Energetyczna zimna wojna

Energetyczna zimna wojna

Dodano:   /  Zmieniono: 
Umowa Putin-Schreder brzmi bardziej agresywnie niż pakt Ribbentrop-Mołotow
Umowa Putin-Schreder brzmi bardziej agresywnie niż pakt Ribbentrop-Mołotow

Jerzy Marek Nowakowski z Wilna

Jeśli Ukraina stanie się krajem naprawdę niepodległym, oznacza to koniec historii Rosji". Kiedy lider rosyjskich demokratów Jurij Afanasjew tymi słowami skontrował wypowiedziane przeze mnie zdanie o potrzebie wejścia Ukrainy do NATO, osłupiałem. Bo - po pierwsze - oznacza to, iż najbardziej nawet prozachodni Rosjanie nie uważają Kijowa za stolicę niepodległego państwa, a po drugie, że nawet dla nich dzieje Rosji to w istocie historia rosyjskiego imperium.

Po rozmowie z prof. Afanasjewem przyznałem mu rację. Współczesna Rosja to dziedzic imperium. Rząd poprzedników Władimira Putina zaczyna się na Iwanie Groźnym, by przez Piotra I, Katarzynę II i Mikołaja I zakończyć się na Stalinie. Rosyjskość definiowana jest przez ekspansję. Bo imperium, które się nie rozszerza, upada. I gdy Rosjanie wściekli, że w Wilnie w ubiegłym tygodniu rozmawiano o tym, jak pomóc Rosji, mówili, że Rosja nie potrzebuje pomocy, a politycy z Moskwy spotkanie zbojkotowali, sensacją dnia stało się wystąpienie wiceprezydenta USA Dicka Cheneya. "Nie ma żadnego uzasadnienia, by surowce, takie jak gaz czy ropa naftowa, były używane jako narzędzia nacisku czy wręcz szantażu, by manipulowano transportem tych surowców albo próbowano zmonopolizować ich dostawy" - mówił Cheney. Dodał, że Rosja powinna się zbliżyć do Zachodu i że zyska, gdy u jej granic będą "silne i stabilne demokracje". To drugie zdanie Rosjanie zrozumieli jako zapowiedź wsparcia Ukrainy. Komentarz dziennika "Kommiersant" po konferencji w Wilnie zatytułowano "Wróg u bram", a wystąpienie Cheneya porównano do mowy Churchilla w Fulton w 1946 r., uznawanej przez historyków za początek zimnej wojny.


Dzieci Rapallo
Wiceprezydent USA zdetronizował w roli wroga numer jeden polskiego ministra obrony. Wypowiedź Radosława Sikorskiego, który podczas Forum Brukselskiego na sesji o polityce energetycznej skrytykował Niemcy za prowadzenie egoistycznej polityki i nierespektowanie zasady solidarności europejskiej, została uznana za "zimnowojenną". Budowę rurociągu rosyjsko-niemieckiego z pominięciem Polski (mimo zapewnień kanclerz Niemiec, że Berlin nie będzie podawać ręki Moskwie za plecami Warszawy) Sikorski porównał do paktu Ribbentrop-Mołotow.
W Brukseli tylko ta wypowiedź, a nie polskie propozycje w sprawie polityki energetycznej, zrobiła karierę medialną. Najwięcej emocji wzbudziła jednak w Warszawie, Berlinie i Moskwie, a nie w Brukseli. Choć i tu nie zabrakło komentarzy. Rzecznik przewodniczącego Komisji Europejskiej Johannes Laitenberger uznał to porównanie za przesadzone. Komisarz ds. energii Andris Piebalgs mówi o lekkiej przesadzie. - Rozumiem stanowisko Polski i argumenty ministra Sikorskiego przemawiają do mnie, cała jego wypowiedź była dla nas interesująca. To porównanie uważam jednak za nieadekwatne i zbyt ostre - mówi "Wprost" Piebalgs. Słów Sikorskiego bronią Polacy i Litwini. Jacek Saryusz-Wolski, wiceprzewodniczący europarlamentu, uważa krytykowanie Sikorskiego w Warszawie za przejaw polskich kompleksów. - Nie powinniśmy się wstydzić i bać mówienia niepopularnej prawdy. Sikorski nie jest pierwszym polskim politykiem, który użył tego porównania - twierdzi Saryusz-Wolski. Popiera go były litewski prezydent Vytautas Landsbergis. - Jak inaczej można nazwać umowę niemiecko-rosyjską, która nie była konsultowana z krajami UE, zwłaszcza z krajami sąsiedzkimi? - mówi Landsbergis. Porównanie z paktem Ribbentrop-Mołotow aż ciśnie się na usta. Takie umowy miały długą tradycję od rozbiorów Polski przez traktat w Rapallo z 1922 r. Cel się nie zmieniał: ustanowienie dominacji tandemu Berlin - Moskwa w Europie.
W krajach bałtyckich wypowiedź polskiego ministra była jednym z najważniejszych tematów politycznych. Sikorskiego poparł minister obrony Litwy. Ostrożniejsi są Łotysze. Ich premier Aigars Kalvitis spotkał się z Angelą Merkel i był z tej wizyty zadowolony. Podczas rozmów z Polakami 2 maja nie wykluczył, że Łotwa zgodzi się na budowę odnogi Gazociągu Północnego. Oznaczałoby to złamanie wspólnego frontu państw bezpośrednio zagrożonych przez Rosję. Nie przypadkiem o ropie i gazie mówią ministrowie obrony. Chodzi bowiem o bezpieczeństwo. Rosja Piotra I wysyłała na zachód wojska, dokonywała rozbiorów i podbojów. Stalin używał partii komunistycznych jako agentury rosyjsko-sowieckiego imperializmu, a Putin z takim samym zamysłem powiększania strefy wpływów używa ostatnich argumentów, którymi dysponuje: ropy i gazu.

Imperializm przymusu
Celem polityki rosyjskiej jest odbudowa imperium. Nie dlatego, że Rosjanie tęsknią do statusu supermocarstwa z lat 70. i 80., a przynajmniej nie przede wszystkim dlatego. Główny powód to stwierdzenie faktu, że państwo rosyjskie działa w miarę sprawnie tylko jako motor zewnętrznej ekspansji. Putin dochodził do władzy jako człowiek, który zapobiegnie rozpadowi Federacji Rosyjskiej. I zapobiegł, tocząc wojnę w Czeczenii i ograniczając wolności obywatelskie. To jednak za mało - by imperium przestało się rozpadać, musi się zająć ekspansją. Gdy imperia - od rzymskiego po brytyjskie - zatrzymywały ekspansję i chciały ustabilizować stan posiadania, upadały. Ta reguła dotyczy wszystkich imperiów dawnego typu. I na tym polega słabość Rosji. W odróżnieniu od supermocarstwa amerykańskiego, które Charles Krauthammer na łamach "Wprost" zdefiniował jako mocarstwo handlowe, Rosja jest mocarstwem terytorialnym. Dlatego używając wszelkich środków, od zakręcania kurka z ropą i gazem po zamykanie granic przed gruzińskim winem i wodą Borżomi, stara się odbudować strefy wpływów.
Radosław Sikorski ma rację. Co więcej, porównanie rosyjsko--niemieckiego paktu gazowego z paktem Ribbentrop-Mołotow wypadnie niekorzystnie raczej dla pary Putin-Schröder. Umowa gazowa jest bowiem bardziej agresywna od paktu z 1939 r. (będącego formalnie paktem o nieagresji). Poza tym cele obu dokumentów są takie same - podzielić się wpływami na obszarze między Rosją a Niemcami. Naciski wywierane przez niemiecką kanclerz na państwa bałtyckie i Polskę współgrają z groźbami Rosji. Wreszcie nie wydaje się sensowne, aby z Moskwą o jej gazowo--naftowych pogróżkach rozmawiał ktokolwiek poza Ameryką. Tylko USA mają instrumenty mogące nakłonić Rosjan, by nie wywoływali nowej zimnej wojny. My powinniśmy po prostu robić to, co do nas należy, a więc oczekiwać od kraju sojuszniczego, jakim są Niemcy, zachowań godnych sojusznika i przeciwstawiać się tworzeniu rosyjsko--niemieckiego kondominium. Nasi partnerzy w krajach bałtyckich stoją na słabszej od Polski pozycji, wobec tego wsparcie Bałtów powinno się stać polskim politycznym priorytetem. A przede wszystkim czym prędzej w wymiarze narodowym i regionalnym powinniśmy tworzyć instrumenty pozwalające na energetyczne uniezależnienie się od Rosji. Amerykański analityk Joshua Muravchik w rozmowie z "Wprost" ostrzegał: "Mimo pewnej zmiany stanowiska Białego Domu w stosunku do Rosji i obaw o wykorzystywanie przez nią rezerw gazu i ropy naftowej jako narzędzia geopolityki USA prawdopodobnie wezmą udział w szczycie G-8. Próby wywarcia presji na Rosję w trakcie szczytu będą jednak znikome i możemy liczyć raczej na to, że Putin będzie prowadził nadal tę samą politykę, bez względu na jej konsekwencje dla bezpieczeństwa regionu".
Faktycznie to Polska pierwsza wystąpiła z pomysłem budowy wspólnej polityki energetycznej. Dobre chęci nie szły jednak w parze z konsekwencją. Jak mówi jeden z urzędników Komisji Europejskiej, Warszawa popełniła błąd taktyczny: - Polski rząd oficjalnie zaprezentował swój projekt tuż przed szczytem wiosennym i uczynił to na szczeblu ministerialnym. Wtedy było już za późno na znaczące zmiany w "Zielonej księdze" UE. Warszawa powinna była przekazać swoje propozycje na szczeblu urzędniczym choć kilka tygodni wcześniej. Byłoby to mniej spektakularne, ale skuteczniejsze. Polska byłaby wtedy jednym z głównych autorów księgi. Mimo to Andris Piebalgs docenia rolę Polski, podkreślając wagę idei solidarności energetycznej: - Ten zapis znalazł się w księdze dzięki Polsce. Zdaniem niektórych obserwatorów, Polska popełniła kolejny błąd, ogłaszając jednocześnie "energetyczne NATO". - Politycy UE w Brukseli są uczuleni na NATO, od lat trwa rywalizacja między tymi organizacjami. Niektóre państwa UE, głównie Francja, nie zgodzą się na "energetyczne NATO". Polska propozycja została więc, zwłaszcza w Paryżu, uznana za prowokację - mówi doradca José Manuela Barroso.
Od przemówienia Churchilla w Fulton minęło 60 lat. W tym czasie ZSRR zdołał osiągnąć apogeum potęgi, a następnie upaść. Rosja w odróżnieniu od ZSRR nie prowadzi imperialnej polityki światowej, lecz euroazjatycką. Ale wystąpienia Cheneya i Sikorskiego brzmią podobnie jak przemówienie Churchilla: powstrzymać agresywną politykę, nim będzie za późno. Putin staje wobec prostego wyboru: albo będzie członkiem G-8, akceptując wspólne wartości, albo niczym jego poprzednicy zabierze się do demontowania ładu światowego w imię imperialnych celów. Karty są już odkryte.

Współpraca: Dominika Ćosić (Bruksela)
Marta Fita-Czuchnowska (Waszyngton)
Monika Michaliszyn (Ryga)
Więcej możesz przeczytać w 19/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2006 (1222)

  • Na stronie - "Wprost" na wprost 14 maj 2006 Nigdy nie pytaj fryzjera, czy już czas, abyś sobie podciął włosy 3
  • Skaner 14 maj 2006 SKANER POLSKA RZĄD Marcinkiewicz na giełdzie Czy w biznes zarządzany przez Marcinkiewicza, Giertycha i Leppera warto włożyś własne pieniądze? Choś to inwestycja dużego ryzyka, nie należy wpadaś w panikę. Ale i nie można liczyś na... 8
  • Dossier 14 maj 2006 ANDRZEJ LEPPER wicepremier, przewodniczący Samoobrony "Ja tak się zastanawiam, czy ja sam wiem, kim ja jestem" Polskie Radio Program III PRZEMYSŁAW GOSIEWSKI przewodniczący klubu parlamentarnego PiS "Proszę się dowiedzieć, o... 9
  • Sawka czatuje 14 maj 2006 © H. Sawka 10
  • Poczta 14 maj 2006 CNOCIE WOJSKOWEJ Zargumentacją Tomasza Nałęcza ("Cnocie wojskowej", nr 17) nie sposób się nie zgodzić. Niewątpliwie polskiemu żołnierzowi, który - pełniąc służbę w zagranicznej misji pokojowej czy... 14
  • Playback 14 maj 2006 Wiceprzewodniczący Andrzej Lepper i Roman Giertych oraz premier Kazimierz Marcinkiewicz © K. PACULA 14
  • Ryba po polsku - Świadectwo dojrzałości buraków 14 maj 2006 Nie matura, lecz chęć dzika zrobi z ciebie polityka 15
  • Okiem barbarzyńcy - Muzeum podejrzanej historii 14 maj 2006 Dla postępowego środowiska do zaakceptowania byłoby wyłącznie muzeum narodowego wstydu 16
  • Z życia koalicji 14 maj 2006 DO NASZEJ RUBRYKI POSTANOWIŁA się przeprowadzić cała polska rodzina Giertychów, razem z kopulantami z Odzieży Wszechpolskiej. Tłoczno tu u nas, więc w tym tygodniu posiedźcie sobie w poczekalni, chłopaki. DZIWNĄ MIĘTĘ POCZUŁ... 18
  • Z życia opozycji 14 maj 2006 W WYNIKU REDAKCYJNEGO HOKUS-POKUS z poprzedniego odcinka opozycji wypadła notka o ROAD-owskich i tatarskich korzeniach Łukasza Abgarowicza. W efekcie żarciki o Tatarach i łucznikach mogły się wydać cokolwiek absurdalne. Mamy jednak... 19
  • Nałęcz - Pomnik dla Dmowskiego 14 maj 2006 To, że w 1918 r. Polacy znaleźli się w gronie zwycięzców, zawdzięczamy Romanowi Dmowskiemu 20
  • Fotoplastykon 14 maj 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Prześwietlenie dziennikarzy 14 maj 2006 Polscy dziennikarze są mniej lewicowi od zachodnich, większość popiera podatek liniowy, chce sprywatyzowania służby zdrowia i ograniczenia państwa opiekuńczego 22
  • Liberałowie czwartej władzy 14 maj 2006 Dziennikarze mają sympatie i poglądy, które nie mogą się podobać obecnym elitom władzy 34
  • Radio Wolna Maryja 14 maj 2006 Można się nie zgadzać z ojcem Rydzykiem, ale trzeba walczyć o jego prawo do istnienia i wypowiadania się 36
  • Dwie pamięci 14 maj 2006 Granica Polski i Ukrainy nie może być nową żelazną kurtyną 38
  • Pawłokoma pojednania 14 maj 2006 W UPA nie walczyli jedynie bandyci i zbrodniarze, a AK nie tworzyli tylko nieskalani rycerze 40
  • Giełda 14 maj 2006 Hossa Świat Wal-Bank? Wal-Mart, największa na świecie sieć hipermarketów, chce rozpocząć działalność bankową. Jeśli koncern uzyska odpowiednią licencję, będzie zarządzał kartami kredytowymi, debetowymi oraz transakcjami... 42
  • Euro 2012 14 maj 2006 Większość obywateli Francji, Niemiec, Włoch, Grecji, Holandii i Portugalii chce powrotu do narodowych walut 44
  • Waluta biurokratów 14 maj 2006 Rozmowa z Garym S. Beckerem, laureatem Nagrody Nobla w ekonomii 48
  • Marcinkiewicz na minach 14 maj 2006 Dziura budżetowa Zyty Gilowskiej będzie półtora raza większa od dziury Jarosława Bauca 50
  • Pokerzysta z Wall Street 14 maj 2006 Jak w miesiąc zarobić miliard dolarów 54
  • Polityk w banku 14 maj 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli czy dbać o oszczędności i portfele obywateli, czy też spełniać życzenia polityków 58
  • 2 x 2 = 4 - Przywileje i nierówność 14 maj 2006 Rząd czerpie pełną garścią z odziedziczonego wzrostu gospodarki 59
  • Supersam 14 maj 2006 62
  • Wakacje bez zgrzytów 14 maj 2006 Koniec z czyszczeniem aparatu fotograficznego z piasku po każdym dniu urlopu nad morzem. Firma Pentax wprowadza właśnie na polski rynek aparat Optio T10 sterowany trzycalowym dotykowym wyświetlaczem bez guzików i przycisków, pod które... 62
  • Nawadnianie algami 14 maj 2006 13 proc. wody w zewnętrznej warstwie naskórka - tyle trzeba, by skóra była dobrze nawilżona, a przez to wolniej się starzała. Tymczasem u osób w starszym wieku wilgotność spada nawet do 7 proc. Naukowcy z laboratorium marki Lierac... 62
  • Piwo dla elit 14 maj 2006 Peroni - cenione na świecie włoskie piwo - trafi do sklepów w Polsce. Aby podkreślić elegancję trunku, który zwyczajowo nie kojarzy się z elitarnością, producent piwa otworzył tzw. non shop boutique, czyli rodzaj witryny sklepowej w... 62
  • Muzyka na telefon 14 maj 2006  Przyszłość odtwarzaczy mp3, mimo że na rynku pojawiły się one masowo zaledwie kilka lat temu, jest zagrożona. Ich funkcje przejmują teraz telefony komórkowe. Nawet do tysiąca piosenek może przechowywać w swojej pamięci nowy... 62
  • Z archiwum K 14 maj 2006 W podziemiach zamku w Książu mogą się znajdować bezcenne dokumenty Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy 64
  • Pływający kurort 14 maj 2006 Pierwsi Polacy popłyną superluksusowym wycieczkowcem "Freedom of the Seas" już w lipcu 67
  • Bolszewizm salonowy 14 maj 2006 Dla Slavoja Żiżka - idola polskich lewaków - najważniejsza jest rewolucja, czyli destrukcja cywilizacji Zachodu 70
  • Dzień zniewolenia 14 maj 2006 Chwałę Stalina i Armii Czerwonej nadal głoszą w Polsce kłamliwe tablice na wielu pomnikach 72
  • Know-how 14 maj 2006 Drzemka w pigułce Melatonina poprawia sen, ale tylko wtedy, kiedy jest zażywana w ciągu dnia - twierdzą lekarze z Brigham and Women's Hospital i Harvard Medical University. Przebadali oni wpływ popularnej pigułki nasennej na organizm... 75
  • Terapia plastyczna 14 maj 2006 Gdzie poprawić swoje ciało - przewodnik po najlepszych klinikach chirurgii plastycznej 76
  • Bez granic 14 maj 2006 Hossa dyktatorów Fidel Castro płynie na fali globalnej hossy. Amerykański magazyn "Forbes" podwyższył wycenę jego fortuny z 550 mln USD do 900 mln USD. Główne aktywa stanowią państwowe firmy kubańskie kontrolowane... 85
  • Energetyczna zimna wojna 14 maj 2006 Umowa Putin-Schreder brzmi bardziej agresywnie niż pakt Ribbentrop-Mołotow 86
  • Bush dla mułłów 14 maj 2006 Atak na Iran byłby aktem politycznego szaleństwa 90
  • Nowy Taliban 14 maj 2006 Najbardziej fanatyczni zwolennicy dżihadu znów rządzą pograniczem afgańsko-pakistańskim 92
  • Dobrobyt na diecie 14 maj 2006 Przeciętny Szwed uczy się do 30. roku życia, a na emeryturę odchodzi w wieku 62 lat 94
  • Kosmonauta Łukaszenka 14 maj 2006 Białoruś chce z Antarktydy wystartować w kosmos 96
  • Menu 14 maj 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Kod Leonarda Wiadomo, że geniusze najczęściej mieli kota. Leonardo da Vinci dodatkowo ma jeszcze "Kod". I ten kod - jak piąty koń Apokalipsy - zdąża ku ekranom świata. Twarz ma podwójną - Forresta... 100
  • Recenzje 14 maj 2006 102
  • Powrót z niebytu 14 maj 2006 Grunge kojarzy się bardziej z nową wersją buntu romantycznego dla najmłodszych i flanelowymi koszulami amerykańskich drwali niż z poważną muzyką gitarową. Szum medialny wokół gatunku ucichł po śmierci lidera Nirvany, specjalisty od... 102
  • Plebania po duńsku 14 maj 2006 Mała duńska kinematografia co rusz zaskakuje nas skromnymi filmami, które potrafią mówić o rzeczach ważnych. "Jabłka Adama" nie są wyjątkiem. Spory kawałek tego obrazu mógłby wyjść spod ręki Ingmara Bergmana, gdyby mistrz... 102
  • Laurki z archiwum 14 maj 2006 Archiwum przystępne i swojskie. Poetka Julia Hartwig znała wszystkich najważniejszych w kulturze polskiej ostatniego półwiecza. Teraz wspomnienia z tych znajomości notuje w zbiorku wywiadów i gawęd. O Witoldzie Lutosławskim, którego... 102
  • Hoże miasteczka 14 maj 2006 Kto lubi opasłe obyczajowe sagi Johna Irvinga, sięgnie z pewnością po "Miasteczka" Johna Updike'a. Tylko po co, skoro po przeczytaniu książki w głowie pozostają jedynie skrawki losów informatyka, który sypiał z każdą... 102
  • Kawior dla buntownika 14 maj 2006 Kontestowanie to lukratywny zawód 104
  • Pies, który mówi 14 maj 2006 Czteronożne gwiazdy podbijają Hollywood 108
  • Detonator w sprayu 14 maj 2006 Malując graffiti, autor uruchamia proces, nad którym nie panuje 110
  • Pazurem - Gablociarze 14 maj 2006 Kultura narodowa to piorunująca mieszanka geniuszu i prostactwa przyprawiona paranoją 112
  • Ueorgan Ludu 14 maj 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 8 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Orły Kaczyńkiego Co prawda z Litwą przegraliśmy, ale dużym pocieszeniem jest to, iż na niwie polityki... 113
  • Skibą w mur - Z pamiętnika Chucka Norrisa 14 maj 2006 Powszechnie uważa się, że zapiski Norrisa mogą mieć niebagatelny wpływ na obronność naszego kraju 114