Detonator w sprayu

Detonator w sprayu

Dodano: 
Malując graffiti, autor uruchamia proces, nad którym nie panuje
W lipcu - jak co roku od ponad dekady - publiczność zobaczy w Warszawie festiwal Sztuka Ulicy. Na staromiejskim rynku, na Polu Mokotowskim i w kilku innych punktach stolicy wystąpią zespoły teatralne, zagrają kapele, plastycy będą montowali instalacje. Impreza jest w pełni legalna - mimo że "sztukę ulicy" opisuje się zwykle jako przejaw buntu, zamach na porządek w mieście.
O jej przedstawicielach jedni mówią z zachwytem, że to "partyzanci". Inni, jak mieszkaniec Londynu Mark Bowen, twierdzą, że to wandale. Bowen, któremu ktoś wymalował samochód sprayem, chciałby dorwać takiego artystę i "pięścią napisać małą recenzję z takiego performance'u, najchętniej na twarzy owego graficiarza".

Liczy się bunt
Cała "sztuka ulicy" oparta jest na dwuznacznościach, na sprzecznościach wewnętrznych. Wielu jej twórców szczyci się tym, że ma za sobą utarczki z policją, czasem pobyty w areszcie, wyroki skazujące - za niszczenie cudzej własności. Najczęściej występują pod pseudonimami - nawet gdy biorą już udział w oficjalnych wystawach i sprzedają swe dzieła w galeriach sztuki.
Nowojorski tygodnik "The Morning News" zorganizował dyskusję redakcyjną z udziałem zaproszonych gości. Temat: "Street Art" - sztuka ulicy. Dan Witz malował po murach już w latach 70. Inny uczestnik rozmowy - Michel de Feo - prowadzi pracownię artystyczną na jednej z wyższych uczelni. Z tego żyje, "sztuka ulicy" dochodów, jak dotąd, mu nie przynosi. O osobie występującej pod pseudonimem Swoon wiemy tylko, że jest kobietą. Mówi się o niej jak o bohaterce, gdyż w Iraku umieszczała na ścianach rysunki z motywami antyamerykańskimi, a w Palestynie potępiała Żydów za odbieranie wolności Arabom.
Redakcja "The Morning News" powstawanie "sztuki ulicy" opisuje tak: "Nocą i dniem niewidzialne ręce zgłaszają swe prawa do ścian Nowego Jorku. Pracują szybko i znikają, zanim ktokolwiek je spostrzeże. To, co pozostawiają, jest sztuką lub przynajmniej przesłaniem. Rysunki, odbitki z szablonu, naklejki i inne formy przekazu czekają na odkrycie przez przypadkowego przechodnia. W odróżnieniu od tego, co zdobi przestrzeń publiczną, te obrazy nie zachwalają najmodniejszego fasonu butów ani najnowszej marki piwa. Sztuka ulicy jest formą oporu przeciw reklamie, przełamuje monopol korporacji".

Wrogowie mieszczuchów
Sztuka ta pojawia się na ulicy nieproszona - m.in. w postaci napisów i rysunków na ścianach domów, autobusów, na filarach mostów, wagonach metra, samochodach. Także na znakach drogowych.
O tym, że mazanie po znakach drogowych jest niebezpieczne dla ulicznego ruchu, nie trzeba nikogo przekonywać. Pokreślone rysunkami znaki zakazu, nakazu i kierunku jazdy oglądać można było niedawno w Muzeum Plakatu w Wilanowie na wystawie "sztuki ulicy". Organizatorzy nie zauważyli, że jako osiągnięcie artystyczne przedstawiają zachowania stanowiące zagrożenie bezpieczeństwa. W katalogu wspomnianej wystawy jej twórców nazywa się "ulicznymi partyzantami". Ich chwalebna walka polega na "zostawianiu śladów własnej ekspresji".
Są to w istocie pochwały ataku na miasto. Zgodnie z rewolucyjną retoryką przedstawia się ów atak jako uprawniony, skierowany przeciw przemocy bogatych a bezdusznych korporacji, przeciw kłamliwej reklamie. Owe "ślady ekspresji" przedstawia się zwykle jako coś, co powstaje na "szarych ścianach", co upiększa je, ubarwia, czyni miasto przyjaznym dla przechodnia.
Nieprawda! Graffiti, tagi i vlepki w niewielkim tylko stopniu zagrażają bill-boardom potężnych firm, umieszczonym zazwyczaj wysoko. Natomiast z łatwością, w poczuciu bezkarności wkraczają autorzy "sztuki ulicy" ze swymi potrzebami ekspresji na ściany domów, na klatki schodowe, do wnętrz tramwajów i autobusów, którymi zwykli ludzie jeżdżą do pracy, na zakupy. Dzielnice pozbawione specjalnej ochrony zamieniają się stopniowo w pstrokate śmietniska, klatki schodowe w blokach wyglądają jak zarzygane.
Pewna grupa niemieckich lewaków od lat głosi pozbawioną podstaw historycznych tezę, że kiedyś mury zewnętrzne w mieście nie należały do nikogo i dopiero kapitaliści je sobie zawłaszczyli. Zadaniem dla wolnych artystów jest więc odzyskać mury, by każdy mógł umieszczać na nich, co mu wyobraźnia podpowie. Entuzjaści "sztuki ulicy" mówią o wielkiej satysfakcji, jaką uprawiającym ją daje poczucie, że oni również mogą kształtować wspólne otoczenie.

Che Guevara do lamusa
"Sztuka ulicy" nie jest działalnością, którą można by całkiem zlekceważyć. Takie bezdomne wizje mają w sobie często wiele siły i uroku. Rację mają ci, którzy podkreślają przemiany, jakie w "sztuce ulicy" zachodzą. Coraz rzadziej można zobaczyć na murach rewolucyjne banały, Che Guevarę w berecie itp. Mniej tu niż kiedyś agresji, więcej życzliwości wobec przechodnia. Widać to głównie na ulicach wirtualnych w Internecie.
Oto artysta ma koncepcję dzieła i znajduje miejsce na murze, gdzie może ją zrealizować. Czyni to, po czym fotografuje dzieło i wysyła zdjęcie e-mailem na adres jednego z portali poświęconych temu zjawisku - na adres strony Wooster Collective. Tam fani z wielu krajów oglądają dzieło, porównują z innymi, krytykują bądź podziwiają.
Tymczasem dzieło na ulicy rzeczywistej, nie wirtualnej, szybko przestaje istnieć. Obrasta napisami, komentarzami. Wkrótce niknie pod masą bazgrołów, których autorzy też zapragnęli się wypowiedzieć, popisać. Artysta marzyciel uruchomił proces, nad którym nie panuje. Poczucie wspólnej przestrzeni w mieście jest tak kruche, dla wielu tak trudne do pojęcia, że każde jej naruszenie może wywołać katastrofę, której ślady usuwa się z trudem.
Więcej możesz przeczytać w 19/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2006 (1222)

  • Na stronie - "Wprost" na wprost 14 maj 2006 Nigdy nie pytaj fryzjera, czy już czas, abyś sobie podciął włosy 3
  • Skaner 14 maj 2006 SKANER POLSKA RZĄD Marcinkiewicz na giełdzie Czy w biznes zarządzany przez Marcinkiewicza, Giertycha i Leppera warto włożyś własne pieniądze? Choś to inwestycja dużego ryzyka, nie należy wpadaś w panikę. Ale i nie można liczyś na... 8
  • Dossier 14 maj 2006 ANDRZEJ LEPPER wicepremier, przewodniczący Samoobrony "Ja tak się zastanawiam, czy ja sam wiem, kim ja jestem" Polskie Radio Program III PRZEMYSŁAW GOSIEWSKI przewodniczący klubu parlamentarnego PiS "Proszę się dowiedzieć, o... 9
  • Sawka czatuje 14 maj 2006 © H. Sawka 10
  • Poczta 14 maj 2006 CNOCIE WOJSKOWEJ Zargumentacją Tomasza Nałęcza ("Cnocie wojskowej", nr 17) nie sposób się nie zgodzić. Niewątpliwie polskiemu żołnierzowi, który - pełniąc służbę w zagranicznej misji pokojowej czy... 14
  • Playback 14 maj 2006 Wiceprzewodniczący Andrzej Lepper i Roman Giertych oraz premier Kazimierz Marcinkiewicz © K. PACULA 14
  • Ryba po polsku - Świadectwo dojrzałości buraków 14 maj 2006 Nie matura, lecz chęć dzika zrobi z ciebie polityka 15
  • Okiem barbarzyńcy - Muzeum podejrzanej historii 14 maj 2006 Dla postępowego środowiska do zaakceptowania byłoby wyłącznie muzeum narodowego wstydu 16
  • Z życia koalicji 14 maj 2006 DO NASZEJ RUBRYKI POSTANOWIŁA się przeprowadzić cała polska rodzina Giertychów, razem z kopulantami z Odzieży Wszechpolskiej. Tłoczno tu u nas, więc w tym tygodniu posiedźcie sobie w poczekalni, chłopaki. DZIWNĄ MIĘTĘ POCZUŁ... 18
  • Z życia opozycji 14 maj 2006 W WYNIKU REDAKCYJNEGO HOKUS-POKUS z poprzedniego odcinka opozycji wypadła notka o ROAD-owskich i tatarskich korzeniach Łukasza Abgarowicza. W efekcie żarciki o Tatarach i łucznikach mogły się wydać cokolwiek absurdalne. Mamy jednak... 19
  • Nałęcz - Pomnik dla Dmowskiego 14 maj 2006 To, że w 1918 r. Polacy znaleźli się w gronie zwycięzców, zawdzięczamy Romanowi Dmowskiemu 20
  • Fotoplastykon 14 maj 2006 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Prześwietlenie dziennikarzy 14 maj 2006 Polscy dziennikarze są mniej lewicowi od zachodnich, większość popiera podatek liniowy, chce sprywatyzowania służby zdrowia i ograniczenia państwa opiekuńczego 22
  • Liberałowie czwartej władzy 14 maj 2006 Dziennikarze mają sympatie i poglądy, które nie mogą się podobać obecnym elitom władzy 34
  • Radio Wolna Maryja 14 maj 2006 Można się nie zgadzać z ojcem Rydzykiem, ale trzeba walczyć o jego prawo do istnienia i wypowiadania się 36
  • Dwie pamięci 14 maj 2006 Granica Polski i Ukrainy nie może być nową żelazną kurtyną 38
  • Pawłokoma pojednania 14 maj 2006 W UPA nie walczyli jedynie bandyci i zbrodniarze, a AK nie tworzyli tylko nieskalani rycerze 40
  • Giełda 14 maj 2006 Hossa Świat Wal-Bank? Wal-Mart, największa na świecie sieć hipermarketów, chce rozpocząć działalność bankową. Jeśli koncern uzyska odpowiednią licencję, będzie zarządzał kartami kredytowymi, debetowymi oraz transakcjami... 42
  • Euro 2012 14 maj 2006 Większość obywateli Francji, Niemiec, Włoch, Grecji, Holandii i Portugalii chce powrotu do narodowych walut 44
  • Waluta biurokratów 14 maj 2006 Rozmowa z Garym S. Beckerem, laureatem Nagrody Nobla w ekonomii 48
  • Marcinkiewicz na minach 14 maj 2006 Dziura budżetowa Zyty Gilowskiej będzie półtora raza większa od dziury Jarosława Bauca 50
  • Pokerzysta z Wall Street 14 maj 2006 Jak w miesiąc zarobić miliard dolarów 54
  • Polityk w banku 14 maj 2006 Kurs ekonomii NBP i "Wprost", czyli czy dbać o oszczędności i portfele obywateli, czy też spełniać życzenia polityków 58
  • 2 x 2 = 4 - Przywileje i nierówność 14 maj 2006 Rząd czerpie pełną garścią z odziedziczonego wzrostu gospodarki 59
  • Supersam 14 maj 2006 62
  • Wakacje bez zgrzytów 14 maj 2006 Koniec z czyszczeniem aparatu fotograficznego z piasku po każdym dniu urlopu nad morzem. Firma Pentax wprowadza właśnie na polski rynek aparat Optio T10 sterowany trzycalowym dotykowym wyświetlaczem bez guzików i przycisków, pod które... 62
  • Nawadnianie algami 14 maj 2006 13 proc. wody w zewnętrznej warstwie naskórka - tyle trzeba, by skóra była dobrze nawilżona, a przez to wolniej się starzała. Tymczasem u osób w starszym wieku wilgotność spada nawet do 7 proc. Naukowcy z laboratorium marki Lierac... 62
  • Piwo dla elit 14 maj 2006 Peroni - cenione na świecie włoskie piwo - trafi do sklepów w Polsce. Aby podkreślić elegancję trunku, który zwyczajowo nie kojarzy się z elitarnością, producent piwa otworzył tzw. non shop boutique, czyli rodzaj witryny sklepowej w... 62
  • Muzyka na telefon 14 maj 2006  Przyszłość odtwarzaczy mp3, mimo że na rynku pojawiły się one masowo zaledwie kilka lat temu, jest zagrożona. Ich funkcje przejmują teraz telefony komórkowe. Nawet do tysiąca piosenek może przechowywać w swojej pamięci nowy... 62
  • Z archiwum K 14 maj 2006 W podziemiach zamku w Książu mogą się znajdować bezcenne dokumenty Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy 64
  • Pływający kurort 14 maj 2006 Pierwsi Polacy popłyną superluksusowym wycieczkowcem "Freedom of the Seas" już w lipcu 67
  • Bolszewizm salonowy 14 maj 2006 Dla Slavoja Żiżka - idola polskich lewaków - najważniejsza jest rewolucja, czyli destrukcja cywilizacji Zachodu 70
  • Dzień zniewolenia 14 maj 2006 Chwałę Stalina i Armii Czerwonej nadal głoszą w Polsce kłamliwe tablice na wielu pomnikach 72
  • Know-how 14 maj 2006 Drzemka w pigułce Melatonina poprawia sen, ale tylko wtedy, kiedy jest zażywana w ciągu dnia - twierdzą lekarze z Brigham and Women's Hospital i Harvard Medical University. Przebadali oni wpływ popularnej pigułki nasennej na organizm... 75
  • Terapia plastyczna 14 maj 2006 Gdzie poprawić swoje ciało - przewodnik po najlepszych klinikach chirurgii plastycznej 76
  • Bez granic 14 maj 2006 Hossa dyktatorów Fidel Castro płynie na fali globalnej hossy. Amerykański magazyn "Forbes" podwyższył wycenę jego fortuny z 550 mln USD do 900 mln USD. Główne aktywa stanowią państwowe firmy kubańskie kontrolowane... 85
  • Energetyczna zimna wojna 14 maj 2006 Umowa Putin-Schreder brzmi bardziej agresywnie niż pakt Ribbentrop-Mołotow 86
  • Bush dla mułłów 14 maj 2006 Atak na Iran byłby aktem politycznego szaleństwa 90
  • Nowy Taliban 14 maj 2006 Najbardziej fanatyczni zwolennicy dżihadu znów rządzą pograniczem afgańsko-pakistańskim 92
  • Dobrobyt na diecie 14 maj 2006 Przeciętny Szwed uczy się do 30. roku życia, a na emeryturę odchodzi w wieku 62 lat 94
  • Kosmonauta Łukaszenka 14 maj 2006 Białoruś chce z Antarktydy wystartować w kosmos 96
  • Menu 14 maj 2006 KRÓTKO PO WOLSKU Kod Leonarda Wiadomo, że geniusze najczęściej mieli kota. Leonardo da Vinci dodatkowo ma jeszcze "Kod". I ten kod - jak piąty koń Apokalipsy - zdąża ku ekranom świata. Twarz ma podwójną - Forresta... 100
  • Recenzje 14 maj 2006 102
  • Powrót z niebytu 14 maj 2006 Grunge kojarzy się bardziej z nową wersją buntu romantycznego dla najmłodszych i flanelowymi koszulami amerykańskich drwali niż z poważną muzyką gitarową. Szum medialny wokół gatunku ucichł po śmierci lidera Nirvany, specjalisty od... 102
  • Plebania po duńsku 14 maj 2006 Mała duńska kinematografia co rusz zaskakuje nas skromnymi filmami, które potrafią mówić o rzeczach ważnych. "Jabłka Adama" nie są wyjątkiem. Spory kawałek tego obrazu mógłby wyjść spod ręki Ingmara Bergmana, gdyby mistrz... 102
  • Laurki z archiwum 14 maj 2006 Archiwum przystępne i swojskie. Poetka Julia Hartwig znała wszystkich najważniejszych w kulturze polskiej ostatniego półwiecza. Teraz wspomnienia z tych znajomości notuje w zbiorku wywiadów i gawęd. O Witoldzie Lutosławskim, którego... 102
  • Hoże miasteczka 14 maj 2006 Kto lubi opasłe obyczajowe sagi Johna Irvinga, sięgnie z pewnością po "Miasteczka" Johna Updike'a. Tylko po co, skoro po przeczytaniu książki w głowie pozostają jedynie skrawki losów informatyka, który sypiał z każdą... 102
  • Kawior dla buntownika 14 maj 2006 Kontestowanie to lukratywny zawód 104
  • Pies, który mówi 14 maj 2006 Czteronożne gwiazdy podbijają Hollywood 108
  • Detonator w sprayu 14 maj 2006 Malując graffiti, autor uruchamia proces, nad którym nie panuje 110
  • Pazurem - Gablociarze 14 maj 2006 Kultura narodowa to piorunująca mieszanka geniuszu i prostactwa przyprawiona paranoją 112
  • Ueorgan Ludu 14 maj 2006 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (184) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 8 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Orły Kaczyńkiego Co prawda z Litwą przegraliśmy, ale dużym pocieszeniem jest to, iż na niwie polityki... 113
  • Skibą w mur - Z pamiętnika Chucka Norrisa 14 maj 2006 Powszechnie uważa się, że zapiski Norrisa mogą mieć niebagatelny wpływ na obronność naszego kraju 114