Pawłokoma pojednania

Pawłokoma pojednania

Dodano:   /  Zmieniono: 1
W UPA nie walczyli jedynie bandyci i zbrodniarze, a AK nie tworzyli tylko nieskalani rycerze
Zbrodnia w Pawłokomie była dotychczas traktowana jak tabu. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest kult, jakim w Polsce otacza się Armię Krajową. Z grubsza biorąc, utarło się przekonanie, że Ukraińska Powstańcza Armia to bandyci i zbrodniarze, a Armia Krajowa to nieskalani rycerze, co dla bezstronnego historyka jest oczywistą bzdurą. 3 marca 1945 r. w Pawłokomie żołnierze AK nie byli bowiem nieskalanymi rycerzami - wymordowali ukraińską ludność wsi. Teraz prezydenci Polski i Ukrainy złożą hołd zamordowanym. Uroczystości miały się odbyć wcześniej, ale na przeszkodzie stanęły wybory w obu państwach. Jedynie lokalne władze i goście ze Lwowa upamiętnili ofiary. Uroczystości religijne celebrował metropolita ukraińskiego Kościoła greckokatolickiego w Polsce Jan Martyniuk.

Cała prawda
Prezydenci Lech Kaczyński i Wiktor Juszczenko są niemal rówieśnikami, nie obarczonymi komunistyczną przeszłością, otwarcie wyznającymi antykomunizm i broniącymi patriotycznych wartości. Ich spotkanie ma być wyrazem szacunku dla ofiar szalejącej u schyłku drugiej wojny światowej epidemii czystek etnicznych, dokonywanych przez masowe morderstwa Bogu ducha winnych ludzi. Przed epoką nowego barbarzyństwa - mimo językowych czy wyznaniowych różnic - ludzie ci żyli w zgodzie z sąsiadami.
Prezydenci, niezależnie od ich enuncjacji, muszą się liczyć z tym, że ich oświadczenia staną się przedmiotem dyskusji - jak zresztą sama sprawa pawłokomskiej zbrodni. Nic nie powinno być tu zatajone. Rozmowy o naszej skomplikowanej przeszłości nie skończą się jednak wraz z tym tematem. I tak być powinno. Polska i Ukraina, które w czasie II wojny światowej w szczególny sposób zostały dotknięte pożogą bratobójczych walk na terenach etnicznie mieszanych, są wyczulone w kwestii moralnego zadośćuczynienia ofiarom tych zbrodni. W naszych krajach panuje inny niż na przykład w Niemczech, Francji lub Czechach stosunek do pielęgnowania pamięci narodowej. Jesteśmy w tym względzie bardziej emocjonalni i uczuciowi, niemal wyzbyci chłodnego racjonalizmu i politycznych kalkulacji.
Usuwanie gruzów z drogi prowadzącej do pojednania polsko-ukraińskiego odbywa się etapami. Pierwszym etapem były uroczystości w 2003 r., poświęcone pamięci Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów na Wołyniu. Kolejnym wydarzeniem, gestem Ukraińców pod adresem Polaków, było otwarcie w 2005 r. odbudowanego Cmentarza Orląt we Lwowie.

Dziedzictwo pomarańczowej rewolucji
Przed polsko-ukraińskimi stosunkami rysują się obecnie wspaniałe perspektywy. Trzeba przypomnieć, że te stosunki rozwijają się pomyślnie od czasu prezydentury Lecha Wałęsy. Jego następca Aleksander Kwaśniewski starał się o uratowanie partnerstwa obu krajów i narodów nawet w czasach, kiedy Leonid Kuczma był pod pręgierzem ukraińskiej i międzynarodowej krytyki. A podczas "pomarańczowej rewolucji" Kwaśniewski wykazał państwowotwórczy instynkt i odwagę. Przyznał to niedawno w wywiadzie dla niemieckiego tygodnika "Der Spiegel" również Lech Kaczyński.
Właśnie "pomarańczowa rewolucja" otwiera przed nami nowe perspektywy. Kto był w listopadzie i grudniu 2004 r. w zaśnieżonym Kijowie na tonącym w pomarańczowej poświacie Majdanie Nezałeżnosti, nie zapomni reakcji, jaką wywołało pojawienie się polskich gości pod polskimi sztandarami. Ich przybycie rewolucyjne masy przyjęły gromkimi okrzykami: "Chaj żywe Polszcza!" ("Niech żyje Polska!"). I trzeba było widzieć grupkę Rosjan z nienawiścią patrzących na wiwatujących Ukraińców i z jeszcze większą jadowitością spoglądających na roześmianych Polaków. Tam na Majdanie podczas rewolucji nastąpiło prawdziwe polsko-ukraińskie pojednanie.
Pod koniec 2004 r. doszło też do historycznego aktu definitywnego ogłoszenia niepodległości Ukrainy. To była pierwsza w historii naddnieprzańskiego kraju zwycięska rewolucja. Odmienna od powstania hetmana Bohdana Chmielnickiego, inna niż demokratyczna rewolucja Ukraińskiej Republiki Ludowej Szymona Petlury w 1917 r. Rewolucja 2004 r. stała się drogowskazem dla żyjących i przyszłych pokoleń Ukraińców.

Uniwersytet im. Giedroycia
Poparcie ukraińskiej rewolucji przez Polskę i Polaków, a zwłaszcza przez młodzież, rozpoczęło nowy rozdział w naszych jakże wcześniej skomplikowanych stosunkach. Mamy jeszcze wiele do zrobienia zarówno w polityce, gospodarce, jak i kulturze. Trzeba rozszerzyć współpracę w dziedzinie polityki zagranicznej, dążąc do utworzenia bloku państw pomiędzy Bałtykiem a Morzem Czarnym. Trzeba zrealizować projekty energetyczne, które pozwoliłyby nam się uniezależnić od rosyjskiego gazu i rosyjskiej ropy. Powinniśmy rozszerzyć też współpracę naukową, przyznawać stypendia dla ukraińskich studentów na polskich uniwersytetach i dla polskich studentów na ukraińskich uczelniach. Wreszcie trzeba w stulecie urodzin Jerzego Giedroycia, który był i jest patronem polsko-ukraińskiego pojednania, zakończyć zaczarowany taniec w Lublinie i powołać do życia polsko-ukraiński uniwersytet im. Giedroycia.


ZBRODNIA SĄSIEDZKA
3 marca 1945 r. oddział Wacława (złożony z byłych żołnierzy Armii Krajowej) zamordował we wsi Pawłokoma (obecnie powiat rzeszowski) 365 osób, prawdopodobnie w odwecie za porwanie i zabicie przez UPA dziewięciu Polaków. W 1945 r. w Pawłokomie mieszkało 1101 osób, w tym 735 Ukraińców i 366 Polaków.

Według informacji Stowarzyszenia Upamiętnienia Ofiar Zbrodni Ukraińskich Nacjonalistów, Polacy otoczyli ukraińskie domy i nakazali mieszkańcom, by zebrali się w cerkwi. Kobiety z dziećmi zwolniono, a mężczyzn przesłuchiwano. Pytano ich, kto uprowadził polskich mieszkańców Pawłokomy i gdzie są ich zwłoki. Ukraińcy twierdzili, że nie mieli z tym nic wspólnego. Dowództwo oddziału nie uwierzyło w te tłumaczenia. Mężczyzn rozstrzelano na cmentarzu. Za ten czyn sowieckie sądy wojskowe skazały na więzienie i łagry 82 Polaków.

Tłem pawłokomskiej zbrodni były czystki etniczne i walki ukraińsko-polskie w latach 40. na Wołyniu i we wschodniej Małopolsce. Na Wołyniu w efekcie działań Ukraińskiej Powstańczej Armii zginęło około 60 tys. Polaków. Zbrodnie obciążają jednak też konto AK. IPN bada sprawy ataków UPA na wsie polskie, ale też wydarzenia w Pawłokomie, Małkowicach, Woli Krzywieckiej i Zawadce Morochowskiej, gdzie Polacy wymordowali kilkuset Ukraińców.

Historia konfliktu polsko-ukraińskiego w Pawłokomie sięga czasów I wojny światowej. Po jej zakończeniu właściciel wsi Pawłokoma dokonał parcelacji majątku, na której skorzystali głównie Polacy. Wzbudziło to niechęć Ukraińców. W dodatku zaangażowali się oni w wojnę polsko-ukraińską w latach 1918-1919.

We wrześniu 1939 r. w  Pawłokomie stacjonowały wojska niemieckie. Mikołaj Lewicki, ukraiński nauczyciel, doniósł im na 12 Polaków, którzy rzekomo strzelali do niemieckich żołnierzy. Część osób, na które doniesiono, została aresztowana, reszcie udało się ukryć. Ostatecznie sprawa zakończyła się uniewinnieniem Polaków, ale ten incydent zapoczątkował serię ukraińskich donosów do gestapo i NKWD, które skutkowały osadzaniem Polaków w Auschwitz i zesłaniami do łagrów. W odwecie Polacy rozstrzelali Lewickiego i innych donosicieli.

Agnieszka Niedek
Więcej możesz przeczytać w 19/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2006 (1222)

  • Na stronie - "Wprost" na wprost14 maj 2006Nigdy nie pytaj fryzjera, czy już czas, abyś sobie podciął włosy3
  • Skaner14 maj 2006SKANER POLSKA RZĄD Marcinkiewicz na giełdzie Czy w biznes zarządzany przez Marcinkiewicza, Giertycha i Leppera warto włożyś własne pieniądze? Choś to inwestycja dużego ryzyka, nie należy wpadaś w panikę. Ale i nie można liczyś na...8
  • Dossier14 maj 2006ANDRZEJ LEPPER wicepremier, przewodniczący Samoobrony "Ja tak się zastanawiam, czy ja sam wiem, kim ja jestem" Polskie Radio Program III PRZEMYSŁAW GOSIEWSKI przewodniczący klubu parlamentarnego PiS "Proszę się dowiedzieć, o...9
  • Sawka czatuje14 maj 2006© H. Sawka10
  • Poczta14 maj 2006CNOCIE WOJSKOWEJ Zargumentacją Tomasza Nałęcza ("Cnocie wojskowej", nr 17) nie sposób się nie zgodzić. Niewątpliwie polskiemu żołnierzowi, który - pełniąc służbę w zagranicznej misji pokojowej czy...14
  • Playback14 maj 2006Wiceprzewodniczący Andrzej Lepper i Roman Giertych oraz premier Kazimierz Marcinkiewicz © K. PACULA14
  • Ryba po polsku - Świadectwo dojrzałości buraków14 maj 2006Nie matura, lecz chęć dzika zrobi z ciebie polityka15
  • Okiem barbarzyńcy - Muzeum podejrzanej historii14 maj 2006Dla postępowego środowiska do zaakceptowania byłoby wyłącznie muzeum narodowego wstydu16
  • Z życia koalicji14 maj 2006DO NASZEJ RUBRYKI POSTANOWIŁA się przeprowadzić cała polska rodzina Giertychów, razem z kopulantami z Odzieży Wszechpolskiej. Tłoczno tu u nas, więc w tym tygodniu posiedźcie sobie w poczekalni, chłopaki. DZIWNĄ MIĘTĘ POCZUŁ...18
  • Z życia opozycji14 maj 2006W WYNIKU REDAKCYJNEGO HOKUS-POKUS z poprzedniego odcinka opozycji wypadła notka o ROAD-owskich i tatarskich korzeniach Łukasza Abgarowicza. W efekcie żarciki o Tatarach i łucznikach mogły się wydać cokolwiek absurdalne. Mamy jednak...19
  • Nałęcz - Pomnik dla Dmowskiego14 maj 2006To, że w 1918 r. Polacy znaleźli się w gronie zwycięzców, zawdzięczamy Romanowi Dmowskiemu20
  • Fotoplastykon14 maj 2006© Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)21
  • Prześwietlenie dziennikarzy14 maj 2006Polscy dziennikarze są mniej lewicowi od zachodnich, większość popiera podatek liniowy, chce sprywatyzowania służby zdrowia i ograniczenia państwa opiekuńczego22
  • Liberałowie czwartej władzy14 maj 2006Dziennikarze mają sympatie i poglądy, które nie mogą się podobać obecnym elitom władzy34
  • Radio Wolna Maryja14 maj 2006Można się nie zgadzać z ojcem Rydzykiem, ale trzeba walczyć o jego prawo do istnienia i wypowiadania się36
  • Dwie pamięci14 maj 2006Granica Polski i Ukrainy nie może być nową żelazną kurtyną38
  • Pawłokoma pojednania14 maj 2006W UPA nie walczyli jedynie bandyci i zbrodniarze, a AK nie tworzyli tylko nieskalani rycerze40
  • Giełda14 maj 2006Hossa Świat Wal-Bank? Wal-Mart, największa na świecie sieć hipermarketów, chce rozpocząć działalność bankową. Jeśli koncern uzyska odpowiednią licencję, będzie zarządzał kartami kredytowymi, debetowymi oraz transakcjami...42
  • Euro 201214 maj 2006Większość obywateli Francji, Niemiec, Włoch, Grecji, Holandii i Portugalii chce powrotu do narodowych walut44
  • Waluta biurokratów14 maj 2006Rozmowa z Garym S. Beckerem, laureatem Nagrody Nobla w ekonomii48
  • Marcinkiewicz na minach14 maj 2006Dziura budżetowa Zyty Gilowskiej będzie półtora raza większa od dziury Jarosława Bauca50
  • Pokerzysta z Wall Street14 maj 2006Jak w miesiąc zarobić miliard dolarów54
  • Polityk w banku14 maj 2006Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli czy dbać o oszczędności i portfele obywateli, czy też spełniać życzenia polityków58
  • 2 x 2 = 4 - Przywileje i nierówność14 maj 2006Rząd czerpie pełną garścią z odziedziczonego wzrostu gospodarki59
  • Supersam14 maj 200662
  • Wakacje bez zgrzytów14 maj 2006Koniec z czyszczeniem aparatu fotograficznego z piasku po każdym dniu urlopu nad morzem. Firma Pentax wprowadza właśnie na polski rynek aparat Optio T10 sterowany trzycalowym dotykowym wyświetlaczem bez guzików i przycisków, pod które...62
  • Nawadnianie algami14 maj 200613 proc. wody w zewnętrznej warstwie naskórka - tyle trzeba, by skóra była dobrze nawilżona, a przez to wolniej się starzała. Tymczasem u osób w starszym wieku wilgotność spada nawet do 7 proc. Naukowcy z laboratorium marki Lierac...62
  • Piwo dla elit14 maj 2006Peroni - cenione na świecie włoskie piwo - trafi do sklepów w Polsce. Aby podkreślić elegancję trunku, który zwyczajowo nie kojarzy się z elitarnością, producent piwa otworzył tzw. non shop boutique, czyli rodzaj witryny sklepowej w...62
  • Muzyka na telefon14 maj 2006 Przyszłość odtwarzaczy mp3, mimo że na rynku pojawiły się one masowo zaledwie kilka lat temu, jest zagrożona. Ich funkcje przejmują teraz telefony komórkowe. Nawet do tysiąca piosenek może przechowywać w swojej pamięci nowy...62
  • Z archiwum K14 maj 2006W podziemiach zamku w Książu mogą się znajdować bezcenne dokumenty Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy64
  • Pływający kurort14 maj 2006Pierwsi Polacy popłyną superluksusowym wycieczkowcem "Freedom of the Seas" już w lipcu67
  • Bolszewizm salonowy14 maj 2006Dla Slavoja Żiżka - idola polskich lewaków - najważniejsza jest rewolucja, czyli destrukcja cywilizacji Zachodu70
  • Dzień zniewolenia14 maj 2006Chwałę Stalina i Armii Czerwonej nadal głoszą w Polsce kłamliwe tablice na wielu pomnikach72
  • Know-how14 maj 2006Drzemka w pigułce Melatonina poprawia sen, ale tylko wtedy, kiedy jest zażywana w ciągu dnia - twierdzą lekarze z Brigham and Women's Hospital i Harvard Medical University. Przebadali oni wpływ popularnej pigułki nasennej na organizm...75
  • Terapia plastyczna14 maj 2006Gdzie poprawić swoje ciało - przewodnik po najlepszych klinikach chirurgii plastycznej76
  • Bez granic14 maj 2006Hossa dyktatorów Fidel Castro płynie na fali globalnej hossy. Amerykański magazyn "Forbes" podwyższył wycenę jego fortuny z 550 mln USD do 900 mln USD. Główne aktywa stanowią państwowe firmy kubańskie kontrolowane...85
  • Energetyczna zimna wojna14 maj 2006Umowa Putin-Schreder brzmi bardziej agresywnie niż pakt Ribbentrop-Mołotow86
  • Bush dla mułłów14 maj 2006Atak na Iran byłby aktem politycznego szaleństwa90
  • Nowy Taliban14 maj 2006Najbardziej fanatyczni zwolennicy dżihadu znów rządzą pograniczem afgańsko-pakistańskim92
  • Dobrobyt na diecie14 maj 2006Przeciętny Szwed uczy się do 30. roku życia, a na emeryturę odchodzi w wieku 62 lat94
  • Kosmonauta Łukaszenka14 maj 2006Białoruś chce z Antarktydy wystartować w kosmos96
  • Menu14 maj 2006KRÓTKO PO WOLSKU Kod Leonarda Wiadomo, że geniusze najczęściej mieli kota. Leonardo da Vinci dodatkowo ma jeszcze "Kod". I ten kod - jak piąty koń Apokalipsy - zdąża ku ekranom świata. Twarz ma podwójną - Forresta...100
  • Recenzje14 maj 2006102
  • Powrót z niebytu14 maj 2006Grunge kojarzy się bardziej z nową wersją buntu romantycznego dla najmłodszych i flanelowymi koszulami amerykańskich drwali niż z poważną muzyką gitarową. Szum medialny wokół gatunku ucichł po śmierci lidera Nirvany, specjalisty od...102
  • Plebania po duńsku14 maj 2006Mała duńska kinematografia co rusz zaskakuje nas skromnymi filmami, które potrafią mówić o rzeczach ważnych. "Jabłka Adama" nie są wyjątkiem. Spory kawałek tego obrazu mógłby wyjść spod ręki Ingmara Bergmana, gdyby mistrz...102
  • Laurki z archiwum14 maj 2006Archiwum przystępne i swojskie. Poetka Julia Hartwig znała wszystkich najważniejszych w kulturze polskiej ostatniego półwiecza. Teraz wspomnienia z tych znajomości notuje w zbiorku wywiadów i gawęd. O Witoldzie Lutosławskim, którego...102
  • Hoże miasteczka14 maj 2006Kto lubi opasłe obyczajowe sagi Johna Irvinga, sięgnie z pewnością po "Miasteczka" Johna Updike'a. Tylko po co, skoro po przeczytaniu książki w głowie pozostają jedynie skrawki losów informatyka, który sypiał z każdą...102
  • Kawior dla buntownika14 maj 2006Kontestowanie to lukratywny zawód104
  • Pies, który mówi14 maj 2006Czteronożne gwiazdy podbijają Hollywood108
  • Detonator w sprayu14 maj 2006Malując graffiti, autor uruchamia proces, nad którym nie panuje110
  • Pazurem - Gablociarze14 maj 2006Kultura narodowa to piorunująca mieszanka geniuszu i prostactwa przyprawiona paranoją112
  • Ueorgan Ludu14 maj 2006TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 8 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Orły Kaczyńkiego Co prawda z Litwą przegraliśmy, ale dużym pocieszeniem jest to, iż na niwie polityki...113
  • Skibą w mur - Z pamiętnika Chucka Norrisa14 maj 2006Powszechnie uważa się, że zapiski Norrisa mogą mieć niebagatelny wpływ na obronność naszego kraju114