Muzeum: ewakuacja

Muzeum: ewakuacja

Dodano:   /  Zmieniono: 
W Czechach i na Węgrzech reprywatyzowano zbiory muzealne, w Polsce proponuje się ich pośrednią nacjonalizację Dama z gronostajem" Leonarda da Vinci zniknie z krakowskiego Muzeum Czartoryskich. Warszawskie Muzeum Narodowe opuści "Bitwa pod Grunwaldem" Jana Matejki. Podobny los może spotkać kilka tysięcy innych dzieł zgromadzonych w narodowej galerii. To bardzo prawdopodobny scenariusz, bo prawie wszystkie pochodzą z depozytów lub powojennej rekwizycji. Kiedy w III RP wreszcie jest respektowane prawo własności, coraz więcej właścicieli dzieł sztuki zgłasza się po nie do muzeów. Muzealnicy lamentują, że wkrótce zwiedzający będą oglądali puste ściany, a cenne dzieła zostaną wywiezione za granicę albo pójdą pod młotek na aukcjach i znikną z publicznego obiegu. Słychać w tych głosach sugestię, że albo państwo powinno te dzieła wykupić, albo zaproponować jakąś formę nacjonalizacji za odszkodowaniem. Na to pierwsze państwa nie stać, to drugie jest nie do pomyślenia w demokratycznym, szanującym własność kraju. Ale nie musimy tu odkrywać Ameryki, bo podobny problem mieli na przykład Czesi i go rozwiązali.
W Czechach i na Węgrzech po prostu reprywatyzowano zbiory muzealne. Nie próbowano naciskać na właścicieli czy uderzać w patriotyczne tony, lecz oddano dzieła wszystkim tym, którzy tego chcieli. Wiele oddanych prawowitym właścicielom dzieł sztuki trafiło za granicę, inne zostały sprzedane na aukcjach. Najcenniejsze jednak zostały, bo właściciele z własnej woli przekazali je w depozyt.

Narodowa zrzutka
Wiele muzeów na świecie może pokazywać swoje zasoby dlatego, że porozumiały się z prawowitymi właścicielami. Narodowe akcje organizowane, by wykupić jakieś dzieło, są wyjątkiem. Najbardziej spektakularną akcją tego typu była publiczna zbiórka pieniędzy w Wielkiej Brytanii, by wykupić "Madonnę z goździkami" Rafaela (był to depozyt). Zebrano 22 mln funtów i arcydzieło Rafaela nadal można podziwiać w londyńskiej Galerii Narodowej.
Kilka lat temu do dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie zwrócił się Marek Lengiewicz, prezes domu aukcyjnego Rempex, i zaproponował zorganizowanie aukcji obrazów będących w depozycie - tych, których właściciele chcieli je odzyskać i sprzedać. Był tylko jeden warunek: nabywca na kolejne dziesięć lat pozostawiłby te dzieła w muzealnym depozycie. Lengiewicz miał zgodę wszystkich zainteresowanych właścicieli. Dyrektor muzeum wyrzucił go za drzwi.
W Polsce firmy i przedsiębiorcy kupujący dzieła sztuki nie mają możliwości wliczyć ich w koszt uzyskania przychodu, a tak jest na przykład w Japonii. Lengiewicz proponuje inne rozwiązanie: muzeum zaznaczałoby w katalogu aukcyjnym, które prace chciałoby zatrzymać w zbiorach, a po sprzedaży nowy właściciel oddawałby je do muzealnego depozytu i mogłyby być na przykład zastawem pod kredyt bankowy.
Ferdynand Ruszczyc, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie, uważa, że jedynym możliwym do zaakceptowania rozwiązaniem może być ustawa, która umożliwiłaby rozłożenie wykupu depozytów na raty. Pieniądze na wykup dzieł miałoby dać Ministerstwo Kultury. Po pierwsze, ministerstwo nie ma na to pieniędzy, po drugie - nikt nie może zmuszać właścicieli do czekania latami na swoje pieniądze.

Dama w Krakowie
Najwięcej depozytów znajduje się w warszawskim Muzeum Narodowym - prawie 800 tys. W ciągu ostatniej dekady do prawowitych właścicieli wróciło kilkaset dzieł, w tym około stu z działu polskiej sztuki nowożytnej. Ruszczyc twierdzi, że gdyby muzeum musiało oddać wszystkie dzieła, które należą do kościołów czy prywatnych osób, zniknęłoby około 30 proc. zbiorów Galerii Sztuki Polskiej, a kolekcja Galerii Sztuki Średniowiecznej przestałaby istnieć.
Jak mówi Mariusz Hermansdorfer, dyrektor wrocławskiego Muzeum Narodowego, problem depozytów praktycznie nie dotyczy jego placówki. Zgromadzone tu dzieła częściowo pochodzą z kolekcji należących do niemieckich właścicieli (po wojnie upaństwowione), a częściowo (sztuka polska) są zbiorami z muzeów ze Lwowa (już przed wojną były własnością skarbu państwa) i Kijowa (zostały zwrócone Polsce przez władze ZSRR). Wrocławskie muzeum jest jednak wyjątkiem.
Największe emocje wzbudza groźba zniknięcia "Damy z gronostajem", czyli numeru jeden w polskich zbiorach. Od czasu, gdy prezesem Fundacji Czartoryskich został Adam Zamoyski, zaczęła krążyć plotka, że wywiezienie "Damy" za granicę jest tylko kwestią czasu. - To bzdura, nic takiego się nie stanie. Sprawy dotyczące obrazu Leonarda da Vinci są uregulowane, po to m.in. została powołana fundacja - uspokaja w imieniu Zamoyskiego szefowa fundacji Jolanta Lenkiewicz. Na razie exodus dzieł za granicę uniemożliwiają przepisy zakazujące wywozu prac stworzonych przed pięćdziesięciu laty. Tyle że po wstąpieniu Polski do unii i otwarciu granic można wywieźć wszystko.

Prawo do rekompensaty
- Art. 1 ust. 2 ustawy o muzeach głoszący, że "muzealia (tj. rzeczy ruchome i nieruchome wpisane do inwentarza muzealiów) stanowią dobro ogólnospołeczne" należy traktować jako retoryczny ozdobnik, gdyż prawna kategoria mienia społecznego ani ogólnospołecznego nie istnieje - pisze w swej monografii "Dziedzictwo kultury polskiej, jego straty i ochrona prawna" prof. dr hab. Jan Pruszyński. W Ministerstwie Kultury trwają prace nad projektem ustawy o prawie do rekompensaty za przejęte przez państwo ruchomości i niektóre nieruchomości. Ustawa ma umożliwić właścicielom depozytów otrzymanie rekompensaty za pozostawienie ich w muzeach. Nie wiadomo jednak, kto i jak miałby wyceniać depozyty. Poza wszystkim byłaby to jednak jakaś forma nacjonalizacji, czyli pogwałcenie prawa do dysponowania swoją własnością. Patrząc jednak na losy reprywatyzacji w ogóle, i ta forma rozwiązania problemu wydaje się w Polsce mało realna.

DO ZWROTU
W muzech narodowych znajduje się prawie milion eksponatów, z czego prawie 28 tys. dzieł w depozycie. Dotychczas spadkobiercy żądają zwrotu ponad 23 tys. muzealiów. Wśród oddanych w ostatnich latach obrazów znalazły się m.in. "Śmierć Ellenai" Jacka Malczewskiego, "Portret córki Beaty z kanarkiem" Jana Matejki, "Orka na Ukrainie" Leona Wyczółkowskiego i "Gitarzysta" Jean-Baptiste`a Greuze`a.

Właściciele domagają się zwrotu m.in.:
10 tys. rysunków i grafik ze zbiorów Józefa Ignacego Kraszewskiego,
"Napoleona na koniu" Piotra Michałowskiego,
"Portretu Anny ze Scypionów Szaniawskiej" Marcello Bacciarellego,
"Martwej natury z nautilusem" Gerrita Hedy,
"Kopania buraków" Leona Wyczółkowskiego,
"Portretu młodej kobiety" Alberta Cuypa,
300 pasów słuckich,
waz gołuchowskich,
kopii "Ucieczki do Egiptu" Rubensa.


Więcej możesz przeczytać w 46/2004 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 46/2004 (1146)

  • Na stronie - Bushowanie kontra chiracowanie 14 lis 2004 Lepiej z Bushem zgubić, niż z Chirakiem czy Schroederem znaleźć Nie trzeba jechać do Lizbony ani nawet wnikliwie studiować strategii lizbońskiej, by się zorientować, że lepiej z George'em Bushem zgubić, niż z Jakiem Chirakiem czy Gerhardem Schroederem znaleźć. Albo - mówiąc... 3
  • Prawda Kisiela 14 lis 2004 Nagrody Kisiela 2004: Jerzy Hausner, Teresa Bogucka, Adam Krzanowski Prawdy niemiłe nie przestają być prawdami - mawiał Stefan Kisielewski. Jego powiedzenie jak ulał pasuje do laureatów piętnastej już edycji Nagród Kisiela: Jerzego Hausnera, Teresy Boguckiej i Adama... 8
  • Skaner 14 lis 2004 Klub Ałganowa Urzędnicy i oficerowie specsłużb, którzy w 1996 r. zapobiegli ostatecznemu wyjaśnieniu afery szpiegowskiej z pułkownikiem Władimirem Ałganowem w roli głównej, zrobili zawrotną karierę w polityce i biznesie.... 10
  • Dossier 14 lis 2004 Tym się różni demokracja od stalinizmu, że tam się mordowali, a tu się znają ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP Program I Polskiego Radia Komisja Śledcza to jest demontaż Polski złej, Polski, która nie pracuje na obrotach... 11
  • Sawka 14 lis 2004 12
  • Kadry 14 lis 2004 13
  • Playback 14 lis 2004 15
  • M&M 14 lis 2004 O KOMISJI ŚLEDCZEJ czyli NERWICA LEWICY Przestrogę dla lewicy przesłała młoda żonka: Prowadzi do nerwicy wycofywanie członka. 15
  • Z życia koalicji 14 lis 2004 Bardzo ważne powody skłoniły ministra Ryszarda Kalisza do przedłużenia Leszkowi Millerowi ochrony. Chodzi o to, że były szef rządu chętnie by sobie jeszcze pojeździł premierowską limuzyną, a sam takiej nie ma. Cóż, ciężkie... 18
  • Z życia opozycji 14 lis 2004 Ponieważ media zajmują się tropieniem członków rodziny Józefa Oleksego, i my się tym zajęliśmy. Jak zwykle - z sukcesem. Otóż wykryliśmy, że Oleksy jest wujkiem prawej ręki Jana Marii Rokity, niejakiego Łukasza... 19
  • Fotoplastykon 14 lis 2004 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 20
  • Trzęsawisko III Rzeczypospolitej 14 lis 2004 Kto się boi sejmowej komisji śledczej? To nie będzie "pełzający zamach stanu", jak mówi prezydent Kwaśniewski, lecz prawdziwy polityczny przewrót, z tym że w pełni legalny - taki finał prac komisji śledczej badającej aferę Orlenu przewiduje Roman Giertych. W demokratycznej... 22
  • Biuro Prasy Kwaśniewskiego 14 lis 2004 Dziennikarze nie powinni się godzić na zastraszanie przez polityków Dlaczego postkomuniści tak ostro atakują ostatnio dziennikarzy? Może to tylko przejaw frustracji, ale lepiej dmuchać na zimne, bo Białoruś za miedzą. 0 tym, że nie należy ataków na dziennikarzy bagatelizować,... 28
  • Politycy z lumpeksu 14 lis 2004 Partie odkurzają weteranów, bo nie mają kandydatów na młode gwiazdy Tadeusz Mazowiecki ma znowu kandydować na prezydenta. Waldemar Pawlak znowu gra pierwsze skrzypce w PSL. Hanna Gronkiewicz-Waltz znowu marzy o politycznej karierze. Znowu jest Jerzy Buzek, znowu potęgą w... 30
  • Bez przedawnienia 14 lis 2004 Pierwsza w Europie specjalna grupa do spraw nie wyjaśnionych zbrodni działa w Krakowie Prawda zawsze znajduje się daleko" - twierdzą twórcy słynnego serialu "Z Archiwum X". Dewiza, którą kierują się agenci Scully i Mulder: "Szukać tam, gdzie nikt jeszcze nie szukał",... 32
  • Nałęcz - Ostatnie ogniwo 14 lis 2004 Kiedy rozum zasypia, natychmiast budzą się LPR-owskie upiory Wydawałoby się, że w XXI wieku w środku Europy nie nastąpi takie wydarzenie! Ale zaistniało. I to w tak szacownej instytucji jak sejmik województwa wielkopolskiego. Jego członkowie na wniosek Ligi Polskich Rodzin... 34
  • Poczta 14 lis 2004 SZKODA CZASU NA DZIECIŃSTWO Autor artykułu "Szkoda czasu na dzieciństwo" (nr 36) pisze co by było, gdyby Einstein nie czytał od trzeciego roku życia - prędzej czy później nauczyłby się czytać, w końcu odkryłby i... 34
  • Giełda 14 lis 2004 Hossa Świat Czeki z zaświatów Elvis Presley, twórca "Fistaszków" Charles Schulz oraz J.R.R. Tolkien są najlepiej zarabiającymi zmarłymi osobami - twierdzi magazyn "Forbes". Presley zarobił w 2003 r.... 36
  • Zostań swoim szefem! 14 lis 2004 Ponad dwa miliony Polaków pracuje i zarabia bez etatu "Delegaci na Krajowy Zjazd >>Solidarności<< potępili zjawisko samozatrudnienia. (...) W ten sposób firmy zmniejszają swoje koszty, a ich faktyczni pracownicy (jednoosobowe firmy) zostają pozbawieni możliwości dochodzenia... 38
  • Pan autobusik 14 lis 2004 Krzysztof Olszewski, prezes Solarisa, pobił zachodnich konkurentów ich własnymi podzespołami 260 autobusów dostarczy do 2006 r. do Berlina polska firma Solaris Bus & Coach! We wrześniu 2004 r. spółka wygrała największy przetarg w Europie na zakup autobusów, ogłoszony przez... 42
  • Carlos zawodowiec 14 lis 2004 Jak Libańczyk uczył Japończyków robić samochody Le costkiller (zabójca kosztów) - tak nazywają we Francji Carlosa Ghosna, pochodzącego z Libanu prezesa Nissana. Gdy pięć lat temu Ghosn obejmował stanowisko, firma znajdowała się na krawędzi bankructwa, ósmy rok przynosiła... 48
  • Załatwione odmownie - zdrowa żywność i chore pomysły 14 lis 2004 Ekowojownicy chcą nas zawrócić do komunistycznego rezerwatu, gdzie wybierali nadzorcy, a nie konsumenci Wszystko ma swoje granice - mówi ludowe porzekadło. Tyle że siź myli; ludzka głupota nie zna granic. I nie tylko dlatego, że bzdurne idee przekraczają granice, czyniąc... 52
  • Supersam 14 lis 2004 Monitor na wybiegu Superpłaski 17-calowy monitor LCD BenQ FP 785 zaprezentował słynny... projektant Roberto Cavalli podczas mediolańskiego tygodnia mody. Monitor niesiony przez piękną modelkę bardziej przypominał ekskluzywną torebkę niż... 54
  • Taśmy śmierci 14 lis 2004 Autentyczne sceny zabijania są najnowszym przebojem filmowym Co było ulubionym horrorem amerykańskiej młodzieży tuż przed Halloween? Wcale nie remake "Teksańskiej masakry piłą mechaniczną". Najwięcej młodych ludzi oglądało w Internecie obcięcie głowy Kenowi Bigleyowi przez... 56
  • Kosmita mody 14 lis 2004 Pierre Cardin chętnie zamieszkałby w warszawskim Pałacu Kultury, bo przypomina mu rakietę kosmiczną Jaki on piękny! Toż to prawdziwa haute architecture! - wykrzyknął Pierre Cardin na widok... warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki. Gdy tylko Polska odzyskała w 1989 r.... 60
  • Rocky Gołota 14 lis 2004 Gołota dostał znowu szansę, bo jest jedynym białym, którego czarni mistrzowie traktują jak równego sobie Niczym filmowy Rocky podniósł się po upadku Andrzej Gołota. Cztery lata temu był na dnie. "Wstyd i upokorzenie", "Dezerter", "Tchórz", "Bokserska ucieczka stulecia" -... 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Wielka bania 14 lis 2004 Drogi Przyjacielu! W naszej kuchni przyszedł czas na dynię. Zwieźliśmy do Krakowa dorodny okaz z warzywnika w Badowie i teraz zastanawiamy się, co z nim zrobić. Nie, nie - nie myśl sobie, że nie wiemy, jak zamienić miąższ dyni na dobre jedzenie. Wręcz odwrotnie, nie możemy się... 66
  • Ekran osobisty - Z kim warto rozmawiać 14 lis 2004 Politycy na naszych oczach właśnie kończą akt zbiorowego samobójstwa Mimo że w telewizyjnych programach głównie rozmawia się o wydarzeniach (zamiast je szczegółowo prezentować), a może właśnie dlatego, coraz częściej powstaje wrażenie, że te wszystkie rozmowy niewiele są... 68
  • Garbata niepodległość 14 lis 2004 Do II Rzeczypospolitej wracali z emigracji inżynierowie, do III RP - poeci II Rzeczpospolita upadła we wrześniu 1939 r. III RP narodziła się we wrześniu roku 1989. Między nimi zieje czarna dziura dwóch okupacji i PRL. Podobno był to czas niebywałego rozwoju. Podobno... 70
  • Know-how 14 lis 2004 Użądlenie na zdrowie W pszczelim jadzie znajduje się substancja o silnym działaniu przeciwzapalnym, która może być wykorzystywana jako lekarstwo - twierdzą badacze z Korei Południowej. Białko zwane melityną działa podobnie jak... 74
  • Widzę jasność 14 lis 2004 Przeszczepy komórek przywracają wzrok! Okuliści potrafią już przywrócić oczom młodość za pomocą przeszczepów soczewkowych albo precyzyjnego podgrzewania rogówki. Okulary i szkła kontaktowe można zastąpić wszczepioną na stałe soczewką kontaktową. -Wkrótce będziemy mogli... 76
  • Zastrzyk erekcji 14 lis 2004 Seks po genoterapii Jeden zastrzyk wystarczy, by cierpiący na impotencję mężczyźni przez sześć miesięcy nie mieli kłopotów z erekcją - wykazały próby kliniczne leczenia impotencji terapią genową w Mount Sinai School of Medicine w Nowym Jorku. - Za kilka lat to będzie... 80
  • Bez granic 14 lis 2004 Pani od rachunków Tuż przed śmiercią szejk Zayed bin Sultan al-Nahyan, prezydent Zjednoczonych Emiratów Arabskich, wydał dekret mianujący na stanowisko ministra gospodarki pierwszą w historii kraju kobietę. Sheikha Lubna... 82
  • Bushmeni kontra buszmeni 14 lis 2004 Cywilizacja przedsiębiorczości i indywidualizmu wybrała Busha Daltoniści socjologiczni interpretują zwycięstwo prezydenta George'a Busha wyłącznie jako wyraz obaw Amerykanów związanych z terroryzmem. Owszem, dla neokonserwatystów walka z tym, co nazywają islamofaszyzmem, jest... 84
  • Bitwa o grób 14 lis 2004 Czterdzieści kilka lat trwał Arafatowski taniec śmierci Po odejściu Arafata należy się spodziewać krwawych zajść. Mogą one wybuchnąć w reakcji na decyzję rządu Ariela Szarona, który zdecydowanie sprzeciwia się pochowaniu Arafata na Wzgórzu Świątynnym w Jerozolimie.... 92
  • Co po Arafacie 14 lis 2004 Gotowość do zabijania Izraelczyków jest w Palestynie miarą politycznych zasług Ciężka choroba Jasera Arafata na zawsze usuwa człowieka. Który stworzył i zdominował sprawę palestyńską, blokował pokojowe rozwiązanie arabsko-izraelskiego konfliktu przez prawie pół wieku. Jego... 94
  • Brukselski urząd cenzury 14 lis 2004 Walka z religią zawsze odbywała się w Europie pod hasłami postępu, tolerancji i obrony wolności innych Sprawa prof. Rocco Buttiglionego nie jest incydentem, który mógłby się zdarzyć nawet w dobrym towarzystwie i należałoby o nim szybko zapomnieć. To oznaka zjawiska, które... 96
  • Obrona konieczna 14 lis 2004 Rozmowa z Rocco Buttiglione włoskim politykiem, nominowanym na komisarza ds. sprawiedliwości, wolności i bezpieczeństwa 97
  • Menu 14 lis 2004 KRÓTKO, PO WOLSKU Prawo zachowania biomasy Miłośnicy hobbitów górą! Na wyspie Flores odkryto szczątki karłowatego człowieka nie przekraczającego metra. Podobno kobity hobbity były jeszcze mniejsze. Przy czym zauważmy,... 98
  • Tucznik z McDonalda 14 lis 2004 Szokować, drażnić, prowokować, burzyć stereotypy, a jednocześnie bawić - taka jest rola dokumentu Proces dobrowolnego rujnowania sobie zdrowia poprzez obżarstwo jest tematem najnowszego przeboju kinowego. W dokumencie "Super Size Me" reżyser Morgan Spurlock najpierw jest... 102
  • Muzeum: ewakuacja 14 lis 2004 W Czechach i na Węgrzech reprywatyzowano zbiory muzealne, w Polsce proponuje się ich pośrednią nacjonalizację Dama z gronostajem" Leonarda da Vinci zniknie z krakowskiego Muzeum Czartoryskich. Warszawskie Muzeum Narodowe opuści "Bitwa pod Grunwaldem" Jana Matejki. Podobny los... 106
  • Jeźdźcy małej Apokalipsy 14 lis 2004 Kiedyś polscy artyści tworzyli ku pokrzepieniu, obecnie nasi rysownicy robią to ku przerażeniu serc Porównywano ich do czterech jeźdźców Apokalipsy, choć każdy mógł zobaczyć, że to tylko kpiarze. Zgodnie z konwencją Tadeusza Konwickiego można by ich nazwać jeźdźcami małej... 108
  • Ueorgan Ludu 14 lis 2004 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 46 (111) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 8 listopada 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Z prac komisji śledczej Nowe metody wymiaru... 111
  • Skibą w mur - Drzemka 14 lis 2004 Dziś, żeby być wiarygodnym, trzeba się nieźle naoszukiwać Nic tak nie poprawia humoru jak nowe odkrycia naukowe. Przeciętnemu zjadaczowi serków topionych mogłoby się wydawać, że po odkryciu viagry, pralki automatycznej czy... 114