Wiele hałasu o nic

Wiele hałasu o nic

Rozmowa z Wolfgangiem Thiersem, przewodniczącym Bundestagu
Piotr Cywiński: Czy w polsko-niemieckich stosunkach zapanowała zimna wojna?
Wolfgang Thierse: Sam fakt, że nadal musimy się zajmować pewnymi sprawami z przeszłości, mnie nie dziwi. Przeraża mnie jednak twardość i ostrość tonu z polskiej strony. Tego się nie spodziewałem po latach tak korzystnego rozwoju polsko-niemieckich stosunków.
- Uważa pan, że polscy posłowie jednogłośnie się mylili, przyjmując uchwałę o reparacjach?
- Było to dla mnie niezwykłe i negatywne zaskoczenie; po niemieckiej stronie dochodzą do głosu aktywiści mniejszościowej organizacji, którzy budzą kontrowersje nawet w niej samej, a reaguje na to cały parlament drugiego kraju. To wielka dysproporcja. Reakcja Sejmu byłaby na odpowiednim poziomie, gdyby stanowiła odzew na uchwałę Bundestagu. Wyobraźmy sobie, że nasz parlament podejmuje uchwałę, bo na przykład w Czechach jakaś obskurna organizacja powiedziała coś wrogiego wobec Niemiec. Świat uznałby, że straciliśmy poczucie rzeczywistości.
- Ale to nie obskurna organizacja, lecz federalne Ministerstwo Finansów zalecało wysiedleńcom składanie skarg w polskich sądach.
- Państwo prawa nie ma możliwości powstrzymania obywateli przed dochodzeniem ich praw w sądach. Dotyczy to także Polski. Rząd może tylko oświadczyć, że się tym roszczeniom sprzeciwia, że uważa je za niebyłe i nie poprze ich przed rodzimymi ani międzynarodowymi sądami. Wskazówki ministerstwa miały jasną wymowę: podania były składane pod niewłaściwym adresem. Takie są wymogi państwa prawa.
- Zatem roszczenia po obu stronach to wiele hałasu o nic?
- W każdym razie są straszliwą przesadą. To, co czynią niektórzy aktywiści Związku Wypędzonych, a konkretnie Pruskie Powiernictwo, uważam pod względem prawnym za pozbawione szans, pod względem politycznym za niestosowne, a pod względem moralnym za nieprzyzwoite. Sam jestem wypędzonym i nigdy nie przyszłoby mi do głowy, by zgłaszać jakiekolwiek roszczenia wobec kogokolwiek. Jestem przekonany, że ten rozdział jest dla nas zamknięty. Pokolenie naszych ojców ściągnęło na siebie moralną odpowiedzialność, to są jej konsekwencje i musimy je zaakceptować. Kropka - nic więcej nie ma tu do dodania.
- Czy prawdziwą przyczyną obecnego konfliktu nie jest deficyt poczucia odpowiedzialności, wynikający z historycznej niewiedzy?
- Znam doskonale polską historię, wiem także, jaka jest różnica między powstaniem warszawskim a powstaniem w getcie. Już jako student bywałem w Polsce i mogłem się dowiedzieć, czego się tam dopuściliśmy. Tę świadomość ma wielu Niemców. Ale nie ma narodu, w którym wszyscy mają taką samą wiedzę o historii sąsiedniego kraju. Zgadzam się, że mamy obowiązek poznać lepiej naszą przeszłość jako część wspólnej, europejskiej historii, nie sądzę jednak, by miernikiem oceny całego narodu miały być białe plamy w pamięci pewnej pani polityk. Niewspółmierna reakcja w Polsce przypomina mi wykorzystywanie w latach 60. i 70. aktywności związków wypędzonych przez kierownictwo PZPR do pielęgnowania polsko-niemieckiej wrogości, po to by wewnętrznie zdyscyplinować i ustabilizować reżim komunistyczny.
- Po podpisaniu traktatów z roku 1990 i 1991 stosunki polsko-niemieckie były właściwe?
- Rozwijały się dobrze. Podejmowaliśmy wspólne wysiłki wspierające Polskę na drodze do Unii Europejskiej. Niemcy wiele w tej sprawie zrobiły. Jasne, że postępowały we własnym interesie, ale w tym tkwi cały sens; jeśli ktoś czyni z tego zarzut, to popadamy w absurd. Byłoby dobrze, aby polscy politycy pojęli, że dobre stosunki z Niemcami leżą także w ich własnym interesie. Warto pamiętać, że istniały koncepcje stopniowego rozszerzania unii, a Niemcy zawsze stały na stanowisku, że bez Polski nie może być o tym mowy. Nie w każdej kwestii musi od razu istnieć jednomyślność, co wcale nie świadczy źle o naszej przyjaźni. Odwrotnie, wykazuje, że jesteśmy samodzielnymi podmiotami politycznymi, umiejącymi się porozumieć ponad egoistycznymi interesami.
- Pisarz Peter Lachmann ocenił w "Gazecie Wyborczej": "Niemcy nie nienawidzą Polaków. Oni was olewają". Ma rację?
- A kto to jest Lachmann? Wolałbym, żeby cytował pan Guentera Grassa. Zawsze można znaleźć kogoś, kto powie coś szkaradnego o sąsiadach i przesłoni wszystkich tych, którzy angażują się na rzecz dobrych stosunków, znają historię i troszczą się o polsko-niemieckie porozumienie. Gerhard Schroeder pielęgnuje kontakty z prezydentem Aleksandrem Kwaśniewskim, ja także często spotykałem się z marszałkiem Sejmu Markiem Borowskim. Jeśli nie będziemy o tym przypominać, zostaną nam w pamięci jedynie rozbieżności dotyczące Iraku. Notabene, nie można czynić Niemcom zarzutu, że od początku wyrażają inne zdanie, zgodne zresztą z opinią przytłaczającej większości społeczeństwa Europy, a być może także większości Polaków. Niepokoją mnie wewnątrzpolityczne motywy tych, którzy pracują nad zepsuciem polsko-niemieckich relacji.
- Kim są ci oni?
- Na to pytanie muszą odpowiedzieć ci, którzy przybrali ów niezwykle ostry ton. Cytowane przez naszą prasę wypowiedzi braci Kaczyńskich wywołały w Niemczech wielką konsternację. Chodzi o zdanie, z którego wynika, że Polakom będzie się wiodło tym lepiej, im gorzej będzie Niemcom... I to ma być nasza perspektywa? Przecież w Europie chodzi o to, by wszystkie narody osiągnęły lepszy standard życia i przyjazną koegzystencję.
- Z najnowszych sondaży wynika, że nasze społeczeństwa wykazują do siebie antypatię, że odżywają stare stereotypy. Publicysta Adam Krzemiński ubolewał niedawno, że w oczach Niemców Polacy uchodzą za złodziei, którzy najpierw ukradli im Śląsk, potem samochody, a teraz kradną miejsca pracy...
- Nie można rozciągać opinii obiegowych na całe społeczeństwo. Również w naszych wewnętrznych stosunkach występują stereotypy Wessich, wszystkowiedzących arogantów, i Ossich, leniwych oraz jęczących. W rezultacie w wielu głowach znów rośnie mur, jego przywrócenia chciałoby 20 proc. obywateli. W czasach trudności gospodarczych i finansowych uśpione stereotypy zawsze ożywają. Są irytujące, ale nie należy ich przeceniać. Przekształcanie mentalności jest procesem długotrwałym i wymaga wspólnych wysiłków. Życzyłbym sobie bardzo, by w Polsce nikt nie podsycał antyniemieckich uprzedzeń dla partyjno-politycznych korzyści. Nie wymieni pan ani jednego nazwiska znaczącego polityka w Niemczech, który w jakikolwiek sposób posługuje się antypolskimi stereotypami. Pani Steinbach czy to komiczne Pruskie Powiernictwo są absolutnie odosobnieni w naszym społeczeństwie. Stanowczo sprzeciwiam się redukowaniu niemieckiej polityki do przewodniczącej BdV, która nie ma żadnego wpływu ani na CDU, ani CSU, nie wspominając o rządzie socjaldemokratów i Zielonych. To tak, jakbym zredukował polską politykę i całe społeczeństwo do ekstremalnie nacjonalistyczno-katolickich wypowiedzi księdza Henryka Jankowskiego z Gdańska. Byłoby to nieprzyzwoite, tak jak nieprzyzwoite jest sprowadzanie Niemiec i naszej polityki do tego, co wydaje z siebie pani Steinbach.
- Czego spodziewa się pan po spotkaniu z polskimi parlamentarzystami w Słubicach?
- Rozładowania emocji. Uzmysłowienia, że Bundestag jednogłośnie opowiada się za polsko-niemieckim porozumieniem i przyjaźnią, za wspólną pracą na rzecz Europy. Oczekuję, że podobne sygnały otrzymamy ze strony kolegów z Sejmu. Jestem pewien, że naprawdę odpowiedzialni politycy w Polsce zdają sobie sprawę, że w tym dziele potrzebujemy zaangażowania po obu stronach.


Wolfgang Thierse
urodził się we Wrocławiu w 1943 r. Po wojnie mieszkał w NRD, był związany z opozycją demokratyczną. W 1990 r. został przewodniczącym wschodnioniemieckiej SPD, a po zjednoczeniu partii socjalistycznej z obu części Niemiec - członkiem jej władz. Od 1990 r. jest nieprzerwanie posłem do Bundestagu, a od października 1998 r. jego przewodniczącym (drugą osobą w państwie). Katolik, żonaty, ma dwoje dzieci.
Okładka tygodnika WPROST: 43/2004
Więcej możesz przeczytać w 43/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2004 (1143)

  • Wprost od czytelników 24 paź 2004 LUDZIE Z KAPUSTY To dobrze, iż ktoś w końcu zaczyna się interesować stanem polskiej prokuratury, która z miejsca rzekomej sprawiedliwości permanentnie przemienia się w załatwialnię interesów osobistych niektórych... 3
  • Na stronie - Spokojnie, to tylko mafia 24 paź 2004 Coraz więcej wskazuje na to, iż capo di tutti capi naszych paliwowych mafiosów rezyduje w Moskwie Albo Polska czym prędzej przejmie władzę w naszej petromafii, albo petromafia ostatecznie przejmie władzę w Polsce - tak jak w latach 80. przejęła władzę we Włoszech. A jako że... 3
  • Skaner 24 paź 2004 Mam dość Polski! - "Wprost" rozmawia z płk. Władimirem Ałganowem 8
  • Dossier 24 paź 2004 Gdybym miał się spotykać z samymi uczciwymi ludźmi, miałbym mnóstwo wolnego czasu TVN 24 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP Psychicznie i merytorycznie do rządzenia się przygotowuję. Tak na wszelki wypadek "Życie... 9
  • Sawka 24 paź 2004 10
  • Kadry 24 paź 2004 11
  • Playback 24 paź 2004 13
  • M&M 24 paź 2004 WOTUM KORYTUM PROLONGATUM Ufać albo nie ufać. Oto jest pytanie. Werdykt - ufać. W czas afer skąd to zaufanie? Cóż uchwaliła Sejmu większość znakomita? To wotum zaufania do swego koryta. 13
  • Poczta 24 paź 2004 Z życia koalicji W rubryce "Z życia koalicji" (nr 41) stwierdza się, że poseł Sebastian Florek wygrał w wyborach z posłem Tadeuszem Iwińskim, co zupełnie nie odpowiada prawdzie. W ostatnich wyborach do Sejmu we wrześniu 2001 r.... 13
  • Nałęcz - Śladem Piłsudskiego i Dmowskiego 24 paź 2004 Co opozycja zepsuje dziś, jutro sama będzie musiała naprawić Obrona interesów międzynarodowych, w tym pełnej podmiotowości i suwerenności, jest najważniejszą sprawą dla każdego państwa. Dlatego tam, gdzie liczy się racja stanu, na dalszy plan schodzą interesy partyjne i... 14
  • Ryba po polsku - Bajka o smoku i polskich dziewicach 24 paź 2004 Możemy się obyć bez wielu rzeczy, nawet bez ropy naftowej, ale wciąż nie możemy się jeszcze obyć bez Ałganowa. We wszystkich historiach ze smokami najmniej się zawsze mówiło o dusznych i moralnych cierpieniach dziewic. Smok, wiadomo, ryczy, pluje ogniem i pożera. Rycerz... 15
  • Z życia koalicji 24 paź 2004 Rząd Belki uratowany! Uff, co za ulga, gdzie my byśmy takich drugich cyrkowców znaleźli?! Widzieliśmy, jak po Sejmie jeszcze przed głosowaniem nerwowo przechadzał się minister sprawiedliwości Andrzej Kalwas. Uroczy człowiek.... 16
  • Z życia opozycji 24 paź 2004 Prawo i Sprawiedliwość uczyni z Polski raj na ziemi. Nabuduje od cholery autostrad, a także trzy miliony mieszkań. W zacnym planie PiS nie ma jednak wzmianki, ile z tych mieszkań przypadnie znanemu artyście Janowi Marii Jackowskiemu. LPR... 17
  • Fotoplastykon 24 paź 2004 18
  • Naftomafia walczy o władzę 24 paź 2004 Gdy 18 lipca 2003 r. doszło w Wiedniu do dwóch spotkań rosyjskiego szpiega Władimira Ałganowa z najbogatszym Polakiem Janem Kulczykiem, od referendum w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej minęło dopiero pięć tygodni. Za dziewięć miesięcy Polska miała się stać... 20
  • Państwowa ośmiornica 24 paź 2004 Włoskie państwo było zakładnikiem korupcyjno-mafijnego systemu, bo jego udziałowcami byli politycy i organy państwa. 10 miliardów złotych straciło państwo wskutek działalności mafii paliwowej. Nie chodzi o państwo polskie, lecz włoskie. Afera podobna do tej, jaką zajmuje się... 28
  • Koniec świata salonów 24 paź 2004 Towarzystwo cofa się jak Hitler - na wszystkich frontach Salon ustępuje. To już nie on decyduje o tym, jak uprawia się politykę, biznes czy dziennikarstwo. Najlepiej widać to w partyjnych sondażach. Do zwycięstwa prą siły, których na salony się nie wpuszcza: Prawo i... 32
  • Belka niemocy 24 paź 2004 Studenci i internauci orzekli: "Belka musi odejść", ale Sejm przedłużył dryfowanie rządu. Wzrost gospodarczy, wyższy eksport, wzrost produkcji - to główne, zdaniem zwolenników Marka Belki, atuty jego rządu. Gabinet marzeń, najlepszy rząd ostatniej dekady? Rzeczywistość jednak... 36
  • Bazylika rodzinna 24 paź 2004 Reporterzy "Wprost" i Polsatu odsłaniają kulisy dymisji księdza Eugeniusza Makulskiego z Lichenia Ledwie ksiądz Eugeniusz Makulski zakończył budowę bazyliki w Licheniu (została poświęcona w czerwcu 2004 r.), a już został odwołany z funkcji jej kustosza. Makulski był legendą -... 40
  • Wisła nad Jordanem 24 paź 2004 Polskość stała się częścią żydowskiej duszy Wielu Żydów urodzonych w Polsce zwraca się do władz Rzeczypospolitej o nadanie im bądź przywrócenie polskiego obywatelstwa. W ten sposób chcą nawiązać do wspólnego dziedzictwa. Już czwarte pokolenie polskich Żydów jest świadome... 44
  • Giełda 24 paź 2004 Hossa Świat Cykliczny Nobel Norweg Finn E. Kydland i Amerykanin Edward C. Prescott zostali tegorocznymi laureatami Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii. Za pracę wyjaśniającą, w jaki sposób na cykle koniunkturalne wpływają takie... 46
  • Autostrada do kasy 24 paź 2004 Każda inwestycja publiczna to skok na kieszeń podatnika Czy jeden most może kosztować tyle, ile półtora takiego samego mostu, jeden tunel tyle, ile półtora takiego samego tunelu, jedna linia metra tyle, ile dwie takie same linie, jeden basen tyle, ile pięć takich samych... 48
  • Chiny tankują 24 paź 2004 Na drogie paliwa skazali nas Chińczycy Ponad 50 dolarów za baryłkę ropy! I to nie koniec. Świat ciągle nie chce zrozumieć, że taniej już nie będzie, że będzie tylko drożej. Cena ropy stała się miernikiem stabilności... 52
  • Balcerowicz wprost 24 paź 2004 Rozsądne społeczeństwa trzymają pieniądz z dala od polityki O pieniądzu mówi się dużo i nierzadko błędnie. Na przykład często słyszymy: "Chciałbym mieć więcej pieniędzy", tymczasem w tym zdaniu nie chodzi o pieniądz, lecz o dochód, który jest zwykle (ale nie musi być) w... 58
  • 2 x 2 = 4 - Tyrania status quo 24 paź 2004 Jak najmniej zmieniać i jak najwięcej utrzymywać w rękach państwa - to polityka polskiej lewicy Tytuł tej znanej książki Miltona i Rose Friedmanów pasuje jak ulał do oceny rządów naszej kochanej lewicy w latach polskiej transformacji. Od samego początku, od roku 1990, nawet... 60
  • Supersam 24 paź 2004 Węsząca bramka Amerykański koncern General Electric opracował urządzenie o nazwie EntryScan3, które w kilka sekund potrafi sprawdzić, czy dana osoba miała kontakt z materiałami wybuchowymi lub narkotykami. Bramka jest w stanie... 62
  • Kto się boi IQ? 24 paź 2004 Testy inteligencji stały się bronią masowego rażenia w rękach zwolenników eugeniki Testy mierzące iloraz inteligencji to narzędzie zniewolenia jednostki - pisały kilka lat temu feministki. Testy IQ miały być bezużyteczne, bo tak naprawdę liczy się tzw. inteligencja... 64
  • Plac przemienienia 24 paź 2004 Grób Nieznanego Żołnierza znowu będzie częścią Pałacu Saskiego Niewiele jest miejsc w Warszawie tak wypełnionych historią jak plac Józefa Piłsudskiego. Kiedyś był to plac Saski, podczas okupacji Adolf Hitler Platz, a po wojnie plac Zwycięstwa. Od pół wieku pozostaje on... 70
  • Pajace futbolu 24 paź 2004 Trendy fryzury, kilogramy biżuterii i rozległe tatuaże są dla polskich piłkarzy ważniejsze od dobrej gry Moi piłkarze więcej czasu spędzają przed lustrem, wcierając żel we włosy, niż poświęcają się treningowi - narzekał niedawno Felix Magath, trener Bayernu Monachium.... 72
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Zupa na gwoździu 24 paź 2004 Drogi Przyjacielu! Wracam właśnie z lokalu, którego nazwy z litości nie wymienię, gdzie zamówiłem zupę ze świeżych grzybów. Kiedy w nazwie potrawy pojawiają się "świeże grzyby", to zawsze chodzi o podgrzybki. Wiadomo, że to nie to samo co prawdziwki, maślaki czy gąski, ale i... 76
  • Druga płeć - Za przeproszeniem 24 paź 2004 Włos się jeży, kiedy młode Polki pytane o bicie seksualnego rekordu odpowiadają: "Jak ktoś chce, to czemu nie" Namieszały tegoroczne noblistki, oj, namieszały. Już wydawało się, że świat zdołał zapomnieć o zeszłorocznej laureatce pokojowej Nagrody Nobla Szirin Ebadi, a tu... 77
  • Mata Hari Stalina 24 paź 2004 Rosyjska aktorka i polski arystokrata przygotowywali zamach na Hitlera W końcu 1920 r., gdy w Rosji radzieckiej szalał głód i epidemie będące następstwem wyniszczającej wojny domowej, Olga Czechowa, 23-letnia aktorka znana już z kilku ról filmowych, zdecydowała się opuścić... 78
  • Know-how 24 paź 2004 Nagrobek gwiazdy Dzięki połączonej pracy kosmicznych teleskopów: Spitzera, Hubble'a i Chandra, uczeni są bliscy rozszyfrowania tajemnicy supernowej Keplera, która rozbłysła na niebie przed 400 laty. To ostatnia gwiazda,... 81
  • Licho w Spielbergu 24 paź 2004 Polskę czeka epidemia choroby nadpobudliwości Co łączy byłego prezydenta USA Johna F. Kennedy`ego, twórcę magazynu biznesowego "Forbes" Malcolma Forbesa, malarza Salvadora Dalego, reżysera Stevena Spielberga, komika Billa Cosby`ego, koszykarza Michaela Jordana i piosenkarkę... 82
  • Młot na serce 24 paź 2004 Ciśnienie tętnicze 140/80, uznawane dotychczas za właściwe, jest wielkim zagrożeniem dla serca Bill Clinton miał tylko nieznacznie podwyższone ciśnienie tętnicze krwi (136/84 mm Hg), gdy lekarze wykryli u niego zaawansowaną miażdżycę. 58-letni były prezydent USA musiał się... 86
  • Klątwa Dżyngis-chana 24 paź 2004 Archeolodzy bliscy odkrycia grobu legendarnego wodza Mongołów? Dżyngis-chan, założyciel imperium mongolskiego w XIII wieku, przed śmiercią zrobił wszystko, by ukryć swój grób przed poszukiwaczami skarbów i rabusiami. Nadzieja na odkrycie po 800 latach miejsca jego pochówku... 88
  • Bez granic 24 paź 2004 Maskotka Jelcyn Dla was cały czas jestem talizmanem zwycięstwa" - rzucił w stronę rosyjskich tenisistek Borys Jelcyn. Pięć lat po przejściu na emeryturę były prezydent oddał się swojej największej miłości, czyli tenisowi. Stara... 90
  • Śmiertelna bierność 24 paź 2004 Jak zamerykanizować Europę? Pierwszym spotkaniem ministerialnym, w którym uczestniczyłem po objęciu urzędu w administracji prezydenta Reagana, był szczyt ministrów obrony państw NATO we Frankfurcie nad Menem w kwietniu 1981 r. Jak często w owej epoce, spierano się o... 92
  • Osama w prezencie 24 paź 2004 Niewielka przewaga, jaką uzyskał Kerry po debatach, może zniknąć w kolejnych sondażach Sztaby wyborcze wycofują już reklamy ze stanów, które w końcowym etapie kampanii uznaje się za stracone lub bezpieczne. Cała uwaga politycznych strategów skupi się na niezdecydowanych.... 96
  • Szczerbienie tryzuba 24 paź 2004 Rosjanie wybierają prezydenta Ukrainy By wyeliminować z gry Wiktora Juszczenkę, faworyta ukraińskich wyborów prezydenckich, użyto prawdopodobnie śmiertelnej trucizny - rycyny. Podano ją liderowi opozycji - jak twierdzą jego współpracownicy - podczas posiłku w samolocie. Były... 98
  • Gabinet pełen populistów 24 paź 2004 Litwa to barometr nastrojów politycznych w Europie Środkowej i Wschodniej Po Litwie partie populistyczne odniosą sukces w najbliższych wyborach w Polsce, w Czechach i na Węgrzech - mówi "Wprost" Vytautas Radzvilas, politolog, szef wileńskiego ośrodka analitycznego... 101
  • Wiele hałasu o nic 24 paź 2004 Rozmowa z Wolfgangiem Thiersem, przewodniczącym Bundestagu 102
  • Egipt tańczy z Al-Kaidą 24 paź 2004 Pod hasłem wojny z terroryzmem młody Mubarak chce wyrwać władzę z rąk ojca Egipt, jak mawiają Arabowie, jest zwierciadłem Bliskiego Wschodu, a cokolwiek tam się dzieje, dzieje się w całym świecie arabskim. Gdy 6 października 1981 r. w Kairze zamordowano prezydenta Anwara... 104
  • Menu 24 paź 2004 Krótko po Wolsku Felieton nobliwy Jako człowiek dojrzały w każdym szaleństwie poszukuję metody lub przynajmniej klucza. Mając go, mógłbym z dużym wyprzedzeniem trafnie przewidywać choćby laureatów głośnych... 106
  • Kino panicznego niepokoju 24 paź 2004 Alfred Hitchcock pokazywał morderstwa tak jak inni sceny miłosne Był najczęściej nominowanym i najczęściej pomijanym reżyserem w historii Oscarów. Aż sześć razy został przez jurorów załatwiony odmownie. Steven Spielberg ma na swoim koncie pięć nominacji, ale przynajmniej dwie... 108
  • Renegat rocka 24 paź 2004 Filmy dla uszu śpiewa Tom Waits głosem skorodowanym przez bourbona i papierosy Jego songi zaludniają prawie sami pokręceni bohaterowie - dziwacy, nieudacznicy, poobijani przez życie romantycy, a także nieboszczycy i duchy. Nowy album Toma Waitsa "Real Gone" wyróżnia się... 112
  • Magiczka z Cambridge 24 paź 2004 Susanna Clarke może przyćmić sławę J.K. Rowling Nigdy nie przeczytała "Harry'ego Pottera" J.K. Rowling, za to uwielbia XIX-wieczny świat powieści Jane Austen. Miłość do magii zaszczepił w niej C.S. Lewis, a umiłowanie księgi - Umberto Eco i Jorge Luis Borges. 45-letnia... 114
  • Krzyk ryb 24 paź 2004 Problemy aborcji i eutanazji zastępują w komiksach błahe historyjki przygodowe Komiks to sztuka wtórna i drugorzędna. A jeśli jest coś wart, to i tak nie ma to większego znaczenia, bo wiedzą o tym tylko fanatycy tego gatunku. Tak uważa większość krytyków w Polsce. Kiedy... 116
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 24 paź 2004 Szkoła rocka ***** Reżyseria: Richard Linklater W rolach głównych: Jack Black, Joan Cusack USA 2003 r. Zadziwiająco udana próba nakręcenia "Stowarzyszenia umarłych poetów" ery MTV. Wielka w tym zasługa Jacka... 117
  • Ueorgan Ludu 24 paź 2004 Znowu powstają komitety kolejkowe Ogromny run właścicieli PKO BP na pałace, biżuterię i inne dobra Ledwie skończyły się kolejki przed placówkami PKO BP, a już powstają kolejne. Tym razem nowi właściciele banku pojawiają się... 120
  • Skibą w mur - Cytrynowe jaja 24 paź 2004 Kicz jest jak inwalidzka renta czy dziwka na dworcu - łatwy w odbiorze Świat jest tak skonstruowany, że jednych kręci Michał Anioł, a innych Michał Wiśniewski. Jednych podniecają cienie w malarstwie Rembrandta, a innych cienie pod oczami modelek w klipach Snoop Dogga. Jedni... 122

ZKDP - Nakład kontrolowany