Lek ewolucji

Lek ewolucji

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Cukrzyca chroni przed mrozem! Woody Guthrie, legenda amerykańskiej muzyki folk, był uważany za alkoholika i leczony psychiatrycznie. Dopiero po wielu latach okazało się, że cierpiał na pląsawicę Huntingtona - dziedziczną chorobę niszczącą komórki mózgu, powodującą utratę kontroli nad ruchami ciała i demencję. To schorzenie wywołuje gen zwiększający aktywność seksualną i płodność w okresie młodzieńczym. Woody Guthrie siedmiokrotnie został ojcem, zanim ujawniła się atakująca dopiero po 40. roku życia pląsawica.
- Zmiany genetyczne, uważane dziś za choroby, w przeszłości służyły przetrwaniu Homo sapiens. Dopiero rozwój cywilizacji sprawił, że stały się dla nas niekorzystne - powiedział w rozmowie z "Wprost" prof. Randolph Nesse z University of Michigan. Uczony jest jednym z twórców tzw. medycyny darwinowskiej, która za pomocą praw ewolucji wyjaśnia, skąd biorą się choroby i jak można je pokonać.

Wytworzenie nowych przystosowań zajmuje ewolucji tysiące albo dziesiątki tysięcy lat, a zmiany cywilizacyjne zachodzą znacznie szybciej. Tak właśnie było z cukrzycą typu 1, która powstała jako przystosowanie do epoki lodowcowej - uważa dr Sharon Moalem z nowojorskiej Mount Sinai School of Medicine. Według jego koncepcji, znaczny wzrost stężenia glukozy we krwi, do którego dochodzi podczas choroby z powodu niedoboru insuliny, chroni tkanki przed działaniem niskiej temperatury. Taki mechanizm okazał się bezcenny, gdy 12 tys. lat temu w północnej Europie średnia temperatura spadła o ponad 12oC w ciągu kilku dziesięcioleci. Nasi przodkowie mogli albo wyemigrować na południe, albo się przystosować do mrozów.
Nie leczona cukrzyca typu 1 prowadzi do wielu dolegliwości i śmierci, ale jej objawy rozwijają się na tyle powoli, że nie szkodziła naszym przodkom żyjącym wówczas średnio 25 lat. Problemem stała się dopiero wtedy, gdy uzyskaliśmy lepszą ochronę przed zimnem w postaci ciepłych ubrań i ogrzewanych domów. Do dziś choroba występuje przede wszystkim u osób pochodzenia północnoeuropejskiego, a jej przebieg ma silny związek z temperaturą - jest częściej rozpoznawana i trudniejsza do leczenia zimą. Co więcej, uczeni znaleźli takie przystosowania do mrozów także u zwierząt, takich jak żaba drzewna z gatunku Rana sylvatica. Dzięki zjawisku podobnemu do cukrzycy typu 1 może ona całkowicie zamarznąć zimą, by na wiosnę wrócić do pełnej sprawności. Jeśli dowiemy się, w jaki sposób żaby sterują swym poziomem glukozy, możemy znaleźć nowy, naturalny lek na cukrzycę.
Chorobą ewolucyjną jest też druga odmiana cukrzycy, zwana insulinoniezależną, silnie związana z otyłością. Za rozwój cukrzycy typu 2 odpowiadają geny naszych przodków, zmuszające organizm do magazynowania energii i podwyższające poziom glukozy we krwi, by zapewnić jej nieprzerwane dostawy do mózgu. W warunkach niedoboru pożywienia te mechanizmy wydłużają życie. Rozwój rolnictwa, transportu i technik konserwowania żywności doprowadził jednak do wyeliminowania głodu - najpierw w Europie, gdzie pierwsza epidemia cukrzycy typu 2 zaatakowała pod koniec XVII wieku (jej ofiarą padł prawdopodobnie m.in. Jan Sebastian Bach). Trwająca od setek lat "czystka" okazała się skuteczna - dziś tylko 2 proc. Europejczyków ma genetyczne skłonności do tej choroby. Cukrzyca typu 2 jest natomiast zmorą grup etnicznych, które niedawno wykonały skok cywilizacyjny. Światowymi rekordzistami są północnoamerykańscy Indianie Pima - dziś co drugi jest cukrzykiem!
Ewolucja ukształtowała też nasze upodobania kulinarne. Smakują nam produkty słodkie i tłuste, które dla naszych przodków były rzadko spotykanym obfitym źródłem energii. Także sól kuchenna, dziś obwiniana o wywoływanie nadciśnienia tętniczego, w naturze jest rzadko spotykanym składnikiem. Nieprzypadkowo mamy też skłonność do alkoholu - jego zapach w tropikalnej dżungli pozwala odnaleźć najlepsze, dojrzałe owoce. Ssaki naczelne wyczuwają zapach etanolu lepiej niż inne zwierzęta. Naszym praprzodkom nie groził alkoholizm, ponieważ nawet mocno sfermentowane owoce zawierają najwyżej 8 proc. alkoholu. Problem pojawił się dopiero po wynalezieniu destylacji, która w Europie zaczęła być stosowana na dużą skalę w XI wieku.
Od niedawna ludzkość przestały gnębić choroby zakaźne, przed którymi nasze organizmy musiały się bronić przez dziesiątki tysięcy lat. Po tej długiej walce pozostał nam kłopotliwy spadek - mechanizmy obronne, które dziś nie mają już przed czym nas chronić, za to mogą być przyczyną innych schorzeń. Jedno na 2,5 tys. dzieci rodzi się z dwoma kopiami genu odpowiedzialnego za mukowiscydozę - ciężkie zaburzenia działania układu oddechowego i pokarmowego, skracające życie do 30-40 lat. Prawdopodobnie ta choroba, a nie gruźlica, była przyczyną śmierci Fryderyka Chopina. Aż 5 proc. ludzi ma pojedynczy gen mukowiscydozy, który nie wywołuje choroby, ale chroni przed groźnymi infekcjami jelit, takimi jak cholera czy dur brzuszny.
Hemochromatoza polega na tym, że organizm gromadzi zbyt wiele żelaza w tkankach, co prowadzi m.in. do marskości wątroby (tak było w wypadku Ludwiga van Beethovena). Wywołujący ją gen zmniejszał podatność na zakażenie dżumą. Z kolei powszechne wśród Żydów geny choroby Tay-Sachsa prawdopodobnie chroniły przed gruźlicą, choć mogły też wywoływać ciężkie uszkodzenia mózgu. W Afryce przez tysiąc lat gen anemii sierpowatej znalazł się w genomach 45 proc. mieszkańców, chroniąc ich przed malarią. Kobiety z jednym genem fenyloketonurii są odporniejsze na zakażenia grzybicze, choć jeśli zwiążą się z mężczyzną będącym nosicielem takiego genu, mogą urodzić chore dzieci, które przez całe życie muszą stosować specjalną dietę.
- Medycyna ewolucyjna pozwala nam zrozumieć, że nie wszystkie schorzenia dziedziczne będzie można łatwo wyleczyć za pomocą terapii genowej - mówi prof. Nesse. Może się okazać, że usuwając lub blokując "zły" gen, lekarze wpędzą pacjenta w inną chorobę, na przykład nowotwór złośliwy. Takie powikłania były zmorą wczesnych prób terapii genowej i na długie lata zraziły do niej zarówno lekarzy, jak i pacjentów.
Więcej możesz przeczytać w 23/2005 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2005 (1175)

  • Na stronie 12 cze 2005 Za bełkotem traktatu konstytucyjnego chciało się schować tysiące establishmentów 3
  • Wprost od czytelników 12 cze 2005 WOJNY "WPROST" Z coraz większym zainteresowaniem, niedowierzaniem i stale rosnącą sympatią obserwuję niezwykłe jak na polskie standardy działania tygodnika "Wprost". Gratuluję coraz większej niezależności i odwagi... 3
  • Skaner 12 cze 2005 Kulczyk na Krymie Jan Kulczyk bada możliwości inwestowania na Krymie - dowiedzieliśmy się. W ubiegłym tygodniu najbogatszy Polak spotkał się z premierem Autonomicznej Republiki Krymu Anatolijem Matwijenką przebywającym z oficjalną... 6
  • Sawka 12 cze 2005 8
  • Dossier 12 cze 2005 LESZEK MILLER były premier "Mieszkam w Waszyngtonie, tuż obok głównej kwatery FBI, więc czuję się bardzo bezpiecznie" "Gazeta Wyborcza" MAREK BELKA premier "Od specjalistów lepsze są tresowane... 8
  • Kadry 12 cze 2005 9
  • Playback 12 cze 2005 11
  • Poczta 12 cze 2005 Oświadczenie Zarząd Agencji Wydawniczo-Reklamowej "Wprost" spółka z o.o. przyznaje, że w dodatku do artykułu "Sejm świętych krów" ("Wprost" nr 29/2003) pojawiły się informacje nieprawdziwe i... 11
  • Nałęcz - Okrakiem na barykadzie 12 cze 2005 Weta Francuzów wobec konstytucji nie wykorzysta się do wynegocjowania korzystnych zapisów dla Polski Cudu nie było. Większość Francuzów wypowiedziała się przeciw konstytucji europejskiej. Jak się można było spodziewać, uskrzydliło to jej polskich przeciwników - od LPR... 12
  • Ryba po polsku - Wylewanie eurynału 12 cze 2005 Politycy zachodni, w tym plemniki UE z jądra Europy, przyznają, że projekt konstytucji jest martwy Vivat Polonus, unus defensor constitutiae - taki napis będzie wyryty na pomniku Aleksandra Kwaśniewskiego, jeśli Europa sprawi sobie kiedyś taki pomnik w Disneylandzie pod... 13
  • Z życia koalicji 12 cze 2005 Pojawiło się młode. Nazywa się Wojciech Olejniczak. Młode jak to młode - za bardzo nie umie mówić, za to na specjalnych kursach posiadło - jak się pochwaliło - "umiejętność uogólniania". I jest w tym... 14
  • Z życia opozycji 12 cze 2005 Lech Kaczyński zdania nie zmieniai za nic w świecie nie chce się zgodzić na paradę gejów w Warszawie. Homoseksualiści nie rezygnują, wysyłają kolejne listy i protesty, ale ostatnio sięgnęli po ostrą broń. Wygarnęli do... 15
  • Fotoplastykon 12 cze 2005 16
  • Guma do życia 12 cze 2005 Telewizja pełni funkcję starożytnej agory, tylko znacznie większej Przeciętny Polak dobrze wie, jak powinna wyglądać służba zdrowia. Swej wiedzy nie czerpie jednak z programu Platformy Obywatelskiej czy Prawa i Sprawiedliwości. Czerpie z serialu "Na dobre i na złe"... 18
  • Syn Kwaśniewskiego 12 cze 2005 Nowy zbawca lewicy ma 31 lat, reprezentacyjną żonę, syna, rozpoczęty doktorat w warszawskiej SGGW i około 10 kilogramów nadwagi Wojciech Olejniczak decyzję o kandydowaniu na szefa SLD podjął w lesie. Konkretnie na polowaniu, m.in. z jednym z najbliższych współpracowników... 28
  • Polska Wirtschaft 12 cze 2005 Polak za granicą potrafi i nie łupi Po Europie krąży widmo - widmo polskiego hydraulika. A także glazurnika, rzeźnika, pielęgniarki, dentystki itd. Podbijają oni Europę ku zadowoleniu klientów i pacjentów, którzy płacą mniej za usługi lepszej jakości. Polacy podbijają też... 34
  • RP bożych prostaczków 12 cze 2005 Dla lewicowych intelektualistów budowa IV RP to rewolucyjne szaleństwo, dla przeciętnego Polaka - szansa na normalność W"Cyberiadzie" Stanisław Lem informuje, że Trurl, znany robot i konstruktor, wyprodukował kiedyś elektronicznego wieszcza. Zrobił to nie z inżynierskiej i... 38
  • Giełda 12 cze 2005 Hossa Świat Andersen chwilowo niewinny Sąd Najwyższy USA uchylił orzeczenie sądu niższej instancji uznające, że firma konsultingowa Arthur Andersen utrudniała działania prokuratury i ponosi winę za upadek Enronu. Nie oznacza to jednak,... 40
  • Niemieckie wudu 12 cze 2005 Europejski socjalizm zabije euro? Podczas tegorocznych wakacji w Niemczech do łask wrócą wycofane oficjalnie z obiegu marki. Po wrzuceniu monety o nominale jednej marki - zamiast jak dotychczas jednego euro - rozmowa z niemieckich automatów telefonicznych będzie tańsza o... 42
  • Łagronomika 12 cze 2005 Ekonomia strachu to nowy wynalazek prezydenta Putina Czternaście lat po upadku Związku Radzieckiego następuje koniec okresu mniej lub bardziej liberalnych przeobrażeń. Quasi-liberalizm rosyjski zastępuje ekonomia strachu. Nowa Rosja ma... 46
  • Włoska Bawaria w Polsce 12 cze 2005 Połączone banki Pekao i BPH kontrolowałyby prawie jedną czwartą polskich obrotów bankowych Pod koniec roku największym bankiem w Polsce przestanie być PKO BP. To, że powstanie nowy bank, najprawdopodobniej bawarski, prawie dwukrotnie większy, będzie dziełem przypadku. Projekt... 50
  • Pralnia pomorska 12 cze 2005 Nitki mafii paliwowej prowadzą do PKN Orlen Zaciska się pętla wokół mafii paliwowej. Centralne Biuro Śledcze zatrzymało właśnie Jerzego Krzystyniaka, jednego z najbogatszych biznesmenów na Pomorzu Zachodnim. Zarzuca mu się wyłudzenie "kredytu bankowego wielkich rozmiarów"... 54
  • 2 x 2 = 4 - Korupcja czy władza? 12 cze 2005 Nadmiar gestii państwowej osłabia, a nie umacnia państwo Mógłbym zacząć od banalnego stwierdzenia, że niczemu się już nie dziwię. Mógłbym też zauważyć, że mimo ujawnionych ostatnio spektakularnych przestępstw na wysokich szczeblach z pewnością nie pobiliśmy jeszcze światowego... 56
  • Supersam 12 cze 2005 58
  • Zegarki na wakacje 12 cze 2005 Kolekcje zegarków, wzorem ubrań, zmieniają się wraz z porami roku. Linię Summer Adrenaline letniej kolekcji firmy Swatch cechują wyraźne, precyzyjne wzornictwo, żywe kolory, fluorescencyjne paski i tarcze ozdobione letnimi motywami... 58
  • Autosalon 12 cze 2005 Audi A6 avant stworzono dla tych, którzy uwielbiają wszystko, co duże. Bo to naprawdę ogromne auto, z dodatkami również imponujących rozmiarów. Począwszy od wielkiego "grilla" z przodu, a skończywszy na wnętrzu, gdzie można... 58
  • Kobiecość w modzie 12 cze 2005 Wielkie kwiaty z jedwabiu, kokardy i falbany, a do tego tiule i połyskujące materiały - dom mody Laura Guidi postawił w tym sezonie na romantyczną kobiecość. Fantazji towarzyszy jednak wyszukana elegancja, stąd w swej najnowszej kolekcji... 58
  • Elegancja buku 12 cze 2005 Producenci mebli i dodatków do mieszkań coraz częściej współpracują z uznanymi architektami i designerami nad stworzeniem oryginalnych kolekcji. Śladem Philippe`a Starcka projektującego dla firmy Alessi poszedł w tym roku Wolfgang... 58
  • Lewicofrenia 12 cze 2005 Chorzy cierpią na manię prześladowczą połączoną z paranoidalnym syndromem teorii spiskowych Lewicowość nie jest ani skłonnością umysłu, ani społeczną postawą, ani systemem etycznym czy ideologią. Lewicowość, jak przekonują badania amerykańskich naukowców, to zwyczajna... 60
  • Płytkie głębokie gardło 12 cze 2005 Odkrycie sekretu "głębokiego gardła" mogło być decyzją rodziny Felta, a nie 91-letniego dziś staruszka Najsłynniejszy anonimowy informator w historii Ameryki ujawnił swoją tożsamość. To on przyczynił się do wyjaśnienia afery Watergate i rezygnacji prezydenta Nixona. Tożsamość... 64
  • Kryptonim "Truteń" 12 cze 2005 Maciej Giertych, kandydat LPR na prezydenta, był łącznikiem między swoim ojcem Jędrzejem a służbami specjalnymi PRL Mama i reszta rodziny narzekali, że na długie godziny zamykamy się w gabinecie Ojca i gadamy, a reszta rodziny nie może w tym uczestniczyć" - pisał Maciej... 68
  • Know-how 12 cze 2005 Ukryta moc życia Sokrates twierdził, że życie, którego nie zgłębiamy, nie jest warte przeżycia. By poznać tajniki życia, musimy sobie uświadomić, czym są emocje - przekonują autorzy "Psychologii emocji", wydanej przez... 73
  • Plaga błędów medycznych 12 cze 2005 Patrz lekarzom na ręce! Ponad 36 tysięcy osób prawdopodobnie umrze w tym roku w Polsce z powodu błędów medycznych - dwukrotnie więcej, niż dotychczas szacowano. "Zdarzenia niepożądane", jak nazywają je lekarze, są już piątą przyczyną zgonów i częstszą przyczyną śmierci niż... 74
  • Lek ewolucji 12 cze 2005 Cukrzyca chroni przed mrozem! Woody Guthrie, legenda amerykańskiej muzyki folk, był uważany za alkoholika i leczony psychiatrycznie. Dopiero po wielu latach okazało się, że cierpiał na pląsawicę Huntingtona - dziedziczną chorobę niszczącą komórki mózgu, powodującą utratę... 82
  • Hieny wykopalisk 12 cze 2005 Kuratorzy muzeów narodowych strażnikami skradzionych zabytków! Christopher Chippin-dale, kurator muzeum archeologicznego w Cambridge, i David Gill, archeolog z uniwersytetu w Walii, nie mogli uwierzyć, gdy sprawdzili, jakie jest pochodzenie siedmiu największych światowych... 84
  • Bez granic 12 cze 2005 Znowu bomby W Pakistanie doszło do ostrych zamieszek między szyitami i sunnitami. W walkach ulicznych w Karaczi zostało rannych osiem osób. Tłum palił samochody, demolował wystawy sklepowe. W spalonej restauracji KFC policja znalazła... 86
  • Euroklapa 12 cze 2005 Ukraina stała się pierwszą ofiarą odrzucenia eurokonstytucji W nocy po ogłoszeniu wyników referendum konstytucyjnego w Holandii kanclerz Gerhard Schroeder chwycił za telefon, by namawiać Holendrów, Francuzów, a także Belgów i Włochów do ogłoszenia, że powołują właśnie "twarde... 88
  • Ósmy sekretarz 12 cze 2005 Kwaśniewski kontra Clinton? U Thant, pochodzący z Birmy sekretarz generalny ONZ, pomylił się. Świętując w latach 60. ćwierćwiecze istnienia Narodów Zjednoczonych, stwierdził, że organizacja ma dziesięć lat, by się zreformować. Potem przestanie istnieć. ONZ nie dość, że się... 92
  • Palestyna, czyli Hamasland 12 cze 2005 Podczas tajnej narady w sztabie generalnym Izraela gen. Kuperwasser ostrzegał, że wkrótce proces pokojowy zawali się jak domek z kart Strefa Gazy to królestwo Hamasu. Tam Fatah - dawniej partia Arafata, dziś prezydenta Abu Mazena - nie miała szans. Wyniki niedawnych wyborów... 96
  • Koniec Polish jokes 12 cze 2005 Nie stać nas na to, by na promocję Polaków w USA zabrakło pieniędzy "Polski dowcip" to sztuka teatralna, która cieszy się zdumiewającym powodzeniem na amerykańskich scenach od Salt Lake City w Utah, egzotycznym stanie mormonów, po Houston, Chicago i Nowy Jork. Autor David... 98
  • Menu 12 cze 2005 KRÓTKO PO WOLSKU  Potęga drobiazgów Bywa, że w historii decydują drobiazgi. Przekonuje o tym ciekawa książka PennyŐego Le Couteura i Jaya Burresona "Guziki Napoleona". Cynowe guziki rozpadające się pod wpływem... 102
  • Sodoma XXI wieku 12 cze 2005 Sin City jest połączeniem wszystkiego, co najlepsze w czarnym kryminale To pierwszy film, który został uznany za kultowy, zanim zaczęto go realizować. To pierwsza czarno-biała ekranizacja komiksu, która zajęła pierwsze miejsce w box office: film "Sin City" zarobił w pierwszy... 104
  • Lex Waniek 12 cze 2005 Plusy przesłoniły Danucie Waniek minusy, więc musiała swój błąd naprawić "Sądy sądami, ale sprawiedliwość musi być po naszej stronie" - to zdanie śmieszyło nas w znakomitej komedii "Sami swoi". Teraz okazuje się, że "sprawiedliwość po naszej stronie" może być motywem... 108
  • Rock z drugiej ręki 12 cze 2005 Zespół Oasis jest największym rockandrollowym oszustwem ostatniej dekady Ta grupa nie tylko nie wniosła niczego wartościowego do historii rocka, ale całą swoją egzystencję oparła na bezczelnym pasożytowaniu na muzyce z lat 60. Przez dziesięć lat, jakie minęły od koronacji... 110
  • Ueorgan Ludu 12 cze 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 23 (138) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 6 czerwca 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza UJAWNIAMY PLANY AWARYJNE Na ratunek konstytucji!... 112
  • Skibą w mur - Świeża dostawa zgorzkniałych 12 cze 2005 Lepszy wesoły dziadek niż po kominiarzu spadek - Świeża dostawa zgorzkniałych Życie jest jak urozmaicone danie wykreowane przez Okrasę czy Makłowicza, obok miodu potrzebuje też żółci. Miód nigdy nie był naszą specjalnością, choć lubimy się chwalić. Co z tego, że lubimy, jak... 114