Karciany afrodyzjak

Karciany afrodyzjak

Banki dożywotnio uzależniają nas od kart kredytowych
Jesteście bandą sępów żywiących się zwłokami biednych ludzi" – rzucił przedstawicielowi banku prawnik Allan Shore. W ten sposób scenarzyści popularnego serialu „Boston Legal" nawiązali do niedawnej afery w Stanach Zjednoczonych, związanej z „przemysłem" kart kredytowych. Rzecz otarła się o Kongres. Amerykańskim bankom zarzuca się m.in., że celowo dają karty osobom, które nie będą w stanie spłacać zaciągniętego za ich pomocą kredytu. Albo że bez uzasadnienia podnoszą posiadaczom kart odsetki i nakładają wysokie karne opłaty.Te same zarzuty można odnieść do większości polskich banków, rozdających obecnie na prawo i lewo karty kredytowe. Wielkiego skandalu jeszcze nie ma, bo plastikowy dług nie jest u nas aż tak popularny. Ale to się szybko zmienia. Polacy mają już 9 mln kart kredytowych. To oznacza, że w przeliczeniu na liczbę mieszkańców pobiliśmy już m.in. Niemcy, Belgię, Szwajcarię i Francję.

Coca-Cola to nic
W ciągu ostatnich 30 lat dług przeciętnej amerykańskiej rodziny zaciągnięty kartami kredytowymi wzrósł szesnastokrotnie. Jeszcze w 1980 r. wynosił średnio 518 USD, w 1990 r. – 2700 USD, a obecnie – ponad 8000 USD. Amerykanie pożyczyli „plastikiem" już 1,5 bln dolarów. To dwuipółkrotnie więcej niż wynosi PKB Polski. Możliwy kryzys na tym rynku byłby dużo gorszy niż głośny krach na rynku kredytów hipotecznych (tzw. subprime).
Pierwszą na świecie kartę kredytową wydał w 1958 r. Bank of America. Wysłano ją do 60 tys. mieszkańców miasteczka Fresno w Kalifornii. Po latach zaciskania pasa mieli skorzystać z tego, że mieszkają w najbogatszym państwie świata. Jeszcze 30 lat temu karta kredytowa była w USA dostępna tylko dla najlepiej sytuowanych. Dzisiaj przeciętne amerykańskie gospodarstwo ma ich osiem. To taki sam symbol amerykańskiego stylu życia jak McDonald’s czy Coca-Cola. Tyle że banki oraz firmy zarządzające systemami kart kredytowych (Visa, MasterCard, American Express itp.) osiągają nieporównywalnie wyższe zyski od wspomnianych koncernów. Tylko w 2007 r. zarobiły na kartach 30 mld USD. To najbardziej dochodowy sektor w całym amerykańskim systemie finansowym.

Truposze i frajerzy
Jak to możliwe, że karty kredytowe, które często są reklamowane jako „darmowe", dostarczają bankom aż takich zysków? Każda karta oferuje pewien okres, w którym zaciągnięty za jej pomocą kredyt nic nie kosztuje. Jeżeli spłacimy go w tym terminie (w wypadku polskich kart – nawet do ponad 60 dni), nie zapłacimy odsetek. Ten tzw. okres bezodsetkowy to lep na klientów. Kusi, byśmy wzięli kartę i zaczęli jej używać.
Banki doskonale wiedzą ze sporządzanych statystyk, że przeciętnie połowa klientów (w Polsce prawie 2,25 mln osób, czyli połowa tych, które mają aktywne karty) nie spłaci długu w terminie i zapłaci wówczas wysokie, sięgające nawet 49 proc. (rzeczywista stopa oprocentowania na karcie Visa Platinium Citibanku). To oznacza, że za darmowy kredyt tych, którzy spłacają go w terminie (w slangu bankowców nazywani są „truposzami", ponieważ nie przynoszą bankom dochodów) oraz na horrendalne zyski banków płacą ci, którzy spóźniają się ze spłatą (nazywani z kolei „frajerami").

Praworządni inaczej
Na pierwszy rzut oka ci, którzy płacą wysokie odsetki, podpisali przecież umowę z bankiem, w której wszystkie warunki użytkowania karty kredytowej zostały wyjaśnione. Ale nie wszystkie opłaty pobierane przez polskie banki od posiadaczy kart są zgodne z prawem. Przykładowo, wśród 25 największych banków, oferujących w Polsce karty kredytowe, aż 16 nakłada na klientów tzw. opłatę za niespłacenie w terminie części zadłużenia (banki wymagają co miesiąc spłacenia co najmniej 3-5 proc. zadłużenia). Zwykle wynosi ona 40-50 zł. – Ma charakter kary umownej, a takiej, według naszego kodeksu cywilnego, nie wolno nakładać w wypadku zobowiązań pieniężnych – wyjaśnia mecenas Krzysztof Bramorski, partner zarządzający Kancelarii BSO – Prawo & Podatki we Wrocławiu. Taką klauzulę za niezgodną z prawem uznał także Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Banki próbują to omijać, pisząc w regulaminach, że to „opłata za obsługę nieterminowego zadłużenia". Albo zmieniają szyk zdania i twierdzą, że to już nie jest ta sama klauzula, której stosowania zabronił sąd. Ale o tym, że mają nieczyste sumienie, świadczy fakt, że zwykle oddają pobrane pieniądze tym, którzy się o ich zwrot upomną.
Tomasz Lewandowski z Wągrowca w 2007 r. kilkakrotnie spóźnił się z zapłatą raty na karcie kredytowej Banku BPH. – Bank naliczył mi w sumie prawie 1000 zł kary. Pieniądze te oddał po złożeniu reklamacji i interwencji powiatowego rzecznika konsumenta – mówi Lewandowski. Co ciekawe, takie kary ciągle są wymienione w taryfie banku. Na pytanie dlaczego, bank odpowiada, że każdą reklamację rozpatruje indywidualnie, „troszcząc się, by budowana przez wiele lat wspólna relacja z klientem nie została zaprzepaszczona przez incydentalne przekroczenie przez klienta ustalonych wspólnie norm i regulacji".

Dla idiotów
W USA jednym z problemów jest podwyższanie oprocentowania już po zaciągnięciu długu. Dla banków w Polsce pretekstem do takiej manipulacji są rosnące stopy procentowe. Na przykład, w styczniu 2007 r. dług na karcie kredytowej w Getin Banku i Peako SA był oprocentowany na 22 proc. (to nominalna stopa procentowa, czyli bez opłat i prowizji). Do lipca 2008 r. Getin Bank podniósł stawkę do 25 proc., podczas gdy Pekao SA aż do 30 proc.
Tabela taryf i prowizji przeciętnej karty kredytowej ma kilkanaście pozycji. To ułatwia dołączanie przez banki do rachunków za kartę opłat, które nie są obowiązkowe. Na przykład bank BZ WBK bez zgody klienta, rzekomo po to, „by uniknąć zbędnych formalności", dołącza do karty kredytowej nieobowiązkowe ubezpieczenie „Twoje Bezpieczeństwo". Kosztuje ono 0,36 proc. zadłużenia, co przy 3000 zł długu daje już 10,8 zł miesięcznie. Niby niewiele, ale gdyby każdy z 300 tys. właścicieli kart kredytowych BZ WBK zapłacił za ubezpieczenie taką kwotę, bank zarobiłby dodatkowo 36 mln zł rocznie.
Innym sposobem „kuszenia" klientów jest wykorzystywanie różnych wydarzeń do sprzedaży rzekomo promocyjnych kart, które często niczym nie różnią się od tych w standardowej ofercie. Takim przykładem jest wydana z okazji obecnych igrzysk olimpijskich karta kredytowa Visa Pekin PKO BP. Jedynym dodatkowym przywilejem, jaki wynika z posiadania tej karty, jest prawo do wzięcia udziału w SMS-owym konkursie o olimpiadzie (oczywiście SMS-y są płatne). Z kolei Bank AIG przed wakacjami oferował kartę kredytową, która jakoby pozwalała klientom nie spłacać ani grosza długu (nawet tej minimalnej kilkuprocentowej raty) przez trzy miesiące. Oczywiście, za ten okres naliczał wszystkie normalne odsetki, prowizje i opłaty. Czyli bank zrobił prezent sam sobie.

Dług do śmierci
Polski rynek kart kredytowych ma najgorsze cechy swojego amerykańskiego protoplasty. O tym, że nasze banki zamierzają dalej iść tą drogą, świadczą stwierdzenia bankowców, że „najbardziej obiecującym segmentem klientów, są tacy, którzy zarabiają 1-1,5 tys. zł miesięcznie". Istotą biznesu na kartach kredytowych jest bowiem to, by znaleźć jak najwięcej osób, które są zbyt biedne, żeby całkowicie spłacić kredyt, ale zarazem wystarczająco zamożne, by nie zbankrutować. Bohater serialu „Boston Legal" Allan Shore opowiada w jednym z odcinków, że miał kiedyś klienta, którego biznes funkcjonował na podobnej zasadzie, jak biznes kart kredytowych – ów klient był sprzedawcą heroiny. W obu wypadkach chodzi o dożywotnie uzależnienie klienta. Dlatego wysokość minimalnej miesięcznej spłaty długu z karty kredytowej jest celowo ustalana na niskim poziomie (3-5 proc.). Spłacając tylko taką kwotę, można oddawać dług w nieskończoność (rata jest niższa niż wysokość odsetek). Obrazuje to przykład Amerykanina Marvina Weatherspoona, którego przesłuchiwał niedawno Kongres USA (przy okazji rozpatrywania ustawy mającej chronić posiadaczy kart kredytowych). W 2000 r. zaciągnął on dług na karcie w wysokości 12 tys. USD. Po ośmiu latach regularnego spłacania (zwrócił w sumie 15 tys. USD) miał jeszcze 11,2 tys. USD długu. Nominalne oprocentowanie długu wynosiło 25 proc. rocznie, czyli mniej więcej tyle, ile w naszych bankach. To tylko kwestia czasu, kiedy podobne wypadki będą nagłaśniane w Polsce.
Na razie „karciane długi" wynoszą „jedynie" 10 mld zł, czyli stanowią 3,5 proc. wszystkich kredytów zaciągniętych przez Polaków. Warto jednak przeciwdziałać patologiom, by nie doprowadzić do sytuacji podobnej do tej w USA, gdzie w ciągu ostatnich pięciu lat aż 7 mln Amerykanów musiało – ze względu na zadłużenie na kartach – ogłosić bankructwo.

Karta dla psa
Czy należy zdelegalizować karty kredytowe? Oczywiście, nie. Dostęp do szybkiego, nawet drogiego bankowego kredytu jest potrzebny. Chociażby po to, aby osoby, które ze względu na nieprzewidziane okoliczności muszą mieć pieniądze, nie były skazane na pożyczanie od gangsterów albo rozmaitych „firm pożyczkowych", pobierających jeszcze bardziej horrendalne odsetki. Tym zaś, którzy orientują się w zawiłościach regulaminowych, karty kredytowe dają szansę na zarobek. Jeżeli bowiem ktoś reguluje należności kartą kredytową i zawsze spłaca na czas zadłużenie, a swoje pieniądze trzyma na oprocentowanym koncie, to może miesięcznie zarobić nawet kilkadziesiąt złotych.
Jak rozwiązać problem tych bankowych praktyk? Potrzebne są przepisy, które zobowiążą banki do prezentowania ofert w taki sposób, by klient miał pełną świadomość kosztów, gdy decyduje się zadłużyć. Już nakazanie podawania oprocentowania dużymi cyframi na pierwszej stronie umowy powinno dać wielu Polakom do myślenia. Warto także ograniczyć nachalność rodzimych banków. Nie osiągnęła ona jeszcze co prawda takich rozmiarów jak w USA, gdzie po kilkanaście kart pocztą dostaje w roku nie tylko każdy dorosły, ale także dzieci, a nawet psy (bo bankowcy wysyłają każdemu, czyje imię gdzieś zasłyszą, a adres zdobędą). Choć polskie banki nie mają się czego wstydzić – autora tego tekstu bank, w którym ma konto, czterokrotnie (mimo odmów) próbował przez telefon namówić do wzięcia karty kredytowej, a gdy to się nie udało, bez jego zgody, ale w jego imieniu złożył wniosek o wydanie karty kredytowej i wysłał umowę do podpisania.

JAK KARTA KREDYTOWA PODBIŁA AMERYKE

Kariera kart kredytowych w USA zaczeła sie na dobre dopiero na poczatku lat 80. XX wieku. Wczesniej we wszystkich stanach obowiazywały ustawy antylichwiarskie, które nie pozwalały podniesc oprocentowania powyzej ustalonego poziomu (na przykład w Nowym Jorku było to 12 proc.). Kiedy pod koniec lat 70. nastapił kryzys naftowy, a infl acja wzrosła do kilkunastu procent, karty kredytowe zaczeły przynosic bankom straty. Wydawało sie, ze „plastikowy dług" w USA przestanie istniec. Citibankowi, jednemu z najwiekszych wówczas emitentów kart, groziło nawet bankructwo. Bankom w sukurs niespodziewanie przyszedł Sad Najwyzszy. W grudniu 1978 r. ogłosił, ze w wypadku kart kredytowych nalezy stosowac prawo stanu, w którym rozpatrywane sa wnioski o ich wydanie, a nie prawo stanu, w którym mieszka posiadacz karty. Wystarczyło wiec, ze jeden stan zniesie prawo antylichwiarskie, a banki beda mogły umiescic w nim swoje oddziały, wydajace karty, i obciazyc klientów w całych USA dowolnie wysokimi odsetkami. Zarzad Citibanku natychmiast wytypował Dakote Południowa. Stan znajdował sie wówczas w bardzo złej sytuacji gospodarczej. Szefowie banku obiecali, ze jezeli zostanie uchylony przepis o maksymalnych dozwolonych odsetkach, to przeniosa tu swoje centrum kart kredytowych, a wraz z nim trzy tysiace dobrze płatnych miejsc pracy. Bill Janklov, gubernator Dakoty Południowej, nie zastanawiał sie długo. Ustawa de facto napisana przez Citibank została przegłosowana przez stanowy parlament w ciagu jednego dnia. W nastepnym roku podobne prawo uchwalono w Delaware.

Okładka tygodnika WPROST: 34/2008
Więcej możesz przeczytać w 34/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 34/2008 (1339)

  • Na stronie - Pieski Moskwy 17 sie 2008, 22:00 Dlaczego niektórzy Polacy muszą się łasić wobec Rosji, podlizywać się jej, odgadywać jej życzenia i je spełniać? 3
  • Wprost od czytelników 17 sie 2008, 22:00 Państwo jak paserStanowczo protestuję przeciwko manipulacjom naszego rządu, który zapowiadał w swoich przedwyborczych obietnicach wyrównanie krzywd obywateli poprzez zwrócenie zagrabionego przez komunistów mienia prawowitym właścicielom.... 3
  • Polacy boją się agresji Rosji 17 sie 2008, 22:00 Opinia publiczna 6
  • Rakietowy parasol nad Polską 17 sie 2008, 22:00 Obrona 6
  • Defilada Kaczyńskiego 17 sie 2008, 22:00 Wojsko 6
  • Skaner 17 sie 2008, 22:00 6
  • Dossier 17 sie 2008, 22:00 „Jestem samą łagodnością. Na nikogo nie krzyczę"Radosław Sikorski w radiowej Trójce, odpowiadając na pytanie, czy krzyczał na swojego zastępcę Witolda Waszczykowskiego„Trzeba nosić nakrycia głowy w słońcu, to wtedy... 8
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Kaczyński poświęca figury 17 sie 2008, 22:00 Rozmowa z Dariuszem Lipińskim, posłem Platformy Obywatelskiej, organizatorem turniejów szachowych 8
  • Ludzie 17 sie 2008, 22:00 Winehouse ucieka z odwykuBrytyjska wokalistka Amy Winehouse została gwiazdą kontrowersyjnej gry komputerowej „Escape From Rehab". Polega ona na uciekaniu z kliniki odwykowej. W rzeczywistości Winehouse zmaga się z uzależnieniem od... 8
  • Dziewice z odzysku 17 sie 2008, 22:00 Obyczaje 8
  • Zapytaj wprost - Aleksander Gudzowaty 17 sie 2008, 22:00 Nie głosowałem na żadną partię 12
  • Poczta 17 sie 2008, 22:00 Polityka Airlines 14
  • Playback 17 sie 2008, 22:00 Szef Klubu Parlamentarnego SLD Wojciech Olejniczak i wiceprzewodnicząca SLD Katarzyna Piekarska 14
  • Wprost przeciwnie - Polski kontratak 17 sie 2008, 22:00 Rząd wrócił z dalekiej podróży i nawiązał z powrotem kontakt z rzeczywistością 15
  • Z życia koalicji 17 sie 2008, 22:00 Wydawało nam się, że największy ubaw z polskiej polityki mają sami Polacy. Otóż – chyba nie. Dowiedzieliśmy się, że po turecku słowo „platform" oznacza dokładnie „wielkie cycki". Zaś słowo „pis"... 16
  • Z życia opozycji 17 sie 2008, 22:00 Zanim zaczniemy sobie tradycyjnie pokpiwać, musimy niestety wyznać, że w tym tygodniu prezydent Kaczyński zostanie potraktowany inaczej niż zwykle. Należymy bowiem do tych prymitywnych rusofobów, którzy z podziwem patrzyli na prezydencką... 17
  • Adolf Putin 17 sie 2008, 22:00 Rosja nie produkuje niczego prócz broni i żołnierzy podbijających nierosyjskie terytoria 18
  • Czy Polska ocali Gruzję? 17 sie 2008, 22:00 Moskwa jest gotowa do rozlewu krwi, aby udaremnić członkostwo w NATO Gruzji i Ukrainy 20
  • Putinowładztwo 17 sie 2008, 22:00 Można się spodziewać masowych regresji przeciwko Gruzinom mieszkającym w Rosji, a może nawet pogromów 24
  • Krokodyl żarłoczny 17 sie 2008, 22:00 Gdy Moskwa na coś się obrusza i czymś grozi, to znaczy, że sama się tego boi 25
  • Rosyjska szkoła bezprawia 17 sie 2008, 22:00 Prawo międzynarodowe pozwala Gruzji domagać się odszkodowań od Rosji i ukarania jej przywódców 26
  • Nowy książę 17 sie 2008, 22:00 Rozmowa z Ludwikiem Dornem, posłem PiS, byłym marszałkiem Sejmu 28
  • Domowa narkofabryka 17 sie 2008, 22:00 W Polsce kwitnie produkcja narkotyków z legalnie nabytych półproduktów 32
  • Podsłuch totalny 17 sie 2008, 22:00 Aby być pewnym, że nikt nas nie podsłuchuje, trzeba się pozbyć wszystkich elektronicznych urządzeń 36
  • Postać tygodnia - Piotr Nurowski 17 sie 2008, 22:00 Niezatapialny 38
  • Wprost z blogu 17 sie 2008, 22:00 MediaKto nas wrzuca do rynsztoka?Rybitzky www.rybitzky.salon24.plTomasz Sekielski dziwi się niskiemu poziomowi debaty publicznej w Polsce. Jego zdaniem, to oczywista wina polityków. Nasze polityczne „elity" skupiają się na... 39
  • Trójka bez sternika 17 sie 2008, 22:00 40
  • Realizm podatkowy 17 sie 2008, 22:00 Wprowadzenie jednolitego podatku liniowego dla przedsiębiorców zwiększyło dochody budżetuNa świecie, gdy gospodarka się rozwija, przybywa ludzi bogatych. W Polsce jest zgoła odwrotnie. Bogatym w rozumieniu skarbu państwa jest ten, kto... 40
  • Hymn miłości 17 sie 2008, 22:00 Polska staje sie drugą Brazylią. gdzie słowo mañana wyjaśnia wszystko „Nic nie robić, nie mieć zmartwień, chłodne piwko w cieniu pić…" – te słowa piosenki wykonywanej przez Ryszarda Rynkowskiego mogłyby być... 40
  • Medalowy bojkot 17 sie 2008, 22:00 Pojechalismy na Olimpiadę, ale za to oszczędnie zdobywamy medale!Polacy! Nic się nie stało! To, co robicie, jest godne najwyższego uznania! Olimpijczycy! Przecież nawiązujecie do szczytnych idei „Solidarności". Pojechaliśmy na... 40
  • Ryba po polsku - Gumniana polityka 17 sie 2008, 22:00 Magdalena Środa wie, kim jest Glucksmann, a Glucksmann raczej nigdy nie słyszał o Środzie 41
  • Giełda 17 sie 2008, 22:00 42
  • Łaska fiskusa 17 sie 2008, 22:00 Ministerstwo Finansów chce przekazać szpitalom dotację odpowiadającą wysokości VAT pobranego od SMS-ów przesłanych na rzecz Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Do tej pory urzędnicy twierdzili, że nie ma mowy o zwrocie VAT za SMS-y,... 42
  • Strach szejków 17 sie 2008, 22:00 Gdy rosyjskie lotnictwo usiłowało zbombardować gruzińskie rurociągi, aby podbić ceny ropy, jej producenci z Płw. Arabskiego zwiększyli dostawy. Arabia Saudyjska zwiększyła dzienne wydobycie ropy co najmniej o 100 tys. baryłek. Naftowi... 42
  • Złodzieje firm 17 sie 2008, 22:00 Niedawno „Wprost" zwracał uwagę na zastraszanie polskich przedsiębiorców i „siłowe" przejęcia ich firm na Ukrainie przez tamtejszych biznesmenów i gangsterów. Po naszym artykule takie problemy zgłasza coraz więcej... 42
  • Prawdziwa jak reklama 17 sie 2008, 22:00 Czy bez dodania tego środka nasza pralka zmieni się w złom? Czy butelka tego płynu pozwoli pozmywać po trzech weselach? Czy na tej lokacie zarobimy 10 proc.? Aż 48 proc. Polaków wierzy reklamom. Daleko nam do podejrzliwości Duńczyków,... 42
  • Mistrzowie zarabiania 17 sie 2008, 22:00 Złoty medal w dyscyplinie biznesu mógłby zdobyć koncern GE. Jeden z głównych sponsorów igrzysk w Pekinie zdobył ponad 400 kontraktów wartych 700 mln USD na projekty infrastrukturalne w Chinach. Należąca do GE grupa medialna NBC... 42
  • Najtańszy, ale droższy 17 sie 2008, 22:00 Hinduski koncern Tata Motors nie dotrzymał słowa i jeszcze zanim jego najtańszy samochód świata Tata Nano pojawił się na rynku, podniósł jego cenę. Tata tłumaczy decyzję rosnącymi cenami surowców, zwłaszcza stali. Mimo podwyżki i... 42
  • Karciany afrodyzjak 17 sie 2008, 22:00 Banki dożywotnio uzależniają nas od kart kredytowych 44
  • Milion w Polaku 17 sie 2008, 22:00 Wartość życia przeciętnego Amerykanina spadła ostatnio o milion dolarów. Ile kosztuje życie obywatela RP? 48
  • Eksplozja średniaków 17 sie 2008, 22:00 70 milionów ludzi dołącza co roku do globalnej klasy średniej 52
  • Wojna Ambanich 17 sie 2008, 22:00 Najbogatsi bracia świata wciągnęli w rodzinną waśń całe Indie 54
  • 2x2=4 Lewicowa prawica 17 sie 2008, 22:00 Cechą polskiej sceny politycznej jest obecnie nie ekstremizm, lecz oportunizm światopoglądowy 57
  • Know-how 17 sie 2008, 22:00   58
  • Piknik dla wzroku 17 sie 2008, 22:00 Dzieci, które spędzają dużo czasu na świeżym powietrzu, rzadziej niż inne cierpią na krótkowzroczność, nawet jeśli potem długo się uczą. Dowiedli tego uczeni z University of Sydney. U dwunastolatków, które spędzają poza domem... 58
  • Papryka uzbrojona 17 sie 2008, 22:00 Jednych zwabić, innych odstraszyć – to taktyka papryki chilli. W porze dojrzewania owoców roślina zbroi się przeciw atakowi grzybów i owadów, nasycając czerwone strąki piekącą i hamującą wzrost mikroorganizmów kapsaicyną. Jak... 58
  • Kangurzyca ekologiczna 17 sie 2008, 22:00 Zmiana diety Australijczyków znacznie obniży emisję gazów cieplarnianych – dowodzi dr George Wilson. I proponuje zamiast owiec i bydła hodować kangury. Te skoczne zwierzaki nie należą do przeżuwaczy, więc w ich żołądkach nie... 58
  • Atrakcja fabryczna 17 sie 2008, 22:00 Stara fabryka zapałek w Częstochowie, produkcja papieru czerpanego w Dusznikach Zdroju,browar w Tychach, samodzielne odkuwanie minerałów z nieczynnej kopalni. Podróż tropem technicznych zabytków – mostów, latarni, gazowni, kopalni... 58
  • Bieg po zdrowie 17 sie 2008, 22:00 Chcesz się wolniej starzeć i być zdrowszy – uprawiaj jogging. Najlepiej codziennie – proponują naukowcy. Badania prowadzono na 500 biegaczach przez ponad 20 lat i rozpoczęto, gdy ochotnicy mieli po 50 lat. Ujawniono, że jako... 58
  • Kobieta podwójna 17 sie 2008, 22:00 Panie zmieniają orientację seksualną równie łatwo jak pracę 60
  • Końska inteligencja 17 sie 2008, 22:00 Miarą inteligencji jest skuteczność w rozwiązywaniu realnych problemów, a nie wysokie IQ 64
  • Przystanek Księżyc 17 sie 2008, 22:00 Nasz naturalny satelita stał się celem pożądania politycznego, naukowego, technologicznego, gospodarczego i propagandowego 66
  • Bratnia agresja 17 sie 2008, 22:00 Przywódcy PRL wymusili na polskich żołnierzach gotowość do zabijania i umierania w imię sowieckiego imperium 70
  • Bez granic 17 sie 2008, 22:00 74
  • Świat pod bronią 17 sie 2008, 22:00 W ostatnich pięciu latach niemal cały światowy rynek handlu bronią zmonopolizowało pięć krajów. Tak wynika z najnowszego raportu ogłoszonego przez Sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem (SIPRI). Według ekspertów SIPRI,... 74
  • Guantanamo w Hollywood 17 sie 2008, 22:00 George Clooney zamierza nakręcić film o Salimie Hamdanie, osobistym kierowcy Osamy bin Ladena i pierwszym więźniu przesłuchiwanym w bazie w Guantanamo. Clooney kupił prawa do wykorzystania książki Jonathana Mahlera „Wyzwanie",... 74
  • Boski gronostaj 17 sie 2008, 22:00 Papież Benedykt XVI naraził się obrońcom praw zwierząt. Niezadowolenie włoskich ekologów zrzeszonych w Stowarzyszeniu Ochrony Praw Zwierząt i Środowiska wywołało zamiłowanie papieża do gronostajowych futer. Benedykt XVI powrócił... 74
  • Książka - Oś przez żelazną kurtynę 17 sie 2008, 22:00  Jak przebiegała ewolucja stosunków między Warszawą a Paryżem od apogeum zimnej wojny do stopniowego odprężenia z epoki Gierka? Jakie miejsce zajmowała Polska w polityce „otwarcia na Wschód" generała de Gaulle’a? W... 74
  • Cytat tygodnia 17 sie 2008, 22:00 „Od 1968 r. minęło czterdzieści lat. Rosja nie może teraz postępować tak jak wtedy wobec Czechosłowacji" Condoleezza Rice, amerykańska sekretarz stanu, o wydarzeniach w Gruzji 74
  • Liderzy i maruderzy 17 sie 2008, 22:00 Najlepsi i najgorsi przywódcy krajów Europy Środkowo-Wschodniej 76
  • Wspaniałe porażki Czechów 17 sie 2008, 22:00 Rosyjscy generałowie marzą o powtórce z 21 sierpnia 1968 roku 80
  • Pancerna dama 17 sie 2008, 22:00 Szefowa resortu obrony jest jedyną osobą, której boi się francuski prezydent 84
  • Jedwabna skała 17 sie 2008, 22:00 Wnuczka chasydów z Góry Kalwarii jest najpopularniejszym izraelskim politykiem 86
  • Olimpijska terapia Chin 17 sie 2008, 22:00 Chińczycy chętniej niż medale liczą, ile zarobią na olimpiadzie 88
  • Mowa międzynarodowa 17 sie 2008, 22:00 Najlepiej znają języki obce politycy z niewielkich krajów starej Europy 90
  • Pasaż 17 sie 2008, 22:00 92
  • Globalny bieg 17 sie 2008, 22:00 Jeden dzień, milion biegaczy, 25 miast i 25 wydarzeń muzycznych to założenia Nike+ Human Race – największego na świecie jednodniowego biegu, który odbędzie się 31 sierpnia. W metropoliach na całym świecie (m.in. Los Angeles,... 92
  • Zobacz, jak biegniesz 17 sie 2008, 22:00 Zaczęło się od iPoda połączonego z butami Nike. Zestaw Nike+ iPod Sport Kit monitoruje bieg i niczym osobisty trener mówi głosem z iPoda – m.in. jaki przebyło się dystans i ile spaliło kalorii. Teraz oprócz systemu... 92
  • Srebro olimpijskie 17 sie 2008, 22:00 W tych butach polscy lekkoatleci walczą na igrzyskach. Reebok Kuai Sprint mają kolory nawiązujące do chińskiej tradycji (np. czerń symbolizuje w chińskiej astrologii moc, siłę i wytrwałość). W butach Kuai Sprint zastosowano... 92
  • Przebieżka ze Stellą McCartney 17 sie 2008, 22:00 Ubrania projektowane przez Stellę McCartney dla marki adidas to niezawodny sposób na lans w siłowni. Teraz można się w nich lansować także podczas joggingu w plenerze – w jesienno‑zimowej kolekcji znajdziemy linię Running dla... 92
  • Codzienny trening 17 sie 2008, 22:00 Fani biegania mają przed sobą nie tylko Nike+ Human Race – wkrótce mogą się sprawdzić także podczas innych zawodów, m.in. Maratonu Warszawskiego (28 września). Warto więc zainwestować w dobre buty do codziennego treningu. Response... 92
  • Zegarek na serce 17 sie 2008, 22:00 Casio Phys CHR-100 pomaga dobrać optymalne tempo biegu. Czasomierz wyposażono w monitor pracy serca, który łączy się bezprzewodowo z paskiem zakładanym na klatkę piersiową. Sygnał dźwiękowy daje znać biegaczowi, gdy bicie serca... 92
  • Legalny dopalacz 17 sie 2008, 22:00 Ambitni amatorzy biegania, którzy chcą się sprawdzić podczas Nike+ Human Race, potrzebują sporo energii. Dostarczy im jej ActiFood, żel o smaku owocowym – całkiem legalny dopalacz. Zawiera on dużą dawkę witamin C, E i B1 i jest... 92
  • Górna półka - Księgi na zawsze utracone 17 sie 2008, 22:00 W powieści Borisa Akunina „F.M." trup ściele się gęsto. A wszystko z powodu rękopisu „Teoryjki", nieznanej powieści Fiodora Dostojewskiego. Choć „Teoryjka” jest dziełem wyobraźni Akunina, to emocje,... 95
  • Mistrzowie muzycznej marki 17 sie 2008, 22:00 Kilar i Górecki uratowali muzykę klasyczną przed nią samą 96
  • Masakra filmem animowanym 17 sie 2008, 22:00 Kreskówki to enklawa obsceny, ale i zdrowego rozsądku 100
  • Wencel gordyjski - Zawsze niech będzie słońce 17 sie 2008, 22:00 Polacy piszą listy do Władimira Putina 104
  • Ueorgan Ludu 17 sie 2008, 22:00 Igrzyska – Polska za Zimbabwe ale przed Górną Woltą 105
  • Krótko po wolsku - Na medal 17 sie 2008, 22:00 Na mistrzostwach krajów Azji i Pacyfiku, zwanych olimpiadą, nie ma cudów. W internetowej sondzie na temat szans Polaków przygniatającą przewagę zyskała odpowiedź, że nie zdobędziemy medalu. A właściwie, dlaczego miałoby być inaczej?... 105
  • Skibą w mur - Chała i drobna budowa ciała 17 sie 2008, 22:00 Po zdrobnieniach typu Donek i Gosiu czas na Ziobrusia, Schetynkę, Macierkę, Niesiołka, Piterkę i Palikotusia 106

ZKDP - Nakład kontrolowany