Generał Kryzys

Generał Kryzys

Dodano:   /  Zmieniono: 
Stulecie amerykańskiej dominacji w branży samochodowej w 2006 r. dobiegło końca
Wyobraźmy sobie, że w Polsce bankrutuje przedsiębiorstwo, od którego zależy wzrost naszego rocznego PKB o jeden procent, które zatrudnia u nas 110 tys. osób, a składki opłacane przez nie pozwalają wypłacać świadczenia 1,1 mln emerytów. Oczywiście to niemożliwe, bo nasi politycy stanęliby na głowie i raczej odebrali dotacje uczelniom lub wstrzymali budowę dróg albo urządzili obowiązkową zrzutkę, by dofinansować takie przedsiębiorstwo i nie dopuścić do jego upadku.
Amerykanie stoją dziś przed takim dylematem. General Motors Corporation, legendarny największy na świecie koncern motoryzacyjny, zatrudniający prawie 330 tys. osób (w tym niemal 3000 w Polsce), z czego jedną trzecią w Stanach Zjednoczonych, sprzedający rocznie ponad 9 mln aut osobowych i ciężarówek, ma stratę 10,6 mld USD i znalazł się na krawędzi bankructwa. Gdy przed ośmiu laty pracownicy GM zorganizowali wielki strajk w USA, w jego rezultacie - jak oszacował rząd federalny - tempo przyrostu amerykańskiego PKB zmalało o 1 proc. Upadek takiego giganta odcisnąłby piętno nie tylko na gospodarce amerykańskiej, ale też globalnej. Wielu Amerykanów odczułoby to od razu w portfelach, bo GM w ramach dobrowolnego, stworzonego przez siebie systemu tzw. benefitów wypłaca dziś prywatne emerytury i funduje opiekę medyczną ponad 1,1 mln swoich byłych i obecnych pracowników oraz członkom ich rodzin. To prawie tyle, ilu mieszkańców liczy metropolia Detroit, gdzie mieści się siedziba koncernu. GM w funduszach emerytalnych dla pracowników "zaparkował" do końca 2004 r. w sumie 119 mld USD!
Amerykanie, którzy już raz kosztem miliarda dolarów z pieniędzy podatników ratowali od bankructwa koncern motoryzacyjny (Chrysler w 1979 r.), nauczyli się jednak, że w ten sposób nie rozwiązuje się problemu na dłuższą metę. "Muszą oni [amerykańscy producenci samochodów] sami się uporać z redukcją kosztów oraz zaproponować klientom lepsze produkty" - stwierdził w styczniu na łamach "Wall Street Journal" prezydent George W. Bush. - Jest mało prawdopodobne, by rząd federalny pomógł koncernowi. Jeśli to konieczne, GM będzie musiał ogłosić bankructwo, zamknąć nierentowne fabryki, zwolnić wielu ludzi i spróbować się odbić od dna - mówi "Wprost" prof. Gary S. Becker, wykładowca University of Chicago i noblista w dziedzinie ekonomii. Ale to nie Bush wydał na GM wyrok śmierci; zrobili to związkowcy, którzy w swej zachłanności i krótkowzroczności dokonali rzeczy - zdawało się - niemożliwej: rzucili na kolana prawie stuletni koncern o przychodach 192,6 mld USD rocznie, mający w portfelu takie marki, jak Cadillac, Chevrolet, Pontiac, Opel lub Saab.

Związki emerytów
Okazuje się, że średnio 2 tys. USD w cenie każdego auta sprzedawanego za oceanem przez GM to koszty świadczeń pozapłacowych na rzecz obecnych i byłych pracowników koncernu! Amerykański gigant w dużej mierze nie sprzedaje samochodów po to, by zarabiać dla akcjonariuszy, lecz po to, by mieć pieniądze na fundusze dla załogi.
Samochodowemu supermocarstwu z Detroit śmiertelny cios zadało inne supermocarstwo - licząca 650 tys. członków centrala związkowa UAW (United Automo-bile, Aerospace & Agricultural Implement Workers of America International Union). Mimo że w Stanach Zjednoczonych ruch związkowy od dawna słabnie (w l960 r. do związków zawodowych należało 33 proc. zatrudnionych, dziś - 12,5 proc.; w sektorze prywatnym wskaźnik ten wynosi 8 proc.), duże centrale związkowe wciąż dysponują miliardami dolarów, za które kupują m.in. poparcie Partii Demokratycznej, a co za tym idzie - wpływy polityczne. Bronią jak lwy takich regulacji, jak na przykład tych o tzw. firmach uzwiązkowionych: jeśli załoga zakładu zadecyduje w głosowaniu o nadaniu mu takiego statusu, wówczas każdy pracownik musi się zapisać do związku zawodowego i płacić składki członkowskie (sic!). W ten sposób UAW opanowała m.in. takie koncerny, jak Boeing, Lockheed Martin, General Electric lub Caterpillar. - Załoga może też przegłosować rozwiązanie związku zawodowego w firmie, co zdarza się coraz częściej. Mimo to związki nie powinny mieć możliwości opanowania całych gałęzi przemysłu - uważa prof. Becker.
W fabrykach "wielkiej trójki" z Detroit (GM, Ford, DaimlerChrysler) UAW zdobyła szczególnie mocną pozycję. Do dziś na mocy układu zbiorowego ze związkowcami GM musiał utrzymywać bieżące zatrudnienie i wykorzystywać moc produkcyjną swych amerykańskich fabryk co najmniej w 80 proc., nawet jeśli sprzedaż i zyski koncernu lecą na łeb, na szyję. Grożąc strajkami, związkowcy przez dekady wymuszali stały wzrost płac i innych świadczeń. Obecnie pracownik GM zarabia przeciętnie 27 USD na godzinę, a do tego dochodzi 46 USD na godzinę w formie innych świadczeń!
Zwłaszcza zakładowe systemy emerytalne i zdrowotne topią motoryzacyjne giganty. W USA obok publicznego obligatoryjnego systemu emerytalnego, gwarantującego bardzo skromne wypłaty (w tym roku jest to przeciętnie 895 USD miesięcznie), funkcjonuje ogromny sektor ubezpieczeń fakultatywnych. Od lat 60. wiele amerykańskich firm tworzyło takie programy dla swoich pracowników; obecnie wobec rosnącej globalnej konkurencji odchodzi się od tego (według organizacji Benefit Council, w ciągu ostatniej dekady liczba firm oferujących tzw. benefits spadła o 50 proc.). Tyle że opór związkowców uniemożliwiał dotychczas GM cięcie kosztów socjalnych. Podczas gdy strata koncernu pogłębiała się od lat, rosła siła i pęczniała kasa UAW (dziś majątek związku wynosi 1,2 mld USD).

Tora, tora, tora!
Charles Erwin Wilson, sekretarz obrony USA w latach 50., a wcześniej prezes GM, przeszedł do historii dzięki słynnej wypowiedzi o tym, że "co jest dobre dla kraju, jest dobre dla General Motors - i odwrotnie". Dziś słowa Wilsona nie przystają już do rzeczywistości. Dobre dla Stanów Zjednoczonych i ich obywateli okazały się tanie, oszczędne i niezawodne japońskie auta, a nie duże i paliwożerne cadillaki, chevrolety lub hummery wytwarzane przez GM.
UAW obarcza winą za fatalne wyniki finansowe amerykańskiego koncernu zarząd na czele z 53-letnim Richardem "Rickiem" Wagonerem Jr., prezesem i przewodniczącym rady nadzorczej GM. Centrala związkowa zarzuca kierownictwu, że nie potrafiło tworzyć oczekiwanych przez klientów aut. "Likwidacja fabryk, miejsc pracy i redukcja benefitów nic nie zmienią, skoro Amerykanie nie kupują naszych samochodów" - grzmi Ron Gettelfinger, szef UAW. Ale cięcia zmieniłyby wiele; obarczony garbem kosztów pracy GM po prostu nie zarabia na samochodach. Japońska Toyota nieźle płacąca pracownikom w swych amerykańskich fabrykach zarabia na każdym sprzedanym w USA aucie 1472 USD netto, GM - tylko 213 USD. Również z tego powodu Japończycy mogą i wydają dwukrotnie więcej niż ich amerykański rywal na badania nad nowymi technologami i nowe modele.
Do Wagonera związanego z GM od 29 lat (prezesem został w 2000 r.) tracą cierpliwość także akcjonariusze. "Zarządzającym GM brak poczucia czasu i celu" - stwierdził niedawno Jerry York, doradca miliardera Kirka Kerkoriana, który skupił nieco poniżej 10 proc. akcji GM. Koncern w Ameryce oferuje prawie 80 modeli, wśród których jest kilka bardzo udanych i rzesza nietrafionych. Wspólnym mianownikiem wielu z nich jest niedostosowanie ceny i kosztów ich utrzymania do realiów świata, w którym ropa kosztuje 60 USD za baryłkę i więcej. GM nie miał też dobrej ręki do inwestycji, by wspomnieć choćby miliardy utopione w nieudanym mariażu z włoskim Fiatem.
W rezultacie GM przegrywa walkę z Azjatami nawet na własnym podwórku. W 2005 r. japońskie koncerny, jak Toyota, Honda lub Nissan, wyprodukowały w USA łącznie 4,8 mln aut - po raz pierwszy więcej niż GM. Wartość giełdowa Toyoty sięga niemal 200 mld USD, a kapitalizacja GM spadła do zaledwie 11 mld USD. Możliwe, że jeszcze w tym roku Toyota wyprodukuje więcej aut niż GM, detronizując amerykańskiego giganta, który dzierżył pozycję globalnego lidera przez 74 lata.

Niewidzialna ręka państwa
Nieszczęścia chodzą parami - co najmniej. Sprzedaż samochodów GM spada, cena jego akcji dąży ku historycznemu dnu z 1975 r. (wówczas wyniosła 14 USD, dziś - 19,4 USD), agencje ratingowe Standard & Poor's i Moody's znacznie obniżyły ocenę wiarygodności koncernu, a amerykańska Komisja Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) prowadzi dochodzenie w sprawie podejrzeń o "kreatywną księgowość" w GM i jego finansowym ramieniu - General Motors Acceptance Corporation.
By zdobyć gotówkę, GM rozpoczął wyprzedaż spółek. Wagoner złożył też ofertę odejścia z pracy wszystkim pracownikom GM w USA: każdy, kto zrezygnuje, otrzyma od 35 tys. USD do 140 tys. USD. Jak szacuje zarząd, koncern musi się pozbyć w USA około 30 tys. pracowników i zamknąć dwanaście fabryk. Ale powodzenie programu ratunkowego zawisło na Delphi Corporation, głównym dostawcy podzespołów dla GM. Delphi ogłosił niewypłacalność już w 2005 r., a w ramach restrukturyzacji chce zamknąć większość fabryk i zwolnić połowę załogi w Ameryce. Związkowcy z UAW grożą jednak firmie strajkiem; przerwa w pracy Delphi i wstrzymanie dostaw części do GM byłyby gwoździem do trumny tego ostatniego.
Jest niemal pewne, że na "niewidzialną rękę państwa" Wagoner nie może liczyć, bo prezydent Bush najwyraźniej nie chce "umierać za GM". Czy to koniec największego producenta aut na świecie? Zagraniczne, w tym polskie, aktywa koncernu nie powinny być zagrożone nawet w razie bankructwa GM w USA. Na przykład spółka produkcyjna GM Manufacturing Poland, właściciel fabryki w Gliwicach, gdzie rocznie powstaje 128 tys. opli agila, astra classic II i zafira, notuje dobre wyniki finansowe (w 2004 r. jej zysk netto wyniósł 331 mln zł), zyskała też uznanie kierownictwa GM dzięki wysokiej jakości produkcji. Należy ona do najbardziej konkurencyjnych pod względem kosztów pracy w grupie. "Polska fabryka będzie odgrywała ważną rolę, kiedykolwiek będziemy lokowali produkcję nowego modelu w Europie" - stwierdził Carl-Peter Forster, prezes GM Europe.
Nawet jednak najlepsze fabryki GM, ulokowane w Europie, na Dalekim Wschodzie lub w Ameryce Południowej, nie są w stanie udźwignąć ciężaru zobowiązań płacowych wobec amerykańskich związkowców lub skutków złych decyzji centrali w Detroit. Niewykluczone, że GM wyjdzie obronną ręką z opresji i uniknie formalnego ogłoszenia upadłości, lecz stulecie amerykańskiej dominacji w branży samochodowej w 2006 r. dobiegło końca.
Więcej możesz przeczytać w 15/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2006 (1218)

  • Na stronie - Recepta na receptę 16 kwi 2006 Medycyna może dobić europejskie państwo socjalne 3
  • Skaner 16 kwi 2006 SKANER POLSKA KOALICJA Kto dzwonił do PiS? Jeden telefon miał sprawić, że nie dojdzie do koalicji Prawa i Sprawiedliwości z Platformą Obywatelską. Jarosław Kaczyński poinformował Radę Polityczną PiS, że kilka minut przed rozpoczęciem... 8
  • Sawka czatuje 16 kwi 2006 8
  • Dossier 16 kwi 2006 JAN ROKITA wiceprzewodniczący PO "Wszystkim naszym wrogom, konkurentom, przeciwnikom wybaczamy, a za swoje winy i przewinienia prosimy o przebaczenie" Radio Zet ABP TADEUSZ GOCŁOWSKI metropolita gdański "Dajmy spokój... 9
  • Poczta 16 kwi 2006 Lustrowanie lustracji W artykule Andrzeja Grajewskiego "Lustrowanie lustracji" (nr 14) wywody autora, oceniające nowe propozycje rozwiązań lustracyjnych w Polsce, zostały opatrzone dużym moim zdjęciem oraz adwokata i B.... 14
  • Playback 16 kwi 2006 ©J. MARCZEWSKI Prezydent Lech Kaczyński i Andrzej Lepper, przewodniczący Samoobrony 14
  • Ryba po polsku - Radość Judaszów 16 kwi 2006 Spodziewane są cuda za wstawiennictwem świętego Judasza - kalekom będą odrastały sumienia 15
  • Okiem barbarzyńcy - Widacki autorytet 16 kwi 2006 Jeśli nawet pech zaprowadzi Widackiego za kratki, to i tam będzie sygnował listy przeciw psuciu demokracji 16
  • Z życia koalicji 16 kwi 2006 PRZEZ PÓŁ DNIA PIS I PO były dla siebie miłe. Uff, jak to dobrze, że mamy to wariactwo za sobą! DOSTALIŚMY LIST. NIE BYLE JAKI. Czerpany papier, duży format, na okładce złotymi literami: Maria Kaczyńska. Pani prezydentowa donosi... 18
  • Z życia opozycji 16 kwi 2006 TO STRASZNE. Doszły nas słuchy, że szef Sojuszu Lewicy Demokratycznej Wojciech Olejniczak i sekretarz generalny tej zacnej organizacji Grzegorz Napieralski nie wiedzą, któż to taki towarzysz Adam Schaff. O nieszczęsny ruchu... 19
  • Nałęcz - W okopach historii 16 kwi 2006 Nie ma sensu dzielenie Polaków na lepszych - z Armii Krajowej - i gorszych - z PRL 20
  • Fotoplastykon 16 kwi 2006 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 21
  • Ministerstwo Sporów Zagranicznych 16 kwi 2006 Strategia polskiej polityki zagranicznej polega na braku strategii 22
  • Rydzyk przed próbą Gamaliela 16 kwi 2006 Od 100 lat nie było w Polsce tak dużego zagrożenia rozłamem w Kościele katolickim 26
  • Tajne konta polityków 16 kwi 2006 Rozmowa z Januszem Kaczmarkiem, prokuratorem krajowym, zastępcą prokuratora generalnego 28
  • Mniej więcej państwo 16 kwi 2006 Świat nie zna patriotów większych niż Polacy, a jednocześnie trudno o naród nastawiony bardziej antypaństwowo 32
  • Okęcie odlatuje do Berlina 16 kwi 2006 Jeśli natychmiast nie powstanie w Polsce centralny port lotniczy, wylądujemy na cywilizacyjnym marginesie Europy 36
  • Giełda 16 kwi 2006 Hossa Świat Fuzją w Cisco Prawie 35 mld USD będzie warta firma, która powstanie w wyniku fuzji amerykańskiego Lucenta i francuskiego Alcatela. Wartość rynkowa Alcatela, największego na świecie producenta sprzętu do szerokopasmowego... 40
  • Półplan Gilowskiej 16 kwi 2006 W 2009 r. obudzimy się z ręką w... roku 1999 42
  • Laser zamiast topora 16 kwi 2006 Rozmowa z Zytą Gilowską, wicepremierem i ministrem finansów 46
  • Pan Kowalski & Mister Kowalski 16 kwi 2006 Niech Polacy wypowiedzą się w referendum, czy chcą być biedni, czy bogaci 48
  • Generał Kryzys 16 kwi 2006 Stulecie amerykańskiej dominacji w branży samochodowej w 2006 r. dobiegło końca 52
  • Kasa na start 16 kwi 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak zdobyć pieniądze na założenie własnej firmy 56
  • 2 x 2 = 4 - Tupet i niedostatek 16 kwi 2006 Płacimy coraz wyższą cenę za luki edukacyjne i skrzywienia światopoglądowe polityków 58
  • Supersam 16 kwi 2006 62
  • Powrót spinki 16 kwi 2006 Wiosenno-letnia kolekcja święcącego ostatnio triumfy w Polsce brytyjskiego domu mody Burberry zaskakuje niezwykle stonowaną kolorystyką rozbielonych beżów, błękitów i zieleni. Projektanci mody męskiej tej firmy proponują połączenia... 62
  • Pocztówka z Vegas 16 kwi 2006 Prestiżową nagrodę Best of CES 2005 w kategorii Audio to Go, przyznawaną na targach elektroniki użytkowej w Las Vegas, zdobył odtwarzacz Zen MicroPhoto marki Creative Labs. Urządzenie wyposażone w kolorowy wyświetlacz to odtwarzacz mp3 i... 62
  • Odmierzanie fazy 16 kwi 2006 Fazy Księżyca stały się inspiracją do zaprojektowania zegarka marki Maurice Lacroix - Phase de Lune Tonneau - o numerowanej serii i indywidualnych certyfikatach. W tym mechanicznym czasomierzu z automatycznym naciągiem zsynchronizowano... 62
  • Moc lilii i lotosu 16 kwi 2006 Ekstrakt z białej lilii wodnej zabija bakterie powodujące przebarwienia i inne niedoskonałości skóry. Wiedzę tę wykorzystała firma Decléor, tworząc serię kosmetyków Aroma Pureté. Preparaty mają także działanie nawilżające... 62
  • Porządek w Warszawie 16 kwi 2006 Daniel Libeskind zmienia wygląd polskiej stolicy 64
  • Republika Federalna Nasyconych 16 kwi 2006 Dawna radykalna lewica tworzy dzisiejszy establishment Niemiec 68
  • Cygaro Wałęsy 16 kwi 2006 W sennikach cygara oznaczają dobrobyt, a ich palenie - wyborne i liczne towarzystwo 74
  • Ziemia pierwotna 16 kwi 2006 Antarktyda tylko pozornie jest krainą wielkiej pustki 76
  • Prywatne śledztwo katyńskie 16 kwi 2006 Oficer KGB Oleg Zakirow kontra KGB 78
  • Know-how 16 kwi 2006 Radość wirtualna Stajemy się zdrowsi, gdy oczekujemy, że coś nas rozśmieszy - odkryli naukowcy z amerykańskiego Loma Linda University. U osób spodziewających się, że obejrzą ulubioną komedię, znacznie wzrastał poziom... 82
  • Koniec zawałów 16 kwi 2006 Statyny mogą co roku uratować życie kilkudziesięciu tysięcy Polaków 84
  • Skalpelem w doktora 16 kwi 2006 Lekarze i pielęgniarki mają bardziej niebezpieczną pracę niż policjanci 92
  • Noe z wieży Babel 16 kwi 2006 Znajomość mitów i legend może uratować życie 94
  • Bez granic 16 kwi 2006 Wiosenna fala Powódź w tym roku ominęła Polskę, ale nie naszych zachodnich i południowych sąsiadów. Wielka woda rozlała się na Niemcy, Austrię, Czechy i Węgry. W Budapeszcie mówi się o powodzi stulecia - Dunaj... 98
  • Poczekalnia Pana Boga 16 kwi 2006 Porządki w Ziemi Świętej do dziś reguluje dekret sułtana z 1852 roku 100
  • Boski Silvio 16 kwi 2006 Berlusconi zmienił Włochy jak nikt od czasów Mussoliniego 106
  • Mały człowiek do wielkich interesów 16 kwi 2006 Gerhard Schröder szkodzi Unii Europejskiej 108
  • Demokracja w mundurze 16 kwi 2006 Rozmowa z Perwezem Muszarrafem, prezydentem Pakistanu 112
  • Menu 16 kwi 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Więzienie all inclusive Perspektywa płatnych więzień ożywiła dyskusję o polskim systemie penitencjarnym. Dotychczasowa zasada, by oszukani i wyrolowani zrzucali się na darmowe wczasy dla swych winowajców, od... 116
  • Recenzje 16 kwi 2006 118
  • Utopijny finansista 16 kwi 2006 **** Dwa lata temu z Teatru Powszechnego odeszła z hukiem Krystyna Janda i założyła swój własny teatr. Teraz po cichu odeszła Joanna Szczepkowska i jedną z ról przeniosła do innego stołecznego teatru. Na kilka dni przed premierą... 118
  • Ksiądz z pałką 16 kwi 2006 **** Podczas mszy świętej zwykle zerkamy na sąsiada, by podpatrzeć, co w danej chwili należy zrobić. Mechanicznie wstajemy i klękamy, nie zastanawiając się, co te z pozoru bezsensowne czynności oznaczają. W tym podręczniku znajdziemy... 118
  • Na znanych tropach 16 kwi 2006 *** W niemieckich antykwariatach można dostać spis muzealnych rarytasów do kupienia w magazynie staroci, za jaki uznaje się Polskę. Znajdują się w nim skarby m.in. Biblioteki Jagiellońskiej. Autor próbuje ukazać tropy wiodące do szajek... 118
  • Ekranowe mruczki 16 kwi 2006 **** Polska kabaretem stoi. Nawet operatorzy sieci komórkowych wykorzystują w reklamach jego gwiazdy. Dlatego Michael Palin z Monty Pythona, który kręci film o Polsce, główną atrakcją produkcji uczynił kabaret Ani Mru-Mru, czyli duet... 118
  • Kosmiczny rock 16 kwi 2006 *****  Jednym wystarczy efektowny debiut, by stali się gwiazdami, innym - parę ładnych płyt, by wspięli się na rockowy Olimp. Do tych drugich zalicza się Flaming Lips z Oklahomy. Grupa Wayne'a Coyne'a dostarcza właśnie kolejny... 118
  • Cwaniakofiary 16 kwi 2006 Polskie kino truje Polaków. Takiej akcji niszczenia energii i wiary w sukces nie ma nigdzie na świecie. 120
  • Górna półka - Rentgen piętnastolecia 16 kwi 2006 Wśród historyków krąży, opowiadana w różnych wersjach, anegdota, o tym, co by się stało, gdyby po nuklearnej katastrofie, która zniszczyła naszą cywilizację, odnaleziono tylko jedno źródło do... 126
  • Pazurem - D... na lodzie 16 kwi 2006 Britney Spears polskiego Kościoła był Jan Dobraczyński - hurtownik w branży oleodruków pobożnych 128
  • Ueorgan Ludu 16 kwi 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 15 (181) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 10 kwietnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy Specjalne oddziały likwidują nielegalne... 129
  • Skibą w mur - Czas zapytań 16 kwi 2006 W Polsce pod rządami braci Kaczyńskich - mimo becikowego - rodzi się więcej pytań niż dzieci 130