W obcym ciele

W obcym ciele

Zapowiedź przeszczepu ludzkiej głowy szokuje, ale dla naukowców nie istnieją bariery, których nie będą chcieli przekroczyć.

Walerij Spiridonow, rosyjski informatyk, jest pierwszą osobą na świecie, która zdecydowała się na przeszczep głowy do innego ciała. Rosjanin porusza się na wózku inwalidzkim, dlatego marzy o tym, żeby dzięki operacji uniezależnić się od pomocy innych. Cierpi na genetyczną chorobę Werdniga-Hoffmana, czyli rdzeniowy zanik mięśni, który powoduje problemy z oddychaniem i poruszaniem się, a w najcięższych przypadkach prowadzi nawet do śmierci. Świat usłyszał o Spiridonowie już w ub.r., w trakcie konferencji amerykańskich neurochirurgów w Annapolis w stanie Maryland. Rosjanin zapewniał wtedy, że nie zwariował i zdecyduje się na przeszczep mózgu, jeśli tylko będzie on możliwy. Czy jednak zdaje sobie sprawę z ryzyka, które wiąże się z przeszczepem głowy? Czy myślał o tym, jak zareaguje, kiedy jego głowa zostanie dołączona do zupełnie obcego ciała? W historii transplantacji zdarzały się już przypadki, kiedy pacjent domagał się od lekarzy odjęcia przeszczepionej części cudzego ciała, bo nie potrafił się do niej przyzwyczaić. Spiridonow nie może mieć też żadnej pewności, że jego nowe ciało będzie po operacji sprawne. Włoski neurochirurg, prof. Sergio Canavero, który zapowiedział kilka dni temu, że już pod koniec przyszłego roku przeszczepi głowę Spiridonowa, przyznaje wprawdzie, że jego pacjent ma 90 proc. szans na przeżycie operacji, ale milczy na temat szans Rosjanina na normalne funkcjonowanie.

Czyste cięcie

Profesor Włodzimierz Jarmundowicz, szef kliniki neurochirurgii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, uważa, że „z etycznego punktu widzenia podejmowanie takich operacji u ludzi nie powinno nigdy wchodzić w rachubę”, jednak przyznaje równocześnie, że „rozwój chirurgii sprawia, iż pojawiają się techniczne możliwości wykonania takiej operacji”. Jak może wyglądać operacja Spiridonowa? Ciała dawcy i biorcy zostaną schłodzone do 15-17 st. C, żeby zapobiec obumieraniu komórek, co nie jest niczym nowym, ponieważ obniżanie temperatury ciała pacjenta to standardowa procedura, np. w skomplikowanych operacjach kardiochirurgicznych i neurochirurgicznych

. Kolejnym etapem operacji Spiridonowa będzie częściowe oddzielenie głowy pacjenta od jego własnego ciała, po to, żeby specjalnymi rurkami połączyć naczynia krwionośne odżywiające jego mózg z naczyniami ciała dawcy. Ta czynność również była już wielokrotnie testowana przez chirurgów. Następnie trzeba będzie przeciąć rdzeń kręgowy pacjenta. Cięcie powinno w jak najmniejszym stopniu uszkadzać rdzeń. W następnym kroku rdzeń z głowy Rosjanina zostanie połączony za pomocą specjalnego kleju chirurgicznego, zawierającego glikol polietylenowy, z rdzeniem ciała dawcy. Najwięcej wątpliwości budzi właśnie ten etap zabiegu, bo większość lekarzy wątpi, czy przerwany rdzeń będzie się mógł zregenerować po dołączeniu do nowego ciała. W operacji Spiridonowa nastąpi jeszcze jeden równie trudny etap: połączenie wszystkich naczyń krwionośnych i nerwów głowy biorcy i ciała dawcy. Nigdy wcześniej nikt nie przeprowadzał tego typu zabiegu na taką skalę, tymczasem prof. Canavero zapewnia, że cała operacja zmieści się w jednym dniu. Głowa z nowym ciałem Spiridonowa będzie następnie utrzymywana w śpiączce przez kilka tygodni, żeby połączone części rdzenia mogły się na dobre skleić. Profesor Canavero zapewnia, że jego ostatnie publikacje w czasopiśmie „Surgical Neurology” pokazują, iż jest to możliwe. Tego samego zdania jest współpracujący z Włochem Koreańczyk, dr C-Yoon Kim z Uniwersytetu Konkuk w Seulu, któremu udało się przywrócić czucie w kończynach u psa z uszkodzeniem rdzenia. Miał tego dokonać, wszczepiając w miejsce uszkodzenia glikol polietylenowy, czyli ten sam związek chemiczny, który wchodzi w skład kleju chirurgicznego, mający przyspieszać regenerację zerwanych połączeń nerwowych. Czy u Spiridonowa też dojdzie do zagojenia rdzenia i przywrócenia ciału funkcjonalności? Według lekarzy to mało prawdopodobne. – Obecnie znane są zaledwie pojedyncze przykłady, w których przy udziale komórek macierzystych dochodzi do regeneracji rdzenia – tłumaczy prof. Roman Danielewicz, dyrektor Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”. Podobnego zdania jest prof. Jarmundowicz, według którego „nie ma na obecnym etapie możliwości funkcjonalnej skuteczności tego rodzaju operacji”. Opinia profesora ma szczególne znaczenie, ponieważ jest on szefem kliniki, która specjalizuje się w badaniach nad sposobami leczenia uszkodzonego rdzenia kręgowego.

W 2012 r. przeprowadzono tam nowatorską operację wszczepienia glejowych komórek węchowych w miejsce uszkodzenia rdzenia, dzięki czemu, po wielomiesięcznej rehabilitacji, sparaliżowany pacjent stanął na własnych nogach. Przypadek Dariusza Fidyki, bo o nim mowa, był zresztą szczególny, ponieważ został on pchnięty kilkanaście razy nożem i, jak przyznał operujący go wówczas dr Paweł Tabakow, taki uraz, powstały w wyniku tzw. czystego cięcia, w przeciwieństwie do np. złamania, daje znacznie większą szansę na powodzenie operacji. Być może więc prof. Canavero powinien zapoznać się z wynikami badań wrocławskiej kliniki.

Przesuwanie granic

Wielu lekarzy zastanawia się, czy eksperyment, któremu chce się poddać Rosjanin, powinien być w ogóle dopuszczalny. W Polsce nie byłby z pewnością możliwy ze względów prawnych, bo nasza ustawa transplantacyjna nie odnosi się do możliwości przeszczepu mózgu. Wtedy kiedy ją tworzono, nie wydawało się to przecież możliwe. – Taki rodzaj przeszczepu budzi także bardzo wiele wątpliwości etycznych. Pojawia się też pytanie, czy zaproponowane leczenie poprawi sytuację pacjenta – zastanawia się prof. Danielewicz i dodaje: – W mojej opinii ryzyko śmierci tego człowieka jest bardzo wysokie. Na konferencjach Włocha nikt nie zadaje też pytania o to, kto miałby być dawcą ciała w tego rodzaju zabiegach i jakie to będzie za sobą nieść zagrożenia. Nie mówiąc o reakcjach rodziny i znajomych, którzy zobaczą ciało zmarłego krewnego dołączone do głowy obcego człowieka. Oczywiście takie wątpliwości nie powstrzymają pewnie Spiridonowa i jego lekarzy. Naukowcy wciąż przesuwają przecież granice eksperymentów, a nawoływania etyków, żeby nie przeprowadzali na przykład doświadczeń na ludzkich zarodkach, nic nie dają. Dlatego zresztą to, co jeszcze 100 lat temu szokowało, dziś wydaje się naturalne. Przeszczepia się przecież zdecydowaną większość narządów lub części ciała (ostatnio nawet twarz), których aktywność chcą przywrócić lekarze. Tylko nieliczne rodzaje przeszczepów wciąż budzą wątpliwości. Według prof. Danielewicza można się na przykład zastanawiać nad tym, czy warto podejmować ryzyko przeszczepu macicy. Na świecie miało dotąd miejsce zaledwie 12 takich przypadków, z których tylko pięć zakończyło się sukcesem, a operowane kobiety zaszły później w ciążę i urodziły dzieci. – Nie jest to więc zabieg ani w pełni skuteczny, ani bezpieczny, w dodatku nie ratuje życia, a macica jest przeszczepiana tylko na określony czas – przekonuje prof. Danielewicz. – Inna sprawa, że nie potrafię się odnieść do kwestii, jak bardzo istotne z punktu widzenia dobrostanu kobiety pozbawionej macicy, a poddającej się przeszczepowi, jest urodzenie własnego dziecka. Pierwszy tego typu przeszczep, który przeprowadzono w USA, w klinice w Cleveland w lutym br., się nie udał. Po dwóch miesiącach lekarze przyznali, że z powodu komplikacji musieli usunąć macicę. Z reguły niepowodzenia nie zniechęcają jednak lekarzy. Chirurdzy z Cleveland zapowiadają bez cienia wątpliwości dziesięć kolejnych przeszczepów macicy. Profesor Alexander Maskin z Uniwersytetu w Nebrasce tłumaczy na łamach magazynu „Live Science”, że chirurdzy dopiero uczą się tej operacji i ani przez moment nie zastanawia się, czy warto. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 40/2016
Więcej możesz przeczytać w 40/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2016 (1756)

  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Świat żegna Peresa 2 paź 2016, 20:00 Na pogrzebie izraelskiego męża stanu Szimona Peresa stawiła się polityczna elita świata, od Baracka Obamy, poprzez przywódców Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Kanady, Unii Europejskiej, a nawet Palestyńczyków,... 6
  • Zdarzyło się jutro 2 paź 2016, 20:00 O Szałamasze to będzie piosenka, czyli rekonstrukcja w rytmie dumki. 13
  • Balcerowicz prawicy 2 paź 2016, 20:00 Jarosław Kaczyński chce, by Mateusz Morawiecki został Balcerowiczem prawicy. Jeśli wicepremier odniesie sukces, będzie to dla niego przepustka do najwyższych stanowisk w państwie. 16
  • Sprzężenie zwrotne 2 paź 2016, 20:00 Samorządowcy liczą, że plan Morawieckiego przyciągnie inwestorów oraz ułatwi inwestowanie im samym. 21
  • Premier Kaczyński 2 paź 2016, 20:00 Otoczenie Jarosława Kaczyńskiego przekonuje go, by znowu został premierem. Sam prezes PiS coraz poważniej to rozważa. 22
  • PiS-owski walec nas mobilizuje 2 paź 2016, 20:00 Przy tym, co dla swoich ludzi robi teraz Prawo i Sprawiedliwość, PSL to małe miki – mówi Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 26
  • MEN wycofuje się ze zmian 2 paź 2016, 20:00 Minister edukacji zapowiada więcej lekcji informatyki w liceum, niż proponowano kilka dni temu. Rezygnuje też z obowiązkowego egzaminu z historii po szkole podstawowej. Uczeń sam wybierze dodatkowy przedmiot. 30
  • Rzeź była zaplanowana 2 paź 2016, 20:00 Plan ukraińskiej czystki etnicznej na Polakach powstał w połowie lat 30. na Wyspach Liparyjskich i na Sycylii – ustalił prof. Grzegorz Motyka, historyk, konsultant historyczny filmu „Wołyń”. 32
  • Bunt kobiet 2 paź 2016, 20:00 Godne warunki na porodówkach, alimenty, parytety, wynagrodzenia takie, jakie mają mężczyźni – to tylko niektóre z tematów, o które od lat toczyły się głośne batalie. Teraz jednak coś pękło i kobiety ze swoimi postulatami wyszły na ulice. 36
  • e-Pionier: nietypowe wsparcie dla e-biznesu 2 paź 2016, 20:00 Składające się m.in. z programistów zespoły działające w tzw. akceleratorach będą tworzyć e-innowacje istotne społecznie lub gospodarczo. Do 2020 r. zostanie przeznaczone na ten cel ok. 100 mln zł z programu e-Pionier. 44
  • ZUS albo przewóz 9 paź 2016, 20:00 Ujednolicenie danin to dobra wiadomość dla przedsiębiorców, dla których comiesięczny ZUS był kulą u nogi. Ale gorsza dla tych, którzy zarabiają nieźle. 46
  • Wielu dla wielu 2 paź 2016, 20:00 Ekonomia współpracy zmienia dotychczasowe zasady gry. Zamiast centralizacji i efektu skali mamy decentralizację i efekt sieciowy. Właśnie ukazał się raport na temat ekonomii współpracy w Polsce. 48
  • Mężczyźni powinni się bać 2 paź 2016, 20:00 Polki przebiły już szklany sufit i mężczyźni będą musieli się z tym pogodzić – mówi Dorota Soszyńska, najbogatsza kobieta polskiej branży kosmetycznej. 50
  • Hossa Bessa 2 paź 2016, 20:00 Piłkarz kontra przedsiębiorca W październikowych wyborach na prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej Zbigniew Boniek zyskał zaskakującego kontrkandydata. O fotel szefa polskiej piłki będzie z nim rywalizować Józef Wojciechowski.... 52
  • 250 lat innowacji w produkcji monet 2 paź 2016, 20:00 Jednym ze strategicznych celów Mennicy Polskiej jest wykorzystywanie potencjału na rynkach zagranicznych. Spółka produkuje m.in. gruzińskie lari, kolumbijskie pesos czy armeńskie dramy. W portfolio ma również kontrakty z Kamerunem, Nową Zelandią czy Filipinami, jak i wieloma... 54
  • Czas na drugą rundę 2 paź 2016, 20:00 Dość nijaka pierwsza debata telewizyjna w prezydenckim pojedynku Trumpa i Clinton zostawia otwartą kwestię wyniku wyborów. Walka jest nadal zacięta, a kandydat republikanów szuka nawet pomocy u amerykańskiej Polonii. 56
  • Trump ma problem, Clinton jeszcze większy 2 paź 2016, 20:00 Mimo przegranej debaty telewizyjnej Donald Trump może jeszcze wygrać wybory – mówi prof. Allan Lichtman, który od 30 lat trafnie przewiduje wszystkie wyniki wyborów prezydenckich w USA. 57
  • Europa mówi Orbánem 2 paź 2016, 20:00 Referendum w sprawie przyjmowania imigrantów to dowód rzekomej ksenofobii Węgrów. Tyle że jego wynik byłby pewnie podobny w innych krajach Unii. 60
  • W obcym ciele 2 paź 2016, 20:00 Zapowiedź przeszczepu ludzkiej głowy szokuje, ale dla naukowców nie istnieją bariery, których nie będą chcieli przekroczyć. 62
  • Kilogramy ryzyka 2 paź 2016, 20:00 Otyłość sprzyja nie tylko chorobom stawów, serca i cukrzycy. Prowadzi również do nowotworów. To fakt potwierdzony naukowo. Jednak mało kto zdaje sobie z tego sprawę. 64
  • Robot dla urologa 2 paź 2016, 20:00 W ramach refundacji świadczeń nie jesteśmy w stanie zaoferować pacjentowi tego, co otrzymują pacjenci w innych krajach – mówi prof. Piotr L. Chłosta, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego. 66
  • Know-How 2 paź 2016, 20:00 Oto twój spektakl Snapchat wprowadzi na rynek okulary spectacles pozwalające na robienie krótkich filmów wideo i szybkie zamieszczanie ich na koncie w aplikacji. Spectacles to okulary przeciwsłoneczne, w których oprawki wbudowana jest... 67
  • Konkurujemy z czasem 2 paź 2016, 20:00 Ludzie kochają telewizję, ale nie taką, jaka jest teraz. Jeśli telewizja przetrwa, to tylko w internecie – mówi „Wprost” Reed Hastings, założyciel i szef Netflixa. 68
  • Niech Pan nie wraca 2 paź 2016, 20:00 Narodowiec Doboszyński został w czasach stalinizmu skazany na śmierć za poglądy. Komuna chciała, by wyrok na niego był wyrokiem na całe ziemiaństwo. 70
  • Poza czernią i bielą 2 paź 2016, 20:00 To most, nie mur – mówi Wojciech Smarzowski o „Wołyniu”. I taki jest jego film. Odarty z publicystyki, wielowymiarowy epos historyczny, uniwersalna refleksja nad złem, którego eksplozję może wywołać iskra. Opowieść o rzezi zrealizowana z wiarą w człowieka. 76
  • Realista z wizją 2 paź 2016, 20:00 Wojciech Smarzowski jest obecnie jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów. Ci, którzy śledzą jego twórczość, wiedzą, że tylko on mógł nakręcić film o Wołyniu. 78
  • Aktorzy (nie) prowincjonalni 2 paź 2016, 20:00 „Wsiąść do pociągu byle jakiego, nie dbać o bilet, no chyba że to bilet do teatru” – mogliby zaśpiewać teatromani. Słowo „prowincjonalny” w świecie teatru już dawno straciło swoje negatywne znaczenie. 80
  • Zobaczyć Neapol i zacząć żyć 2 paź 2016, 20:00 O palmę pierwszeństwa walczą Mediolan i Rzym. Ale wyrasta im groźny konkurent – omijany Neapol zachwyca. Spieszcie się go docenić, przewiduję modę na to miasto, a wraz z nią – najazd turystów. 84
  • Śpiewać porywająco 2 paź 2016, 20:00 Mamy fantastycznych muzyków i śpiewaków. Ale tkwi w nas kompleks, że jak coś jest zagraniczne, to lepsze – mówi Alicja Węgorzewska, śpiewaczka operowa, dyrektor Mazowieckiego Teatru Muzycznego. 87
  • A jednak się kręci 2 paź 2016, 20:00 Internet to wielki żarłacz mediów – albo je wchłania, albo unicestwia. Jest jednak dziedzina, którą ocalił, a nawet pozwolił jej się rozwinąć – teledyski. 88
  • Oczekuj wszystkiego 2 paź 2016, 20:00 Pracujące w nowoczesnym parku rozrywki roboty wpadają w szał – serial „Westworld” startuje w HBO. O sztucznej inteligencji, graniu w serialach i o swojej roli szefa parku opowiada nam Anthony Hopkins. Ł Kamil Śmiałkowsk 92
  • Bonda błądzi, Mróz grzeje 2 paź 2016, 20:00 Nowa książka Katarzyny Bondy obnaża wszelkie braki warsztatowe autorki nazywanej królową polskiego kryminału. Okazuje się, że królowa jest naga, a jej przypadek pokazuje też inną chorobę trawiącą nasz rynek wydawniczy, a mianowicie... 94
  • I dziewczyny mogą marzyć 2 paź 2016, 20:00 Na swojej trzeciej płycie żeński kwartet z Los Angeles zaskakuje przystępnością „rozmarzonego” rocka, który – nic nie tracąc z mistycznego wręcz charakteru ą la Kate Bush – proponuje też kalifornijski rockowy pazur w stylu... 96
  • Czeski smutny klaun 2 paź 2016, 20:00 Martin Myšička jest sfrustrowanym, niespełnionym i kłótliwym przedstawicielem wymierającego zawodu dziennikarza. Do tego właśnie rozstaje się z żoną, czyli ma wszystko, co niezbędne, aby się stać bohaterem filmu Petra Zelenki.... 97
  • Prezydentem być 2 paź 2016, 20:00 Wiceprezydent to człowiek, który ma najlepszą robotę w Stanach Zjednoczonych. Wszystko co musi robić, to każdego ranka po przebudzeniu pytać: Jak się ma prezydent? – jak stwierdził Will Rogers, prekursor stand-upu w Stanach Zjednoczonych. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany