Czwarta fala

Czwarta fala

Dodano:   /  Zmieniono: 
Jeszcze nigdy człowiek nie mógł tak bardzo wpływać na własne życie jak obecnie. Wkraczamy w epokę hiperindywidualizmu, co oznacza, że przed nami naprawdę dobre czasy" - przepowiada Bill Gates.
 Czy 10 nowych technologii wskazanych przez Massachusetts Institute of Technology, które w najbliższych latach mają zmienić świat, to początek nowej epoki? Futurologowie sugerują, że zaczyna się już Tofflerowska czwarta fala. Inni mówią o szóstej fali Kondratiewa - od nazwiska rosyjskiego ekonomisty, który zginął w gułagu w 1938 r.

Demokracja superindywidualistów
Heidi i Alvin Tofflerowie głoszą, że cywilizacje nie zmieniają się skokowo, lecz rosną i opadają - jak morskie fale. Kiedy dominuje jeszcze jedna fala, kolejna stopniowo się pojawia, współistnieje, aż jej grzbiet znajdzie się wyżej od fali opadającej. Dotychczas mieliśmy do czynienia z trzema falami cywilizacyjnymi. Pierwszą była cywilizacja rolnicza: żyjący z łowiectwa koczownicy zaczęli prowadzić osiadły tryb życia, uprawiać pola, co dało początek własności. Najważniejszym dobrem była dla tej fali ziemia. Druga fala - przemysłowa, której szczyt przypada na przełom XIX i XX wieku, wytworzyła społeczeństwo masowe (najważniejsze były dla tej fali surowce i środki produkcji). "Masowa produkcja, masowa konsumpcja, masowa edukacja, masowe środki komunikacji łączyły się ściśle z sobą, a na ich potrzeby powstawały wyspecjalizowane instytucje: szkoły, ugrupowania ekonomiczne, partie" - napisali Heidi i Alvin Tofflerowie w "Trzeciej fali". Druga fala to długie serie standardowych produktów. Efektem była uniformizacja życia: od urbanistyki i architektury po kulturę i obyczaje.
Trzecia fala, której grzbiet obserwujemy w obecnych czasach, to cywilizacja informacji opierająca się na wiedzy. Dzięki technologiom informatycznym w cywilizacji trzeciej fali opłaca się produkować krótkie serie, dostosowywać produkty do potrzeb klienta. Społeczeństwa trzeciej fali cieszą się nieprawdopodobną wolnością i możliwościami wyboru. Rozumując w kategoriach Tofflerów, w społeczeństwie czwartej fali jednostki będą od początku indywidualnie programować swoje życie: decydując się na modyfikacje genomu, ustalając proporcje między pracą i wypoczynkiem czy aktywnością społeczną.

Szósta fala Kondratiewa
Fale Kondratiewa, czyli pojawiające się co 45-60 lat głębokie przekształcenia, których siłą napędową są innowacje zasadniczo zmieniające technologię, gospodarkę i politykę, dotyczą społeczeństwa przemysłowego i postprzemysłowego. Pierwsza fala Kondratiewa trwała od końca XVIII wieku do połowy wieku XIX. Wtedy powstały takie innowacje, jak maszyna parowa i mechaniczne krosna, powstała gospodarka oparta na podziale pracy. Efektem był szybki rozwój miast i powstanie nowych klas społecznych. Druga fala Kondratiewa rozpoczęła się w połowie XIX wieku i była to cywilizacja stali. Popyt na stal sprzyjał rozwojowi kolei, dzięki którym powstała infrastruktura umożliwiająca szybszy transport ludzi i towarów, co doprowadziło do uruchomienia produkcji masowej. W trzeciej fali Kondratiewa motorami rozwoju były elektryczność i chemia. Czwarta fala, która w USA rozpoczęła się po Wielkim Kryzysie w latach trzydziestych, opierała się na motoryzacji. Piąta fala rozpoczęła się w latach siedemdziesiątych XX wieku, a jej siłą napędową jest informatyka. W tej fali po raz pierwszy rozwój gospodarczy nie opiera się na wykorzystaniu surowców, lecz wartości pozamaterialnych. Niemiecki ekonomista Leo Nefiodow twierdzi, że piąta fala Kondratiewa najwyższy grzbiet ma już za sobą i wkraczamy w szóstą falę. Nietrudno zauważyć, że czwarta fala Tofflera i szósta Kondratiewa opisują te same zjawiska.

Totalny monitoring
Naukowcy z University of California opracowali tzw. zdalki (od angielskiego słowa motes, skrót od remote - zdalny) - miniaturowe bezprzewodowe czujniki. Są one testowane w gniazdach morskich ptaków żyjących na zachodnim wybrzeżu USA. Każdy z czujników mierzy natężenie światła, wilgotność, ciśnienie i temperaturę w gnieździe. Zebrane informacje transmituje przez miniaturowy nadajnik do sąsiednich czujników, równocześnie odbierając sygnały od innych. W przyszłości zdalkami (wielkości ziarenek piasku) wypełnione będzie całe otoczenie człowieka. - Zdalki w nawierzchniach dróg będą informować o natężeniu ruchu, ale także będą tym ruchem sterować. Zainstalowane w murach budynków uruchomią klimatyzację, w ubraniach - ochronią przed nadmiernym poceniem. Nieodległy jest czas, gdy zdalki zostaną umieszczone w naszym ciele - tłumaczy David Culler, szef projektu.
Zdalki będą zasilane nanoogniwami słonecznymi. Zdaniem Paula Alivisatosa, chemika z uniwersytetu w Berkeley, będą one zbudowane na bazie polimerów. Wysoką wydajność zapewnią im mikroskopijne kryształy o wymiarach 7 x 60 nanometrów, którymi nasycona będzie polimerowa papka. Będzie ją można formować w elastyczne plastikowe tafle - idealne do montowania w budynkach i pojazdach - bądź w postaci emulsji nanosić na dowolną powierzchnię. W powszechnej sprzedaży nanoogniwa mają się pojawić za trzy lata.

W gridowej sieci
Nawet miliardy zdalek nie poradzą sobie z klęskami żywiołowymi czy epidemiami. Walczyć z nimi będą podłączone do globalnej sieci komputery. Nie będą to zwykłe sieci, lecz tzw. sieci gridowe, czyli super-Internet. W sieci gridowej moc obliczeniowa swobodnie krąży, podobnie jak prąd w sieci elektrycznej. Sieci te oznaczają przełom w nauce, zwłaszcza w fizyce jądrowej, meteorologii, biologii czy ekonomii, gdzie potrzebne są wielkie moce obliczeniowe. Działają już prototypowe sieci tego rodzaju, na przykład europejski Cross Grid, do którego podłączonych jest kilka polskich ośrodków naukowych.
- Nic nie stoi na przeszkodzie, by zadanie zgłoszone w Europie rozwiązały komputery w USA. I na odwrót. Zadziałają te, które będą miały wolną moc obliczeniową - mówi Carl Kesselman z Uniwersytetu Kalifornii Południowej.
Superinternet umożliwi rozwój bezpiecznego sieciowego handlu i usług. Z fizyki kwantowej wiadomo, że obserwacja cząstek materii wpływa na ich zachowanie. Jeśli użyjemy kwantów jako nośników informacji, każda próba podglądania transakcji będzie od razu widoczna, co pozwoli zablokować poufne informacje. Prace nad kwantową pamięcią, w której nośnikiem informacji są fotony, prowadzi Nicolas Gisin z uniwersytetu w Genewie.
- Tradycyjny kod staje się bezużyteczny, gdy komuś uda się ukraść klucz. Nasze rozwiązanie ma tę przewagę, że nawet jeśli włamywacz zdobędzie klucz, zostanie zdemaskowany, gdy spróbuje go użyć.
Nancy Lynch i Stephen Garland z Massachusetts Institute of Technology zapowiadają, że wkrótce komputery nie będą się zawieszać. Zamiast pisać program, będzie się go projektować na podobnej zasadzie, jak projektuje się obiekty architektoniczne. Programista będzie wizjonerem tworzącym tylko zasady działania nowej aplikacji. Tłumaczeniem projektu na właściwy kod zajmie się już komputer. Wyeliminowane zostaną więc błędy popełniane przez człowieka.

Cerowanie serca
Jennifer Elisseeff, biotechnolog z Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa, przewiduje, że wkrótce wdrożona zostanie technologia naprawiania narządów. Mieszanina polimerów, żywych komórek i stymulatorów wzrostu będzie wstrzykiwana do organizmu. Po pewnym czasie komórki namnożą się i zastąpią polimerowy szkielet, który będzie można zmiękczyć i usunąć.
W powieści "Wizja lokalna" Stanisława Lema mieszkańcy pewnej planety żyją w świecie, w którym przestrzeń wypełniają inteligentne molekuły. Dzięki nim możliwe było stworzenie cywilizacji wygody, czyli swego rodzaju społeczeństwa czwartej fali. Byle tylko w tej cywilizacji nie sprawdziła się obawa Stanisława Jerzego Leca, że człowiek będzie mógł się wtedy obejść bez samego siebie.




10 technologii, które zmienią świat według Massachusetts Institute of Technology

1. Bezprzewodowe sieci czujników - tzw. zdalki, które umożliwią totalny monitoring otoczenia człowieka

2. Naprawianie tkanek i organów przez wstrzykiwanie mieszanin polimerów, żywych komórek i stymulatorów wzrostu

3. Mikroskopijne ogniwa słoneczne - praktycznie każda pomalowana powierzchnia może indukować prąd

4. Mechatronika - technika łączenia dowolnych elementów mechanicznych z elektronicznymi układami sterującymi

5. Komputerowe sieci gridowe - super-Internet wykorzystujący moc wszystkich komputerów

6. Obrazowanie molekularne - technologia umożliwiająca bezkrwawą nanowiwisekcję, czyli podglądanie genów i molekuł w organizmie

7. Nanolitografia - technika tworzenia krzemowych mikroukładów mechanicznych (w podobny sposób, jak obecnie produkuje się układy elektroniczne)

8. Bezpieczne programowanie - technika tworzenia programów komputerowych bez błędów

9. Glikomika - technika tworzenia nowej generacji leków opartych na różnych cukrach, które pełnią funkcję baterii podtrzymujących działanie leku przez długi czas

10. Kryptografia kwantowa - technika kodowania informacji oparta na cząstkach elementarnych, na przykład fotonach
Więcej możesz przeczytać w 15/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2003 (1063)

  • Wprost od czytelników 13 kwi 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Wirus samozagłady 13 kwi 2003, 1:00 W 1999 r. setki samozwańczych proroków głosiły, że świat tak zgnił moralnie, iż nie zasługuje na dalsze trwanie. 3
  • Peryskop 13 kwi 2003, 1:00 Wieloręczni Nie tylko Jan Chaładaj i Stanisław Jarmoliński głosowali w Sejmie na dwie ręce, by pozostawić na stanowisku wicepremiera Marka Pola. - Gdy w pamiętną środę o 21.00 wybuchła afera, byliśmy przekonani, że za Alfreda Owoca... 6
  • Dossier 13 kwi 2003, 1:00 MACIEJ PŁAŻYŃSKI, przewodniczący Platformy Obywatelskiej "Z reformą finansów publicznych jest jak z innymi słusznymi hasłami: nie wiemy o niej nic konkretnego" "Rzeczpospolita" TOMASZ NAŁĘCZ, wicemarszałek... 7
  • Z życia koalicji 13 kwi 2003, 1:00 Co dzień, to lepsze wiadomości dla Leszka Millera. Z sondaży wynika, że rządu nie popiera nawet najbliższa rodzina ministrów, a lud z rozrzewnieniem wspomina Buzka. Premier znalazł winnych tego stanu rzeczy. Nie, tym razem nie... 8
  • Z życia opozycji 13 kwi 2003, 1:00 Zabawną historyjkę słyszeliśmy. Nie tak dawno u prezydenta spotkały się partie proeuropejskie. Wszyscy - łącznie z Kwaśniewskim - jeździli po Millerze jak po burej kobyle, ale to żadna nowina. Ciekawsze było to, że lider Unii... 9
  • M&M 13 kwi 2003, 1:00 ZGODA NA GÓRZE - felieton Marka Majewskiego 10
  • Playback 13 kwi 2003, 1:00 10
  • Sąd sprawiedliwy 13 kwi 2003, 1:00 Ponad 2 mln zł ma zapłacić skarb państwa dwójce Zabużan - orzekł Sąd Okręgowy w Krakowie. Po raz pierwszy w historii polski sędzia przyznał rację repatriantom ze wschodu. 10
  • Fotoplastykon 13 kwi 2003, 1:00 12
  • Poczta 13 kwi 2003, 1:00 Listy od czytelników 14
  • Kadry 13 kwi 2003, 1:00 15
  • Łżepospolita 13 kwi 2003, 1:00 Czy przedstawiciele najwyższych władz utrudniali postępowanie karne w sprawie Rywina? 16
  • Republika szalików 13 kwi 2003, 1:00 Gdyby szalikowcy mieli wybór, wstąpiliby do policji albo zostaliby komandosami. Co trzyma razem polskich chuliganów? 20
  • Agonia metropolii 13 kwi 2003, 1:00 Polska staje się drugim Meksykiem - szybko rozwija się tylko stolica 26
  • Instytut kolaboracji 13 kwi 2003, 1:00 Polemika: W numerze 13. tygodnika "Wprost" ukazał się artykuł Sławomira Sieradzkiego "Instytut kolaboracji", w którym autor zarzucił niektórym profesorom Uniwersytetu Jagiellońskiego, że w czasie okupacji byli zatrudnieni w nazistowskim Instytucie Niemieckiej Pracy Wschodniej... 32
  • Nawis obłudy 13 kwi 2003, 1:00 KRRiTV dzieliła wpływy w mediach niczym imperia kolonialne Afrykę w XIX wieku 36
  • Giełda i wektory 13 kwi 2003, 1:00 Hossa Świat Sztuka w trzech odsłonach?Samsung Electronics chce trzykrotnie zwiększyć przychody ze sprzedaży sprzętu AGD. Koncern planuje wybudowanie fabryk sprzętu gospodarstwa domowego: jednej w Chinach, drugiej w Polsce lub Czechach.... 38
  • Egzekucja podatkowa 13 kwi 2003, 1:00 Polacy płacą jedne z najwyższych podatków w świecie, a rząd planuje nowe podwyżki. 40
  • Kowalski pod gilotyną 13 kwi 2003, 1:00 Jakie podatki zapłacilibyśmy w USA, Wielkiej Brytanii i Niemczech 42
  • Stawka większa niż życie 13 kwi 2003, 1:00 Jesteśmy za biedni na wysokie podatki 45
  • Kwartał Kołodki 13 kwi 2003, 1:00 Największe gnioty ekonomiczne pierwszych miesięcy 2003 r. - pierwsze nominacje do naszego nieustającego konkursu. 46
  • Zatankowani w butelkę 13 kwi 2003, 1:00 Za 5-10 lat naszym rynkiem paliw mogą rządzić Rosjanie 50
  • Pociski i zyski 13 kwi 2003, 1:00 Wojna o Irak zaczyna nakręcać gospodarczą koniunkturę 54
  • przeciw wypychaniu 13 kwi 2003, 1:00 Największym zagrożeniem dla społeczeństw jest rozdęte państwo, które wywołuje kryzysy fiskalne, inflację i wysokie bezrobocie 58
  • Terapia i kabaret 13 kwi 2003, 1:00 Polski deficyt składa się z wydatków pogrążających kraj w marazmie i nieróbstwie 59
  • Supersam 13 kwi 2003, 1:00 Powrót twardziela Bojowy przydomek renegade dołączony do nazwy nowego jeepa cherokee przywodzi na myśl samochód sprzed prawie 40 lat - model jeep wrangler z 1964 r. Podobnie jak tamto, już kultowe auto, cherokee wyposażony jest... 60
  • W sklepie urodzone 13 kwi 2003, 1:00 Co trzecia kobieta jest zakupoholiczką 62
  • Czwarta fala 13 kwi 2003, 1:00 Jeszcze nigdy człowiek nie mógł tak bardzo wpływać na własne życie jak obecnie. Wkraczamy w epokę hiperindywidualizmu, co oznacza, że przed nami naprawdę dobre czasy" - przepowiada Bill Gates. 66
  • Klan dyktatorów 13 kwi 2003, 1:00 Polacy ubierają się tak jak bohaterowie seriali 68
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Dania do poczytania 13 kwi 2003, 1:00 Drogi Przyjacielu! Uwielbiam śledzić zjawiska z pogranicza sztuki kulinarnej i literatury, a szczególną przyjemność sprawia mi grafomania restauracyjnych jadłospisów. Nie jest to może zjawisko powszechne, ale wystarczająco częste, by wykroić materiał na kilka prac... 70
  • Nieomylny saper 13 kwi 2003, 1:00 Delfiny służą w armii USA od ponad trzydziestu lat 72
  • Ukraina nie jest biedna 13 kwi 2003, 1:00 Spotkanie z OŁEKSANDREM NYKONENKĄ, ambasadorem Ukrainy w Polsce 74
  • Szapołowska jest jedna 13 kwi 2003, 1:00 W rywalizacji o zawodowy awans najgroźniejszym konkurentem kobiety nie jest mężczyzna, ale koleżanka przy sąsiednim biurku 76
  • Czerwona ośmiornica 13 kwi 2003, 1:00 Rak stworzonej przez postkomunistów antymafii toczy polityczne życie Włoch agresywniej niż dawniej cosa nostra 78
  • Know-how 13 kwi 2003, 1:00 Testy nadziei Lek GNDF może doprowadzić do przełomu w leczeniu choroby Parkinsona - twierdzą naukowcy badający działanie preparatu. Wyniki wstępnych testów klinicznych GNDF wykazały, że u pięciu osób zażywających ten... 81
  • Kult bezdzietności 13 kwi 2003, 1:00 Możecie być dumne z tego, że nie macie dzieci. Nie jesteście niepełnowartościowe. Wręcz przeciwnie, wybierając bezdzietność, stawiacie na siłę, piękno i miłość - głosi Yvonne Marie Vissing, profesor socjologii w Salem State College. W Stanach Zjednoczonych już w 1991 r.... 82
  • Superman złapie oddech 13 kwi 2003, 1:00 Christopher Reeve to żywy dowód potęgi medycyny 88
  • Bez granic 13 kwi 2003, 1:00 Maskarada Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła globalny alarm w związku z rosnącą liczbą nie wyjaśnionych przypadków wirusowego zapalenia płuc (SARS) w południowych Chinach, Hongkongu i Wietnamie. Epidemia pochłonęła już co... 90
  • Kamień u szyi Ameryki 13 kwi 2003, 1:00 Sojusznicy przerzucają na Stany Zjednoczone koszty swego bezpieczeństwa 92
  • Romans z niedźwiedziem 13 kwi 2003, 1:00 Pięć dni przed atakiem aliantów na Irak, 15 marca 2003 r., odbyła się w Bagdadzie niezwykła uroczystość. Saddam Husajn osobiście udekorował wysokimi odznaczeniami dwóch rosyjskich generałów. Igor Malcew i Władysław Aczałow, byli dowódcy armii rosyjskiej, po uroczystości szybko... 96
  • Szachownica Pentagonu 13 kwi 2003, 1:00 Żadna wojna w historii, prowadzona na taką skalę jak ta o Irak, nie spowodowała tak niewielkich strat 98
  • Bananowe eldorado 13 kwi 2003, 1:00 Jak Globalne Państwo Światowego Pokoju budowało indiański raj na ziemi 101
  • Kiosk 13 kwi 2003, 1:00 Khaaleej Times 28.3.2003 r. "W niedoskonałym, zabałaganionym świecie łatwo jest wygrać wojnę, trudniej wygrać pokój. Pojawia się wiele spekulacji na temat celów amerykańskiej wojny. Wielu muzułmanów sądzi, że... 103
  • A zające? 13 kwi 2003, 1:00 Niezależnie od naszych sporów domowych musimy zrozumieć, jak wiele szans daje nam wejście do unii 103
  • Menu 13 kwi 2003, 1:00 Kraj Szarganie Fryderyków "W najczarniejszych scenariuszach nie przewidywaliśmy, że w tym roku najważniejsza impreza polskiego przemysłu fonograficznego uświetni otwarcie nowego domu handlowego! Fryderyki, Oskary i Wiktory mają... 104
  • Totalna hitchcockizacja 13 kwi 2003, 1:00 Alfred Hitchcock jest największym reżyserem filmowym XX wieku - orzekli czytelnicy francuskiego dziennika "Le Parisien". Twórca "Ptaków" i "Psychozy" wyprzedził Stevena Spielberga oraz Walta Disneya. 108
  • Stawiałem na Nicholsona 13 kwi 2003, 1:00 Polański może i jest tyranem na planie, ale jakie osiąga dzięki temu efekty! Rozmowa z Adrienem Brodym, laureatem Oscara 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 13 kwi 2003, 1:00 Recenzje płyt 111
  • Klątwa Elvisa 13 kwi 2003, 1:00 Moje problemy uczuciowe biorą się stąd, że wciąż szukam kogoś podobnego do ojca - opowiada Lisa Marie Presley 112
  • Perły do lamusa? Ucieczka z piekła - raju 13 kwi 2003, 1:00 W "Polowaniu na króliki" małe bohaterki zagłosowały nogami przeciwko cywilizacji białych, uciekając przez 2500 kilometrów 114
  • Prima... 13 kwi 2003, 1:00 Kiedy we wtorkowej "Gazecie Wyborczej" przeczytałem, że otwarcie nowej stacji metra Dworzec Gdański zbliża się wielkimi krokami, żachnąłem się, ale wnet przypomniałem sobie, że dziś jest przecież pierwszy kwietnia. Sięgnąłem więc po prasę, aby tropić dalsze dowcipy spod znaku... 116
  • Troszeczkę za i częściowo przeciw 13 kwi 2003, 1:00 Oglądając wielotysięczne tłumy postępowej ludzkości, które protestują przeciw wojnie, Ameryce, zwykle z zastrzeżeniem, że bynajmniej nie za Saddamem, zastanawiam się, czy takie stanowisko jest na gruncie logiki możliwe? Ergo, jeśli się objawia, czy należy uznawać je za przejaw... 116
  • Organ Ludu 13 kwi 2003, 1:00 Kaszanka dla wszystkich! O R G A N L U D UTRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 15 (28) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 7 kwietnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Autorytety moralne w obronie godności naszej Ojczyzny Nieudana... 117
  • Od Wodnika do śmietnika 13 kwi 2003, 1:00 Lepper jest już stuprocentowym hipisem. Podobnie jak oni uciekł z domu, olewa system, nie chce mu się robić, kontestuje rząd i jest przeciwko wojnie 118