 Patrycja Markowska, królowa polskiej poezji, nagrała nową piosenkę, chociaż nikt jej nie prosił. Już we wstępie utworu o tytule „Alter ego” zapowiada, że utonie. I mimo tego przez następne trzy minuty utrzymuje się na... 82
            • Muzyczny ranking Piotra Metza 27 sty 2013, 20:00 New Order Lost Sirens Warner Na pierwszy rzut ucha – tak zwany skok na kasę. Ta płyta zawiera odrzucone początkowo nagrania z ostatniego albumu, zarejestrowane być może z myślą o kolejnym (działo się to jeszcze przed kłótnią... 83
            • Piotr Kofta wie, co czytać 27 sty 2013, 20:00 Zapiski z Homs Jonathan Littell, przeł. Magdalena Kamińska-Maurugeon, Wydawnictwo Literackie 2013 Po "Łaskawych", nihilistycznej spowiedzi oficera SS i czynnego uczestnika Holocaustu, za które w 2006 roku dostał Nagrodę Goncourtów, Jonathan... 83
            • Pominięci... 27 sty 2013, 20:00 Trwa zbiorowa orgia przy zgaszonym świetle. Ciała kłębią się pod sobą pracowicie. Kotłują i wyginają na wszystkie strony. 84
            • Proroctwa 27 sty 2013, 20:00 Na początku roku wszystkie gazety codzienne i tygodniki robią swoje prognozy na temat tego, co się stanie w tym nadchodzącym. 84
            • Vademecum zdrowia i urody 27 sty 2013, 20:00 Agnieszka Fedorczyk - Pogromcy cholesterolu Można obniżyć poziom cholesterolu o 15 proc. w trzy tygodnie. To nic trudnego – przekonują nas reklamy. Czy rzeczywiście? Zapytaliśmy o to specjalistów. Agnieszka Fedorczyk - Daj sercu... 85
            • Bal maskowy 27 sty 2013, 20:00 Antoś ma w zerówce bal przebierańców, motyw: zdrowie. Wszyscy rodzice mieli z tym dramat, szczęśliwie ustalono, że można przebrać dzieci za warzywa. Antoś na wieść o tym krzyczy wniebogłosy: „O nie, ja nie dam się przebrać za jakieś warzywo!”. I mamy kłopot. 98

            ZKDP - Nakład kontrolowany