Kilogramy ryzyka

Kilogramy ryzyka

Kilogramy ryzyka
Kilogramy ryzyka
Otyłość sprzyja nie tylko chorobom stawów, serca i cukrzycy. Prowadzi również do nowotworów. To fakt potwierdzony naukowo. Jednak mało kto zdaje sobie z tego sprawę.

N aukowcy z Cancer Research UK, organizacji wspierającej badania nad chorobami nowotworowymi zapytali Brytyjczyków o związek raka z otyłością (BMI, czyli wskaźnik masy ciała, większy niż 30). Wyniki? Mniej niż jedna trzecia badanych wiedziała o związku między otyłością a rakiem piersi czy macicy, a ponad połowa nie miała pojęcia, że rak trzustki również może być związany ze zbyt dużą wagą. Choć w Polsce takich badań nie prowadzono, specjaliści nie mają złudzeń: wyniki nie byłyby lepsze.

Wiedza niepowszechna

Odpowiedzi Brytyjczyków nie dziwią prof. Mariusza Wyleżoła z Wojskowego Instytutu Medycyny Lotniczej i przewodniczącego Sekcji Chirurgii Metabolicznej i Bariatrycznej Polskiego Towarzystwa Badań nad Otyłością. – Różne badania pokazujące ścisły związek między otyłością a większym ryzykiem zachorowania na niektóre nowotwory zostały opublikowane w ostatnich kilkunastu latach. To nowa wiedza, dlatego zaryzykuję stwierdzenie, że nawet wśród lekarzy nie jest powszechna, a co dopiero mówić o ogóle społeczeństwa. Odnoszę wręcz wrażenie, że jest to temat, który się przemilcza. Także wśród onkologów. Bo do onkologa przychodzi chory, który ma raka, i ten lekarz skupia się na tym, aby leczyć raka, a nie na tym, co mogło do niego doprowadzić – mówi prof. Wyleżoł. Na podstawie 57 badań przeprowadzonych w 18 krajach stwierdzono, że wśród mężczyzn otyłość zwiększa częstość występowania nowotworów jelita grubego, raka pęcherzyka żółciowego, trzustki, nerki i czerniaka. Z kolei u kobiet podwyższa ryzyko białaczki, nowotworów jelita grubego, macicy, przełyku, pęcherzyka żółciowego, trzustki i raka piersi w okresie pomenopauzalnym. Badania brytyjskie nie pozostawiają wątpliwości: u przebadanych kobiet z otyłością nowotwory złośliwe występowały 40 proc. częściej niż u pań o prawidłowej wadze. Coraz częściej mówi się też o tym, że nadwaga może zwiększać prawdopodobieństwo nawrotów raka, podwyższać umieralność i sprawiać, że chemioterapia jest mniej skuteczna niż u osób o prawidłowej wadze. Twardym dowodem naukowym na ścisły związek ryzyka choroby nowotworowej i tyłości są przede wszystkim badania pacjentów z otyłością olbrzymią, którzy przeszli operacje bariatryczne (o otyłości olbrzymiej mówimy u osób ze wskaźnikiem BMI 40+). – Porównując dwie grupy takich pacjentów – takich, którzy przeszli operację, i takich, u których nie zastosowano takiego leczenia, wiemy, że zachorowalność na raka w pierwszej grupie była o ponad połowę niższa! Nie można więc tego bagatelizować – mówi prof. Wyleżoł.

Konsekwencje dobrobytu

Liczba zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce w ciągu ostatnich trzech dekad wzrosła ponaddwukrotnie – podaje Krajowy Rejestr Nowotworów. Międzynarodowa Agencja ds. Badań nad Rakiem (Association for International Cancer Research) już w 2002 r. ogłosiła, że nadwaga i otyłość oznaczają podwyższone ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory, jednak zbyt duża waga wciąż kojarzy się raczej z chorobami serca czy cukrzycą niż z rakiem. Doktor hab. Lucjan Wyrwicz z Kliniki Gastroenterologii Onkologicznej warszawskiego oddziału Centrum Onkologii-Instytutu im. M. Skłodowskiej-Curie uważa jednak, że straszenie ludzi mających problem z nadwagą, iż zachorują na raka, nie przyniesie żadnego efektu. – Powiedzieć człowiekowi: schudnij, bo jak nie, to za pięć albo nawet za 20 lat możesz zachorować na nowotwór? Trudno mi sobie wyobrazić, że to kogokolwiek przekona i zrobi na kimkolwiek wrażenie. Jeśli osoby z nadwagą nie przekonują do zadbania o zdrowie chociażby problemy ze stawami, zadyszka, ale też wykluczenie społeczne, a więc rzeczy, których doświadczają tu i teraz, to nie przekona ich coś tak odległego jak większe ryzyko zachorowania na raka w przyszłości – mówi dr Wyrwicz. Bo rak jest chorobą społeczną i tak jak w przypadku innych chorób społecznych część zachorowań wynika z… dobrobytu. I nie chodzi o dostępność używek, które wiążą się z powstawaniem nowotworów, ale głównie o to, że zaburzenia metaboliczne są coraz częstsze. – Świadomość społeczna, że otyłość jest chorobą, a nie tylko nadmiarem tłuszczu w organizmie, jest niska – mówi dr Wyrwicz, który w swojej pracy na co dzień dostrzega wiele niepokojących trendów. To chociażby pacjenci z diagnozą raków wątrobowo-komórkowych. W USA co dziesiąty taki nowotwór powstaje nie w przebiegu przewlekłego zapalenia wątroby po infekcji wirusami, ale w przebiegu stłuszczeniowej choroby wątroby. – I choć rak wątrobowo-komórkowy jest w Polsce rzadki, to przybywa pacjentów, u których jest on spowodowany właśnie stłuszczeniem tego narządu – mówi dr Wyrwicz.

Epidemia otyłości

W Polsce otyłość to poważny problem społeczny. Z danych Instytutu Żywności i Żywienia wynika, że nadwagę ma ponad połowa Polaków, a na otyłość cierpi już co piąty obywatel. Alarmujące dane dotyczą również najmłodszych. Około 30 proc. chłopców i 20 proc. dziewczynek w wieku szkolnym waży zbyt dużo, podczas gdy w latach 70. XX w. w szkołach miał nadwagę lub był otyły tylko co dziesiąty uczeń. Profesor Jadwiga Charzewska z IŻiŻ podkreśla, że z badań wynika, iż ponad połowa dzieci i młodzieży w Polsce odżywia się w sposób niezadowalający lub nieprawidłowy. Główne grzechy to nadmiar produktów bogatych w tłuszcz, cukier i sól, ale także nieregularne posiłki i zapychanie się przekąskami. Eksperci Światowej Organizacji Zdrowia nie mają wątpliwości: otyłość to epidemia, która – jeśli natychmiast nie zmienimy naszych nawyków – będzie w najbliższych dziesięcioleciach drastycznie się nasilać. W raporcie opublikowanym w brytyjskim czasopiśmie medycznym „The Lancet” czytamy, że otyłość na świecie dotyczy blisko 11 proc. mężczyzn i prawie 15 proc. kobiet. Jeśli trendy wzrostowe się utrzymają – za dziesięć lat otyły będzie co piąty człowiek na Ziemi. A osoby z otyłością prędzej czy później staną się pacjentami nie tylko onkologów, ale też kardiologów, diabetologów, ortopedów czy endokrynologów. Listę specjalizacji i chorób można powiększać, tak jak zwiększać się będą też koszty, które wiążą się z ich leczeniem.

Z choroby w chorobę

Doktor Wyrwicz: – Otyłość to w Polsce temat tabu. Mamy XXI w., a wciąż mało mówimy o tym, jakie negatywne i długofalowe efekty może mieć taki stan. Profesor Wyleżoł walczy, aby nazywać rzeczy po imieniu: – Otyłość jest chorobą. Otyły człowiek nie jest gruby, bo dużo je. On dużo je, bo jest chory na otyłość. Jeśli przestawimy sobie w głowie myślenie na temat otyłości w ten sposób, to będzie to ogromny sukces. Przyjmowanie zbyt dużej ilości jedzenia nie jest przyczyną choroby, ale jej objawem. Jeśli przychodzi do mnie pacjent z otyłością olbrzymią, nie powiem mu, żeby mniej jadł i zaczął ćwiczyć. To nie zadziała. Tu w większości przypadków potrzebna jest operacja bariatryczna, czyli np. chirurgiczne zmniejszenie żołądka. Szacuje się, że w Polsce na otyłość olbrzymią cierpi ponad pół miliona osób. Powoli zaczyna się dostrzegać, jak ważne jest odpowiednie podejście do tej grupy chorych. Czerwcową decyzję Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) o tym, aby od stycznia 2017 r. leczenie otyłości funkcjonowało jako nowa grupa świadczeń refundowanych przez NFZ, lekarze zajmujący się leczeniem otyłości nazwali przełomową. Nie tylko dlatego, że to szansa na uratowanie zdrowia i życia tych pacjentów. Ale również dlatego, że to szansa, że problem otyłości zacznie być traktowany poważnie. Geny – to argument osób, które wolą przyczyn choroby upatrywać nie w trybie życia, ale w indywidualnych predyspozycjach i tym, co odziedziczyliśmy po rodzicach. Badania nie potwierdzają jednak, że mają rację. Według brytyjskich naukowców geny odpowiadają za mniej więcej 5 proc. zachorowań na raka. Reszta to czynniki ryzyka, na które mamy wpływ. W wieloletnim badaniu EPIC-Potsdam, które przeprowadzono w Niemczech, sprawdzano, jak zachowania prozdrowotne wpływają na ryzyko cukrzycy, zawału serca, udaru mózgu i nowotworów. Wyniki nie pozostawiają wątpliwości: u osób, które nie paliły tytoniu, trzymały prawidłową wagę, były aktywne fizycznie i zdrowo się odżywiały, ryzyko zachorowania na raka było o 36 proc. niższe niż w grupie osób, która nie przestrzegała ani jednej z wymienionych zasad zdrowego trybu życia. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 40/2016
Więcej możesz przeczytać w 40/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2016 (1756)

  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Świat żegna Peresa 2 paź 2016, 20:00 Na pogrzebie izraelskiego męża stanu Szimona Peresa stawiła się polityczna elita świata, od Baracka Obamy, poprzez przywódców Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Kanady, Unii Europejskiej, a nawet Palestyńczyków,... 6
  • Zdarzyło się jutro 2 paź 2016, 20:00 O Szałamasze to będzie piosenka, czyli rekonstrukcja w rytmie dumki. 13
  • Balcerowicz prawicy 2 paź 2016, 20:00 Jarosław Kaczyński chce, by Mateusz Morawiecki został Balcerowiczem prawicy. Jeśli wicepremier odniesie sukces, będzie to dla niego przepustka do najwyższych stanowisk w państwie. 16
  • Sprzężenie zwrotne 2 paź 2016, 20:00 Samorządowcy liczą, że plan Morawieckiego przyciągnie inwestorów oraz ułatwi inwestowanie im samym. 21
  • Premier Kaczyński 2 paź 2016, 20:00 Otoczenie Jarosława Kaczyńskiego przekonuje go, by znowu został premierem. Sam prezes PiS coraz poważniej to rozważa. 22
  • PiS-owski walec nas mobilizuje 2 paź 2016, 20:00 Przy tym, co dla swoich ludzi robi teraz Prawo i Sprawiedliwość, PSL to małe miki – mówi Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 26
  • MEN wycofuje się ze zmian 2 paź 2016, 20:00 Minister edukacji zapowiada więcej lekcji informatyki w liceum, niż proponowano kilka dni temu. Rezygnuje też z obowiązkowego egzaminu z historii po szkole podstawowej. Uczeń sam wybierze dodatkowy przedmiot. 30
  • Rzeź była zaplanowana 2 paź 2016, 20:00 Plan ukraińskiej czystki etnicznej na Polakach powstał w połowie lat 30. na Wyspach Liparyjskich i na Sycylii – ustalił prof. Grzegorz Motyka, historyk, konsultant historyczny filmu „Wołyń”. 32
  • Bunt kobiet 2 paź 2016, 20:00 Godne warunki na porodówkach, alimenty, parytety, wynagrodzenia takie, jakie mają mężczyźni – to tylko niektóre z tematów, o które od lat toczyły się głośne batalie. Teraz jednak coś pękło i kobiety ze swoimi postulatami wyszły na ulice. 36
  • e-Pionier: nietypowe wsparcie dla e-biznesu 2 paź 2016, 20:00 Składające się m.in. z programistów zespoły działające w tzw. akceleratorach będą tworzyć e-innowacje istotne społecznie lub gospodarczo. Do 2020 r. zostanie przeznaczone na ten cel ok. 100 mln zł z programu e-Pionier. 44
  • ZUS albo przewóz 9 paź 2016, 20:00 Ujednolicenie danin to dobra wiadomość dla przedsiębiorców, dla których comiesięczny ZUS był kulą u nogi. Ale gorsza dla tych, którzy zarabiają nieźle. 46
  • Wielu dla wielu 2 paź 2016, 20:00 Ekonomia współpracy zmienia dotychczasowe zasady gry. Zamiast centralizacji i efektu skali mamy decentralizację i efekt sieciowy. Właśnie ukazał się raport na temat ekonomii współpracy w Polsce. 48
  • Mężczyźni powinni się bać 2 paź 2016, 20:00 Polki przebiły już szklany sufit i mężczyźni będą musieli się z tym pogodzić – mówi Dorota Soszyńska, najbogatsza kobieta polskiej branży kosmetycznej. 50
  • Hossa Bessa 2 paź 2016, 20:00 Piłkarz kontra przedsiębiorca W październikowych wyborach na prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej Zbigniew Boniek zyskał zaskakującego kontrkandydata. O fotel szefa polskiej piłki będzie z nim rywalizować Józef Wojciechowski.... 52
  • 250 lat innowacji w produkcji monet 2 paź 2016, 20:00 Jednym ze strategicznych celów Mennicy Polskiej jest wykorzystywanie potencjału na rynkach zagranicznych. Spółka produkuje m.in. gruzińskie lari, kolumbijskie pesos czy armeńskie dramy. W portfolio ma również kontrakty z Kamerunem, Nową Zelandią czy Filipinami, jak i wieloma... 54
  • Czas na drugą rundę 2 paź 2016, 20:00 Dość nijaka pierwsza debata telewizyjna w prezydenckim pojedynku Trumpa i Clinton zostawia otwartą kwestię wyniku wyborów. Walka jest nadal zacięta, a kandydat republikanów szuka nawet pomocy u amerykańskiej Polonii. 56
  • Trump ma problem, Clinton jeszcze większy 2 paź 2016, 20:00 Mimo przegranej debaty telewizyjnej Donald Trump może jeszcze wygrać wybory – mówi prof. Allan Lichtman, który od 30 lat trafnie przewiduje wszystkie wyniki wyborów prezydenckich w USA. 57
  • Europa mówi Orbánem 2 paź 2016, 20:00 Referendum w sprawie przyjmowania imigrantów to dowód rzekomej ksenofobii Węgrów. Tyle że jego wynik byłby pewnie podobny w innych krajach Unii. 60
  • W obcym ciele 2 paź 2016, 20:00 Zapowiedź przeszczepu ludzkiej głowy szokuje, ale dla naukowców nie istnieją bariery, których nie będą chcieli przekroczyć. 62
  • Kilogramy ryzyka 2 paź 2016, 20:00 Otyłość sprzyja nie tylko chorobom stawów, serca i cukrzycy. Prowadzi również do nowotworów. To fakt potwierdzony naukowo. Jednak mało kto zdaje sobie z tego sprawę. 64
  • Robot dla urologa 2 paź 2016, 20:00 W ramach refundacji świadczeń nie jesteśmy w stanie zaoferować pacjentowi tego, co otrzymują pacjenci w innych krajach – mówi prof. Piotr L. Chłosta, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego. 66
  • Know-How 2 paź 2016, 20:00 Oto twój spektakl Snapchat wprowadzi na rynek okulary spectacles pozwalające na robienie krótkich filmów wideo i szybkie zamieszczanie ich na koncie w aplikacji. Spectacles to okulary przeciwsłoneczne, w których oprawki wbudowana jest... 67
  • Konkurujemy z czasem 2 paź 2016, 20:00 Ludzie kochają telewizję, ale nie taką, jaka jest teraz. Jeśli telewizja przetrwa, to tylko w internecie – mówi „Wprost” Reed Hastings, założyciel i szef Netflixa. 68
  • Niech Pan nie wraca 2 paź 2016, 20:00 Narodowiec Doboszyński został w czasach stalinizmu skazany na śmierć za poglądy. Komuna chciała, by wyrok na niego był wyrokiem na całe ziemiaństwo. 70
  • Poza czernią i bielą 2 paź 2016, 20:00 To most, nie mur – mówi Wojciech Smarzowski o „Wołyniu”. I taki jest jego film. Odarty z publicystyki, wielowymiarowy epos historyczny, uniwersalna refleksja nad złem, którego eksplozję może wywołać iskra. Opowieść o rzezi zrealizowana z wiarą w człowieka. 76
  • Realista z wizją 2 paź 2016, 20:00 Wojciech Smarzowski jest obecnie jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów. Ci, którzy śledzą jego twórczość, wiedzą, że tylko on mógł nakręcić film o Wołyniu. 78
  • Aktorzy (nie) prowincjonalni 2 paź 2016, 20:00 „Wsiąść do pociągu byle jakiego, nie dbać o bilet, no chyba że to bilet do teatru” – mogliby zaśpiewać teatromani. Słowo „prowincjonalny” w świecie teatru już dawno straciło swoje negatywne znaczenie. 80
  • Zobaczyć Neapol i zacząć żyć 2 paź 2016, 20:00 O palmę pierwszeństwa walczą Mediolan i Rzym. Ale wyrasta im groźny konkurent – omijany Neapol zachwyca. Spieszcie się go docenić, przewiduję modę na to miasto, a wraz z nią – najazd turystów. 84
  • Śpiewać porywająco 2 paź 2016, 20:00 Mamy fantastycznych muzyków i śpiewaków. Ale tkwi w nas kompleks, że jak coś jest zagraniczne, to lepsze – mówi Alicja Węgorzewska, śpiewaczka operowa, dyrektor Mazowieckiego Teatru Muzycznego. 87
  • A jednak się kręci 2 paź 2016, 20:00 Internet to wielki żarłacz mediów – albo je wchłania, albo unicestwia. Jest jednak dziedzina, którą ocalił, a nawet pozwolił jej się rozwinąć – teledyski. 88
  • Oczekuj wszystkiego 2 paź 2016, 20:00 Pracujące w nowoczesnym parku rozrywki roboty wpadają w szał – serial „Westworld” startuje w HBO. O sztucznej inteligencji, graniu w serialach i o swojej roli szefa parku opowiada nam Anthony Hopkins. Ł Kamil Śmiałkowsk 92
  • Bonda błądzi, Mróz grzeje 2 paź 2016, 20:00 Nowa książka Katarzyny Bondy obnaża wszelkie braki warsztatowe autorki nazywanej królową polskiego kryminału. Okazuje się, że królowa jest naga, a jej przypadek pokazuje też inną chorobę trawiącą nasz rynek wydawniczy, a mianowicie... 94
  • I dziewczyny mogą marzyć 2 paź 2016, 20:00 Na swojej trzeciej płycie żeński kwartet z Los Angeles zaskakuje przystępnością „rozmarzonego” rocka, który – nic nie tracąc z mistycznego wręcz charakteru ą la Kate Bush – proponuje też kalifornijski rockowy pazur w stylu... 96
  • Czeski smutny klaun 2 paź 2016, 20:00 Martin Myšička jest sfrustrowanym, niespełnionym i kłótliwym przedstawicielem wymierającego zawodu dziennikarza. Do tego właśnie rozstaje się z żoną, czyli ma wszystko, co niezbędne, aby się stać bohaterem filmu Petra Zelenki.... 97
  • Prezydentem być 2 paź 2016, 20:00 Wiceprezydent to człowiek, który ma najlepszą robotę w Stanach Zjednoczonych. Wszystko co musi robić, to każdego ranka po przebudzeniu pytać: Jak się ma prezydent? – jak stwierdził Will Rogers, prekursor stand-upu w Stanach Zjednoczonych. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany