Supertrójkąt Europy

Supertrójkąt Europy

Wielka Brytania daje Staremu Kontynentowi lekcję polityki realnej
Gdy prezydent Aleksander Kwaśniewski zaproponował we Wrocławiu przywódcom Francji i Niemiec, by łączący te państwa trójkąt weimarski stał się "strategiczną" konstrukcją Europy, kanclerz Gerhard Schröder odparł z przekąsem, że trzeba będzie zapytać inne kraje członkowskie, czy zgodzą się, by ton w Unii Europejskiej nadawały trzy państwa.
Tymczasem teraz taki supertrójkąt wielkich graczy rzeczywiście powstaje - bez pytania o zdanie innych. Na zbliżającym się spotkaniu przywódców Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii mają zapaść uzgodnienia w najważniejszych sprawach, które dziś dzielą kraje członkowskie unii. Dopiero później, wypracowawszy własny kompromis, "wielka trójka" będzie konsultować swoje pomysły w gronie pozostałych państw unii. Jak mówi "Wprost" John Palmer, dyrektor brukselskiego European Policy Center, Polska nie powinna się koncentrować na obawach w stosunku do nowego triumwiratu, ale na szukaniu z nim wspólnego języka w celu wzmocnienia unijnych instytucji.

Stała na stacji lokomotywa
Lokomotywą integracji europejskiej ma kierować już nie dwóch (Francja i Niemcy), ale trzech maszynistów, co - jak powiedział brytyjski minister spraw zagranicznych Jack Straw dla "Le Figaro" - jest logiczne po poszerzeniu unii do 25 państw, bowiem tradycyjna niemiecko-francuska lokomotywa nie zdołała pociągnąć za sobą innych państw ani w sprawie Iraku, ani w sprawie konstytucji. Berliński szczyt poprzedziło spotkanie ministrów spraw zagranicznych w wiejskiej rezydencji szefa dyplomacji brytyjskiej w Chevening w Kent. Podczas spot-kania w Berlinie przywódcom będzie towarzyszyć po sześciu ministrów najważniejszych resortów, którzy w grupach roboczych będą dążyć do porozumienia w sprawach bezrobocia, finansów, gospodarki, edukacji, polityki społecznej i zagranicznej. Spotkania supertrójkąta - tak odmienne od czystej celebry zjazdów trójkąta weimarskiego - mają być regularne i częste. Ministrowie "wielkiej trójki" mieliby się spotykać co sześć tygodni. Najbliższym celem - prócz próby porozumienia w sprawie konstytucji - ma być przede wszystkim reanimowanie przeżywających stagnację gospodarek UE.
Noëlle Lenoir, francuska minister do spraw europejskich, zapewnia, że chodzi tylko o "wzmocnioną współpracę". Nieoficjalnie reprezentanci trzech krajów mówią jednak, że na spotkaniach przedstawicieli 25 państw można co najwyżej przeprowadzić głosowanie, ale nie sposób dyskutować - dlatego porozumienia muszą być zawierane wcześniej w mniejszym gronie.


Spółka globalnych graczy
Potencjał krajów tworzących supertrójkąt mówi sam za siebie. Wspólnie wytwarzają one grubo ponad połowę PKB piętnastki, a mieszka w nich ponad połowa ludności unii. Są też największymi płatnikami do wspólnej unijnej kasy. Nie zmieni się to znacząco po rozszerzeniu wspólnoty o państwa w większości małe i ubogie. Francja, Wielka Brytania i Niemcy to zresztą jedyne europejskie mocarstwa liczące się zarazem na scenie globalnej. Należą do pięciu potęg gospodarczych świata. Francja i Wielka Brytania wchodzą w skład Rady Bezpieczeństwa ONZ i posiadają broń nuklearną oraz dwie najbardziej mobilne armie w Europie, co ma pierwszorzędne znaczenie w momencie, gdy kluczową kwestią w unijnej polityce staje się bezpieczeństwo.
Idea "dyrektoriatu mocarstw" - w tym czy innym składzie - pojawiała się na Starym Kontynencie od stuleci. Integracja po II wojnie światowej miała zerwać z tym modelem, stawiając na współpracę opartą na poszukiwaniu równowagi i solidarności między państwami o różnych potencjałach. Na takich zasadach kieszonkowe państwa Beneluksu godziły się na wiodącą rolę Francji i Niemiec, gdyż ich pojednanie i zbliżenie było korzystne dla wszystkich.
Teraz jednak - jak mówi "Wprost" Daniel Gros, szef prestiżowego Center for European Policy Studies, te kraje "straciły moralną legitymację do nadawania tonu w unii". Francja i Niemcy od dawna najgorzej radzą sobie z wprowadzaniem uregulowań unijnych do prawa narodowego, a w dodatku złamały kryteria stabilizacyjne euro, choć wcześniej żądały od innych ich rygorystycznego spełniania. Mimo to Wielka Brytania dołącza do tego duetu i na nic się raczej zda protest Franco Frattiniego, ministra spraw zagranicznych Włoch. Frattini głosi, że wzmocnienie współpracy w ramach tej struktury byłoby zagrożeniem dla innych członków UE i prostą drogą do pogłębienia w niej podziałów.

Gra na dwóch fortepianach
Brytyjska dyplomacja wykazała się znakomitym wyczuciem sytuacji i umiejętnością prowadzenia zakulisowych rozgrywek. To wręcz poglądowa lekcja realpolitik wedle dewizy: jeśli nie możesz ich pokonać, przyłącz się i zacznij im przewodzić.
Ministrowi Jackowi Strawowi nie przyszło do głowy, by walić pięścią w stół na szczycie UE w Brukseli. Dla Londynu było niezwykle korzystne to, że kością niezgody stała się kwestia metody liczenia głosów, a tym samym w roli adwersarzy Niemiec i Francji wystąpiły Hiszpania i Polska. Gdyby nie to, Wielka Brytania znalazłaby się pod wielką presją, by ustąpić z trwania co najmniej przy jednej z tzw. czerwonych linii swej polityki i - na przykład - wyrazić zgodę na przyjęcie wspólnych rozwiązań w sprawie podatków czy bezpieczeństwa socjalnego. Londyn nie tylko zdołał obronić swoje interesy, ale jeszcze stał się pożądanym partnerem Berlina i Paryża. Nagle przestało mieć znaczenie, że Brytyjczycy pozostają wiecznymi unijnymi outsiderami spoza strefy euro.
Dodatkową, a może nawet najważniejszą kartą atutową w ręku brytyjskiej dyplomacji podczas unijnej rozgrywki o zakres wpływów stało się "strategiczne partnerstwo" ze Stanami Zjednoczonymi. Nie oznacza to jednak zaniechania jednoczes-nej gry na unijnym fortepianie. Z jednej strony Brytyjczycy podpisali list ośmiu w sprawie Iraku, wymierzony w Niemcy i Francję, ale z drugiej poparli stanowisko tych państw w kwestii unijnego budżetu, nie zgadzając się na jego zwiększenie w latach 2007-2013. Chrztem bojowym supertrójkąta była wizyta szefów dyplomacji Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii w Iranie w październiku ubiegłego roku, na którą nie zabrano Javiera Solany, wysokiego przedstawiciela UE do spraw polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Inicjatywa zakończyła się sukcesem - ajatollahowie przystali na wzmocnione inspekcje Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. - Unijna polityka zagraniczna jest zapisana na papierze, a my zapełniliśmy ją treścią - podsumował Jack Straw.
Waszyngton, dla którego kontrola irańskiego programu nuklearnego jest priorytetem polityki bezpieczeństwa, zareagował nerwowo. Stawką w tej rozgrywce są jednak miliardy euro, które można zyskać dzięki inwestycjom i wymianie handlowej z Iranem. USA nie mają na nie szans, dopóki w ich relacjach z Teheranem nie zostanie zakopany topór wojenny. Wielka Brytania pokazała, że nawet wbrew stanowisku Waszyngtonu nie zamierza rezygnować z lukratywnych kontraktów oraz starej dewizy, że Albion nie ma stałych przyjaciół, lecz tylko stałe interesy.

Różnice (nie) do przezwyciężenia?
W polityce bezpieczeństwa (i związanym z nią biznesie) państwa supertrójkąta poszły jeszcze dalej, stawiając w listopadzie ubieg-łego roku - po długich latach sporów - na wzmocnienie współpracy w tej dziedzinie. Dzięki temu porozumieniu na grudniowym szczycie UE w Brukseli - w relacjach medialnych zdominowanym przez fiasko rozmów o konstytucji - zdecydowano o utworzeniu unijnych komórek planowania wojskowego zarówno przy Radzie Ministrów UE, jak i w Kwaterze Głównej NATO. Jak powiedział "Wprost" John Palmer, to posunięcie - choć sprawia wrażenie skromnego - "jest wyraźnym krokiem w kierunku powołania unijnego ministra spraw zagranicznych oraz wyrażenia zgody na większościowe decyzje w sprawach polityki zagranicznej i obrony, a co za tym idzie - odgrywania przez UE globalnej roli".
Nieprzypadkowo Solana mianował Brytyjczyka Nicka Witneya szefem nowo powstałej unijnej agencji do spraw obronnych, która ma koordynować współpracę przemysłu zbrojeniowego i wojskową z różnych krajów.
Wobec tej nowej geometrii podejmowania decyzji w Europie staje się bardziej zrozumiałe, dlaczego Londyn udzielił poparcia Francji i Niemcom w sprawie łamania przez te kraje kryteriów stabilizacyjnych euro. Paryż i Berlin liczą teraz, że na szczycie supertrójkąta uda się zbliżyć stanowiska w innych kwestiach polityki gospodarczej.
Zdaniem Daniela Grosa, jest to jednak bariera, o którą triumwirat łatwo może się rozbić. Jak powiedział "Wprost" Gros, jest to taktyczne porozumienie, mające przede wszystkim charakter operacji PR. - To próba nacisku na inne kraje, by poszły na kompromis w sprawie traktatu konstytucyjnego, bo inaczej skażą się na marginalizację. Pomysł, że Niemcy, Francja i Wielka Brytania mogłyby odgrywać długofalowo rolę unijnego dyrektoriatu, jest nierealistyczny - twierdzi Gros. Brytyjczyków zbyt różnią od Francuzów i Niemców poglądy na gospodarkę i sprawy zagraniczne. - Ton integracji są zdolne nadawać te kraje, które mają coś konstruktywnego do zaoferowania partnerom, a nie działają w imię wąsko pojmowanych własnych interesów. A co konstruktywnego zaproponowały państwa tego supertrójkąta: storpedowanie euro i niechętny stosunek do nowych członków unii? - pyta retorycznie Gros.

Rozgrywający i rozgrywani
Włodzimierz Cimoszewicz
minister spraw zagranicznych
Póki inicjatywy typu trójkąt Francja, Niemcy, Wielka Brytania służą Unii Europejskiej, nie widzę powodu do niepokoju. W końcu Polska - w ramach inicjatywy trójkąta weimarskiego - również realizuje swe europejskie cele w dialogu regionalnym. Podobnych grup w Europie jest zresztą więcej i wszystkie sprzyjają spójności europejskiej. Tego typu inicjatywy dyplomatyczne trzeba zawsze oceniać po efektach. Zobaczymy, jakie skutki przyniesie spotkanie berlińskie.
W unii nie powinno być "rozgrywających", bo wówczas musieliby się pojawić też "rozgrywani". Idea solidarności - podstawowa idea, jaką kieruje się unia od zarania - wymaga, by wszyscy partnerzy czuli się współodpowiedzialni za kształt wspólnoty. Tworzenie jakichkolwiek "grup przewodnich" nie będzie temu służyło. Trzeba przy tym pamiętać, że z uwagi chociażby na potencjał gospodarczy i wpływy polityczne część członków unii jest bardziej predestynowana do podejmowania działań inicjujących. Dobrym przykładem jest efektywny wpływ trójki Francja, Niemcy, Wielka Brytania na bieg zdarzeń dotyczących programu nuklearnego Iranu. Co się zaś tyczy polityki obronnej i bezpieczeństwa, potwierdzamy, że Polska jest gotowa przystąpić do "twardego jądra" wdrażającego tę politykę, opierając się na zasadach, które udało się uzgodnić w ostatnich miesiącach 2003 r.
Okładka tygodnika WPROST: 7/2004
Więcej możesz przeczytać w 7/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 7/2004 (1107)

  • Wprost od czytelników 15 lut 2004 Listy od czytelników - Gdzie jest "dwużydzian Polaków" 3
  • Na stronie - Nibylandia 15 lut 2004 W tym kraju wszystko ma swoje dwie twarze i dwa języki. 3
  • Skaner 15 lut 2004 Nagroda Złamanego Grosza 2003 I znów Marek Pol! Rok temu nasi czytelnicy przyznali najgorszemu (już wtedy!) ministrowi w rządzie Leszka Millera Nagrodę Złamanego Grosza za niefortunny pomysł wprowadzenia płatnych winiet za... 6
  • Sawka 15 lut 2004 Henryk Sawka / www.przyssawka.pl 7
  • Dossier 15 lut 2004 LECH WAŁĘSA były prezydent RP Gdyby nie "okrągły stół", do dzisiaj byśmy się pozabijali. Mogliśmy czekać na rewolucję i połowę wystrzelać. Kto przeżyje, ten stworzyłby coś nowego - PAP JANUSZ LEWANDOWSKI poseł... 7
  • Kadry 15 lut 2004 9
  • Licznik 15 lut 2004 6 183 520 - Polaków wyjedzie tej zimy wypocząć 1 859 457 - w Tatry 1 360 000 - w Alpy 634 557 - do Niemiec 220 000 - do Włoch 200 000 - do Austrii 32 463 480 - Polaków zostanie w domu 23 373 705 - będzie oglądać telewizję 14... 10
  • Bankiet za złotówkę 15 lut 2004 Nikt nigdzie się nie zająknął o największym sukcesie tego rządu i zrealizowaniu ważnego celu politycznego: złotówka wreszcie spadła 11
  • Nałęcz 15 lut 2004 Prędzej Wisła zacznie płynąć od Bałtyku ku górom, niż PiS poprze plan Hausnera 12
  • Playback 15 lut 2004 13
  • M&M 15 lut 2004 Felieteon Marka Majewskiego 13
  • Poczta 15 lut 2004 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 15 lut 2004 Słupskim SLD rządzą łapówkarz, paser i antysemita. Wszyscy pozytywnie zweryfikowani. Opozycja uważa, że to głupio, i wystosowała do wojewódzkich władz sojuszu list, żeby rozwiązać miejski SLD. Lokalny baron Jerzy... 14
  • Z życia opozycji 15 lut 2004 Dwa okropnie populistyczne Pawły - Poncyljusz (PiS) i Graś (PO) - postanowiły udowodnić "Super Expressowi", że da się przeżyć miesiąc za minimum socjalne, czyli 500 zł. Miesiąc wybrano im najkrótszy (luty), pozwalano... 15
  • Fotoplastykon 15 lut 2004 Henryk Sawka / www.przyssawka.pl 16
  • Fuzja Ostrowskiego 15 lut 2004 Przegrana Bumaru to nauczka dana wojskowym służbom specjalnym? 18
  • Plan bez planu 15 lut 2004 Złapał sojusz platformę, a platforma za łeb trzyma 22
  • Cud GUSpodarczy 15 lut 2004 Narodowy bochenek chleba, który tak pięknie kroił Grzegorz W. Kołodko, urósł nam o 35 mld zł (nasz PKB zwiększył się w 2003 r. o 3,7 proc., a po doliczeniu inflacji nawet o 4,5 proc.). Tak przynajmniej podaje GUS. Większość obywateli te dane wprawiają jednak w osłupienie.... 22
  • Gramatyka polityki 15 lut 2004 Polska nie wróci do totalitarnego systemu rządzenia 24
  • Proszę wstać, cenzura idzie 15 lut 2004 Sądy popełniają przestępstwo, gdy domagają się od dziennikarzy ujawnienia informatorów. 26
  • Wolni niewolnicy 15 lut 2004 Po pracy Ukraińcy byli zamykani w barakach z kratami w oknach 32
  • Giełda i wektory 15 lut 2004 HossaŚwiat Czekoladowe pełne Amerykański browar Samuel Adams przygotował na walentynki piwo o smaku czekoladowym. - Staraliś-my się stworzyć piwo, które doskonale dopełni walentynkową kolację i będzie wspaniałym prezentem -... 34
  • Eurozłoty interes 15 lut 2004 Nie liczcie na unię, liczcie na siebie" - doradził goszczący niedawno w Polsce Pat Cox, szef europarlamentu. No to policzmy! Jeżeli planujesz kupno domu, mieszkania, gruntu, materiałów budowlanych, średniej klasy samochodu, markowych ubrań - zrób to przed 1 maja! Po wejściu do... 36
  • Taternicy Ameryki 15 lut 2004 Dlaczego górale górą? 42
  • Balcerowicz wprost - Wyjść poza Monteskiusza 15 lut 2004 Monteskiuszowska zasada podziału władz powinna objąć także politykę pieniężną i fiskalną 46
  • Kryzys stolicy 15 lut 2004 Czas na zmianę ordynacji wyborczej, która zdecentralizuje państwo 47
  • Supersam 15 lut 2004 Era gadżetów Z naszych biur i mieszkań może zniknąć większość kabli łączących komputery, klawiatury czy drukarki. Tanieją nagrywarki DVD, cyfrowe aparaty fotograficzne oraz ciekłokrystaliczne monitory i telewizory. Nowoczesny... 48
  • Armia honoru 15 lut 2004 Gdy w USA ktoś oczernia Polaków, pojawiają się polscy Supermani 52
  • Zaręczynki 15 lut 2004 Walentynki w Polsce dniem zbiorowych zaręczyn? 56
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Bikontówka na kminku 15 lut 2004 Piotrusiu! Po powrocie z Austrii czuję się przede wszystkim bardzo nakminkowany. Uwielbiam to. Austriacy, tak jak i Czesi, kminek sypią prawie do wszystkiego. Galicja właśnie z tamtych kuchni przejęła uwielbienie dla kminku. 58
  • Obowiązkowo 15 lut 2004 A gdyby tak postawić epokową tezę, że kwintesencją męskości nie jest iloraz inteligencji, ale - przepraszam za wyrażenie - penis? 59
  • Operacja "Odessa" 15 lut 2004 IV Rzesza miała się narodzić w Argentynie 60
  • Know-how 15 lut 2004 Odchudzające grejpfruty Grejpfruty pomagają w odchudzaniu i zapobiegają rozwojowi cukrzycy - twierdzą naukowcy ze Scripps Clinic w San Diego. Podczas dwunastu tygodni zespół kierowany przez dr. Kena Fujiokę monitorował wagę i... 63
  • Części życia 15 lut 2004 Rodzi się homo electronicus 64
  • Ptasia grypa ludzka 15 lut 2004 Widmo wietnamki krąży po świecie 68
  • Bomba internetowa 15 lut 2004 W 2005 roku może nam zagrozić wybuch cyberwojny. 70
  • Bez granic 15 lut 2004 John Kerry, mąż Teresy Senator John Kerry, który po ostatnich prawyborach niemal ma w kieszeni nominację na demokratycznego kandydata na prezydenta USA, przeżywa właśnie swoje pięć minut. Ten weteran wojny w Wietnamie do tej pory... 72
  • Supertrójkąt Europy 15 lut 2004 Wielka Brytania daje Staremu Kontynentowi lekcję polityki realnej 74
  • Eko-nomia przetrwania 15 lut 2004 Zieloni coraz bardziej się czerwienią Zieloni, którzy przebojem wdarli się na europejskie salony polityczne w latach 90., stracili miejsca w rządach Belgii, Finlandii, Francji i Włoch, upadły popierane przez nich gabinety w Danii i Szwecji. Ostatnim ich bastionem zostały... 78
  • Kim Dzong Gułag 15 lut 2004 Ponad dwa miliony ludzi mogło zostać uśmierconych w północnokoreańskich obozach koncentracyjnych 80
  • Schröder z łaski Münteferinga 15 lut 2004 Początek końca rządów lewicy w Niemczech? 84
  • Menu 15 lut 2004 Kraj Niebiański balet Tańczące gwiazdy moskiewskiego Teatru Bolszoj to wciąż najlepszy towar eksportowy rosyjskiej kultury. Od ponad stu lat nie mają sobie równych i cieszą się takim uznaniem, że zachodnie artystki przybierają... 86
  • Córka chrzestna 15 lut 2004 Coppola poluje na trzy Oscary - Sofia Coppola, nie Francis Ford Coppola 88
  • Wielokropek 15 lut 2004 Roy Lichtenstein chciał zostać jazzmanem - jak John Coltrane i Miles Davis 92
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 15 lut 2004 Recenzje 93
  • Narcyzów dwóch 15 lut 2004 Żenującą wymianą obelg na scenie zakończyły się wspólne występy Simona i Garfunkela 94
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 15 lut 2004 Recenzja płyt 95
  • Sława i chała 15 lut 2004 Recenzje - teatr,kino, książki 98
  • Perły do lamusa? - Świt, czyli zmierzch 15 lut 2004 Marzyciele" to parada obyczajowych prowokacji, naruszanie wszelkich tabu z kazirodztwem w tle 99
  • Światopogląd 15 lut 2004 Marcin Wolski Czy się to komu podoba, czy nie, żyjemy w epoce powszechnego podglądactwa. Przykładów dostarczają rozliczne reality show, niezliczone programy telewizyjne z panienkami, Internet, a nawet w pewnym sensie komisja śledcza.... 100
  • Z grzędy zrzędy - Chcę być prezydentem! 15 lut 2004 Przez kraj przetacza się fala odżegnań od polityki w wykonaniu publicystów i prezenterów. Panowie Kamel i Kraśko już podpisali lojalki. Salowe szpitalne na licznych wiecach odcinają się od pomówień prasy... 100
  • Organ Ludu 15 lut 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 7 (72) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 9 lutego 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Stosunki kaczyńsko-amerykańskie Który Kaczyński nie jedzie do USA? Ostatnio jeden z braci Kaczyńskich... 101
  • Skibą w mur - Pies przyjacielem chodnika 15 lut 2004 Ludowy przesąd głosi, że jak ktoś wejdzie w krowie łajno, to zostanie sołtysem, a jak wejdzie w psie, to policjantem 102

ZKDP - Nakład kontrolowany