Rękopisy nie płoną

Rękopisy nie płoną

Cenzorzy to okrutni, nieskuteczni idioci. Z wyjątkiem towarzyszy z NRD. Taka przynajmniej konkluzja płynie z „Krótkiej historii książek zakazanych” Wernera Fulda.

Gdy Salman Rushdie opublikował w 1988 r. „Szatańskie wersety”, był – głównie dzięki wydanym siedem lat wcześniej „Dzieciom północy” – pisarzem znanym i nagradzanym. Ale światową sławę zapewnił mu irański ajatollah Chomeini, ogłaszając 14 lutego 1989 r. fatwę zachęcającą wyznawców Allaha do zgładzenia pisarza bluźniercy. Rushdie musiał się latami ukrywać w towarzystwie ochroniarzy wydelegowanych przez brytyjskie służby. Stał się symbolem wolności słowa, a jego powieść – skądinąd wybitna i niewadząca raczej Prorokowi – zyskała miano bestsellera, choć kilka osób zapłaciło za to życiem (zasztyletowany japoński tłumacz Hitoshi Igarashi) i zdrowiem (włoski tłumacz Ettore Capriolo, norweski wydawca William Nygaard).

Afera z „Szatańskimi wersetami” wynikała w dużej mierze z kulturowego nieporozumienia: rozwścieczeni przeciwnicy nie rozumieli wysublimowanej literackiej formy, z której pomocą Rushdie wprowadza w tej postmodernistycznej, satyrycznej powieści tytułowe „wersety” – w co najmniej podwójnym, ironicznym nawiasie, jako senne wizje rozgorączkowanego emigranta. Islamscy oponenci czytali (jeśli w ogóle) tekst na wyrywki, a cytaty z niego traktowali dosłownie. Głośna sprawa gładko wpisywała się w podział na liberalny, cywilizowany Zachód i dziki, fundamentalistyczny Wschód, będąc forpocztą późniejszej „wojny z terroryzmem”. Tymczasem sprawa nie jest taka prosta – w zamieszaniu wokół Rushdiego większości obserwatorów umknął bowiem kluczowy szczegół: oto fatwa Chomeiniego i jej następstwa to ledwie akt kontynuacji starej dobrej europejskiej i amerykańskiej tradycji cenzorskiej, niejednokrotnie przybierającej równie drastyczne formy. I przeważnie rozpaczliwie wręcz nieskutecznej.

Na koniec pali się ludzi

Niemiecki krytyk literacki Werner Fuld, autor eseju „Krótka historia książek zakazanych”, doskonale zdaje sobie z tego sprawę – ostatecznie to w jego ojczyźnie w 1933 r. książki były publicznie palone. Wymazane z dziejów miały być dzieła m.in. Heinricha i Thomasa Mannów, Zygmunta Freuda, Ericha Marii Remarque’a, Heinricha Heinego, Stefana Zweiga, Alfreda Döblina. Często w tym kontekście przywołuje się prorocze słowa Heinego z jego sztuki „Almansor” (1821): „To była tylko przygrywka, tam, gdzie się pali książki, na koniec pali się ludzi”.

„Gdyby dyktatorzy rzeczywiście dysponowali siłą, w którą tak uparcie i nieroztropnie wierzyli, nie byłoby znacznej części światowej literatury” – pisze Fuld. „To, że dzieła przetrwały mimo wszystkich prześladowań i zakazów, jest równie godne uwagi, jak z biegiem stuleci wciąż na nowo obalane przekonanie prześladowców, że wraz z życiem autora można wymazać też jego idee”. Przed wynalezieniem druku rzeczywiście było to zadanie wykonalne, jako że książki występowały w pojedynczych, ręcznie przepisanych egzemplarzach – ale nawet wówczas bariery zakazów nie były szczelne. Kościołowi katolickiemu owych czasów, uznającemu świat za zamknięte aktem stworzenia dzieło Boga, niewymagające żadnego krytycznego komentarza, szczególną przykrość wyrządzali monastyczni bibliotekarze gromadzący rozmaite książkowe kurioza dotyczące magii, proroctw i filozofii „niewiernych” starożytnych. Znakomity „Zwrot. Jak zaczął się renesans” Stephena Greenblatta opisuje historię odkrycia w XV-wiecznym niemieckim klasztorze wczesnośredniowiecznego odpisu traktatu „De rerum naturae” starorzymskiego poety Lukrecjusza – kluczowego tekstu założycielskiego epoki odrodzenia. Podobnych znalezisk było więcej.

Niczego miłego nie mógł też Kościół oczekiwać od świata arabskiego, w którym przechowały się choćby pisma Arystotelesa. A przecież od chwili, gdy w 419 r. na polecenie biskupa Cyryla chrześcijańscy fanatycy spalili Bibliotekę Aleksandryjską, wydawało się, że z „pogańskimi herezjami” będzie spokój na zawsze. Nawet Biblia była księgą ściśle reglamentowaną – jej samodzielna lektura dekretem papieża Innocentego III z 1188 r. została de facto zakazana, a synod w Tuluzie w roku 1229 wzbraniał osobom świeckim posiadania Starego i Nowego Testamentu w jakimkolwiek języku.

Rekordziści

Potem zaś, w 1448 r., Johann Gutenberg założył w Moguncji pierwszą nowoczesną drukarnię – i odmienił oblicze świata. Oczywiście druk jako taki wynaleziono dużo wcześniej, w Chinach, ale Chińczycy to Chińczycy, w XIV w. dysponowali flotą zdolną podbić cały glob, ale woleli zanadto nie oddalać się od brzegu – bynajmniej nie z tchórzostwa, lecz z ogólnego braku zainteresowania tym, co za horyzontem. Tak czy inaczej, chociaż w momencie, gdy Gutenberg opuścił prasę na papier, wojna z wolnomyślicielstwem i ze zgorszeniem niewiniątek była z góry przegrana, odpowiedzią prześladowców okazało się dokręcenie śruby. Książki (a czasami również ich autorzy) zapłonęły na stosach. Do gry weszli pozostający dotąd w cieniu inkwizytorzy. Bito również rekordy. W ówczesnej Księdze Guinnessa, gdyby istniała, swoje hasło miałby niewątpliwie czeski jezuita Antonín Koniáš (1691- -1760), autor podręcznika lokalnej inkwizycji, chełpiący się tym, że własnoręcznie spalił 50 tys. nieprawomyślnych tomów.

Esej Fulda opisuje wielu podobnych rekordzistów. Warto przywołać choćby osobę Anthony’ego Comstocka (1844- 1915), amerykańskiego purytanina, który za cel swojego życia obrał walkę „z szatańskim grzechem cielesnego pożądania”. Siedliskiem owego grzechu była naturalnie literatura. W raju, twierdził Comstock, Adam nie korzystał z książek, co czyni je nie tylko zbędnym, lecz także obmierzłym efektem ubocznym grzechu pierworodnego. Ów dzielny chrześcijanin przyczynił się do 16 samobójstw, wtrącił do więzienia prawie 4 tys. osób, a grzywnami zrujnował kolejne tysiące wydawców i pisarzy. Doprowadził też, jak wspomina Fuld, do ustanowienia w 1878 r. tzw. prawa Comstocka, które do dziś zabrania tamtejszej poczcie wspierania niemoralnych pism. Co było sposobem na powołanie boczną furtką cenzury w kraju, który szczyci się pierwszą poprawką do konstytucji. Ten precedens przydał się potem, w latach 50. XX w., czyszczącym Amerykę z „komunistycznych złogów” zwolennikom senatora McCarthy’ego: spalarnie śmieci miały mnóstwo roboty z literaturą.

Enerdowski knebel

Autor wspomina tylko o jednym udanym projekcie całkowitego niemal zakneblowania twórców. To, co nie udało się inkwizycji, surowym wiktoriańskim prawodawcom w XIX-wiecznej Anglii, nazistom ani Stalinowi – a przecież ów z dużą uwagą wyeliminował fizycznie albo zamęczył psychicznie całą rzeszę wielkich pisarzy – powiodło się w NRD. „Czy jest choć jedna wydana w NRD powieść, jedno opowiadanie, jedna dopuszczona do druku linijka zdolna zrównoważyć wszystkie te upokorzenia i rany, które autorzy często musieli cierpieć aż do utraty zmysłów?” – pyta Fuld. „Nie widzę nic takiego” – odpowiada sam sobie. Było to przedsięwzięcie subtelne psychologicznie, bazujące na inwigilacji i nękaniu. Polegało na zaszczepieniu literatom i redaktorom mechanizmów autocenzury albo zmuszeniu artystów, by po prostu odpuścili sobie pisanie w ogóle. Oficjalnie żadnej kontroli wydawnictw w NRD, rzecz jasna, nie było.

A zatem, drogi dyktatorze, biurokrato czy wzmożony moralnie aktywisto, cóż zrobić, by powstrzymać lawinę plugastwa sączącą się do głów młodzieży? Metoda opracowana przez towarzyszy z NRD jest, niestety, droga, pracochłonna, a w czasach sieci internetowych byłaby też boleśnie nieskuteczna. Skorzystać więc trzeba z tego, co już oferuje rzeczywistość – najlepszą bronią przeciw wywrotowej sztuce jest jej ignorowanie. Jak nakłonić odbiorców, by ignorowali? Należy ich po prostu zająć czymś innym. Nie, nie gimnastyką. I nie, nie pracą w fabrykach na 16-godzinnej zmianie. To musi sprawiać przyjemność. Dajcie im reality show w telewizji, dajcie im telenowele, dajcie porno i Facebooka. Nie będą mieli już czasu na nic więcej. Nigdy wcześniej odcięcie mas od świata idei nie było takie proste. ■

Okładka tygodnika WPROST: 16/2014
Więcej możesz przeczytać w 16/2014 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 16/2014 (1624)

  • Skaner 13 kwi 2014, 20:00 POLITYKA Najdziwniejsze wydatki Platformy Na liście przelewów wykonanych przez PO w ubiegłym roku są m.in. biuro detektywistyczne i firma Świat Alkoholi. - Ale pod tymi pozycjami kryje się coś zupełnie innego – przekonują władze... 4
  • Etyka się nie sprzedaje 13 kwi 2014, 20:00 Kilka lat temu uczestniczyłam w debacie, w której naczelny jednego z tygodników przekonywał mnie, że umieszczanie na pierwszej stronie krwawych zdjęć ofiar z Iraku „służy sprawie”, to znaczy informuje ludzi, wstrząsa nimi,... 8
  • Wabienie owiec 13 kwi 2014, 20:00 Amerykańskie służby wywiadowcze testują teorię, zgodnie z którą istnieje coś, co można by nazwać „fenomenem mądrości tłumu”. Stworzono nawet specjalny program badawczy „Good Judgment Project”, w którym bierze... 8
  • Pamięć rybki Doris 13 kwi 2014, 20:00 W kampanijnych spotach PO i PiS licytują się, pod czyimi rządami Polska będzie bezpieczniejsza, a kto jest bardziej obciachowy. Gowin i Palikot zachęcają Polaków, by wracali z emigracji. Ryszard Kalisz z kolei prognozuje swoje poparcie na... 9
  • Szatan w Pałacu Prezydenckim 13 kwi 2014, 20:00 Wydawało się, że w kwestii smoleńskiej wymyślono już wszystko. Powiedziano przecież, że prezydent to nie Komorowski, tylko Komoruski i że Tusk ma krew na rękach. Jednak organizatorzy tegorocznych obchodów rocznicy katastrofy (pardon:... 10
  • Znów rozmawiam z premierem 13 kwi 2014, 20:00 Czasem udaje mi się spotkać z Tuskiem. Rozmowy się bardzo przedłużają – MÓWI MIROSŁAW DRZEWIECKI, były minister sportu, który odszedł po aferze hazardowej. 12
  • Pies Cywil odpłynął 13 kwi 2014, 20:00 Broń, jazda po pijaku, piżama i znikające spinki od koszuli. Pies Cywil, czyli były wiceminister, który odpowiadał za nasze bezpieczeństwo, odegrał rolę życia. 16
  • Artysta z alei zadłużonych 13 kwi 2014, 20:00 Entuzjastą komuny nigdy nie byłem. Ale ta komuna, jeśli chodzi o mnie, ma do dziś w rękawie jednego asa. Ten as nazywa się młodość – MÓWI BOHDAN ŁAZUKA. 20
  • Gdybym miał rodzinę, byłoby łatwiej 13 kwi 2014, 20:00 Zawsze twierdziłem, że do małżeństwa się nie nadaję. Ale przychodzi moment, kiedy człowiek myśli o tym inaczej. Ostatnio na przykład myślałem, że pewnie bym się zrealizował jako ojciec i mąż – mówi ks. Arkadiusz Nowak. 24
  • Chłopak z dobrego podwórka 13 kwi 2014, 20:00 Dla mężczyzny bazą jest jednak dom, miłość, rodzina. W moim przypadku w każdym razie tak było i jest – mówi Zbigniew Boniek. 31
  • Zwycięstwa niczego nie uczą 13 kwi 2014, 20:00 Chciałem grać w koszykówkę, ale w rodzinnym Słonczewie nie było gdzie. Potem przyszły sukcesy, ale w gruncie rzeczy dalej jestem prostym chłopakiem ze wsi – mówi Tomasz Majewski. 34
  • Wyłączyłem się 13 kwi 2014, 20:00 Dzisiejszy dzień jest dobry, bo się nie wywróciłem w drodze do ubikacji. Ale po dwóch udarach nie wrócę na scenę – mówi Bohdan Smoleń. 36
  • Nie odkleiłem się od rzeczywistości 13 kwi 2014, 20:00 Słyszy głosy, uważa, że jego ręką w kuchni kieruje sam Bóg. Ale na śniadanie wielkanocne zje sałatkę jarzynową. WOJCIECH MODEST AMARO, jedyny kucharz w Polsce obdarzony gwiazdką Michelina. 38
  • PO kusi prezydentów 13 kwi 2014, 20:00 W cieniu kampanii do europarlamentu w PO toczy się bój o znacznie większą stawkę, czyli wybory samorządowe. 42
  • Zawodowi zbijacze bąków 13 kwi 2014, 20:00 Parlament Europejski jest świetnym miejscem do nicnierobienia przez pięć lat. Niestety, duża część kandydatów ma taki plan – mówi Marek Migalski, europoseł ugrupowania Polska Razem. 44
  • Pan Jerzy się wściekł 13 kwi 2014, 20:00 Miłość własna podlana sosem wielkich ambicji i niespełnienia wywołała skandal, jakiego w polskim sporcie nie było od lat. Jego bohater to Jerzy Janowicz. 46
  • Efekt Bilbao 13 kwi 2014, 20:00 Mieszkańcy miast stają się z każdym dniem mądrzejsi, więc miasta nie mają wyjścia i też muszą być „smart”, czyli inteligentne. 49
  • Mama dojrzała 13 kwi 2014, 20:00 Kiedyś 30-latki w ciąży były pytane: czy aby nie za późno? Dziś coraz częściej na dzieci decydują się kobiety grubo po trzydziestce i te, którym niestraszna czterdziestka. 50
  • Powrót do przeszłości 13 kwi 2014, 20:00 Seria książeczek „Poczytaj mi, mamo” w wydaniu po liftingu króluje na listach bestsellerów, a sklepy oferujące zabawki z minionej epoki mogą liczyć na pewny zysk. Mamy boom na PRLowski oldskul w wychowaniu. 56
  • Praca, moja miłość 13 kwi 2014, 20:00 Masz poczucie winy, że zamiast pracować, czytasz gazetę? Uważaj, bo to objaw pracoholizmu. 60
  • Całe życie w klatce 13 kwi 2014, 20:00 Martwe kury, po których depczą inne zwierzęta, chore ptaki z wydziobanymi piórami – u jednego z największych polskich producentów jaj. Sprawę bada prokuratura. 64
  • Trzej przyjaciele z granatem 13 kwi 2014, 20:00 Zabójstwo w wydawnictwie Magnum-X było polityczną prowokacją – mówi oskarżony na sali sądowej. 68
  • Zaginęli na Majdanie 13 kwi 2014, 20:00 Ile ofiar pochłonęła naprawdę kijowska rewolucja? 100? 200? 700? Losy setek osób są nieznane. Majdanowcy szukają masowych grobów. 72
  • Brukowce nietykalne 13 kwi 2014, 20:00 Nikt już nie ma złudzeń, że po aferze podsłuchowej brytyjskie tabloidy będą działać etycznie. Nie zależy na tym ani politykom, ani dziennikarzom, ani czytelnikom. 76
  • Prezydent jest nagi 13 kwi 2014, 20:00 George W. Bush odkrył w sobie artystę. A Amerykanie na nowo odkrywają najbardziej kontrowersyjnego przywódcę ostatnich dziesięcioleci. 78
  • Zrób sobie chłodniej 13 kwi 2014, 20:00 Trudno w to uwierzyć, ale już za kilka tygodni będziemy szukali wytchnienia od upału. Poniżej kilka propozycji, jak poradzić sobie ze zbyt wysoką temperaturą w domu czy w biurze. 80
  • Podpatrując naturę 13 kwi 2014, 20:00 Odpowiednio dobrany blat w dużym stopniu nadaje styl kuchni. Podkreśla jej charakter i stanowi całość z meblami. 82
  • Ochrona drewna 13 kwi 2014, 20:00 W Finlandii, tam gdzie narodziła się ponad 150 lat temu marka Tikkurila, potrafimy docenić dar natury, jakim dla człowieka jest drewno. Szlachetne, ponadczasowe, piękne w swoich odcieniach, przyjemne w dotyku, dodaje otoczeniu ciepła i przytulnego charakteru, ale jednocześnie... 84
  • Okna z klasą 13 kwi 2014, 20:00 Okna w naszych mieszkaniach mają coraz większą powierzchnię. Przeszklenia na całą ścianę czy okna o dużych rozmiarach stają się standardem w nowo projektowanych domach. Zaciera się granica między tym, co na zewnątrz, a tym, co wewnątrz, dzięki czemu zyskujemy jaśniejsze i... 86
  • Serwis w pakiecie 13 kwi 2014, 20:00 Płacisz raz, serwisujesz nawet przez cztery lata. Kupując nową Škodę, nie musisz się już martwić o przeglądy ani naprawy swojego samochodu. 90
  • Zarobić na bojkocie 13 kwi 2014, 20:00 Tworzą bojówki na Facebooku i zalewają wulgaryzmami strony producentów. Polska moda na bojkoty konsumenckie przynosi więcej śmiechu niż pożytku. 92
  • Efekt domina 13 kwi 2014, 20:00 Jak cię widzą, tak cię piszą – to ciągle aktualna prawda, która odgrywa dużą rolę w życiu i w pracy. Dermatolog dr Barbara Walkiewicz-Cyrańska zauważa, że coraz więcej osób widzi potrzebę „inwestowania” w swój wygląd. 95
  • Koniec cywilizacji 13 kwi 2014, 20:00 Przeminęli Majowie, upadli Grecy, rozpadł się Rzym. A co będzie z nami? Naukowcy już wiedzą. Przy wsparciu NASA stworzyli uniwersalny model upadku cywilizacji. 96
  • Życie po zawale 13 kwi 2014, 20:00 Mamy znakomicie wyposażone oddziały intensywnej opieki kardiologicznej, wspaniałych specjalistów. Brakuje nam dostępu do nowoczesnych leków i świadomości, że zawałowcem zostaje się już na zawsze. 98
  • Błąd Kieślowskiego 13 kwi 2014, 20:00 Wiek nie ma znaczenia – mówi Juliette Binoche, która właśnie skończyła 50 lat. Na ekrany wchodzi film „Camille Claudel 1915”, w którym francuska aktorka gra muzę i kochankę Rodina. 100
  • Rękopisy nie płoną 13 kwi 2014, 20:00 Cenzorzy to okrutni, nieskuteczni idioci. Z wyjątkiem towarzyszy z NRD. Taka przynajmniej konkluzja płynie z „Krótkiej historii książek zakazanych” Wernera Fulda. 104
  • Farbowana lisica 13 kwi 2014, 20:00 Kryzys wieku średniego mam za sobą. Myślę o emeryturze i strasznie jestem zła na Tuska, że nam ją przesunął – mówi Agata Passent. Właśnie się ukazała jej książka, zbiór felietonów „Kto to pani zrobił”. 106
  • Kalejdoskop kulturalny 13 kwi 2014, 20:00 MUZYKA Nienasyceni 40. rocznica powstania, nowe wydawnictwa płytowe i koncerty w Polsce – są powody, żeby rozmawiać z Davidem Harringtonem, założycielem Kronos Quartet, najsłynniejszego kwartetu smyczkowego świata. Z okazji urodzin... 110
  • Bomba tygodnia 13 kwi 2014, 20:00 Łzy Katarzyny Mijają dwa lata od chwili, kiedy Katarzyna Figura najpierw w „Vivie!”, a potem w programie Tomasza Lisa oskarżyła swego męża, z którym przez lata na okładkach kolorowych pism pozowała jako szczęśliwa rodzina, o... 114
  • Koszty Amazona 13 kwi 2014, 20:00 Powinniśmy się cieszyć, że duże firmy takie jak Amazon chcą inwestować w Polsce, że chcą tu tworzyć miejsca pracy. Jednak powinniśmy jednocześnie postawić sobie pytanie, jakim to się dzieje kosztem. Amazon chce wybudować w Polsce... 119
  • To, co najważniejsze 13 kwi 2014, 20:00 HP jednak zostaje w Polsce HP nadal prowadzi działalność biznesową w Polsce, dostarczając swoim klientom najlepszej jakości produkty i usługi. Nie ma żadnych planów zamknięcia ani oddziału HP, ani Globalnego Centrum Biznesowego HP,... 120
  • 5 dni 13 kwi 2014, 20:00 14.04, PONIEDZIAŁEK Europejski Urząd Statystyczny opublikuje raport na temat wyrównanej sezonowo produkcji w przemyśle i energetyce z wyłączeniem sektora budowlanego. Eurostat prognozuje niewielki spadek: 1,9 proc. w marcu w stosunku do 2,1... 121
  • TRZY SZYBKIE 13 kwi 2014, 20:00 Rząd do poprawki Dwója z plusem – na taką ocenę zdaniem gospodarczego gabinetu cieni Business Centre Club zasłużył rząd Donalda Tuska za to, co pokazał w pierwszych miesiącach tego roku. Wprawdzie to o pół punktu lepiej niż... 121
  • Rewolucja Amazona 13 kwi 2014, 20:00 Wydawcy mają powód, by się bać Amazona, bo zachowuje się jak typowy monopolista, który dyktuje ceny, pomija pośredników i bezwzględnie miażdży konkurencję 123
  • Kindle i gazela 13 kwi 2014, 20:00 Kindle uderzył w biznes wydawców AMAZON W ROZMOWACH Z WYDAWCAMI JEST AGRESYWNY I BRUTALNY. WIELU TEGO NIE PRZETRWAŁO. 125
  • Niektórzy tego nie przetrwają 13 kwi 2014, 20:00 OLAF SZYMANOWSKI, prezes Empiku Polski rynek wydawniczy jest w mocno rozdrobniony i niedokapitalizowany, przez co jego rozwój jest mocno ograniczony. Uważamy, że jego konsolidacja jest konieczna, aby poprawić kondycję książki i na pewno... 126
  • Nasz fiskus raczej nic nie dostanie z obecności Amazona w Polsce – pisaliśmy w tygodniku „Wprost” 13 kwi 2014, 20:00 Dlaczego Amazon, największy wysyłkowy sklep na świecie, otworzy swoje centra dystrybucyjne w Polsce? W Niemczech Polakom zatrudnionym przy pakowaniu książek trzeba płacić 9 euro na godzinę, w Polsce będą pracować za 10 złotych. Jeff... 126
  • Życie po zarazie 13 kwi 2014, 20:00 Polscy producenci mięsa chcą udowodnić, że nawet bez eksportu na Wschód można nadal dobrze zarobić. Ale to nie Rosjanie są ich największym problemem. 127
  • Mali w wielkiej Afryce 13 kwi 2014, 20:00 Polskie firmy uczą się robić interesy na Czarnym Lądzie. Niektóre z nich już sobie świetnie radzą. 129
  • Efekt Bilbao 13 kwi 2014, 20:00 Mieszkańcy miast stają się z każdym dniem mądrzejsi, więc miasta nie mają wyjścia i też muszą być „smart”, czyli inteligentne. 131
  • Innowacyjni inaczej 13 kwi 2014, 20:00 Na każdy milion Polaków przypada zaledwie dziesięć wniosków patentowych. W efekcie Polska jest czwartym najmniej innowacyjnym krajem UE. 132
  • Muzyka wysokiej rozdzielczości 13 kwi 2014, 20:00 Neil Young uważa, że jakość odtwarzania muzyki jest fatalna. Znalazł sposób, by to zmienić. 134
  • Poprzeczka musi być wysoko 13 kwi 2014, 20:00 Przyjęcie euro powinno się stać kamieniem milowym polskiej polityki, tak jak kiedyś było nim przystąpienie do NATO i UE – mówi prof. Jerzy Hausner. 135
  • Francja na peryferiach 13 kwi 2014, 20:00 Brak reform nad Sekwaną spowodował, że francusko-niemiecki dwugłos w UE już nie istnieje. 137
  • Biznes technologie 13 kwi 2014, 20:00 Telefon z klocków Google mocno pracuje nad projektem Ara, czyli modułowym telefonem. Firma opublikowała wytyczne dotyczące projektowania nowych „telefonicznych klocków”. Do czasu premiery smartfona, która ma nastąpić na... 138
  • KOMENTARZ 13 kwi 2014, 20:00 Kiepskie Chiny, mocne Stany Marek Zuber, analityk rynków finansowych, były doradca premiera Kazimierza Marcinkiewicza W ZESZŁYM TYGODNIU Amerykański Bank Centralny kontynuował operację skupowania obligacji, odsuwając w czasie podwyżkę... 139
  • Papierowe udziały 13 kwi 2014, 20:00 Program Powszechnej Prywatyzacji to historia największej porażki III RP. 140
  • Nie być jak gotująca się żaba 13 kwi 2014, 20:00 Wkurzenie i irytacja są najlepszym początkiem zmiany. 142
  • Biznes bez ,,nie” 13 kwi 2014, 20:00 „Jak skutecznie omijać »nie« w biznesie”, Vincent Harris, Harlan H. Goerger, Studio Emka, 2014 Zmora każdego handlowca? Krótkie „nie, dziękuję” rzucone przez klienta zaraz po tym, jak zaczniemy kusić go... 143
  • Duch prostoty 13 kwi 2014, 20:00 Jony Ive to jeden z najodważniejszych i najoryginalniejszych projektantów na świecie. Ta książka pokazuje, jak Ive, w duecie ze Steve’em Jobsem, także wielkim orędownikiem sztuki designu, tworzył najważniejsze produkty Apple.... 143
  • Kadry 13 kwi 2014, 20:00 Nagła zmiana Jako pierwsi na stronach „Wprost Biznes” podaliśmy, że BARTOSZ SOROCZYŃSKI pożegnał się ze stanowiskiem prezesa polskiego oddziału Oracle. Na czele Oracle Polska stanął w czerwcu zeszłego roku. Zastąpił wtedy... 144

ZKDP - Nakład kontrolowany