Realista z wizją

Realista z wizją

Wojciech Smarzowski jest obecnie jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów. Ci, którzy śledzą jego twórczość, wiedzą, że tylko on mógł nakręcić film o Wołyniu.

Nie od razu chciał zostać reżyserem. Początkowo rozpoczął studia na Wydziale Operatorskim słynnej łódzkiej Filmówki. – To nie było dla mnie. Szybko zorientowałem się, że robienie zdjęć mnie nie interesuje. A może było odwrotnie, tak mało rozwijał mnie mój wydział, że postanowiłem być reżyserem. Albo robiłem tak kiepskie zdjęcia, że musiałem zmienić zawód… Już nie pamiętam – wspomina w jednym z wywiadów Smarzowski. Ta zmiana do najłatwiejszych nie należała. Nim nakręcił pierwszy film, który znalazł się w ogólnopolskiej dystrybucji, minęło dziesięć lat. W tym czasie, by przeżyć, pracował przy filmach dokumentalnych i teledyskach. Za wideoklip „To nie był film” wyreżyserowany dla Myslovitz otrzymał nawet Fryderyka. Był to rok 1998 – rok, który okazał się dla reżysera przełomowy. Na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni zaprezentował swój debiut „Małżowina” z krakowskim poetą Marcinem Świetlickim w roli głównej.

Sam obraz nie urzekł jury, ale jego członkowie nie przeszli obok niego obojętnie, przyznając nagrodę Monice Uszyńskiej za najlepszą scenografię. Widzowie oraz młodzi twórcy byli jednak odmiennego zdania i rok później na festiwalu „Młodzi i Film” w Koszalinie przyznali mu tytuł najlepszego polskiego filmu. Smarzowski przestał być jednym z wielu reżyserów czy scenarzystów funkcjonujących na polskim rynku. Został dostrzeżony i doceniony. Zaowocowało to chociażby współpracą z Bogusławem Lindą, który szukał scenariusza, który sam mógłby nakręcić. Wybrał „Sezon na leszcza”, tekst autorstwa Wojciecha Smarzowskiego.

Wesele bez wyspiańskiego

Wszystkie te małe sukcesy nie pomagały mu jednak w zgromadzeniu budżetu na poważny film, o którym marzył. – Przestałem wierzyć, że zrobię film w oficjalnym systemie, czyli za poważne pieniądze państwowe. Szukając rozwiązania, postanowiłem zrobić film offowy. Najtaniej można nakręcić wideo weselne i dlatego wymyśliłem film, którego akcja dzieje się właśnie na weselu – wspomina reżyser w wywiadzie dla miesięcznika „Kino”. „Wesele” okazało się przełomem, na który Smarzowski czekał wiele lat. Film został doceniony na największych festiwalach w Polsce, a Stowarzyszenie Filmowców Polskich przyznało mu nagrodę za twórcze przedstawienie współczesności. Reżyser postanowił iść za ciosem i z szuflady wyciągnął już gotowy scenariusz filmu „Dom zły”. Obraz miał stać trochę w kontrze do „Wesela”. – Chodziło mi o zestawienie dwóch bliskich czasów, tyle że z różnych okresów: późnego Gierka i wczesnego Jaruzelskiego. Późny Gierek zawierał jeszcze jakiś powiew życia, stan wojenny to już była głęboka dupa. Traktuję ten okres sentymentalnie i z przymrużeniem oka, ale również rozliczeniowo i z trudnym do jednoznacznego wytłumaczenia respektem. Moje spojrzenie na PRL jest trochę inne niż to, które znamy na przykład z filmów Barei – wspomina reżyser w rozmowie z „Kinem”. Szybko nauczył się, że aby zebrać fundusze na swoje wymarzone filmy, nie może odwracać się plecami do projektów komercyjnych. Dlatego pomiędzy pracami na planach swoich nowych filmów zajmował się reżyserowaniem reklam czy takich seriali, jak „BrzydUla” czy „Na Wspólnej”. Na jednej z konferencji spytany o zarabianie na filmach odpowiedział: – Ja na nich nie zarabiam. Traktuję każdy film, jakby był moim ostatnim. Pieniądze w tym zawodzie zarabia się na czymś innym niż filmy pełnometrażowe.

Ziarnko do ziarnka

Może właśnie to podejście do kina sprawia, że każda jego produkcja zbiera wśród krytyków bardzo dobre recenzje, a widzowie tłumnie chodzą na nie do kina. „Róża”, „Drogówka”, „Pod Mocnym Aniołem” na stałe wpisały się w kanon polskiej kinematografii. Tak pewnie będzie również z „Wołyniem”. Przy tym projekcie Smarzowski porwał się jednak z motyką na słońce, ponieważ pozyskanie sponsorów do zekranizowania tak wrażliwego tematu jak rzeź wołyńska było niezmiernie trudne. Poza tym wiadomo, że Smarzowski jest reżyserem, który nie znosi kompromisów i można się po jego filmach spodziewać wszystkiego. Twórca ukazuje w nich polskie społeczeństwo w nie najlepszym świetle, bardzo realistycznie i krwawo. Wyciąga na światło dzienne nasze najgorsze wady i niejedną patologię. W jego obrazach znajdziemy morderców, zwyrodnialców, alkoholików i kombinatorów. Dobro

rzadko w nich zwycięża i jest niedoceniane. Kiedy „Wołyń” był już w trakcie realizacji, okazało się, że do jego sfinalizowania brakuje aż 2,5 mln zł. Powstała więc Fundacja na rzecz filmu „Wołyń”, a reżyser nagrał apel o wsparcie i opublikował go na YouTubie. Ostatecznie udało się zebrać 895 tys. zł z wymaganej sumy. Film nieoczekiwanie dofinansowały także kasy SKOK, co mogło się wydać o tyle zaskakujące, że sympatyzują one z Prawem i Sprawiedliwością – partią, która niechętnie chwali obrazy niejednoznaczne w treści i brutalne w formie. Ostatecznie nie udało się zebrać pełnej kwoty, jednak ci, którzy widzieli już obraz, zgodnie twierdzą, że nie widać w nim „niedoborów budżetowych”. Co może oznaczać, że albo podczas montażu autor świetnie ukrył braki zdjęciowe, albo że zebrana suma wystarczyła jednak na nakręcenie sceny, na której Smarzowskiemu tak zależało. Wbrew obawom „Wołyń” jest jednak w sferze politycznej… bardzo stonowany. Zamiast wskazywać palcem winnych, szuka odpowiedzi na pytanie: co się musiało wydarzyć, że człowiek stał się taką bestią? – Kiedy zabrałem się cztery lata temu, jeszcze przed wydarzeniami na Majdanie, do pracy nad tym filmem, zadałem sobie pytanie: skąd taki poziom okrucieństwa?

Nie mam na to odpowiedzi – tłumaczył Smarzowski na konferencji prasowej. – Ta dzikość nie idzie ze Wschodu. Ona idzie z człowieka. W tym samym czasie, gdy popi święcili siekiery i piły banderowcom, księża katoliccy święcili noże chorwackim ustaszom, którzy następnie podrzynali tymi nożami gardła Serbom. Takie sytuacje mają miejsce na całym świecie. One się niestety ciągle powtarzają – dodał reżyser. Niedawno „Wołyń” otrzymał nagrodę specjalną TVP w wysokości 100 tys. zł przyznaną przez jej prezesa Jacka Kurskiego. Kurski chciał ją wręczyć podczas festiwalu w Gdyni. Reżyser jednak jej nie przyjął. – Była taka sytuacja, że pan Kurski chciał przekazać mi nagrodę. Zaskoczyło mnie, że nie chciał tego zrobić na scenie, tylko po ceremonii, co wydaje mi się kłopotliwe i dziwne. Nie chciałem uczestniczyć w żadnej innej imprezie. Ale gdybym dostał nagrodę na scenie, przyjąłbym ją i przekazał pieniądze jakiejś fundacji wołyńskiej – powiedział Smarzowski. – Na razie sprawa nagrody jest zawieszona. Bardzo ważne jest dla mnie, żeby mój film nie był wykorzystywany w żadnych rozgrywkach politycznych – tak swoją postawę tłumaczył reżyser w radiu TOK FM. g

© Wszelkie prawa zastrzeżone

Okładka tygodnika WPROST: 40/2016
Więcej możesz przeczytać w 40/2016 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2016 (1756)

  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Polska (re)sortowa 2 paź 2016, 20:00 Czy jeden lider (bo wszak nie w pojedynkę) może przestawić administrację publiczną na takie tory, aby zaczęła działać efektywniej, na miarę czasów? Wicepremier Mateusz Morawiecki po ostatnich nominacjach zyskał nowe możliwości, aby... 3
  • Świat żegna Peresa 2 paź 2016, 20:00 Na pogrzebie izraelskiego męża stanu Szimona Peresa stawiła się polityczna elita świata, od Baracka Obamy, poprzez przywódców Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Kanady, Unii Europejskiej, a nawet Palestyńczyków,... 6
  • Zdarzyło się jutro 2 paź 2016, 20:00 O Szałamasze to będzie piosenka, czyli rekonstrukcja w rytmie dumki. 13
  • Balcerowicz prawicy 2 paź 2016, 20:00 Jarosław Kaczyński chce, by Mateusz Morawiecki został Balcerowiczem prawicy. Jeśli wicepremier odniesie sukces, będzie to dla niego przepustka do najwyższych stanowisk w państwie. 16
  • Sprzężenie zwrotne 2 paź 2016, 20:00 Samorządowcy liczą, że plan Morawieckiego przyciągnie inwestorów oraz ułatwi inwestowanie im samym. 21
  • Premier Kaczyński 2 paź 2016, 20:00 Otoczenie Jarosława Kaczyńskiego przekonuje go, by znowu został premierem. Sam prezes PiS coraz poważniej to rozważa. 22
  • PiS-owski walec nas mobilizuje 2 paź 2016, 20:00 Przy tym, co dla swoich ludzi robi teraz Prawo i Sprawiedliwość, PSL to małe miki – mówi Władysław Kosiniak-Kamysz, prezes PSL. 26
  • MEN wycofuje się ze zmian 2 paź 2016, 20:00 Minister edukacji zapowiada więcej lekcji informatyki w liceum, niż proponowano kilka dni temu. Rezygnuje też z obowiązkowego egzaminu z historii po szkole podstawowej. Uczeń sam wybierze dodatkowy przedmiot. 30
  • Rzeź była zaplanowana 2 paź 2016, 20:00 Plan ukraińskiej czystki etnicznej na Polakach powstał w połowie lat 30. na Wyspach Liparyjskich i na Sycylii – ustalił prof. Grzegorz Motyka, historyk, konsultant historyczny filmu „Wołyń”. 32
  • Bunt kobiet 2 paź 2016, 20:00 Godne warunki na porodówkach, alimenty, parytety, wynagrodzenia takie, jakie mają mężczyźni – to tylko niektóre z tematów, o które od lat toczyły się głośne batalie. Teraz jednak coś pękło i kobiety ze swoimi postulatami wyszły na ulice. 36
  • e-Pionier: nietypowe wsparcie dla e-biznesu 2 paź 2016, 20:00 Składające się m.in. z programistów zespoły działające w tzw. akceleratorach będą tworzyć e-innowacje istotne społecznie lub gospodarczo. Do 2020 r. zostanie przeznaczone na ten cel ok. 100 mln zł z programu e-Pionier. 44
  • ZUS albo przewóz 9 paź 2016, 20:00 Ujednolicenie danin to dobra wiadomość dla przedsiębiorców, dla których comiesięczny ZUS był kulą u nogi. Ale gorsza dla tych, którzy zarabiają nieźle. 46
  • Wielu dla wielu 2 paź 2016, 20:00 Ekonomia współpracy zmienia dotychczasowe zasady gry. Zamiast centralizacji i efektu skali mamy decentralizację i efekt sieciowy. Właśnie ukazał się raport na temat ekonomii współpracy w Polsce. 48
  • Mężczyźni powinni się bać 2 paź 2016, 20:00 Polki przebiły już szklany sufit i mężczyźni będą musieli się z tym pogodzić – mówi Dorota Soszyńska, najbogatsza kobieta polskiej branży kosmetycznej. 50
  • Hossa Bessa 2 paź 2016, 20:00 Piłkarz kontra przedsiębiorca W październikowych wyborach na prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej Zbigniew Boniek zyskał zaskakującego kontrkandydata. O fotel szefa polskiej piłki będzie z nim rywalizować Józef Wojciechowski.... 52
  • 250 lat innowacji w produkcji monet 2 paź 2016, 20:00 Jednym ze strategicznych celów Mennicy Polskiej jest wykorzystywanie potencjału na rynkach zagranicznych. Spółka produkuje m.in. gruzińskie lari, kolumbijskie pesos czy armeńskie dramy. W portfolio ma również kontrakty z Kamerunem, Nową Zelandią czy Filipinami, jak i wieloma... 54
  • Czas na drugą rundę 2 paź 2016, 20:00 Dość nijaka pierwsza debata telewizyjna w prezydenckim pojedynku Trumpa i Clinton zostawia otwartą kwestię wyniku wyborów. Walka jest nadal zacięta, a kandydat republikanów szuka nawet pomocy u amerykańskiej Polonii. 56
  • Trump ma problem, Clinton jeszcze większy 2 paź 2016, 20:00 Mimo przegranej debaty telewizyjnej Donald Trump może jeszcze wygrać wybory – mówi prof. Allan Lichtman, który od 30 lat trafnie przewiduje wszystkie wyniki wyborów prezydenckich w USA. 57
  • Europa mówi Orbánem 2 paź 2016, 20:00 Referendum w sprawie przyjmowania imigrantów to dowód rzekomej ksenofobii Węgrów. Tyle że jego wynik byłby pewnie podobny w innych krajach Unii. 60
  • W obcym ciele 2 paź 2016, 20:00 Zapowiedź przeszczepu ludzkiej głowy szokuje, ale dla naukowców nie istnieją bariery, których nie będą chcieli przekroczyć. 62
  • Kilogramy ryzyka 2 paź 2016, 20:00 Otyłość sprzyja nie tylko chorobom stawów, serca i cukrzycy. Prowadzi również do nowotworów. To fakt potwierdzony naukowo. Jednak mało kto zdaje sobie z tego sprawę. 64
  • Robot dla urologa 2 paź 2016, 20:00 W ramach refundacji świadczeń nie jesteśmy w stanie zaoferować pacjentowi tego, co otrzymują pacjenci w innych krajach – mówi prof. Piotr L. Chłosta, prezes Polskiego Towarzystwa Urologicznego. 66
  • Know-How 2 paź 2016, 20:00 Oto twój spektakl Snapchat wprowadzi na rynek okulary spectacles pozwalające na robienie krótkich filmów wideo i szybkie zamieszczanie ich na koncie w aplikacji. Spectacles to okulary przeciwsłoneczne, w których oprawki wbudowana jest... 67
  • Konkurujemy z czasem 2 paź 2016, 20:00 Ludzie kochają telewizję, ale nie taką, jaka jest teraz. Jeśli telewizja przetrwa, to tylko w internecie – mówi „Wprost” Reed Hastings, założyciel i szef Netflixa. 68
  • Niech Pan nie wraca 2 paź 2016, 20:00 Narodowiec Doboszyński został w czasach stalinizmu skazany na śmierć za poglądy. Komuna chciała, by wyrok na niego był wyrokiem na całe ziemiaństwo. 70
  • Poza czernią i bielą 2 paź 2016, 20:00 To most, nie mur – mówi Wojciech Smarzowski o „Wołyniu”. I taki jest jego film. Odarty z publicystyki, wielowymiarowy epos historyczny, uniwersalna refleksja nad złem, którego eksplozję może wywołać iskra. Opowieść o rzezi zrealizowana z wiarą w człowieka. 76
  • Realista z wizją 2 paź 2016, 20:00 Wojciech Smarzowski jest obecnie jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów. Ci, którzy śledzą jego twórczość, wiedzą, że tylko on mógł nakręcić film o Wołyniu. 78
  • Aktorzy (nie) prowincjonalni 2 paź 2016, 20:00 „Wsiąść do pociągu byle jakiego, nie dbać o bilet, no chyba że to bilet do teatru” – mogliby zaśpiewać teatromani. Słowo „prowincjonalny” w świecie teatru już dawno straciło swoje negatywne znaczenie. 80
  • Zobaczyć Neapol i zacząć żyć 2 paź 2016, 20:00 O palmę pierwszeństwa walczą Mediolan i Rzym. Ale wyrasta im groźny konkurent – omijany Neapol zachwyca. Spieszcie się go docenić, przewiduję modę na to miasto, a wraz z nią – najazd turystów. 84
  • Śpiewać porywająco 2 paź 2016, 20:00 Mamy fantastycznych muzyków i śpiewaków. Ale tkwi w nas kompleks, że jak coś jest zagraniczne, to lepsze – mówi Alicja Węgorzewska, śpiewaczka operowa, dyrektor Mazowieckiego Teatru Muzycznego. 87
  • A jednak się kręci 2 paź 2016, 20:00 Internet to wielki żarłacz mediów – albo je wchłania, albo unicestwia. Jest jednak dziedzina, którą ocalił, a nawet pozwolił jej się rozwinąć – teledyski. 88
  • Oczekuj wszystkiego 2 paź 2016, 20:00 Pracujące w nowoczesnym parku rozrywki roboty wpadają w szał – serial „Westworld” startuje w HBO. O sztucznej inteligencji, graniu w serialach i o swojej roli szefa parku opowiada nam Anthony Hopkins. Ł Kamil Śmiałkowsk 92
  • Bonda błądzi, Mróz grzeje 2 paź 2016, 20:00 Nowa książka Katarzyny Bondy obnaża wszelkie braki warsztatowe autorki nazywanej królową polskiego kryminału. Okazuje się, że królowa jest naga, a jej przypadek pokazuje też inną chorobę trawiącą nasz rynek wydawniczy, a mianowicie... 94
  • I dziewczyny mogą marzyć 2 paź 2016, 20:00 Na swojej trzeciej płycie żeński kwartet z Los Angeles zaskakuje przystępnością „rozmarzonego” rocka, który – nic nie tracąc z mistycznego wręcz charakteru ą la Kate Bush – proponuje też kalifornijski rockowy pazur w stylu... 96
  • Czeski smutny klaun 2 paź 2016, 20:00 Martin Myšička jest sfrustrowanym, niespełnionym i kłótliwym przedstawicielem wymierającego zawodu dziennikarza. Do tego właśnie rozstaje się z żoną, czyli ma wszystko, co niezbędne, aby się stać bohaterem filmu Petra Zelenki.... 97
  • Prezydentem być 2 paź 2016, 20:00 Wiceprezydent to człowiek, który ma najlepszą robotę w Stanach Zjednoczonych. Wszystko co musi robić, to każdego ranka po przebudzeniu pytać: Jak się ma prezydent? – jak stwierdził Will Rogers, prekursor stand-upu w Stanach Zjednoczonych. 98

ZKDP - Nakład kontrolowany