Noe z wieży Babel

Noe z wieży Babel

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Znajomość mitów i legend może uratować życie
Bóg postanowił zesłać na ziemię potop, by ukarać ludzi, ale jeden człowiek miał ocaleć. Według Biblii, ocalonym był Noe, który zbudował łódź, by schronić siebie i swoją rodzinę oraz po parze zwierząt każdego gatunku. Niemal identyczne mity pojawiły się w różnych regionach starożytnego świata. Na Półwyspie Indyjskim pierwszy człowiek imieniem Manu dowiedział się o nadciągającej katastrofie od rybki, którą uratował z paszczy drapieżnika, a przodkowie Greków - Deukalion i Pyrra - dostali ostrzeżenie od Prometeusza. Chaldejczyk Xisuthrus otrzymał znak od boga Chronosa. Z kolei w micie zoroastriańskim bóg Ahura Mazda ostrzegł przed potopem człowieka o imieniu Jima.
W starożytności mity służyły m.in. objaśnianiu obrządków religijnych (dlaczego danemu bogu składane są takie, a nie inne ofiary). Grecki mit o Kronosie pożerającym własne dzieci może być alegorią czasu (chronos znaczy czas), który niszczy wszystko, ale jest też ojcem wszystkiego. Wielu badaczy uważa, że nieprzypadkowo na całym prawie globie pojawiły się podobne legendy o potopie, czasem różniące się jedynie imionami bohaterów. William Ryan i Walter Pittman, geolodzy z Uniwersytetu Columbia, uważają, że te mity są wspomnieniem po zatopieniu terenów dzisiejszego Morza Czarnego wodami Morza Śródziemnego, które przelały się przez cieśninę bosforską w VI tysiącleciu p.n.e. Brytyjski archeolog JV Luce uważał, że zapisany w dialogach Platona mit o zatopieniu Atlantydy opisuje zniszczenie cywilizacji minojskiej na wyspie Thera przez wybuch wulkanu.
W kulturach całego świata można znaleźć podobne mity o stworzeniu ziemi z wód praoceanu. Babilończycy wierzyli, że na początku świata bóg Marduk pokonał potwora Tiamat i podzielił go na dwie połowy, z których powstało niebo i ziemia. W greckim micie opisanym przez Hezjoda w "Teogonii" początkiem rzeczy był Chaos, z którego narodziła się bogini ziemi - Gaja. Ta z kolei dała początek Uranosowi uosabiającemu nocne niebo i Pontusowi - morzu. Według tradycji azjatyckiego ludu Hmong, dawno temu ziemie były pokryte wodami oceanu; na nich unosił się drewniany bęben - schronienie brata i siostry, którzy dali początek rodzajowi ludzkiemu. Japończycy opowiadają legendy o tym, jak bóg Izanagi i bogini Izanami tak długo mieszali włócznią w wodach oceanu, aż powstała wysepka soli, na której boska para poczęła ludzkość.

Zbiorowa nieświadomość
Szwajcarski psychiatra i psycholog Carl Gustav Jung uważał, że mity powtarzają się w różnych, często odizolowanych od siebie społeczeństwach, bo ludzkość ma wspólną "nieświadomość zbiorową" (ukształtowaną w czasie ewolucji człowieka i rozwoju cywilizacji). Ta odziedziczona po przodkach nieświadomość wyraża się w sztuce, obrzędach religijnych, a także w marzeniach sennych, przeżyciach mistycznych i paranormalnych. Katastrofy w czasach współczesnych, takie jak tsunami w Indonezji pod koniec 2004 r., sprawiają, że badacze coraz częściej poszukują korzeni mitów w wydarzeniach prehistorycznych i geologicznych. Okazuje się, że znajomość mitologii ocaliła plemię Moken z Tajlandii. Przekazywali oni z pokolenia na pokolenie wiedzę, że gdy fale oceanu cofają się daleko i szybko (takie zjawisko zaobserwowano tuż przed uderzeniem tsunami), należy uciekać jak najdalej w wyżej położone tereny. Gdy turyści biegli nad brzeg morza, by filmować tsunami, Moken uciekali. I przeżyli.
Patrick Nunc, geolog z Uniwersytetu Południowego Pacyfiku w Suwie, sądzi, że wiele lokalnych mitów ostrzega przed takimi niebezpieczeństwami, jak trzęsienia ziemi (w mitologii wywołane przez potwory) i wulkany (smoki ziejące ogniem). Kameruńskie mity pełne są historii o nawiedzonych przez duchy jeziorach, które pożerają osadników mieszkających w dolinach. Historie te uważano za legendy do 1986 r., kiedy jezioro Nyos zabiło 1700 osób w katastrofie, której nie potrafili przewidzieć geolodzy. Pęcherze dwutlenku węgla, które powoli i niezauważalnie gromadziły się w wodzie, zostały nagle uwolnione, dusząc wszystkie żywe istoty w okolicy. Dopiero od niedawna naukowcy pracują nad projektem "odgazowania" jezior Monoun i Kivu, których brzegi zamieszkuje dwa miliony ludzi, nie wierzących w dawne mity.

Kości smoka
Prekursorem teorii łączącej mity z konkretnymi katastrofami geologicznymi był w latach 40. ubiegłego wieku psychoanalityk Immanuel Velikovsky, którego kontrowersyjne tezy zakładały, że ludzkość co najmniej dwa razy, w XV i VIII-VII wieku p.n.e., przetrwała katastrofy o wymiarze kosmicznym, kiedy ciała niebieskie niemal otarły się o Ziemię. Velikovsky tłumaczył w ten sposób mity o potopie, wieży Babel oraz zniszczeniu Sodomy i Gomory, a także legendę o przejściu Żydów przez Morze Czerwone i plagach egipskich. Powszechne na całej ziemi mity o smokach Velikovsky wiązał z istnieniem komet - ciał kosmicznych ciągnących za sobą ognisty ogon. Inaczej tłumaczy mitologię smoków David Jones, profesor antropologii na University of Central Florida, autor książki "An Instinct for Dragons". Jego zdaniem, idea smoka to połączenie wizerunków trzech najgroźniejszych dla człowieka drapieżników: drapieżnych ptaków, węży i wielkich kotowatych. Adrienne Mayor, badaczka folkloru i autorka bestsellerowej książki "The First Fossil Hunters: Paleontology in Greek and Roman Times", sądzi zaś, że mity o smokach i innych przerażających stworach powstały, kiedy ludzie zaczęli odkrywać skamieniałe kości dinozaurów. W Chinach i Mongolii sproszkowane fosylia (czyli skamieniałe szczątki pradawnych organizmów) używane jako medykament nazywano "kośćmi smoka".
Kości skamieniałych zwierząt były prawdopodobnie przyczyną powstania mitów o gigantach, którzy zamieszkiwali ziemię, zanim zasiedliła ją rasa ludzka. Mayor udowodniła, że ze szkieletów mamuta, mastodonta lub wieloryba można ułożyć stwora, który do złudzenia przypomina ogromnego człowieka o nieco dziwnych proporcjach. W II wieku n.e. geograf Pauzaniasz opisał sensacyjne odkrycie szczątków bohatera spod Troi, Ajasa, w grobie na równinie trojańskiej. Sama rzepka kolanowa bohatera miała mieć wielkość dysku, jakim na stadionach rzucali atleci. Kości Ajasa pochodziły jednak prawdopodobnie z epoki miocenu i należały do mastodonta lub gigantycznego nosorożca. Gdy około 81 r. p.n.e. rzymski dowódca Kwintus Setoriusz dotarł do Tingisu (obecnie Tanger w Maroku), miejscowi pokazali mu wielki kopiec, pod którym, jak twierdzili, pochowane były zwłoki giganta Anteusza. Sceptyk Setoriusz kazał rozkopać kopiec, wewnątrz którego rzeczywiście znaleziono gigantyczny szkielet. Rzymianie urządzili szczątkom uroczysty pochówek nieświadomi, że szkielet mógł należeć do plejstoceńskiego słonia (Tetralophodon longirostris, Anancus), wczesnej odmiany mamuta (M. africananus) albo do wieloryba z epoki eocenu, osiągającego nawet 22 m długości. W 58 r. p.n.e. Marek Emiliusz Skaurus odnalazł w Jaffie szczątki słynnego potwora morskiego, pokonanego przez mitycznego Perseusza. Przewiezione do Rzymu szczątki zostały wystawione na widok publiczny. Pliniusz Starszy pisze, że sam kręgosłup miał 12 m długości, a żebra były dłuższe niż u słonia indyjskiego. Skaurus prawdopodobnie znalazł na plaży wyrzucone przez morze szczątki wieloryba.

Czaszka cyklopa
Mity o gigantach przetrwały do czasów nowożytnych. Mieszkańcy Tlascala w środkowym Meksyku pokazywali hiszpańskim konkwistadorom kości "gigantycznych mężczyzn i kobiet", którzy żyli przed stuleciami. Hernando Cortes przesłał szczątki amerykańskich zwierząt kopalnych w darze na dwór hiszpański, gdzie uznano je za dowód istnienia przedpotopowej rasy gigantów. Jeszcze w latach 30. XIX wieku, gdy Karol Darwin badał argentyńskie pampasy, miejscowi przedstawiali mu szczątki mastodontów jako swoich gigantycznych przodków. W XX wieku Nikos Merabeliotakis w swoim gaju oliwnym na Krecie wykopał czaszkę cyklopa, jednookiego giganta z greckiej mitologii. Tak się przynajmniej wydawało, póki greccy paleontolodzy nie zidentyfikowali szczątów Deinotherium giganteum, zwierzęcia przypominającego słonia, ale trzy razy większego, wymarłego w plejstocenie. Otwór po kle lub trąbie w czaszce gigantycznego słonia został uznany przez wieśniaka za oko cyklopa.
Więcej możesz przeczytać w 15/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1
  • Marta97   IP
    Chodziło mi szczątkach wieży Babel a nie jakiś smoków czy cyklopów

    Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2006 (1218)

    • Na stronie - Recepta na receptę 16 kwi 2006 Medycyna może dobić europejskie państwo socjalne 3
    • Skaner 16 kwi 2006 SKANER POLSKA KOALICJA Kto dzwonił do PiS? Jeden telefon miał sprawić, że nie dojdzie do koalicji Prawa i Sprawiedliwości z Platformą Obywatelską. Jarosław Kaczyński poinformował Radę Polityczną PiS, że kilka minut przed rozpoczęciem... 8
    • Sawka czatuje 16 kwi 2006 8
    • Dossier 16 kwi 2006 JAN ROKITA wiceprzewodniczący PO "Wszystkim naszym wrogom, konkurentom, przeciwnikom wybaczamy, a za swoje winy i przewinienia prosimy o przebaczenie" Radio Zet ABP TADEUSZ GOCŁOWSKI metropolita gdański "Dajmy spokój... 9
    • Poczta 16 kwi 2006 Lustrowanie lustracji W artykule Andrzeja Grajewskiego "Lustrowanie lustracji" (nr 14) wywody autora, oceniające nowe propozycje rozwiązań lustracyjnych w Polsce, zostały opatrzone dużym moim zdjęciem oraz adwokata i B.... 14
    • Playback 16 kwi 2006 ©J. MARCZEWSKI Prezydent Lech Kaczyński i Andrzej Lepper, przewodniczący Samoobrony 14
    • Ryba po polsku - Radość Judaszów 16 kwi 2006 Spodziewane są cuda za wstawiennictwem świętego Judasza - kalekom będą odrastały sumienia 15
    • Okiem barbarzyńcy - Widacki autorytet 16 kwi 2006 Jeśli nawet pech zaprowadzi Widackiego za kratki, to i tam będzie sygnował listy przeciw psuciu demokracji 16
    • Z życia koalicji 16 kwi 2006 PRZEZ PÓŁ DNIA PIS I PO były dla siebie miłe. Uff, jak to dobrze, że mamy to wariactwo za sobą! DOSTALIŚMY LIST. NIE BYLE JAKI. Czerpany papier, duży format, na okładce złotymi literami: Maria Kaczyńska. Pani prezydentowa donosi... 18
    • Z życia opozycji 16 kwi 2006 TO STRASZNE. Doszły nas słuchy, że szef Sojuszu Lewicy Demokratycznej Wojciech Olejniczak i sekretarz generalny tej zacnej organizacji Grzegorz Napieralski nie wiedzą, któż to taki towarzysz Adam Schaff. O nieszczęsny ruchu... 19
    • Nałęcz - W okopach historii 16 kwi 2006 Nie ma sensu dzielenie Polaków na lepszych - z Armii Krajowej - i gorszych - z PRL 20
    • Fotoplastykon 16 kwi 2006 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 21
    • Ministerstwo Sporów Zagranicznych 16 kwi 2006 Strategia polskiej polityki zagranicznej polega na braku strategii 22
    • Rydzyk przed próbą Gamaliela 16 kwi 2006 Od 100 lat nie było w Polsce tak dużego zagrożenia rozłamem w Kościele katolickim 26
    • Tajne konta polityków 16 kwi 2006 Rozmowa z Januszem Kaczmarkiem, prokuratorem krajowym, zastępcą prokuratora generalnego 28
    • Mniej więcej państwo 16 kwi 2006 Świat nie zna patriotów większych niż Polacy, a jednocześnie trudno o naród nastawiony bardziej antypaństwowo 32
    • Okęcie odlatuje do Berlina 16 kwi 2006 Jeśli natychmiast nie powstanie w Polsce centralny port lotniczy, wylądujemy na cywilizacyjnym marginesie Europy 36
    • Giełda 16 kwi 2006 Hossa Świat Fuzją w Cisco Prawie 35 mld USD będzie warta firma, która powstanie w wyniku fuzji amerykańskiego Lucenta i francuskiego Alcatela. Wartość rynkowa Alcatela, największego na świecie producenta sprzętu do szerokopasmowego... 40
    • Półplan Gilowskiej 16 kwi 2006 W 2009 r. obudzimy się z ręką w... roku 1999 42
    • Laser zamiast topora 16 kwi 2006 Rozmowa z Zytą Gilowską, wicepremierem i ministrem finansów 46
    • Pan Kowalski & Mister Kowalski 16 kwi 2006 Niech Polacy wypowiedzą się w referendum, czy chcą być biedni, czy bogaci 48
    • Generał Kryzys 16 kwi 2006 Stulecie amerykańskiej dominacji w branży samochodowej w 2006 r. dobiegło końca 52
    • Kasa na start 16 kwi 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli jak zdobyć pieniądze na założenie własnej firmy 56
    • 2 x 2 = 4 - Tupet i niedostatek 16 kwi 2006 Płacimy coraz wyższą cenę za luki edukacyjne i skrzywienia światopoglądowe polityków 58
    • Supersam 16 kwi 2006 62
    • Powrót spinki 16 kwi 2006 Wiosenno-letnia kolekcja święcącego ostatnio triumfy w Polsce brytyjskiego domu mody Burberry zaskakuje niezwykle stonowaną kolorystyką rozbielonych beżów, błękitów i zieleni. Projektanci mody męskiej tej firmy proponują połączenia... 62
    • Pocztówka z Vegas 16 kwi 2006 Prestiżową nagrodę Best of CES 2005 w kategorii Audio to Go, przyznawaną na targach elektroniki użytkowej w Las Vegas, zdobył odtwarzacz Zen MicroPhoto marki Creative Labs. Urządzenie wyposażone w kolorowy wyświetlacz to odtwarzacz mp3 i... 62
    • Odmierzanie fazy 16 kwi 2006 Fazy Księżyca stały się inspiracją do zaprojektowania zegarka marki Maurice Lacroix - Phase de Lune Tonneau - o numerowanej serii i indywidualnych certyfikatach. W tym mechanicznym czasomierzu z automatycznym naciągiem zsynchronizowano... 62
    • Moc lilii i lotosu 16 kwi 2006 Ekstrakt z białej lilii wodnej zabija bakterie powodujące przebarwienia i inne niedoskonałości skóry. Wiedzę tę wykorzystała firma Decléor, tworząc serię kosmetyków Aroma Pureté. Preparaty mają także działanie nawilżające... 62
    • Porządek w Warszawie 16 kwi 2006 Daniel Libeskind zmienia wygląd polskiej stolicy 64
    • Republika Federalna Nasyconych 16 kwi 2006 Dawna radykalna lewica tworzy dzisiejszy establishment Niemiec 68
    • Cygaro Wałęsy 16 kwi 2006 W sennikach cygara oznaczają dobrobyt, a ich palenie - wyborne i liczne towarzystwo 74
    • Ziemia pierwotna 16 kwi 2006 Antarktyda tylko pozornie jest krainą wielkiej pustki 76
    • Prywatne śledztwo katyńskie 16 kwi 2006 Oficer KGB Oleg Zakirow kontra KGB 78
    • Know-how 16 kwi 2006 Radość wirtualna Stajemy się zdrowsi, gdy oczekujemy, że coś nas rozśmieszy - odkryli naukowcy z amerykańskiego Loma Linda University. U osób spodziewających się, że obejrzą ulubioną komedię, znacznie wzrastał poziom... 82
    • Koniec zawałów 16 kwi 2006 Statyny mogą co roku uratować życie kilkudziesięciu tysięcy Polaków 84
    • Skalpelem w doktora 16 kwi 2006 Lekarze i pielęgniarki mają bardziej niebezpieczną pracę niż policjanci 92
    • Noe z wieży Babel 16 kwi 2006 Znajomość mitów i legend może uratować życie 94
    • Bez granic 16 kwi 2006 Wiosenna fala Powódź w tym roku ominęła Polskę, ale nie naszych zachodnich i południowych sąsiadów. Wielka woda rozlała się na Niemcy, Austrię, Czechy i Węgry. W Budapeszcie mówi się o powodzi stulecia - Dunaj... 98
    • Poczekalnia Pana Boga 16 kwi 2006 Porządki w Ziemi Świętej do dziś reguluje dekret sułtana z 1852 roku 100
    • Boski Silvio 16 kwi 2006 Berlusconi zmienił Włochy jak nikt od czasów Mussoliniego 106
    • Mały człowiek do wielkich interesów 16 kwi 2006 Gerhard Schröder szkodzi Unii Europejskiej 108
    • Demokracja w mundurze 16 kwi 2006 Rozmowa z Perwezem Muszarrafem, prezydentem Pakistanu 112
    • Menu 16 kwi 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Więzienie all inclusive Perspektywa płatnych więzień ożywiła dyskusję o polskim systemie penitencjarnym. Dotychczasowa zasada, by oszukani i wyrolowani zrzucali się na darmowe wczasy dla swych winowajców, od... 116
    • Recenzje 16 kwi 2006 118
    • Utopijny finansista 16 kwi 2006 **** Dwa lata temu z Teatru Powszechnego odeszła z hukiem Krystyna Janda i założyła swój własny teatr. Teraz po cichu odeszła Joanna Szczepkowska i jedną z ról przeniosła do innego stołecznego teatru. Na kilka dni przed premierą... 118
    • Ksiądz z pałką 16 kwi 2006 **** Podczas mszy świętej zwykle zerkamy na sąsiada, by podpatrzeć, co w danej chwili należy zrobić. Mechanicznie wstajemy i klękamy, nie zastanawiając się, co te z pozoru bezsensowne czynności oznaczają. W tym podręczniku znajdziemy... 118
    • Na znanych tropach 16 kwi 2006 *** W niemieckich antykwariatach można dostać spis muzealnych rarytasów do kupienia w magazynie staroci, za jaki uznaje się Polskę. Znajdują się w nim skarby m.in. Biblioteki Jagiellońskiej. Autor próbuje ukazać tropy wiodące do szajek... 118
    • Ekranowe mruczki 16 kwi 2006 **** Polska kabaretem stoi. Nawet operatorzy sieci komórkowych wykorzystują w reklamach jego gwiazdy. Dlatego Michael Palin z Monty Pythona, który kręci film o Polsce, główną atrakcją produkcji uczynił kabaret Ani Mru-Mru, czyli duet... 118
    • Kosmiczny rock 16 kwi 2006 *****  Jednym wystarczy efektowny debiut, by stali się gwiazdami, innym - parę ładnych płyt, by wspięli się na rockowy Olimp. Do tych drugich zalicza się Flaming Lips z Oklahomy. Grupa Wayne'a Coyne'a dostarcza właśnie kolejny... 118
    • Cwaniakofiary 16 kwi 2006 Polskie kino truje Polaków. Takiej akcji niszczenia energii i wiary w sukces nie ma nigdzie na świecie. 120
    • Górna półka - Rentgen piętnastolecia 16 kwi 2006 Wśród historyków krąży, opowiadana w różnych wersjach, anegdota, o tym, co by się stało, gdyby po nuklearnej katastrofie, która zniszczyła naszą cywilizację, odnaleziono tylko jedno źródło do... 126
    • Pazurem - D... na lodzie 16 kwi 2006 Britney Spears polskiego Kościoła był Jan Dobraczyński - hurtownik w branży oleodruków pobożnych 128
    • Ueorgan Ludu 16 kwi 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 15 (181) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 10 kwietnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy Specjalne oddziały likwidują nielegalne... 129
    • Skibą w mur - Czas zapytań 16 kwi 2006 W Polsce pod rządami braci Kaczyńskich - mimo becikowego - rodzi się więcej pytań niż dzieci 130