Żydzi pod flagą biało

Żydzi pod flagą biało

Dodano:   /  Zmieniono: 
W Polsce można poczuć "zapach żydostwa", mimo że mieszka tu ledwie kilka tysięcy Żydów


Zaledwie 1100 polskich obywateli przyznaje, że są Żydami - wynika ze spisu powszechnego przeprowadzonego w 2002 r. Aż 96,74 proc. obywateli określiło swoją narodowość jako polską. W Polsce żyje także 173 tys. Ślązaków (tej narodowości dotychczas nie uznawano za odrębną), 153 tys. Niemców, 49 tys. Białorusinów, 31 tys. Ukraińców i ponad 13 tys. Cyganów.
"Encyklopedia Judaika" mówi o 3 351 000 Żydów, którzy zamieszkiwali Polskę w latach 30. XX wieku. Niewykluczone, że w przededniu II wojny światowej liczba ta była jeszcze wyższa, bo w Polsce osiedlali się Żydzi uciekający przed nazistami. Przed wojną Żydzi stanowili 31 proc. mieszkańców Warszawy, 32 proc. - Lwowa, 43 proc. - Białegostoku. W małych miasteczkach (sztetlach) Żydzi stanowili często ponad 50 proc. mieszkańców. Można przyjąć, że w II RP żyło 3,5 mln Żydów, co oznacza, że stanowili oni ponad jedną dziesiątą populacji. Było to największe skupisko Żydów w ówczesnej Europie i drugie co do wielkości na świecie - po USA.

Exodus po HolocauŚcie
Na ziemiach polskich zamordowano około 4 mln Żydów, z tego ponad 3 mln polskich Żydów. Porównanie liczb 3 351 000 (w latach 30. XX wieku) i 1100 (w 2003 r.) to najkrótsza historia tragedii wielu pokoleń narodu żydowskiego. Po 1 września 1939 r. hitlerowcy postanowili znaleźć "ostateczne rozwiązanie" kwestii żydowskiej. Pierwsze getto powstało jeszcze w 1939 r. - w Piotrkowie Trybunalskim. Kolejne utworzono w Warszawie (1940 r.), Łodzi i innych miastach. W 1942 r. na konferencji w Wansee podjęto decyzję o rozpoczęciu działań mających na celu "ostateczne rozwiązanie". Wiosną 1942 r. w Chełmnie powstał pierwszy obóz zagłady, a kolejne w Sobiborze, Bełżcu, Oświęcimu, Treblince, Majdanku. To w tych obozach zamordowano 89 proc. polskich Żydów.
Po wojnie w Polsce została garstka Żydów - według różnych szacunków - od 80 tys. do 560 tys. osób. Część z nich ocalała dzięki pomocy ukrywających ich Polaków. Obecnie tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata ma ponad 6 tys. polskich obywateli. Setki tysięcy Żydów przetrwało wojnę na terenach ZSRR, niektórzy z nich wrócili potem do Polski. W czerwcu 1946 r. społeczność żydowska w Polsce liczyła 246 tys. osób. Pogrom, który wydarzył się 4 lipca 1946 r. w Kielcach (zginęło wtedy 42 Żydów), oraz pogromy w Krakowie i Rzeszowie spowodowały masowy exodus polskich Żydów. Do 1948 r. w ramach tzw. Bricha opuściło Polskę ponad 100 tys. Żydów. W 1956 r., w okresie tzw. liberalizmu władzy komunistycznej, dziesiątki tysięcy Żydów wyemigrowało do Izraela. Byli wśród nich i tacy, którzy sprawowali wysokie stanowiska w komunistycznych strukturach. Pod koniec lat 40. i na początku 50. Polską rządziła słynna żydowska trójka: Berman, Minc i Zambrowski. Właśnie wtedy narodziła się legenda o żydowskiej przewadze w systemie represji władzy komunistycznej i tajnych służbach (żydokomuna).
Komunistyczna Polska była jednym z pierwszych krajów, które uznały państwo Izrael. Podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w listopadzie 1947 r. przedstawiciel Polski pisarz Ksawery Pruszyński wygłosił wzruszające przemówienie, w którym opowiadał się za ustanowieniem państwa Izrael. Aż do wojny sześciodniowej w 1967 r. stosunki polsko-izraelskie charakteryzowały wzloty i upadki. W 1966 r. odwiedził Polskę ówczesny minister spraw zagranicznych Izraela Abba Eban. W 1967 r. Polska wraz z innymi krajami komunistycznymi zerwała stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Potem zorganizowano oficjalną kampanię antysemicką. W 1968 r. po fali antysyjonistycznych akcji prawie 30 tys. Żydów zostało zmuszonych do opuszczenia kraju, z czego 5 tys. wyjechało do Izraela. Właściwie w Polsce nie było już Żydów, choć działały tu jeszcze dwie główne organizacje żydowskie: Związek Kongregacji Wyznaniowych (powstał jeszcze w 1949 r.) i Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów Polskich (powstało w 1950 r.). Działał tu również Teatr Żydowski oraz Żydowski Instytut Historyczny.

Kto jest w dzisiejszej Polsce Żydem?
W 1989 r. po upadku komunizmu obudziło się w Polsce również życie żydowskie. Trudno dziś jednoznacznie stwierdzić, ilu Żydów żyje w Polsce. Według różnych szacunków, jest ich 10-15 tys. W organizacjach żydowskich działa ponad 3 tys. osób. Pracują oni przede wszystkim w gminie żydowskiej, Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym Żydów, Związku Kombatantów, organizacji Dzieci Holocaustu, Unii Studentów Żydowskich. W Polsce wychodzą trzy żydowskie pisma (jedno z nich po polsku i w jidysz), działają tu międzynarodowe organizacje żydowskie, na przykład Agencja Żydowska, JOINT, Fundacja Laudera. Warszawa i Łódź mają swojego rabina - Michaela Szudricha, a inny rabin z ramienia Fundacji Laudera mieszka w Krakowie.
Jak to się stało, że spośród 10-15 tys. Żydów mieszkających w Polsce w spisie powszechnym do żydostwa przyznało się niewiele ponad tysiąc? Gdzież się podziali pozostali? Dlaczego ukrywają własną tożsamość? Kto jest dziś w Polsce Żydem? Według definicji religijnej, o tym, kto jest Żydem, decyduje wyznanie matki. W Polsce żyje niemało córek i synów matek Polek i ojców Żydów. Część z nich mówi o tym otwarcie, inni opowiadają o babciach, dziadkach, a nawet pradziadkach, że byli "Polakami pochodzenia żydowskiego". Większość z nich woli formę "wyznanie mojżeszowe", aby ominąć niebezpieczne określenie "żyd".
Antysemici hojną ręką rozdają określenie "Żyd" swoim przeciwnikom politycznym. Kiedyś sugerowano, że Tadeusz Mazowiecki jest Żydem. A że wśród antysemitów słowo "Żyd" jest uznawane za wyzwisko, prof. Władysław Bartoszewski, katolik, dwukrotny minister spraw zagranicznych, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, honorowy obywatel Państwa Izrael, także jest uznawany za Żyda.
Skoro 3 tys. Żydów należy do różnych żydowskich organizacji, przynajmniej część z nich działa "po cichu" i wolała nie deklarować swego żydostwa podczas spisu ludności. Jest w tym już pewna rutyna czy też gorzkie życiowe doświadczenie, które sprawiają, że nikt specjalnie nie spieszy się przyznawać do żydostwa. Do tej tragicznej prawdy należałoby jeszcze dodać gorzki historyczny aspekt: tysiące dzieci i niemowląt żydowskich zostało przekazanych Polakom podczas wojny przez własnych rodziców. W ten sposób stali się Polakami i katolikami. Zaledwie nieliczni zdołali się później dowiedzieć o swych żydowskich korzeniach, lecz większość o tym nie wie.

Zapach Żydostwa
Niedawno poważny instytut badań opinii publicznej opublikował sondaż, z którego wynika, że ponad 40 proc. Polaków jest przekonanych, iż w Polsce rządzą Żydzi. Biorąc pod uwagę znikomą ich liczbę, to bardzo pochlebiające dla kogoś, kto wierzy w tzw. geniusz żydowski. Mówiąc poważnie, jest to chyba kolejny rozdział antysemickiej mitologii, spotykanej zarówno w Polsce, jak i na całym świecie.
Trudno znaleźć w dziejach ludzkości zjawisko bardziej pasjonujące niż historia stosunków polsko-żydowskich. W przededniu wybuchu II wojny światowej na świecie żyło ponad 18 mln Żydów, z czego prawie 5 mln pochodziło z Polski. Oznacza to, że czwarta część ówczesnego żydostwa miała polskie korzenie. Choć Holocaust pochłonął 6 mln Żydów, w tym ponad 3 mln polskich Żydów, wciąż - w Izraelu i na świecie - żyją miliony Żydów o polskich korzeniach. W Polsce, mimo że mieszka tu ledwie kilka tysięcy Żydów, można poczuć "zapach żydostwa". Dostrzegamy go w historii, kulturze, literaturze, w tęsknocie młodych ludzi. Tysiące Żydów o polskich korzeniach puka codziennie do drzwi polskich ambasad i konsulatów na całym świecie, w tym także w Izraelu. Proszą o polskie obywatelstwo, polski paszport. Polska należąca do Unii Europejskiej stała się jeszcze bardziej pociągająca. Być może w następnym spisie ludności, jeżeli zostaną uwzględnieni również polscy obywatele mieszkający poza jej granicami, liczba Żydów przyznających się do żydostwa będzie już o wiele wyższa.

Egzamin z pluralizmu
Z pewnością w Polsce żyje o wiele więcej Żydów niż te 1100 osób - od kiedy Polska stała się demokratycznym krajem, nie wstyd być tutaj Żydem. Odradza się kultura żydowska, Żydzi powoli wracają do swoich synagog, zajmują się pomocą socjalną, prowadzą restauracje z koszerną kuchnią, teatry, zakładają zespoły muzyczne.
Powszechna ideologia syjonistyczna nawołuje Żydów rozproszonych po całym świecie, by wrócili do swojego państwa, do Syjonu. Kiedy powstawał Izrael (1948 r.), w Palestynie żyło mniej niż 700 tys. Żydów. W końcu 2003 r. wśród 7 mln obywateli Izraela jest 5,5 mln Żydów. Obecnie naród żydowski liczy około 12,5 mln ludzi - to znaczy, że po 55 latach od powstania Izraela większość Żydów ciągle mieszka poza Izraelem.
Mnie też bliskie są ideologie syjonistyczne, ale uważam, że każdy człowiek ma prawo do życia w dowolnie wybranym przez siebie miejscu. Jako syjonista chciałbym, aby wszyscy Żydzi wrócili do swojej ojczyzny, ale jako politolog, socjolog i demokrata życzyłbym sobie, by każda mniejszość w każdym państwie miała pełne prawa i swobodę obywatelską. Chciałbym także, aby każda mniejszość mogła swobodnie kultywować swoje tradycje, religię i rozwijać kulturę.
To, jak na co dzień traktujemy mniejszości narodowe i wyznaniowe, jest najprostszym i najbardziej miarodajnym egzaminem z demokracji i pluralizmu. Dlatego każda Żydówka i każdy Żyd to moi ukochani bracia i siostry.

Szewach Weiss
Więcej możesz przeczytać w 3/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2004 (1103)

  • Na stronie - POLAIDS 18 sty 2004 W światowych rankingach i ratingach lecimy na łeb, na szyję 3
  • Mafia z prokuratorem 18 sty 2004 Prokurator, prowadząca śledztwo w sprawie finansów "Pruszkowa", spędziła sylwestra z jednym z najniebezpie- czniejszych gangsterów. 6
  • Peryskop 18 sty 2004 Nieusuwalny Jak to możliwe, że chociaż od byłego skarbnika PZPR i SdRP Wiesława Huszczy odciął się i prezydent, i liderzy SLD, jest on nadal nietykalny? Odpowiedź brzmi: Huszcza dysponuje gruntowną wiedzą o interesach całej lewicy;... 6
  • Dossier 18 sty 2004 Aleksander KWAŚNIEWSKI prezydent RP "Gdybym ja miał dzisiaj ocenić ten rząd z punktu widzenia jakości poszczególnych ministrów, to jest to rząd merytorycznie niezły, może poza dwoma, trzema pozycjami, o których... 7
  • Kadry 18 sty 2004 8
  • Jestem, więc piszę - Zad narodowy 18 sty 2004 Już wkrótce pójdziemy wszyscy do Europy, ale nogami naszych przedstawicieli. Już niebawem zasiądziemy w Parlamencie Europejskim zadami naszych reprezentantów. Będziemy pić i jeść w europejskich bufetach ustami... 9
  • Stan stabilny 18 sty 2004 Marek Majewski 10
  • Skandaliczne odtajnianie 18 sty 2004 Decyzję o zwolnieniu Ewy Ornackiej i Wojciecha Sumlińskiego z tajemnicy dziennikarskiej podjął Sąd Rejonowy dla Warszawy Śródmieścia. Dziennikarze "Wprost" ujawnili zeznania świadka koronnego Jarosława S., pseudonim Masa.... 10
  • Playback 18 sty 2004 Leszek Sikorski, minister zdrowia, i Donald Tusk, lider Platformy Obywatelskiej 10
  • Poczta 18 sty 2004 List od czytelnika 11
  • Z życia koalicji 18 sty 2004 Ot, taki dialog: do szefa katolickiego Radia Plus dzwoni telefon: "Witam przewielebnego księdza metropolitę, mówi Józef Oleksy". "A tu ks. Kazimierz Sowa. Niestety, nie jestem metropolitą... “. "A to przepraszam, prosiłem w sekretariacie, żeby połączono mnie z metropolitą... 12
  • Z życia opozycji 18 sty 2004 Zalewski & Mazurek Gdzie nie spojrzeć, wszędzie Rokita. Najmądrzejszy, najprzystojniejszy, najskuteczniejszy... Wszystkie nagrody zgarnia. Jak tak dalej pójdzie, to rzeczywiście zostanie prezydentem. Co prawda, wreszcie mielibyśmy... 13
  • Fotoplastykon 18 sty 2004 H. Sawka - www.przyssawka.pl 14
  • Oskarżony Łapiński 18 sty 2004 Czy Mariusz Łapiński będzie pierwszym ministrem III RP, który trafi do więzienia? 16
  • Spadająca kaczka 18 sty 2004 Ranking polityków: Kwaśniewscy w dół, platforma w górę 20
  • Człowiek z właściwościami 18 sty 2004 Rok 2003 być może stanie się rokiem mentalnego, psychicznego przełomu w Polsce. Z jednej strony, poznaliśmy bardzo blisko brzydką twarz współczesnej Polski. Z taką twarzą obcowałem w komisji śledczej. Ale z drugiej strony, bez poznania tej brzydkiej prawdy o Polsce nie byłoby... 24
  • Żydzi pod flagą biało 18 sty 2004 W Polsce można poczuć "zapach żydostwa", mimo że mieszka tu ledwie kilka tysięcy Żydów 28
  • Gladiatorzy znad Wisły 18 sty 2004 W ośmiokątnej klatce dwóch mężczyzn okłada się pięściami, kopie i dusi. Co chwila któryś z nich uderza o pręty klatki i jęczy z bólu. Po ciosach w żołądek niektórzy wymiotują, inni duszą się przyciskani... 32
  • Nałęcz - Śpiew syren 18 sty 2004 Pomysł, by Kwaśniewski stanął na czele SLD, jest zabójczy dla niego samego 34
  • Poczta 18 sty 2004 List od czytelnika 34
  • Giełda i wektory 18 sty 2004 Hossa Świat Casting na menedżera "Praktykant" to nowy reality show emitowany przez amerykańską stację NBC. Wśród uczestników programu nie będzie jednak blondynek w wannie ani rolników z ambicjami politycznymi.... 36
  • Plan Smitha & Hausnera 18 sty 2004 Pilnujmy portfeli - Raczko zaczyna liczyć! 38
  • Powitanie z bronią 18 sty 2004 Już około 2 mln Polaków uzbroiło się legalnie w broń palną (krótką, sportową, myśliwską), gazową, pneumatyczną, paralizatory elektryczne lub inne przedmioty służące do ochrony! Od 1999 r. - gdy pojawiła się możliwość zakupu bez pozwolenia niektórych wiatrówek - do tego roku... 42
  • Bankomatnia 18 sty 2004 Dlaczego ceny usług w działających w Polsce bankach należą do najwyższych w Europie 46
  • Gorączka złota 18 sty 2004 Złoto jest najdroższe od 1989 roku! 49
  • Balcerowicz wprost 18 sty 2004 Aby dogonić Amerykę, Europa musi się oddalać od Karola Marksa i przybliżać do Adama Smitha 50
  • Samokrytyka i poczucie wyższości 18 sty 2004 Niemcy i Francuzi nie mają podstaw, aby patrzeć na Polskę z góry 51
  • Supersam 18 sty 2004 Odmładzające soczewki Aby podkreślić piękno jasnych oczu, firma Ciba Vision zaprojektowała nową generację kolorowych soczewek kontaktowych FreshLook Dimensions. Grafitowa obwódka o promienistym wzorze i zmiennym natężeniu barwy... 52
  • Mięśniaki na kołach 18 sty 2004 88. Auto Show w Detroit: powrót aut o potężnych silnikach 54
  • Tama rozumu 18 sty 2004 Budowa zapory na Jangcy grozi największą katastrofą ekologiczną w dziejach świata 57
  • Twarde lądowanie 18 sty 2004  Adam Małysz przestał skakać daleko, bo nie udźwignął ciężaru 38 milionów rodaków podczepionych do jego nart. Ta anegdota dobrze oddaje powody psychicznego zmęczenia mistrza oczekiwaniami Polaków wobec jego... 60
  • Druga płeć - Harpia europejska 18 sty 2004 Harpie z lekkością unoszą się ponad stereotypy i przeciętność, przekraczają krępujące je tabu i nie boją się nieznanego 62
  • Francuska choroba 18 sty 2004 De Gaulle nie łudził się, że jego ojczyzna kiedykolwiek będzie światowym mocarstwem 64
  • Know-how 18 sty 2004 Sport prozawałowy Osoby, które chcą intensywnie ćwiczyć, a wcześniej systematycznie nie uprawiały sportu, są zagrożone zawałem serca. Valerie Gladwell i Samantha Dawson z University of Essex porównały czas regeneracji... 67
  • Kto umrze na grypę Fujian 18 sty 2004 Z powodu grypy kanclerz Niemiec Gerhard Schroeder odwołał wszystkie planowane na miniony weekend spotkania. Osiemdziesięcioletni książę Rainier z Monako ponad tydzień leczył się ostatnio w szpitalu na pogrypowe zapalenie płuc. To może być najgroźniejszy atak grypy od 25 lat,... 68
  • Przesiadka na Marsa 18 sty 2004 Amerykanie chcą podbić Czerwoną Planetę 73
  • Bez granic 18 sty 2004 Amerykanin Bill Martin za ponad 1,6 mln dolarów kupił 240 akrów ziemi nieopodal Tampy na Florydzie, by spełnić swoje marzenie o założeniu współczesnego raju - miejsca, gdzie wszyscy chodziliby nago. Oczywiście, ogród ma się nazywać Eden. 76
  • Imperium nadziei 18 sty 2004 Ameryka uwolni umysły i rynki 78
  • Uzbrojeni misjonarze 18 sty 2004 Jak Zachód powinien promować demokrację na Bliskim Wschodzie? 80
  • Granice wojny 18 sty 2004 Ameryka musi oczyścić imigracyjną stajnię Augiasza 82
  • Wyścig do Brukseli 18 sty 2004 Ruszył casting przed wyborami szefa unijnego quasi-rządu 85
  • Menu 18 sty 2004 Świat Bajki Pythona Terry Gilliam, niegdyś filar grupy Monty Pythona, a po usamodzielnieniu oryginalny reżyser ("Brazil", "12 małp"), lubi baśnie. Po "Przygodach barona Münchausena" nakręcił w Czechach... 88
  • Rockiem w Busha 18 sty 2004 Amerykanie chcą podbić Czerwoną Planetę 90
  • Klątwa magistra 18 sty 2004 W Hollywood przepustką do kariery jest talent, w Polsce - dyplom 94
  • Wygnańcy literatury 18 sty 2004 Emigracja często pomaga pisarzom - poza krajem tworzą najlepsze dzieła 96
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 18 sty 2004 JOSS STONE **** The soul sessions Panie, panowie, mamy noworoczne objawienie! Pannica biała jak Zbigniew Ziobro, a soulująca jak najczarniejsze diwy. Dziewuszysko apetycznie nieletnie, zaledwie szesnaście wiosen, a stylowe i emocjonalnie... 97
  • Sława i chała 18 sty 2004 Recenzje 98
  • Perły do lamusa? - Jaka piękna klęska! 18 sty 2004 "Inwazja barbarzyńców" to pożegnanie z kulturą i tradycją minionego półwiecza we Francji 99
  • Nowowizja - Same kłopoty 18 sty 2004 Rok się jeszcze na dobre nie zaczął, a już sypią się nieszczęścia na partię i rząd. Kolejna przepchnięta ustawa okazuje się niezgodna z konstytucją. I panika w szeregach, i kolejne procenty popularności w dół. A co gorsza,... 100
  • Śmiesznoty - Ustawowa kompromitacja 18 sty 2004 Współczuję panu prezydentowi. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że podpisał on ustawę niezgodną z konstytucją. Przysięgał stać na straży konstytucji. Pewnie głupio mu teraz, że nie stał, a nawet nie siedział i nie leżał. Mówiąc współczesną polszczyzną, olał ustawę zasadniczą,... 100
  • Organ ludu 18 sty 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 3 (68) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 12 stycznia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Francuzów na szczęście interesują tylko ślimaki Czy Niemcy nas nie zjedzą? Przy okazji głośnego... 101
  • Skibą w mur - Zwycięstwo pod Hugh Grantem 18 sty 2004 W czasach braku narodowych sukcesów powodem do dumy może być to, że angielski playboy i gwiazdor filmowy bzyka naszą rodaczkę 102