Kopyta królowej

Kopyta królowej

Odkryto grobowiec, w którym mogła być pochowana krewna władczyni Saby
Gdyby nie waśń dwóch plemion w prowincji Ibb w południowo-zachodniej części Jemenu, archeolodzy zapewne nie dokonaliby tego odkrycia. Na stanowisku Jabal Esam odkopano niezwykły, pochodzący z około II wieku p.n.e. grobowiec o ścianach wyłożonych marmurowymi płytami. Wewnątrz znajdowała się brązowa trumna ze szczątkami osoby pochodzącej z królewskiego rodu.
Według dyrektora Urzędu Starożytności prowincji Ibb Khalida al-Ansi, królewski grobowiec w Jabal Esam, pochodzący z okresu istnienia królestwa Saby, jest jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych na Półwyspie Arabskim. Mimo że niedługo po odkryciu brązowa trumna została zniszczona przez niezidentyfikowanych wandali, naukowcy uważają, że w grobowcu mogła być pochowana potomkini słynnej królowej Saby.

Kuzynka cesarza Etiopii
Wizyta władczyni Królestwa Saby w rządzonej przez Salomona Jerozolimie jest opisana w Biblii w 13 wersach. Mimo to nadal nie wiemy, czy jedna z najbardziej inspirujących zachodnią kulturę starożytnych postaci istniała naprawdę. Stary Testament niewiele wspomina o królowej. Celem jej wizyty w Jerozolimie było zadanie słynnemu z mądrości królowi Salomonowi kilku pytań. Niestety, w Biblii nie znajdujemy ani słowa na temat tego, jakie zagadki nurtowały królową. Wiadomo jedynie, że „nie było zagadnienia nieznanego królowi, którego by jej nie wyjaśnił" (1 Krl. 10,3).
W języku polskim często omyłkowo nazywa się władczynię Sabą, bo Biblia milczy na temat jej imienia. Saba jest tylko nazwą podległego jej królestwa. Tajemnicza i egzotyczna władczyni znana jest z wielu innych legend i podań z całego Bliskiego Wschodu. Wynika z nich, że królewska para spłodziła syna, któremu nadano imię Menelik. Kiedy on sam został władcą Saby, udał się do Jerozolimy, aby poznać swego ojca. Salomon chciał zatrzymać go w mieście na zawsze, ale Menelik uciekł nocą, unosząc z sobą Arkę Przymierza, która według etiopskiej tradycji, od tej pory znajdowała się w Aksum, w skarbcu kościoła św. Marii. Z tego powodu Etiopczycy uważają królową Saby za matkę narodu, a królowie wywodzili od niej w linii prostej swoje pochodzenie. Ponieważ zaś Ewangelie wywodzą ród Jezusa od Salomona i Dawida, cesarze etiopscy uznają się za kuzynów – choć dalekich – samego Jezusa. Cesarz Hajle Sellasje rozkazał nawet zapisać ten fakt w 1955 r. w etiopskiej konstytucji.
Postać władczyni królestwa Saby cieszyła się niezwykłą popularnością w tradycji islamskiej, gdzie królową znano pod imieniem Bilkis lub Balkis. Legendy z tego nurtu nie zawsze przedstawiały władczynię w korzystnym świetle. Według jednej z arabskich baśni, Salomon wybudował dla królowej specjalny pałac, cały ze szkła, ze strumieniami wody płynącymi po posadzkach. Kiedy królowa uniosła skraj sukni, żeby go nie zamoczyć, okazało się, że jej nogi są owłosione jak u kozy i do tego zakończone kopytami.

Poszukiwacze Saby
O ile nie wiadomo, czy królowa Saby nie jest jedynie wytworem ludowych legend, naukowcy zgodni są co do tego, że królestwo Saby istniało naprawdę. W starotestamentowej Księdze Hioba jest mowa o napaści Sabejczyków na dom sprawiedliwego męża Hioba. Z kolei Księga Izajasza przepowiada dary kadzidła i złota, które ofiarują w Jerozolimie przybywający z Saby, a w Księdze Jeremiasza Bóg odrzuca dar kadzidła przywiezionego z tego królestwa. Średniowieczny podróżnik Marco Polo opisywał, że tam właśnie znajdują się groby Trzech Królów.
Istnieje wiele punktów spornych, co do tego, gdzie dokładnie Królestwo Saby miałoby się znajdować. Pewną wskazówką dotyczącą jego położenia mogą być bogactwa ofiarowane Salomonowi przez królową. Powinna być to kraina bogata w kamienie szlachetne i obfitująca w kadzidłowce. Problem w tym, że warunki te spełniają prawie wszystkie kraje pretendujące do roli historycznego królestwa Saby, a zwłaszcza Etiopia i Jemen. Rzymski historyk Józef Flawiusz pisał, że Salomona odwiedziła władczyni Egiptu i Etiopii. Królestwo Saby lokowano też w Etiopii w czasach renesansu. Tam właśnie umieścił królową Saby autor „Dekameronu" Giovanni Boccaccio, który w innym swoim dziele „De mulieribus claris", czyli „Żywoty słynnych niewiast", nadał jej imię Nicaula i osadził we wspaniałym pałacu na wielkiej wyspie położonej gdzieś na Nilu. Znacznie częściej jednak identyfikuje się biblijne królestwo Saby z terytorium dzisiejszego Jemenu. Jedna z arabskich legend opowiada o tym, jak Salomon, który udał się z pielgrzymką do Mekki, wyruszył następnie do miasta Sana położnego na południu królestwa Saby (dzisiaj jest to stolica Republiki Jemenu). Króla zachwycił niezwykle rozwinięty system kanałów irygacyjnych, dzięki któremu cała położona wśród pustynnych piasków okolica kwitła.
Wielka tama koło miasta Marib była w starożytności uważana za jeden z inżynieryjnych cudów świata. Prace nad jej konstrukcją rozpoczęto w VIII wieku p.n.e., ale budowa trwała kilkaset lat.Tama zatrzymująca ulewne, monsunowe opady nawadniała obszar około 100 km kwadratowych. Utrzymanie konstrukcji w dobrym stanie było priorytetem dla okolicznych władców. Kiedy około 115 r. p.n.e. królestwo Saby zostało zdobyte przez arabski lud Himjarytów, podniesiono wysokość tamy do 14 m, a konstrukcję wzmocniono kamieniami. W tym czasie wybudowano też dodatkowo dwie śluzy, zbiornik osadowy i kanał do zbiornika dystrybucyjnego.

Królestwo bogactwa
Zakończone niedawno prace wykopaliskowe w Marib odsłoniły jeszcze jeden obiekt z okresu świetności królestwa Saby. Badacze z uniwersytetu w Calgary odkopali świątynię noszącą nazwę Mahram Bilqis, czyli świątynia Bilkis. Sanktuarium wybudowane w X wieku p.n.e. zostało opuszczone dopiero po 14 stuleciach, kiedy mieszkańcy tego regionu zaczęli przechodzić na judaizm i chrześcijaństwo. Inne archeologiczne odkrycia także potwierdzają reputację bogatego i kwitnącego królestwa Saby. Ruiny fortec, obwarowane miasta, świątynie i kanały irygacyjne nadal są widoczne na powierzchni ziemi na terytorium całego dzisiejszego Jemenu.
Głównym źródłem bogactwa królestwa Saby było jego położenie na trasie handlowej wiodącej z Indii do Egiptu i północnej Syrii. Przez starożytną stolicę tego rejonu Marib, według arabskiej tradycji założoną przez jednego z synów Noego – Sema, przechodziły karawany transportujące mirrę i kadzidło do nieomal każdej świątyni w Babilonie, Egipcie, Grecji, Jerozolimie i Rzymie. Mieszkańcy Saby pośredniczyli też w handlu jedwabiami z Chin, cynamonem, pieprzem, złotem i cennymi kamieniami z Indii, a także mniej luksusowymi towarami. Jeden z podróżników zanotował w 60 r. n.e., że na targu w głównym porcie królestwa można kupić purpurowe tkaniny (tekstylia farbowane tym trudnym do uzyskania barwnikiem osiągały w starożytności wysoką cenę), ubrania haftowane i tkane złotą nicią, szafran, muślin, płaszcze, koce, worki, wonne maści, wino i pszenicę.

Upadek potęgi
Chociaż niektórzy badacze Biblii są zdania, że wizyta królowej Saby u Salomona jest jedynie alegorią i metaforą duchowego połączenia wyznawców judaizmu i pogan, wielu uczonych przypuszcza, że tło tej legendy może być o wiele bardziej konkretne i odzwierciedlać kontakty handlowe Arabii i Jerozolimy w czasach biblijnych. Bill Glanzman uważa, że świątynia Bilkis w Marib była sanktuarium dla pielgrzymów udających się do Arabii między mniej więcej 1200 r. p.n.e. a 550 r. n.e.
Rejon Jemenu, zwany za czasów rzymskich Arabia Felix, czyli „szczęśliwa", zaczął podupadać dopiero w I wieku n.e. Chociaż w Koranie można znaleźć wzmiankę o tym, że królestwo Saby zostało zniszczone, bo jego mieszkańcy wyznawali politeizm, prawdziwą przyczyna upadku tego regionu było odcięcie szlaków handlowych, kiedy rządzący Egiptem Ptolemeusze zaczęli preferować drogę wiodąca bezpośrednio z Aleksandrii wzdłuż Morza Czerwonego. Mimo to jeszcze w I wieku n.e. Rzymianie pod wodzą Aeliusa Gallusa nie zdołali zdobyć Marib.
Postępujące wyludnienie regionu spowodowało zaniedbanie tamy, której konstrukcja dwa razy, w 450 i 542 roku, uległa poważnym uszkodzeniom. Ostatecznie w 570 r. tama została przerwana przez wielką falę powodziową. Zniszczenie systemu irygacyjnego stało się gwoździem do trumny królestwa Saby i spowodowało migrację 50 tys. ludzi.


Z Saby do Hollywood
Przez ostatnie dwa tysiąclecia legenda królowej Saby rozrosła się do setek tysięcy stron papieru, a monarchinię sportretowano na portalu XIII-wiecznej katedry w Amiens, na witrażach katedry w Canterbury i niezliczonych miniaturach zdobiących średniowieczne manuskrypty. Postać królowej Saby pojawia się na tureckich i perskich malowidłach, w kabale i dziełach chrześcijańskich mistyków. Władczyni stała się inspiracją dla niezliczonych artystów, od Holbeina po Tintoretta, bohaterką oper i hollywoodzkich produkcji.

Saba, czyli Makeda
Według Biblii, królowa Saby wpadła w zachwyt, gdy „ujrzała całą mądrość Salomona oraz pałac, który zbudował, jak również zaopatrzenie jego stołu w potrawy i napoje, i mieszkanie jego dworu, stanowiska usługujących jemu, jego szaty, jego podczaszych, jego całopalenia, które składał w świątyni Pańskiej" (Pierwsza Księga Królewska 10:4-5). Władczyni obsypała króla wspaniałymi darami, wśród których znajdowało się 120 talentów, czyli ok. 4,5 tony złota, przyprawy, drogocenne kamienie i szlachetne gatunki drewna, po czym – sama również przez niego obdarowana – powróciła do swojego królestwa. Święta księga Etiopczyków „Kebra Nagast” nazywa ją Makedą. Opisana w tym źródle wizyta królowej w Jerozolimie nie jest wyłącznie intelektualną przygodą. Na bankiecie wydanym przez Salomona na cześć królowej podano ostro przyprawione jedzenie i niewiele do picia. Po uczcie król zaprosił Makedę, aby spędziła noc w jego pałacu. Władczyni zgodziła się jedynie pod warunkiem, że król uszanuje jej cześć. W odpowiedzi Salomon postawił inny warunek – królowej nie wolno wziąć z pałacu niczego, co należy do króla. Makeda, oburzona, że posądzono ją o chęć kradzieży zgodziła się, lecz kiedy obudziła się w środku nocy, poczuła wielkie pragnienie. Sięgnęła po stojący obok łoża dzban z wodą, jednak w tym momencie pojawił się Salomon, twierdząc, że woda należy do najcenniejszych rzeczy w jego królestwie. Królowa mimo to zdecydowała się zaspokoić pragnienie, czym uwolniła króla od jego obietnicy. Tak narodził się ich syn Menelik. ostatni Cesarz etiopii hajle Sellasje (zmarł w 1975 r.) uważał się za potomka królowej saby i króla salomona oraz za kuzyna Jezusa.


Okładka tygodnika WPROST: 9/2008
Więcej możesz przeczytać w 9/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 9/2008 (1314)

  • Na stronie - Wilki i barany 24 lut 2008, 22:00 Pozytywny wizerunek Platformy Obywatelskiej buduje Prawo i Sprawiedliwość 3
  • Skaner 24 lut 2008, 22:00 8
  • Eurovitro 24 lut 2008, 22:00 ZDROWIE 8
  • Psycho Tusk 24 lut 2008, 22:00 Muzyka 8
  • Spisek przeciwko Diane 24 lut 2008, 22:00 Wielka Brytania 8
  • Rusza szkoła Marcinkiewicza 24 lut 2008, 22:00 Edukacja 8
  • Sikorski dożyna watahę 24 lut 2008, 22:00 Dyplomacja 8
  • Dossier 24 lut 2008, 22:00 Ten, kto się boi krwi, nie zostaje lekarzem. Kto boi się fotoreporterów, nie zostaje politykiemHanna Gronkiewicz-Waltz o jej plażowych zdjęciach z Egiptu, które opublikował „Fakt"Robię wszystko, by Polska nie była dzieckiem... 8
  • Pytania niepolityczne - Grałem z Hołdysem 24 lut 2008, 22:00 Rozmowa z Ryszardem Schnepfem, wiceministrem spraw zagranicznych 8
  • Ludzie 24 lut 2008, 22:00 Terrazzino aktoremStefano Terrazzino, włoski tancerz znany z „Tańca z gwiazdami", zadebiutuje jako aktor w serialu „Samo życie”. Terrazzino nie chce iść w ślady swoich kolegów Rafała Maseraka i Marcina Hakiela,... 8
  • Wieczni punkowcy 24 lut 2008, 22:00 Kariery 8
  • Wariograf pomoże w sprawie Papały 24 lut 2008, 22:00 Śledztwo 8
  • Karate skarbu państwa 24 lut 2008, 22:00 Spółki 8
  • Coming out z Dancewicz 24 lut 2008, 22:00 Telewizja 8
  • Premier Islandii zaśpiewał w obronie Polaków 24 lut 2008, 22:00 Koncert 8
  • Grunwald podbija Azję 24 lut 2008, 22:00 Piosenki 8
  • UOKiK przeciw striptizowi 24 lut 2008, 22:00 Obyczaje 8
  • Sawka czatuje 24 lut 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 14
  • Poczta 24 lut 2008, 22:00 Niezbędnik Ewy KopaczW związku z artykułem „Niezbędnik Ewy Kopacz" (nr 3), dotyczącym zmian w organizacji funkcjonowania ochrony zdrowia, chciałbym przypomnieć, że w 2000 r. zapaleńcy reformatorzy, pełniący funkcje... 15
  • Playback 24 lut 2008, 22:00 Zbigniew Chlebowski przewodniczący Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej 15
  • Wprost przeciwnie - Sukces braku sukcesu 24 lut 2008, 22:00 Obecna ekipa rządząca odniosła sukces – w robieniu balona z obywateli 16
  • Fotoplastykon 24 lut 2008, 22:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 17
  • Z życia koalicji 24 lut 2008, 22:00 Radek Sikorski bardzo szybko chciał uznać niepodległość Kosowa. Ale wciął mu się prezydent, a i inni politycy platformy sugerowali, że ta sprawa wymaga pewnego namysłu. Niesamowite, gdyby nie paru Albańczyków na Bałkanach, zjawisko... 18
  • Z życia opozycji 24 lut 2008, 22:00 Jeśli się nie mylimy, to Lech Kaczyński w końcu rzeczywiście został Kociarzem Roku. Niestety, informacja ta jakoś nie przebiła się do mediów. Biedny Kaczor, gdyby to Tusk wygrał, pewnie ogłosiliby dzień wolny od pracy.Żeby się... 19
  • Bilans tygodnia 24 lut 2008, 22:00 20
  • Krzyż dla Beenhakkera 24 lut 2008, 22:00 SportLeo Beenhakker, trener polskiej reprezentacji w piłce nożnej, to nie tylko Człowiek Roku 2007 tygodnika „Wprost". Właśnie został odznaczony przez Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jedno z... 20
  • Przełom bez przełomu 24 lut 2008, 22:00 DyplomacjaMinister spraw zagranicznych Radosław Sikorski ujawnił w TVN 24, że podczas wizyty premiera Donalda Tuska w Moskwie Władimir Putin uznał zamordowanie polskich oficerów w Katyniu za zbrodnię stalinowską. Jednak to, co przez... 20
  • Oleksy przegrywa wszystko 24 lut 2008, 22:00 ProcesyAndrzej Milczanowski, były szef MSW, został uniewinniony przez warszawski sąd okręgowy. Uznał on, że wprawdzie Milczanowski naruszył tajemnicę państwową, przekazując informacje o rzekomej współpracy Józefa Oleksego z obcym... 20
  • Wilk Tusk i gajowy Kaczyński 24 lut 2008, 22:00 PolitykaCzerwony Kapturek i Matrix – PiS sięgnęło po filmowe skojarzenia, by podsumować 100 dni rządów Donalda Tuska. W nowym spocie filmowym widzimy przerobioną bajkę o Czerwonym Kapturku, babci i złym wilku. „Nie tak dawno... 20
  • Dziadostwo polskie 24 lut 2008, 22:00 Politykę rządu kreują redaktorzy tabloidów 22
  • Donald ubogi 24 lut 2008, 22:00 Jeśli Tusk chce zostać prezydentem, Polacy muszą w nim dostrzec nie urzędnika, lecz monarchę 26
  • Trójca prezydencka 24 lut 2008, 22:00 Tusk i Pawlak chcą być Kaczyńskim, a Kaczyński - Tuskiem 28
  • Dyplomacja żebracza 24 lut 2008, 22:00 Polscy dyplomaci są jednymi z najgorzej opłacanych w Unii Europejskiej 30
  • Kontrrewolucja w kontrwywiadzie 24 lut 2008, 22:00 Służba Kontrwywiadu Wojskowego storpedowała projekt ujawnienia powiązań polskich urzędników z rosyjskimi służbami 32
  • Postać tygodnia - Odnowiciel 24 lut 2008, 22:00 ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski 35
  • Jak one to robią 24 lut 2008, 22:00 Dlaczego kobiety po pięćdziesiątce zaczynają rządzić światem 36
  • Grzech tolerancji 24 lut 2008, 22:00 Nietolerancja zaskakująco często cechuje tych, którzy uważają się za szczególnie tolerancyjnych 42
  • Blogomania 24 lut 2008, 22:00 Co sekunda na świecie powstaje nowy blog 46
  • Trójka bez sternika 24 lut 2008, 22:00   48
  • Żółw na torach 24 lut 2008, 22:00 Wykorzystujemy tylko 40 proc. unijnych dotacji do kolei 48
  • Łowcy Macierewicza 24 lut 2008, 22:00 Ścigając Macierewicza PO chce przykryć fakt, że nie realizuje wyborczych obietnic 48
  • Kosowo jak Sarajewo 24 lut 2008, 22:00 Sytuacja Międzynarodowa coraz bardziej przypomina okres poprzedzający I wojnę światową 48
  • Ryba po polsku - Kalendarz i klepsydra 24 lut 2008, 22:00 Kalendarze zmieniali Juliusz Cezar i papież Grzegorz Wielki. Czas już, aby wziął się do tego Donald Tusk 49
  • Liga polskich mistrzów 24 lut 2008, 22:00 Ten sezon Orange Ekstraklasy będzie najciekawszy od lat 50
  • Giełda 24 lut 2008, 22:00 52
  • Triumf piwa 24 lut 2008, 22:00 W 2007 r. wszystkie trzy największe polskie browary zanotowały rekordową sprzedaż. Żywiec sprzedał o 11 proc. piwa więcej niż w 2006 r., osiągając 419 mln zł zysku (wzrost o 27 proc.). Koncernowi udało się umocnić czołową pozycję... 52
  • Era Blu-Ray 24 lut 2008, 22:00 Cyfrowy format Blu-ray będzie światowym standardem, który zastąpi DVD. Japońska Toshiba ogłosiła, że przestanie produkować sprzęt audiowizualny w formacie HD DVD. Do tej pory trwała wojna o dominację na rynku między Toshibą a Sony,... 52
  • Od hitu do kitu - Szaleniec na Wall Street 24 lut 2008, 22:00  Jim Cramer jest w USA kimś w rodzaju Kuby Wojewódzkiego. Nie prowadzi jednak talk-show, a program ekonomiczny. Na wizji skacze i krzyczy, że Ben Bernanke jest idiotą. A w swoim funduszu hedgingowym zarabia 100 mln USD rocznie. W... 52
  • Zrzutka na bank 24 lut 2008, 22:00 Siedem tysięcy funtów zapłaci każdy Brytyjczyk za nacjonalizację banku Northern Rock. Już w 2007 roku rząd w Londynie, ratując go przed bankructwem spowodowanym kryzysem na rynku kredytów hipotecznych, wpompował w bank 55 mld funtów.... 52
  • Świat w sieci 24 lut 2008, 22:00 53
  • Cyfrowe oszustwo 24 lut 2008, 22:00 W 2007 r. Polacy kupili ponad 1,5 mln nowoczesnych telewizorów plazmowych i LCD. To najwięcej w UE. Pod względem zakupów najnowocześniejszych telewizorów przystosowanych do odbioru sygnału HD w Europie wyprzedzają nas tylko słynący ze skłonności do nowinek Rosjanie. Niestety,... 54
  • Nędza podatkowa 24 lut 2008, 22:00 Były wiceminister finansów radzi obecnemu ministrowi, jak rozwiązać polski podatkowy węzeł gordyjski 58
  • Kryzysowy niezbędnik 24 lut 2008, 22:00 Jak zarobić w czasie dekoniunktury 60
  • Know-how 24 lut 2008, 22:00 70
  • Miłość po amfetaminie 24 lut 2008, 22:00 Pigułka miłości, jak jest nazywana ecstasy, wywołuje stan przypominający zakochanie. Tak wskazują wyniki eksperymentów na szczurach, które przeprowadził dr Iain McGreor z University of Sydney. Pod wpływem amfetaminy u szczurów rósł... 70
  • Komentarz - Pustynia globalna 24 lut 2008, 22:00 Ekolodzy ostrzegają przed efektem cieplarnianym, a ekonomiści wieszczą globalny kryzys z powodu braku ropy naftowej. Największym zagrożeniem dla globalnej gospodarki jest jednak coraz większy brak wody. Nie chodzi tylko o to, że będziemy... 70
  • Recepta na długowieczność 24 lut 2008, 22:00 Dożycie stu lat jest łatwiejsze, niż się wydaje. Niestety, nie pomoże w tym pigułka. Skutecznym sposobem na zostanie stulatkiem jest zmiana stylu życia. Dr Dellara Terry z Boston University twierdzi, że osoby, które chorują na cukrzycę... 70
  • Pompa w mięśniach 24 lut 2008, 22:00 (patrz Galeria artykułu)  70
  • Chwalebna wada 24 lut 2008, 22:00 Wiele negatywnych cech osobowości przynosi korzyści 72
  • Dobór internetowy 24 lut 2008, 22:00 Partnerzy o odmiennych genach rzadziej się zdradzają 76
  • Kopyta królowej 24 lut 2008, 22:00 Odkryto grobowiec, w którym mogła być pochowana krewna władczyni Saby 78
  • Agent Heubauer 24 lut 2008, 22:00 Dzisiejsza polska lustracja to powtórka z XIX wieku 82
  • Górna półka - Legenda marszałka 24 lut 2008, 22:00 Piłsudski nie wychodzi z mody. I dobrze. Marszałek jest bodaj najpowszechniej uznawanym w Polsce bohaterem narodowym. W powtarzanych ostatnio przez opiniotwórcze czasopisma ankietach zajmuje jedno z pierwszych miejsc na liście... 85
  • Bez granic 24 lut 2008, 22:00   86
  • 600 lat poszło z dymem 24 lut 2008, 22:00 – 21 mln dolarów będzie kosztować odbudowa seulskiej, liczącej ponad 600 lat Wielkiej Południowej Bramy – Namdaemun. To jeden z najważniejszych zabytków Korei Południowej. Podpalacz, 69-letni mężczyzna, podłożył ogień, bo... 86
  • „Niet" dla HRW 24 lut 2008, 22:00 „Zdławieni przez biurokrację: ograniczenia narzucone przez państwo na niezależną działalność obywatelską" – to tytuł raportu, jaki w Moskwie chciał przedstawić dyrektor Human Rights Watch Kenneth Roth. Rosyjskie MSZ... 86
  • Dynastia po francusku 24 lut 2008, 22:00 Ameryka ma dynastie Bushów i Clintonów, Francja wkrótce może mieć dynastię Sarkozych. 21-letni syn prezydenta Francji – Jean – zapowiedział start w wyborach samorządowych. Będzie się ubiegał o mandat w podparyskim... 86
  • Pervez niezatapialny 24 lut 2008, 22:00 Kilka dni po tym, jak światowe media odtrąbiły wyborczą porażkę prezydenta Perweza Muszarrafa i rychły koniec jego rządów, okazało się, że w Pakistanie wszystko może zostać po staremu. Zwycięska Pakistańska Partia Ludowa (PPP)... 86
  • Globalna ’ndrangheta 24 lut 2008, 22:00 Najpotężniejszym i najsprawniejszym na świecie holdingiem, najlepiej też przystosowanym do wymogów globalizacji jest przestępcza organizacja ’ndrangheta – ogłosiła komisja antymafijna parlamentu Włoch. Zyski kalabryjskiej... 86
  • Niemiecki przekręt 24 lut 2008, 22:00 Niemcy oszukują fiskusa na ponad 25 mld euro rocznie 88
  • Gazowanie Ukrainy 24 lut 2008, 22:00 Kremlowskie klany kontrolują sprzedaż surowców dla Kijowa 92
  • Pawana dla Fidela 24 lut 2008, 22:00 Ani Kubańczycy, ani emigranckie enklawy w Miami nie oczekują radykalnych reform 94
  • Błąd Europy 24 lut 2008, 22:00 Uznanie Kosowa przez państwa Zachodu służy Rosji 96
  • Pasaż 24 lut 2008, 22:00 100
  • Bieliźniany szał 24 lut 2008, 22:00 Pół Polski zastanawia się, czy podczas rozdania Telekamer Doda miała na sobie majtki. Bielizna to ostatnio główny atrybut gwiazd. Celebrities wywołują niemal międzynarodowe zamieszanie, nie zakładając jej lub reklamując ją. Britney... 100
  • Druga skóra 24 lut 2008, 22:00 Wiosenno-letnia kolekcja Triumpha powstała pod hasłem „Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej". Wygodna bielizna ma zachęcać do spędzania czasu w domowym zaciszu. W kolekcji znajdziemy m.in. stanik Space Curves. Wszystkie jego... 100
  • Pirackie reformy 24 lut 2008, 22:00 Stacy Dash nie jest może aktorką pierwszoligową (ostatnio można ją było oglądać w filmie „Nigdy nie będę twoja"), ale ma pomysł na siebie – projektuje staromodną bieliznę. Swoją markę nazwała Letters of Marque... 100
  • Szlafrok jak smoking 24 lut 2008, 22:00 W tym sezonie marka Zegna zadbała o męski strój spodni kompleksowo – w najnowszej kolekcji bielizny panowie znajdą szorty, bokserki, skarpety, a także piżamy i szlafroki. Jest mało klasycznie, raczej młodzieżowo i na luzie –... 100
  • Laser 24 lut 2008, 22:00 104
  • Sylwetka tygodnia: Dee Dee Bridgewater 24 lut 2008, 22:00 Kto? - Jedna z najwszechstronniejszych wokalistek jazzowych, odnosząca sukcesy od ponad trzydziestu lat. Laureatka licznych nagród, w tym Grammy. Zaczynała od disco, śpiewała soul i... punk rocka. Jako dobra czarownica w musicalu „The... 104
  • Trzy po trzy - płyty nietypowe 24 lut 2008, 22:00 52 Dębiec „Deep Hans" http://52debiec.muzzo.plPłyta poznańskiego zespołu hiphopo-wego jest jeszcze bardziej mroczna i undergroundowa niż poprzednie produkcje duetu. Opłaciło się. Z sieci nagrania pobrało ponad 40 tys. osób.Lao... 104
  • Termometr kultury 24 lut 2008, 22:00 Ani ziębi, ani grzejeSamopoczucie po czterdziestceWspółczesna warszawianka po przekroczeniu czterdziestki zafundowała sobie seans terapeutyczny. Cellulitis i oponki w normie. Gorzej z samopoczuciem. Po raz pierwszy w trakcie życiowej gonitwy... 104
  • Teatr smutku 24 lut 2008, 22:00 Mróz„To ma być teatr rozrywki? To przecież teatr smutku!" – to najkrótsza i najcelniejsza recenzja. Podczas antraktu wykrzyczał ją wściekły widz, po czym udał się po zwrot kosztów. Z reklamówką foliową, na... 104
  • Ojciec chrzestny kapitalizmu 24 lut 2008, 22:00 WrzeWspaniały. Epicki. Monumentalny. Na przestrzeni 37 lat (do wielkiego kryzysu w 1927 r.) widzimy typowego self-made mana amerykańskiego kapitalizmu. Poznajemy go jako pracowitego, pewnego siebie i prostolinijnego kopacza srebra,... 104
  • Reklama narodowa 24 lut 2008, 22:00 Reklama z udziałem międzynarodowej gwiazdy to najlepsze antidotum na polskie kompleksy 106
  • Myślałem, że Wajda to dziewczyna 24 lut 2008, 22:00 Rozmowa z Johnem Cleese’em, aktorem, satyrykiem, członkiem legendarnej grupy Monty Python 108
  • Niezniszczalni 24 lut 2008, 22:00 Hollywood nie potrafi wykreować następców Rambo i Indiany Jonesa 110
  • Wencel gordyjski - Ojcobójstwo 24 lut 2008, 22:00 Kapucyn o. Ksawery porównuje stosunek płciowy do strzelania bramek po widowiskowych akcjach 112
  • Krótko po wolsku - Liceum czy muzeum 24 lut 2008, 22:00 Odwieczny dylemat „myć ręce czy nogi" odżył ostatnio za sprawą nowego kierownictwa Ministerstwa Kultury, które uznało, że od przeszłości ważniejsza jest przyszłość. Zamiast nikomu niepotrzebnych kolekcji skorup i obrazów,... 113
  • Ueorgan Ludu 24 lut 2008, 22:00 Prowokacja medialna - Kociarzem Roku Lech Kaczyński, a co z Jarosławem? * Czołg Rudy gwałcił bezbronne niemieckie armaty 113
  • Skibą w mur - Wygrać dupą 24 lut 2008, 22:00 Dzięki TVN słowo „dupa” uroczyście przeszło ze świata mroku do języka oficjalnego 114

ZKDP - Nakład kontrolowany