Front nienawiści

Front nienawiści

Na nowej granicy Europy. Wprost i The Times
Wielu Bałtów wierzy, że naziści byli wyzwolicielami, a kolaboranci i mordercy Żydów patriotami


Jak bardzo przez lata komunizmu oddaliły się od siebie państwa pękniętego kontynentu? W przededniu rozszerzenia Unii Europejskiej Piotr Cywiński z "Wprost" i Roger Boyes z "The Times" wyruszyli na trasę od Tallina do Warny, przez rosyjski Kaliningrad, Estonię, Łotwę, Litwę, Białoruś, Ukrainę, Rumunię, Mołdawię i Bułgarię - wzdłuż nowej granicy Europy. Poniżej czwarty z ich reportaży.

Unia to bandycki związek bogatych rabusiów! Liczyliśmy, że Polacy zagłosują inaczej. Niestety... - Aivars Garda odwraca głowę jakby z obrzydzeniem. Wierzy, że "mądrzy Łotysze odrzucą członkostwo w UE", i zapewnia: - Z nami nie pójdzie tak łatwo.
Na domu przy Lubanas iela 6 w Rydze nie ma żadnego szyldu. - Kto chce, ten trafi - mówi Garda. Twórca głośnej ultranacjonalistycznej organizacji - Łotewskiego Frontu Narodowego - nie chce, by zwracano uwagę na jego biuro. - Już nam bombę podłożyli, mamy telefony z pogróżkami, wielu by chciało, żebyśmy nie istnieli. A my istniejemy - śmieje się. - Ceni pan Hitlera - zagadujemy, rzucając okiem na "Mein Kampf" stojącą na regale obok książki "Łotwa bez homoseksualistów" i dzieł Nostradamusa. - Nie, bo on chciał panować nad światem - odpowiada, udzielając nam osobliwej lekcji historii.

Łotwa dla Łotyszy!
- Tak, łotewscy żołnierze w niemieckich mundurach byli patriotami, bo walczyli o niepodległość. Tak, Łotysze z Waffen SS są bohaterami - odpowiada zdecydowanie na nasze pytania. - Nie, ze zbrodniami na Żydach to nie tak: wtedy nie było państwa łotewskiego, więc nie można obwiniać narodu za coś, czego nie zrobił. Naród Izraela też nie bierze na siebie winy za czyny Żydów z NKWD czy KGB - wyłuszcza Garda. Szef frontowców "generalnie nie popiera żadnych mordów": - Równie negatywnie oceniam Holocaust dokonany przez Niemców czy zbrodnie Rosjan na Polakach w Katyniu i gdzie indziej. Zresztą formalnie nikt łotewskich esesmanów o żadną zbrodnię nie oskarżył i nie orzekł winy - kończy.
Łotewski Front Narodowy to "ruch społeczny popierany niemal przez wszystkich Łotyszy" - twierdzi jego 35-letni lider. Łotwa będzie Łotwą dopiero wtedy, gdy zostaną wysiedleni "wszyscy okupanci od 1941 do 1991 r., ich rodziny i potomstwo". Dziś "tonie w powodzi Rosjan". Co to znaczy, unia przekona się, gdy staną się jej obywatelami. Gdyby Bruksela była mądra, pomogłaby zbudować dla nich osiedla w Rosji. - Każdy naród ma prawo walczyć o swoją tożsamość. Jeśli nie można metodami pokojowymi, trzeba sięgnąć po inne - grozi.
Retoryka Gardy jest porażająca. - Jeśli chce się rozprawiać o polityce, trzeba najpierw wyjaśnić sobie pojęcie terroryzmu - poucza. Czy powstańcy warszawscy byli terrorystami? - Dla nich też byliście "polnische Banditen" - mówi. - Dziś Polacy sami stali się okupantami w Iraku, u boku Amerykanów i Anglików. Garda i jego dwustuosobowa kadra odrzucają przystąpienie do unii i nie ustaną w walce o Łotwę dla Łotyszy. - Do unii chce wstąpić tylko 15 proc. Łotyszy. Razem z okupantami żyje na Łotwie 2,4 mln ludzi. Nas, Łotyszy, jest 1,3 mln, z czego 400 tys. to nie pytani o zdanie renciści, a 700 tys. - mieszkańcy wsi - wylicza. Unię popiera jedynie reszta: urzędnicy aparatu władzy liczący na lepsze stanowiska i część ogłupionej młodzieży. - Dziś jeszcze rządzący nas ignorują, ale zobaczycie jutro...

W czarnych uniformach do unii?
"Lepiej siedzieć z Rosjanami przy stole, niż pozwolić im w kuchni doprawiać zupę" - mawiał Winston Churchill. Prof. Mavrik Vulfson, ekspert w dziedzinie polityki międzynarodowej, wie, czego się można po nich spodziewać. I po Niemcach też. Jest łotewskim Żydem. Życiorys profesora jest pogmatwany jak losy Łotyszy. Uczył się w niemieckiej szkole, służył w Armii Czerwonej, był deputowanym Rady Najwyższej ZSRR, orędownikiem wolnej Łotwy, potem jej parlamentarzystą i ambasadorem. Jedni nazwali go sowietofilem, drudzy - "tym, który całuje Niemców". Dziś Vulfson jest na emeryturze. Odnajdujemy go na daczy w Gaui. Między herbatą z termosu i ogórkami profesor wykłada: - Problem Łotyszy, Litwinów i Estończyków polega na tym, że ciągle musieli wybierać mniejsze zło. On sam "ma wiele zrozumienia dla Niemców, narodu wielkiej kultury, który pchnęła do okrucieństwa hitlerowska ideologia", tak samo jak dla Łotyszy walczących w szeregach SS. - Oni też mają swoje racje. Vulfson wie, bo nieraz rozmawiał o tym z "zaprzyjaźnionym esesmanem Nikolajsem Romanovskisem".
Tematem naszej rozmowy jest patriotyzm po łotewsku. Do niedawna hitlerowscy weterani z dumą paradowali w swych czarnych uniformach ulicami Rygi. Gdyby nie nacisk zagranicy, weszliby w nich do Unii Europejskiej. Łotewska jednostka SS powstała w 1943 r. W jej szeregach znaleźli się ci, którzy mordowali Żydów przed wkroczeniem Niemców i później, już pod ich okiem. 16 marca 1943 r. łotewscy esesmani stoczyli swą pierwszą walkę z Rosjanami. W czerwcu 1998 r. łotewscy politycy ustanowili w rocznicę tej daty oficjalny Dzień Żołnierza. - U siebie czują się bezpieczni - mówi łowca nazistów Efraim Zuroff, szef Centrum Szymona Wiesenthala w Jerozolimie. - Zebranie dowodów nie jest tak trudne jak przebijanie muru milczenia na Łotwie i Litwie - skarży się Zuroff. Przekonujemy się o tym sami. Mimo wstawiennictwa prof. Vulfsona Nikolajs Romanovskis, były pułkownik, dziś rzecznik łotewskich kombatantów SS, jest dla nas nieosiągalny. Decydujemy się wrócić na Litwę, do odległego od Rygi o niespełna 200 kilometrów Kowna i złożyć wizytę jednemu z oskarżonych o zbrodnie. Tym razem bez zapowiadania się.

Pieśń na stercie trupów
My wiemy, natomiast 82-letni Alfonsans Îaldokas, otwierając nam drzwi, nie wie, że jest jednym z 32 Bałtów posądzanych o mordowanie Żydów. W chwili naszego przyjazdu jego akta trafiły do prokuratury. - Chcielibyśmy porozmawiać o wydarzeniach sprzed 50 lat i o patriotyzmie... - zaczynamy rozmowę. Îaldokas ma doskonałą, lecz wybiórczą pamięć. Z detalami opowiada, jak organizował się Litewski Front Aktywistów, jak został gefrajterem, co zrobili Rosjanie, a co Niemcy. Jedynie we wspomnieniach dotyczących niektórych spraw są "białe plamy". Po 1941 r. na Litwie zlikwidowano wszystkie 223 gminy żydowskie. Wymordowano 200 tys. Żydów. W 42 miejscach pogromów dokonano przed wkroczeniem Niemców. Według materiałów oddanych prokuratorowi, siedzący obok nas człowiek z siwą czupryną uczestniczył w masakrach. Gdy podejmujemy ten temat, atmosfera się zagęszcza. Îaldokas myli zaimki osobowe. Raz mówi "oni", to znów "Litwini", wreszcie: - My tylko zabezpieczaliśmy tereny egzekucji...
Po zajęciu Litwy przez Armię Czerwoną w czerwcu 1940 r. wywieziono na Syberię 18 tys. Litwinów. Gdy w Kownie pojawili się żołnierze Wehrmachtu, witano ich kwiatami. Litewski Front Aktywistów działał od czerwca 1941 r. Sterowali nim z Berlina uchodźcy pod dyktando kancelarii III Rzeszy. Po wymarszu Rosjan, przed wkroczeniem Niemców aktywiści ogłosili niepodległość kraju. Centrum Wiesenthala nie ma wątpliwości, że na ich rękach jest żydowska krew. Fotograf wojenny, świadek z rzezi w Kownie, zrelacjonował: "Żydów wyprowadzano pojedynczo. Pewien Litwin zabijał ich, waląc żelazną sztangą po głowach. Później chwycił harmonię, wszedł na górę kilkudziesięciu trupów i grał litewskie pieśni, a przechodnie śpiewali razem z nim...".
- Sprawcy zbrodni są starcami i zapewne nie odbędą kar - komentuje Efraim Zuroff. - Minimum, jakiego należy żądać w przededniu powrotu państw bałtyckich do Europy, to przyznanie się do winy, publiczne przeprosiny, postawienie przed sądem pierwszego sprawcy i rzetelne nauczanie historii. Kraje, które nie są zdolne do konfrontacji z bolesną prawdą, gdzie ludzie wciąż wierzą, że naziści byli wyzwolicielami, a kolaboranci bohaterami narodowymi, nie zasługują na włączenie do cywilizowanego świata, bo ich nie przetrawiona przeszłość rodzi obawy o przyszłość unii...
Okładka tygodnika WPROST: 39/2003
Więcej możesz przeczytać w 39/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 39/2003 (1087)

  • Wprost od czytelników 28 wrz 2003, 1:00 Niemiecki koń trojański Chciałbym wyrazić poparcie dla śmiałej decyzji umieszczenia fotomontażu przedstawiającego Erikę Steinbach i Gerharda Schrödera na okładce 38. numeru "Wprost". Mam nadzieję, że taka kuracja szokowa... 3
  • Na stronie - Samowróg 28 wrz 2003, 1:00 Na świecie aż się roi od samowrogów - ludzi, których największymi wrogami są oni sami. 3
  • Peryskop 28 wrz 2003, 1:00 Europa zdewaluowana Kurczy się liczba posłów, którzy chcą kandydować do Parlamentu Europejskiego. Rada Ministrów w Brukseli nie zatwierdziła postulatu deputowanych, aby każdy zasiadający w PE otrzymywał takie samo... 8
  • Dossier 28 wrz 2003, 1:00 Józef OLEKSY poseł SLD "Nie znamy w Polsce pojęcia członkostwa za wszelką cenę, ale też cena byłaby kwestią najistotniejszą, gdybyśmy wstępowali do jakiegoś egzotycznego sojuszu. Tymczasem wchodząc do Unii Europejskiej,... 9
  • Poczta 28 wrz 2003, 1:00 Straszne bezprawie Zaszczycając doroczne ziomkowskie Święto Stron Ojczystych w sobotę 6 września w Operze Komicznej w Berlinie, prezydent Johannes Rau zaatakował zwycięzców II wojny światowej, zarzucając im "straszne... 11
  • Kadry 28 wrz 2003, 1:00 11
  • M&M 28 wrz 2003, 1:00  TORUŃSKA SZKOŁA KARANIA Dla belfrów i rodziców jest to oczywiste, że za dręczenie karać należy anglistę. Potem, przy "Wiadomościach", oburzą się szczerze, że prawo od przestępców mniej sprzyja ofierze. 12
  • Playback 28 wrz 2003, 1:00 12
  • Eurodyrektoriat 28 wrz 2003, 1:00 Kanclerz Schröder z prezydentem Francji sprowadzili do Berlina brytyjskiego premiera, dając tym samym sygnał innym stolicom, że wielkim i małym przysługiwać mają w Europie różne prawa. 12
  • Z życia koalicji 28 wrz 2003, 1:00 Mazowsze ma nowego barona. Szefem SLD w stolicy został, ku zgryzocie Leszka Millera, Józef Oleksy. Niestety, z marnym wynikiem. Był co prawda jedynym kandydatem, ale z rezultatem 97 proc. "za" nie ma pierwszego miejsca w... 14
  • Z życia opozycji 28 wrz 2003, 1:00 Są już pierwsze efekty prac komisji Platformy Obywatelskiej, która miała zbadać tworzony przez PO, UW i SLD "układ warszawski". Zdaniem Jana Marii Władysława Rokity, istniała "nepotyczna sitwa", ale były... 15
  • Fotoplastykon 28 wrz 2003, 1:00 16
  • Kolonizatorzy Śląska 28 wrz 2003, 1:00 Węglowi magnaci szkodzą górnictwu bardziej niż nierentowne kopalnie 18
  • Bomba Steinbach 28 wrz 2003, 1:00 Gerhard Schröder jest przez Erikę Steinbach traktowany jak koń, który wyniesie na prawno-polityczną płaszczyznę jej skrywane żądania terytorialne i majątkowe 22
  • Niemieckie kłamstwo 28 wrz 2003, 1:00 Zredukowanie ucieczki i wypędzenia do przemocy wobec niewinnych ofiar przerzuca odpowiedzialność z nazistów na aliantów 26
  • Waterloo Rydzyka 28 wrz 2003, 1:00 Na krawędzi bankructwa stanęło medialne imperium ojca Tadeusza Rydzyka. 28
  • Woda na krzemowej pustyni 28 wrz 2003, 1:00 Pełna autonomia nauki jest mitem szkodliwym dla niej samej 30
  • Nauka interesów 28 wrz 2003, 1:00 Grozi nam oddanie zarządzania polską nauką miernocie naukowej i intelektualnej 31
  • Zwyczajni ludzie 28 wrz 2003, 1:00 Jak wygląda Żyd? 32
  • Nałęcz - Sąd skorupkowy 28 wrz 2003, 1:00 Całą klasę polityczną Polacy poddaliby bezlitosnemu ostracyzmowi 34
  • Zawracanie gitary - Nie oddamy Pola 28 wrz 2003, 1:00 Opozycję i mass media kłują w oczy sukcesy Marka Pola 34
  • Giełda i wektory 28 wrz 2003, 1:00 Hossa Świat Pytanie wprost do Kima "Korea Północna rozpoczyna budowę sieci komórkowej. Będzie można z niej korzystać w największych miastach i wzdłuż głównych dróg" - doniosły światowe agencje.... 36
  • Koniec świata Gudzowatych 28 wrz 2003, 1:00 Jeden z najbogatszych Polaków przegrywa sam z sobą 38
  • Ostatnie takie tango 28 wrz 2003, 1:00 Rząd zaprasza nas do Argentyny. Radzę nie jechać! 44
  • Kabel na szyi widza 28 wrz 2003, 1:00 Monopolotelewizje kablowe nas łupią! 46
  • Państwo środka biznesu 28 wrz 2003, 1:00 Ręce zamieniać na mózgi - tylko w ten sposób Europa Środkowa uratuje się przed ucieczką inwestycji do Chin 50
  • Balcerowicz wprost - Niewolnicy Keynesa 28 wrz 2003, 1:00 Nagły wzrost długu publicznego w relacji do PKB powinien być otrzeźwiającym sygnałem. Ile razy można przejechać na czerwonym świetle bez wypadku? 52
  • 2 x 2 = 4 - Siódme przykazanie 28 wrz 2003, 1:00 Europejczycy zdecydowanie wolą Marksa nawet wtedy, gdy są chrześcijanami 54
  • Supersam 28 wrz 2003, 1:00 Volvo coraz młodsze Zaprezentowane we Frankfurcie nowe volvo S-40 to samochód konserwatywny a zarazem rewolucyjny. Konserwatywny, bo trzeba dobrze znać auta tej marki, by na pierwszy rzut oka odróżnić nowe S-40 od modelu S-60.... 56
  • Rodzina Kasi i Tomka 28 wrz 2003, 1:00 Bez dzieci, za to z podwójnymi dochodami - to nowy model rodziny. 58
  • Kapitał Kotana 28 wrz 2003, 1:00 Marek Kotański nie zaliczył testu łosia, ale zaliczył test życia 62
  • Napompowani ryzykiem 28 wrz 2003, 1:00 17 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w tym roku w nielegalnych wyścigach samochodowych. 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Głód lodożerców 28 wrz 2003, 1:00 Drogi Robercie! Lato już się powoli kończy, robi się zimno, w telewizji zapowiedziano na dzisiejszą noc pierwsze w tym roku przymrozki, a także lody (te do lizania). 66
  • Druga płeć - Szkło powiększające 28 wrz 2003, 1:00 Każdego dnia każda z nas boi się czegoś - męża, szefa i egzaminu z francuskiego 67
  • Bombowa dyskoteka Kaddafiego 28 wrz 2003, 1:00 Ameryka rozpoczęła otwartą wojnę ze światowym terroryzmem już w latach 80. 68
  • Know-how 28 wrz 2003, 1:00 Matematyczki z urodzenia Kobiety są szybsze od mężczyzn w błyskawicznym liczeniu. Sugeruje to przeprowadzone w Bristolu doświadczenie, w którym wzięło udział 18 tys. osób. Testy wykazały, że ludzki mózg... 71
  • Męczennik lekarzy 28 wrz 2003, 1:00 Kto lub co odpowiada za gwałtowne pogorszenie się stanu zdrowia Jana Pawła II? 72
  • Wybór cierpienia 28 wrz 2003, 1:00 Rozmowa z prof. Giannim Pezzolim, dyrektorem Ośrodka Choroby Parkinsona i Patologii Ruchu w Mediolanie 73
  • Pomocnicy Charona 28 wrz 2003, 1:00 Połowa brytyjskich lekarzy przyznaje, że kilkakrotnie podała beznadziejnie chorym zabójczą dawkę leku przeciwbólowego 76
  • Statek bogów wojny 28 wrz 2003, 1:00 Chińczycy wyruszają na Księżyc na podbój Ziemi 78
  • Bez granic 28 wrz 2003, 1:00 Isabel atakuje Z wysokimi na 11 metrów falami, wiatrem o prędkości dochodzącej do 160 km/h i ulewnym deszczem huragan Isabel zaatakował wschodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych. I choć na lądzie jego niszczycielska moc... 80
  • Nowe szaty Abu Amara 28 wrz 2003, 1:00 Należało zabić Arafata - przyznał niedawno Ariel Szaron 82
  • Na ostrzu noża 28 wrz 2003, 1:00 Dziewięcioma dzielnicami Bagdadu administruje doktor ekonomii z Polski 88
  • Front nienawiści 28 wrz 2003, 1:00 Na nowej granicy Europy. Wprost i The Times 92
  • Zmiana pierwszego toreadora 28 wrz 2003, 1:00 Rajoy, podobnie jak wcześniej Aznar, chwyci byka za rogi 94
  • Menu 28 wrz 2003, 1:00 Kraj Penderecki po chińsku Na awanturze o festiwal Pendereckiego w Krakowie zyskała Warszawa. Do stolicy zjechała bowiem orkiestra China Philharmonic, która pierwotnie miała wystąpić pod Wawelem. To pierwsze europejskie tournée... 96
  • Nienasycenie pornografią 28 wrz 2003, 1:00 Po raz pierwszy od lat widzowie festiwalu w Gdyni nie mieli poczucia, że uczestniczą w zbiorowym samobójstwie naszego kina 98
  • Pruski targ 28 wrz 2003, 1:00 Za obietnicę poparcia Polski w kwestii traktatu nicejskiego nasz rząd chce oddać Niemcom Berlinkę 102
  • Farciarz z Witebska 28 wrz 2003, 1:00 Po raz pierwszy prace Marca Chagalla z rodzinnego miasta pokazano za granicą 104
  • Perły do lamusa? - Pirateria 28 wrz 2003, 1:00 "Piraci z Karaibów" to widowiskowe połączenie filmu przygodowego i horroru 106
  • Pietrzak - Pomnikowe projekty 28 wrz 2003, 1:00 Stawianie pomników to stary obyczaj 108
  • Nowowizja - Człowiek paczka 28 wrz 2003, 1:00 Ostatnio obiegła media wiadomość o pewnym Amerykaninie, który sam siebie nadał na bagaż w formie paczki i wysłał pocztą lotniczą. Ten nowatorski czyn spotkał się z potępieniem znanych z okrucieństwa władz amerykańskich,... 108
  • Organ Ludu 28 wrz 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 39 (52) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 22 września 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Między nami stabilizatorami ,,Argentyna" nam nie straszna Media straszą nas tzw. scenariuszem... 109
  • Skibą w mur - Prawo liścia jesiennego 28 wrz 2003, 1:00 Policzkowanie to zdrowy i potrzebny odruch w czasach politycznej poprawności i ogólnego mazgajstwa 110

ZKDP - Nakład kontrolowany