Czy armia zawodowa nas obroni

Czy armia zawodowa nas obroni

„Żołnierz zawodowy jest wart tyle ile 10 poborowych, a je tylko jeden obiad” – zauważył 200 lat temu Napoleon. W armii zawodowej kolejne wyszkolone roczniki nie odchodzą do cywila i nie trzeba wciąż szkolić od podstaw rekrutów. Armia zawodowa ma w Polsce powstać do końca 2010 r. i będzie liczyć 120 tys. żołnierzy (w tym 30 tys. rezerwistów). Czy będzie lepsza od tej z poboru?
Wprowadzenie powszechnego poboru do wojska wynikało ze zmiany sposobu prowadzenia wojen, która na skutek postępu technicznego dokonała się w XIX wieku. Można było szybko tworzyć wojsko uzbrojone w seryjnie produkowaną broń, a jej wykorzystywanie nie wymagało długiego szkolenia. Pierwszym krajem, w którym zarządzono powszechny pobór wojskowy, była w 1798 r. rewolucyjna Francja (tzw. prawo Jourdana – od nazwiska twórcy Jeana-Baptiste'a Jourdana). To wtedy stworzono armię, która obroniła republikę przed tzw. drugą koalicją antyfrancuską. Skuteczność tamtej armii z poboru spowodowała, że przez niemal 200 lat ten model obowiązywał powszechnie.
W krajach zachodnich armie zawodowe zaczęły powstawać dopiero w ostatnich 50 latach. Wśród potęg militarnych pierwsi na ten krok zdecydowali się w 1960 r. Brytyjczycy. W 1973 r., po zakończeniu wojny w Wietnamie, z powszechnego poboru wycofali się także Amerykanie, a po nich Kanadyjczycy. W latach 90. na zawodowstwo przeszły również armie Holandii i Belgii. W 2001 r. z poboru zrezygnowali Hiszpanie i Francuzi, w 2003 r. Portugalczycy, a w 2005 r. Czesi. W trakcie wprowadzania zawodowej armii są Włosi i Węgrzy, a do 2015 r. chcą to uczynić kraje bałtyckie. Spośród ważnych państw europejskich armię z poboru utrzymują Niemcy i Turcja.
Wbrew obiegowej opinii nie ma oczywistej przewagi modelu armii zawodowej nad armią z poboru. Dziś politykę bezpieczeństwa w sprawach wojskowych dyktuje państwom przede wszystkim stopień zagrożenia i zakres prowadzonej polityki zagranicznej. Jak zauważył pruski generał Carl von Clausewitz, „wojna jest jedynie kontynuacją polityki innymi środkami". I tak armię poborową zachowuje Izrael, gdyż bezpieczeństwo państwa jest tam ciągle zagrożone. Liczący 7,3 mln mieszkańców kraj ma 175 tys. żołnierzy pod bronią (plus ponad 400 tys. rezerwistów), a poborowi wojskowemu podlegają wszyscy mężczyźni i kobiety w wieku od 15 do 49 lat. Podobnie jest w Rosji, która w inny sposób nie byłaby w stanie chronić swojego rozległego terytorium.
Armia zawodowa musi konkurować na rynku z sektorem prywatnym, a więc musi lepiej płacić. We wszystkich krajach, w których wprowadzono taką armię, są kłopoty z chętnymi do służby, bo poza wojskiem można więcej zarobić. W USA armia na przykład opłaca żołnierzom studia. Kłopoty z naborem kadr doprowadziły do tego, że w amerykańskiej armii służą już nawet obcokrajowcy – w zamian za obietnicę otrzymania obywatelstwa.
„Dziś do armii zaciągają się głównie młodzi z najbiedniejszych dzielnic, z prowincji, gdzie nie ma pracy oraz spośród mniejszości rasowych" – mówił pod koniec 2006 r. nowojorski kongresmen Charles Rangel. I proponował, aby przywrócić powszechny pobór do wojska, bo to jedyny sposób sprawiedliwego rozłożenia ciężaru prowadzenia wojny na różne grupy społeczne.
Problemy z naborem mają armie zawodowe Francji i Wielkiej Brytanii. W Hiszpanii liczebność armii zawodowej tak jak w Polsce określono na 120 tys. żołnierzy. Proces profesjonalizacji trwał 20 lat, a pobór zawieszono dopiero siedem lat temu. Kiedy dla Hiszpanów otworzył się rynek pracy w całej Europie, okazało się, że brakuje ochotników do służby w wojsku. Postanowiono wtedy sięgnąć po imigrantów, nie tylko po pochodzących z byłych kolonii hiszpańskich, na przykład Marokańczyków, ale także przybyszów z Ameryki Południowej. W podobny sposób ratowały się Wielka Brytania i Francja.
Po raz pierwszy o wprowadzeniu armii zawodowej w Polsce zaczęto publicznie dyskutować w 2003 r., gdy wysłaliśmy żołnierzy do Iraku. W 2006 r. prezydent RP jako zwierzchnik sił zbrojnych zaakceptował plan wprowadzenia armii zawodowej, który zakładał, że licząca 150 tys. żołnierzy armia powstanie do 2018 r.
Gdy w 2006 r. ówczesny minister obrony Aleksander Szczygło pochwalił się swojemu brytyjskiemu odpowiednikowi Desowi Brownowi, że za 12 lat także wojsko polskie będzie w pełni zawodowe, usłyszał: „Życzę powodzenia, bo u nas trwało to prawie trzydzieści lat".
W 2008 r. rząd Donalda Tuska zapowiedział powstanie armii zawodowej w 2009 r. Miała ona liczyć 150 tys. żołnierzy (w tym 30 tys. szkolonych rezerwistów). Już latem 2008 r. trzeba było wprowadzać poprawki do tego planu. Na razie nie ma nawet ustawy o zasadach rekrutowania do armii zawodowej. Według MON, projekt nowelizacji ustawy o powszechnym obowiązku obrony został już przygotowany i trafił do uzgodnień międzyresortowych. Zgodnie z nim, przymusowe wcielenie do wojska znika od 1 stycznia 2010 r. Ustawa zawiesza przymusowe wcielenie do wojska bezterminowo, ale będzie je można przywrócić w razie zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Pobór będzie mógł wtedy ogłosić prezydent na wniosek rządu – na czas określony. Projekt ustawy ma zostać przedłożony Sejmowi na początku 2009 r.
Dziś w wojsku służy 80 tys. żołnierzy zawodowych (w tym tzw. nadterminowych, czyli tych, którzy pozostali w wojsku po odbyciu zasadniczej służby wojskowej). To oznacza, że wojsko będzie musiało pozyskać około 40 tys. ochotników. Gdy obowiązywał pobór do wojska, aż siedmiu na dziesięciu objętych nim Polaków robiło wszystko, aby się od służby uchylić. W ostatnich latach aż 83 tys. mężczyzn, którym wysłano karty powołania do wojska, nie stawiło się nigdy do służby. Najskuteczniejszym sposobem na jej omijanie był wyjazd do pracy za granicę.
Wojsko ma problem nie tylko z werbunkiem dość słabo opłacanych kandydatów na zawodowych szeregowych i podoficerów. Na bardziej dochodowe cywilne posady uciekają też osoby wyszkolone w armii. Tylko w ostatnich dwóch latach z armii odeszło ponad 5 tys. zawodowych żołnierzy. Aby pozyskać rekruta, wojsko będzie musiało albo obniżyć kryteria przyjęć (wiek, wykształcenie, zdrowie), albo podwyższyć wynagrodzenie. Rozpoczynający służbę zawodowy starszy szeregowy zarabia około 1600 zł netto. Z tym może być jednak problem, bo nasze siły zbrojne potrzebują funduszy na modernizację. Z obecnym poziomem finansowania za kilka lat zapaść czeka na przykład polską marynarkę wojenną (przeciętny wiek okrętu to 28 lat). Nie lepiej jest w lotnictwie. Chociaż Polska kupiła 48 samolotów F-16, to trzon naszych sił powietrznych nadal stanowią wyprodukowane w czasach ZSRR samoloty MiG-29 i Su-22. Na dodatek w Polsce nie ma gdzie serwisować F-16 i nie ma na czym szkolić pilotów tych maszyn.
– Przez dziewięć miesięcy sprawowania przeze mnie funkcji ministra obrony narodowej nie dowiedziałem się, ile jest wojska w wojsku, czyli ile jest jednostek liniowych, a ile logistycznych i pomocniczych, i z czego można by zrezygnować – mówi Aleksander Szczygło, obecnie wiceprzewodniczący sejmowej Komisji Obrony Narodowej.
Obecny szef MON Bogdan Klich ogłosił wprowadzenie zawodowej armii w rok, a potem skorygował to na dwa lata. Zanim ogłoszono decyzję o jej powstaniu, nikt nie policzył, ile to będzie kosztowało. A warto byłoby na przykład wiedzieć, o ile wzrosną wydatki na emerytury dla zawodowych wojskowych. A może Polska powinna uzawodowić armię na wzór rumuński? Tam zrezygnowano z szumnych zapowiedzi wprowadzenia armii zawodowej w dwa lata i zaczęto profesjonalizować wybrane jednostki.
Margaret Thatcher opisuje w pamiętnikach, jak wezwała kiedyś do gabinetu ministra obrony i szefa sztabu i nakazała im zmniejszyć koszty sił zbrojnych o 10 proc., a równocześnie zwiększyć o 10 proc. siłę bojową. Kiedy obaj dżentelmeni przecząco pokręcili głowami, Żelazna Dama zamówiła raport zewnętrznych audytorów. Okazało się, że brytyjską armię stać było na wiele więcej bez dodatkowej pomocy państwa. Suma zaoszczędzonych dzięki temu pieniędzy wyniosła 6 proc. budżetu wojska.
Silna armia jest elementem niezbędnym do prowadzenia suwerennej polityki zagranicznej. Jeśli weźmiemy pod uwagę ten warunek, światowe mocarstwo, jakim jest Unia Europejska, nie jest w stanie prowadzić takiej polityki. Na cele militarne 26 państw UE wydaje 206 mld euro, podczas gdy USA 454 mld euro.
Jeszcze gorzej jest z wydatkami na rozwój i badania nowych rodzajów broni: USA przeznacza się na nie 56,5 mld euro, a 26 krajów EU – 9,5 mld euro. Na dodatek wydatkowanie tych funduszy pozostawia w Europie wiele do życzenia. Z raportu European Council on Foreign Relations z 2008 r., którego autorem jest były szef Europejskiej Agencji Obrony Nick Witney, wynika, że 70 proc. europejskich sił lądowych jest niezdolnych do prowadzenia działań poza terytorium własnego kraju. Francja, która na papierze ma 350 tys. żołnierzy, jest w stanie wystawić do takich misji 42 tys. żołnierzy.
We Włoszech, Grecji, Portugalii i Belgii około trzech czwartych budżetu na obronę pochłaniają płace. Polska plasuje się w środku stawki – połowa budżetu jest przeznaczana na uposażenia. W Wielkiej Brytanii płace stanowią około 40 proc. budżetu armii, a w Szwecji – 24 proc.
Z analizy uzbrojenia wojsk państw UE wynika, że wciąż szykują się do obrony przed sowieckim natarciem pancernym. Na przykład Finlandia ma największe siły artyleryjskie na kontynencie. Europejskim armiom brakuje sprzętu niezbędnego na nowoczesnym polu walki, np. helikopterów. Jeśli dodamy do tego odłożenie w nieokreśloną przyszłość stworzenia 60-tysięcznych sił szybkiego reagowania, mamy przygnębiający obraz możliwości militarnych największej potęgi gospodarczej świata.
W wypadku wybuchu wojny w Europie bezpieczeństwo Polski będzie zależeć od polskiej armii i od tego, czy USA będą bronić naszego terytorium. Zwolennicy zmian zwracają uwagę, że Wojsko Polskie jest dziś armią poligonową, a nie bojową. Reformy mogą jej zatem tylko pomóc.


Bogdan Klich
Minister obrony narodowej w rządzie Donalda Tuska
W dzisiejszych czasach liczy się dobre przygotowanie i wyszkolenie żołnierzy, bo tylko oni są w stanie sprostać wyzwaniom. W wojsku jest już prawie 80 tys. żołnierzy zawodowych. Jeżeli doda się do nich prawie 9 tys. żołnierzy nadterminowych, plus około 3 tys. kandydatów – podchorążych, wszystkich uczących się w szkołach wojskowych – to okaże się, że mamy 91,5 tys. zdecydowanych na zawodowstwo lub będących już zawodowcami. Z prostego rachunku wynika więc, że w ciągu najbliższych dwóch lat powinniśmy przyjąć do sił zbrojnych zaledwie 6 tys. osób, no może kilkanaście tysięcy, zakładając, że spośród 22,5 tys. ochotników część zrezygnuje lub nie będzie się nadawać do pracy w wojsku. Na profesjonalizację w budżecie jest przeznaczone 1,418 mld zł. Atrakcyjniejsze będą wynagrodzenia. W ubiegłym roku podwyższyłem o 800 zł miesięcznie zarobki żołnierzom nadterminowym, czyli tej podstawowej grupie, z której będą się rekrutowali żołnierze zawodowi. Nie są to jeszcze kwoty atrakcyjne, ale podwyżki będą kontynuowane i na początku tego roku będą oni zarabiać 2450 zł. Ten skok wynagrodzeń wyniesie ponad 120 proc.

Jerzy Szmajdziński
Wicemarszałek Sejmu, minister obrony narodowej w rządzie Leszka Millera
Jestem za armią zawodową, która przewyższa swoją jakością armię z poboru. Zapowiedź utworzenia armii zawodowej w dwa lata jest jednak decyzją stricte polityczną rządu, powodowaną kalendarzem wyborczym PO. Nie da się w dwa lata przeprowadzić tak skomplikowanej operacji przekształcenia armii z poborowej w armię w pełni zawodową i profesjonalną. Najpierw należałoby uchwalić odpowiednie ustawy i dopiero wtedy rozpoczynać reformę wojska. Potrzebny jest dopracowany system naboru, szkolenia rezerw, wypełnienia luk po wojskowej służbie zastępczej w policji i straży granicznej. Nie wiadomo dokładnie, jak liczny będzie korpus służby stałej i rezerwy. Aby siły zbrojne mogły wykonywać swoje czynności, tylko w roku 2009 powinno je zasilić co najmniej 20 tys. osób. Pozytywne jest utrzymanie budżetu MON na poziomie 1,95 proc. PKB, ale co z tego, skoro ani w ubiegłym roku, ani w tym wojsko nie podpisało żadnego poważnego kontraktu zagranicznego. W MON panuje paraliż decyzyjny. Także w tym roku resort nie potrafił wydać pieniędzy na unowocześnianie armii.

Stanisław Koziej
Wiceminister obrony narodowej w rządzie Jarosława Kaczyńskiego
Armia zawodowa to konieczność. Jest efektywniejsza operacyjnie. Może realizować najbardziej złożone i wymagające zadania dotyczące obrony państwa i w misjach międzynarodowych. Jest też bardziej ekonomiczna. Za każdą złotówkę wydaną przez państwo na armię zawodową można uzyskać większy przyrost zdolności obronnych niż za złotówkę wydaną na armię z poboru. Jest wreszcie bardziej akceptowalna społecznie. Zamiast przymusowej służby wojskowej daje szansę realizacji zawodowej ludziom, dla których wojsko jest pasją. Proponowany przez rząd stan armii, wynoszący 120 tys. żołnierzy, będzie wystarczający. Ewentualne działania zbrojne będziemy prowadzić razem z sojusznikami z NATO. Oprócz armii zawodowej trzeba też pomyśleć o systemie powszechnego przygotowania obywateli i struktur cywilnych do działania w warunkach zagrożeń. Termin, w jakim rząd chce, aby armia stała się profesjonalną siłą zbrojną, jest zbyt krótki. Nie da się np. w tym czasie wprowadzić koniecznych zmian organizacyjnych w strukturze wojska, odpowiednich dla modelu armii zawodowej. Naruszona zostanie gotowość operacyjna sił zbrojnych. To jest niepotrzebne ryzyko.

Aleksander Szczygło
Wiceprzewodniczący sejmowej Komisji Obrony Narodowej
Plan stworzenia w ciągu dwóch lat armii zawodowej to element kampanii prezydenckiej Donalda Tuska. Chce pokazać wyborcom, że to właśnie on uwolnił od przymusu zasadniczej służby wojskowej tysiące młodych, którzy dzięki temu mogą inaczej planować karierę i życie osobiste. PiS także popiera wprowadzenie zawodowej armii, ale potrzeba na to co najmniej dziesięciu lat. MON zakłada, że w 2009 i 2010 r. do armii zgłosi się 40 tys. ochotników. Nie ma tylu ochotników i nikt nie wyszkoli żołnierzy w tak krótkim czasie.

Janusz Zemke
Szef sejmowej Komisji Obrony Narodowej
Przejście na zawodowstwo w wojsku nie jest problemem: wystarczy wstrzymać pobór, a w koszarach pozostaną tylko żołnierze zawodowi. Momentem prawdy będzie wrzesień 2009 r., gdy okaże się, ile jednostek trzeba zlikwidować, bo nie będzie ich nawet komu pilnować. Stawia znak równości między wprowadzeniem armii zawodowej a profesjonalizacją. Można mieć wojsko zawodowe, ale nie będzie ono profesjonalne. Wydatki na wprowadzenie armii zawodowej wyniosą 1,4 mld zł, ale te na wyposażenie nie wzrosną.

Romuald Szeremietiew
Minister obrony narodowej w rządzie Jana Olszewskiego
Jeśli powstanie armia w kształcie proponowanym przez MON, to po zniesieniu poboru z czasem nie będzie przeszkolonych rezerw i nie będzie kogo mobilizować na wojnę. Byłoby niedopuszczalne, gdyby w razie konfliktu zbrojnego ludzie nieprzygotowani i nieprzeszkoleni byli kierowani do walki. To nie zapewni skutecznej obrony. Mała armia zawodowa być może będzie skuteczna w akcjach poza granicami, ale raczej nie zapewni bezpieczeństwa Polsce w razie wybuchu wojny.


DIAGNOZA W PIGUŁCE
Tylko armia zawodowa jest w stanie optymalnie wykorzystać najnowocześniejsze uzbrojenie. Żołnierze z poboru nigdy w trakcie krótkiej służby nie opanują zasad najnowszych form walki.
Dwa lata to za mało, aby wojsko polskie stało się armią profesjonalistów. Na przykład w Wielkiej Brytanii proces ten trwał 30 lat, w Hiszpanii – 20 lat. Reformę polskiego systemu obrony przeprowadzono powierzchownie.
Armia zawodowa nie zapewni bezpieczeństwa, jeśli nie będzie miała rezerw kadrowych i dobrego systemu obrony terytorialnej. A to zapewnia powszechny pobór do wojska lub specjalny system szkolenia rezerw (tak jak w USA). Takiego nie mamy.
Wszystkie kraje, w których wprowadzono armie zawodowe, mają problemy z naborem chętnych do takiej służby, bo poza wojskiem można lepiej zarobić. Polska też już ma takie problemy.

Armia USA. Zawodowa. Jedyna armia mogąca przeprowadzać uderzenia w dowolnym punkcie globu i w kilku miejscach naraz. Nie licząc działań wojennych w Iraku i Afganistanie, za granicą na trzech kontynentach stale przebywa około 80 tys. żołnierzy. Marynarka wojenna USA jest silniejsza niż wszystkie floty wojenne świata razem wzięte. USA przeznacza najwięcej pieniędzy na badania nad nowymi rodzajami uzbrojenia.

Japońskie Siły Samoobrony (tak nazywane są siły zbrojne Kraju Kwitnącej Wiśni, bo po zakończeniu II wojny światowej i amerykańskiej okupacji Japonia nie mogła mieć typowej armii) to w pełni zawodowe siły zbrojne. Nazwa jest tylko formalna. Siły Samoobrony są wyposażone w najnowocześniejsze uzbrojenie wyprodukowane przez znane koncerny, m.in. Mitsubishi, Kawasaki, Toshiba, Fuji i Hitachi.

Bundeswehra. Armia z poboru. Jej reputacja mimo przegranych wojen światowych jest wysoka. Ma uzbrojenie najwyższej światowej marki. Niemieckich czołgów Leopard I i II używa 15 krajów Unii Europejskiej oraz Australia, Brazylia, Chile, Kanada. Podobnie jest np. z okrętami podwodnymi. Z powodów politycznych i historycznych jednostki Bundeswehry biorą ograniczony udział w akcjach bojowych, pełniąc misje pokojowe.










Okładka tygodnika WPROST: 1/2/2009
Więcej możesz przeczytać w 1/2/2009 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • skrzat IP
    to do cholerynki,ja emeryt mam wiecej niz u Was general?
    Jak Wy im placicie moj Boze!Lekarzom lapowkarzom u Was, sie lepiej powodzi,smiac,plakac sie chce nad nasza POLSKA
    • skrzat IP
      Na ten temat jest napisane w \"Nasz Dziennik\" piatek 2009r
      2 stycznia \"Budzet na biedomodernizacje\",ciekawie,bardzo polecam Panstwu

      Spis treści tygodnika Wprost nr 1/2/2009 (1357)

      • Poczta 28 gru 2008, 22:00 Czy zwierzęta mają duszeW artykule „Czy zwierzęta mają dusze" (nr 51-52) autorka dowodzi, że ssaki i ptaki kierują się emocjami, które wiążą się z życiem społecznym. Psy wiedzą, co czują ich właściciele, zdają sobie... 4
      • Na stronie - Romans z Palikotem 28 gru 2008, 22:00 Zachowuje się jak psychopata. Ma zwichrowaną osobowość. Jak się ma taki charakter, nie można postępować inaczej. O politykach mówi się tak (a najczęściej oni sami o swych przeciwnikach), jakby to osobowość, charakter czy skłonności decydowały o tym, co robią. To mylny błąd... 5
      • Pokolenie wolnej Polski 28 gru 2008, 22:00 Mają nie więcej niż 20 lat – tyle ile III Rzeczpospolita. Większość nie interesuje się polityką i najnowszą historią. Są pewni siebie, otwarci, światowi, pozbawieni kompleksów. Za kilka, kilkanaście lat zaczną rządzić. Najpierw w gospodarce, a później w polityce.... 6
      • Złotówka na celowniku 28 gru 2008, 22:00 Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego bada, czy JP Morgan, jeden z największych banków inwestycyjnych świata, nie manipulował polskim rynkiem finansowym, wpływając na kurs giełdy i notowania złotego – dowiedział się... 16
      • Skaner 28 gru 2008, 22:00 16
      • Torby prezydentowej 28 gru 2008, 22:00 60 tys. USD – takiego odszkodowania za straty moralne domaga się Carla Bruni-Sarkozy, żona prezydenta Francji, od firmy odzieżowej Pardon. Firma bez zgody pierwszej damy umieściła na produkowanych płóciennych torbach jej... 17
      • Noworoczne życzenia 28 gru 2008, 22:00 Polscy przedsiębiorcy i menedżerowie wierzą w moc pozytywnego myślenia. Mimo fatalnych wieści z zagranicy i pogarszających się wyników polskiej gospodarki, 64 proc. z nich nie przewiduje w najbliższym roku redukcji zatrudnienia w swoich... 17
      • Ja, poseł, obiecuję… 28 gru 2008, 22:00 Przełom roku to czas noworocznych postanowień. Dziennikarze „Wprost” zebrali najciekawsze zobowiązania polityków. 17
      • Dossier 28 gru 2008, 22:00 "Ochroniarzom nie zagląda się przez ramię, kiedy naciskają gaz, a kiedy hamulec"Bronisław Komorowski o swoim rajdzie limuzyną BOR"Mnie półtora miesiąca temu masakrowano za rzekome wyczyny na drodze. Teraz szarżował... 18
      • Pytania niepolityczne -  Mur z Kalisza 28 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Michałem Marcinkiewiczem, posłem PO, prezesem drużyny siatkarskiej Morze Bałtyk Szczecin 18
      • Konfrontacje 28 gru 2008, 22:00 Czy należy przeprowadzić referendum w sprawie wprowadzenia w Polsce euro? 18
      • Wykrywacz kłamstw 28 gru 2008, 22:00 Grzegorz Schetyna (ur. 18 lutego 1963 r.), minister spraw wewnętrznych i administracji oraz wicepremier w rządzie Donalda Tuska. W latach 80. działacz Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Był właścicielem koszykarskiego klubu Śląsk... 18
      • Barometr 28 gru 2008, 22:00 Polacy uważają Jarosława Kaczyńskiego za najnudniejszego premiera III RP – wynika z sondażu Pentora dla „Wprost".Wynik jest o tyle zaskakujący, że o rządach Jarosława Kaczyńskiego i jego wicepremierów Andrzeja Leppera i... 20
      • Wprost z księgarni 28 gru 2008, 22:00 Poleca ks. Adam Boniecki, redaktor naczelny „Tygodnika Powszechnego” 20
      • Wydarzenia tygodnia - Polska 28 gru 2008, 22:00 Sejm odrzucił weto prezydenta do ustawy o emeryturach pomostowych. Było to możliwe dzięki pozyskaniu w ostatniej chwili głosów SLD. Oznacza to, że od nowego roku prawo do wcześniejszych emerytur utraci około 750 tys. Polaków, ale około... 22
      • Wydarzenia tygodnia - Świat 28 gru 2008, 22:00 Miliardy dolarów zmarnowano, odbudowując zniszczony wojną Irak, wskutek braku nadzoru i koordynacji prac – to konkluzja amerykańskiego rządowego raportu. Raport głosi, że program odbudowy Iraku i unowocześnienia jego infrastruktury... 24
      • Przegląd prasy zagranicznej 28 gru 2008, 22:00 POLSKA 2009 The New York TimesZawodowcy z problemamiWraz z końcem poboru wojsko polskie czeka trudna droga do modernizacji. Analitycy twierdzą, że nie ma ani wystarczających funduszy, ani wystarczającej liczby ochotników, a tymczasem Polska... 26
      • Puls gospodarki 28 gru 2008, 22:00   28
      • Nowy rok podatkowy 28 gru 2008, 22:00 – Najistotniejszym elementem reformy podatkowej wchodzącej w 2009 r. jest zniesienie kar finansowych za błędne obliczenie podatku VAT. Utrudni to urzędom skarbowym gnębienie biznesmenów – uważa Paweł Mazurkiewicz, analityk... 28
      • SMS 28 gru 2008, 22:00 Tylko 16 proc. Polaków wierzy w rzetelność informacji, które podają banki o swojej ofercie. Badanie przeprowadzone przez PBS DGA wskazuje, że im częściej klienci korzystają z bankowych usług, tym większy jest ich sceptycyzm. Brak... 28
      • Przekręt stulecia 28 gru 2008, 22:00 Wypłacałem inwestorom zyski, które nie istniały – przyznał 70-letni Bernard Madoff, były szef rady nadzorczej giełdy Nasdaq, aresztowany 12 grudnia przez FBI pod zarzutem zdefraudowania 50 mld USD. Okazało się, że działający od... 28
      • Prasa w tarapatach 28 gru 2008, 22:00 W trzecim kwartale 2008 r. przychody z reklamy prasowej w USA w porównaniu z 2007 r. spadły o 20 proc., a przychody z drobnych ogłoszeń – o 31 proc. „USA Today" zapowiada, że zwolni 10 proc. pracowników. Zadłużona na 13... 28
      • Reduta eurosceptyków 28 gru 2008, 22:00 Nigel P. Farage Brytyjski polityk, członek grupy Niepodległość i Demokracja w PE. Chce wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE Declan Ganley Irlandzki milioner, twórca społecznego ruchu Libertas. To on przyczynił się do odrzucenia traktatu... 28
      • Niezgoda buduje 28 gru 2008, 22:00 Autorzy książki „Docenić konflikt", trenerzy biznesu, przekonują, że niezgoda wcale nie musi rujnować. Może być źródłem nowych idei, możliwości, korzyści dla obu stron konfliktu. Niestety, ta konstatacja to w zasadzie... 28
      • Cytat 28 gru 2008, 22:00 "Fakt, że bank jest zainteresowany osłabianiem złotego i wydaje takie analizy, jest zastanawiający" Waldemar Pawlak o ostatnich raportach banku JP Morgan Chase 28
      • Zapytaj Wprost - Palikot kompromituje PO 28 gru 2008, 22:00 Na pytania czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada Jarosław Gowin. 30
      • Plus ujemny - Do siego roku 2010! 28 gru 2008, 22:00 Co to jest? Służy do ostrzenia żyletek i przechowywania łatwo psującej się żywności. Aleksander Gudzowaty zbudował to na swojej posiadłości i do dzisiaj wywołuje większy lęk niż mumia faraona. 32
      • Polityczne Darwiny 2008 28 gru 2008, 22:00 Jednym z głównych kandydatów do tegorocznych Nagród Darwina jest pewien brazylijski ksiądz. Ostatni raz widziano go, gdy podwieszony do tysiąca balonów z helem wzbijał się w powietrze. Przed odlotem zdążył jeszcze powiedzieć: „Nie należy wszystkiego planować. Trzeba... 34
      • Przecenieni i niedocenieni 28 gru 2008, 22:00 Bez wielkich dokonań, raczej stagnacja – taka była Polska A.D. 2008. Niewiele wydarzeń w ostatnich dwunastu miesiącach wryło się w pamięć, mimo że niemal co tydzień opinia publiczna była bombardowana sensacyjnymi doniesieniami. Podniecenie szybko jednak opadało.... 38
      • Kuźnie elit 28 gru 2008, 22:00 W prywatnych szkołach uczyli się czterej ostatni prezydenci Stanów Zjednoczonych. W Wielkiej Brytanii jedna trzecia parlamentarzystów skończyła prywatne szkoły. Do niepublicznych placówek chodziła też ponad połowa brytyjskich adwokatów. Okazuje się, że tylko szkoły dla elit... 42
      • Ryba po polsku - Panikologia w spodniach 28 gru 2008, 22:00 Polska leży jednak na peryferiach i nawet wielkie, epokowe przemiany docierają do nas z opóźnieniem. Rodzi się oto i krzepnie w miarodajnych środowiskach światowej awangardy nowa gałąź nauki – panikologia. A u nas cisza. Nic. 45
      • Czy armia zawodowa nas obroni 28 gru 2008, 22:00 „Żołnierz zawodowy jest wart tyle ile 10 poborowych, a je tylko jeden obiad” – zauważył 200 lat temu Napoleon. W armii zawodowej kolejne wyszkolone roczniki nie odchodzą do cywila i nie trzeba wciąż szkolić od podstaw rekrutów. Armia zawodowa ma w Polsce... 48
      • Czarna Dama - Angela Merkel 28 gru 2008, 22:00 Jeszcze wczoraj wyszydzana przez rodzime kabarety „krępa i mało urodziwa” kobieta ze wschodu Niemiec dziś bije rekordy popularności – w RFN zdystansowała nawet papieża Benedykta XVI. Zyskała także sympatię Francuzów, Włochów i Hiszpanów. Czy kanclerz Angela... 56
      • Przystanek Alaska 28 gru 2008, 22:00 Rozmowa z Sarah Palin, gubernator stanu Alaska, byłą kandydatką republikanów na wiceprezydenta USA 60
      • Nagroda Złamanego Grosza 2008 28 gru 2008, 22:00 Specjalne emerytury nawet dla 26-letnich byłych polityków, testy psychologiczne dla kupujących wiatrówki, obowiązek prowadzenia rejestru złowionych ryb przez wędkarzy amatorów. To tylko niektóre absurdalne pomysły, które zrodziły się w 2008 r. w głowach polskich polityków. 62
      • Stary wspaniały świat 28 gru 2008, 22:00 Medialny i naukowy opis kryzysu przeraża. Już dawno ekonomistów przestało bawić straszenie ludzi – rzeczywistość przebiła wszystko to, co można było jeszcze rok temu wymyślić. Choć pod choinką w tym roku możemy znaleźć kryzysowe koszmary, nie traktujmy ich zbyt serio. 66
      • Pan Swatch 28 gru 2008, 22:00 Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku eksport szwajcarskich zegarków spadł o połowę, a ich udział w globalnym rynku skurczył się z 70 proc. do 10 proc. Ale wtedy w Szwajcarii pojawił się Libańczyk Nicolas Hayek. Dosłownie za pięć dwunasta uratował przed upadkiem cały alpejski... 68
      • Koza Borysa 28 gru 2008, 22:00 Gdyby wszyscy amerykańscy prezesi koncernów naftowych zgodzili się pracować za darmo, cena benzyny nie spadłaby nawet o 2 centy. Gdyby zrezygnowali z wynagrodzenia wszyscy prezesi General Motors, cena cadillaca czy chevroleta nie byłaby niższa nawet o 1 proc. Upatrywanie... 71
      • Nowa Ziemia, nowe życie 28 gru 2008, 22:00 Odkrycia, których dokonamy w 2009 r., mogą wstrząsnąć opinią publiczną bardziej niż kryzys finansowy. Na ten rok przypadają dwie wielkie rocznice – 400-lecie użycia przez Galileusza lunety do obserwacji nieba i 150-lecie opublikowania epokowego dzieła Darwina „O... 72
      • Żywy wibrator 28 gru 2008, 22:00 Tylko 17 proc. kobiet zachęca swoich partnerów do współżycia. Robią to panie z dużym temperamentem lub mające leniwych seksualnie partnerów. Gdyby czekały na jego inicjatywę, prawie w ogóle nie uprawiałyby seksu i dlatego budzą swoich misiów z uśpienia. 83
      • Męskie przekwitanie 28 gru 2008, 22:00 Czy andropauza to choroba? W międzynarodowej klasyfikacji chorób (ICD-10) wkrótce pojawi się opis dolegliwości określanej mianem późnego hipogonadyzmu u mężczyzn (late onset hypogonadism). Ta „nowa” choroba objawia się tym, że męskie gruczoły płciowe (gonady)... 84
      • Koniec samców 28 gru 2008, 22:00 Męska płeć jest zagrożona – alarmuje raport organizacji ekologicznej CHEM Trust. Wszystkiemu są winne chemiczne substancje zakłócające działanie hormonów płciowych. Samce ryb, płazów, gadów, ptaków, a także ssaków i ludzi tracą męskość. 86
      • Cuda bez cudu 28 gru 2008, 22:00 Każdy z nas myślał kiedyś o kimś intensywnie i właśnie wtedy ta osoba zadzwoniła. Albo miał przeczucie lub sen, które się sprawdziły. Wielu osobom takie sytuacje przywodzą na myśl parapsychiczne zdolności umysłu, telepatię, jasnowidzenie. 88
      • Najstarsza świątynia 28 gru 2008, 22:00 Najstarsze sanktuarium świata odnaleziono w południowo-wschodniej Turcji. Liczące ponad 11 tys. lat kamienne kręgi znajdują się w Göbekli Tepe. Nazwę tę można przetłumaczyć jako Brzuchate Wzgórze. 90
      • Nowy Akropol 28 gru 2008, 22:00 Otwarcie nowego Muzeum Akropolu w Atenach będzie jednym z największych wydarzeń kulturalnych 2009 r. Powstałe po 30 latach planowania i ośmiu latach prac muzeum ma przyćmić dotychczasowe sposoby prezentowania starożytnych dzieł sztuki. 92
      • Z motyką na mózg 28 gru 2008, 22:00 Możliwości współczesnych komputerów nawet nie zbliżają się do tego, co potrafi ludzki umysł. A jednak szefowie IBM wspierani przez naukowców z pięciu amerykańskich uniwersytetów uważają, że można już zbudować sztuczny mózg. 93
      • Know-how 28 gru 2008, 22:00 94
      • Barbarzyńska Europa 28 gru 2008, 22:00 Średniowiecze jest kojarzone z zacofaniem, tymczasem wiele ówczesnych osiągnięć przewyższało dokonania Imperium Rzymskiego. Używane w starożytności radło zastąpiono pługiem (niektórzy barbarzyńcy używali go już w I wieku p.n.e.),... 94
      • Niebieskooki przodek 28 gru 2008, 22:00 Wszyscy ludzie o niebieskich oczach mają jednego wspólnego przodka. Najpierw oczy wszystkich przedstawicieli ludzkiego gatunku były brązowe. 6 tys. – 10 tys. lat temu nastąpiła mutacja odpowiadającego za to genu. Ciemny kolor oczu... 94
      • Dziecko patrzy 28 gru 2008, 22:00 Niemowlaki bardzo rzadko mrugają – zaledwie dwa razy na minutę, podczas gdy dorośli robią to 5-8 razy częściej. Naukowcy twierdzą, że może to wynikać z faktu, iż rozwój widzenia u kilkumiesięcznego dziecka jeszcze się nie... 94
      • Człowiek i gadżet 28 gru 2008, 22:00 Telefon do kieszeni, słuchawka na ucho Coraz więcej osób korzysta z bezprzewodowych słuchawek do telefonów komórkowych. Na rynku jest już duży wybór tych urządzeń. Które warto wybrać? Kupując bezprzewodowe słuchawki do telefonu,... 95
      • Czeski film europejski 28 gru 2008, 22:00 Byłoby lepiej, gdyby od 1 stycznia 2009 r. przewodnictwo w Unii Europejskiej objęli nie Czesi, lecz Irlandczycy. Mimo irlandzkiego „nie” w referendum dotyczącym traktatu lizbońskiego rząd, elity polityczne i społeczne w Irlandii są proeuropejskie. Stosunek Czechów... 96
      • Europejski poker 28 gru 2008, 22:00 Prognozy są bardzo trudne, szczególnie te odnoszące się do przyszłości – żartuje Woody Allen. Co czeka Stary Kontynent w 2009 r.? Na pewno wielkie sprzątanie. Miotłę będą najpierw dzierżyć Czesi, a później Szwedzi, bo te kraje w najbliższych 12 miesiącach mają sprawować... 100
      • Prezenty władzy 28 gru 2008, 22:00 Na co prezydentowi USA poradnik, jak walczyć z osami, a kanclerzowi Niemiec pejcz do poganiania wielbłądów? Szefowie państw od zarania dziejów wręczają sobie prezenty z okazji oficjalnych wizyt i różnorakich świąt. Te wartościowsze zdobią ich gabinety lub są przekazywane do... 102
      • Słaba Europa 28 gru 2008, 22:00 Rozmowa ze Zbigniewem Brzezińskim, amerykańskim politologiem polskiego pochodzenia, doradcą prezydenta Jimmy’ego Cartera 104
      • Dookoła świata 28 gru 2008, 22:00 106
      • McCartney i dziki 28 gru 2008, 22:00 Paul McCartney, były muzyk The Beatles, naraził się sąsiadom z wioski Peasmarsh w hrabstwie East Sussex. Przyczyną konfliktu stały się dziki zamieszkujące okoliczne lasy. Muzyk, od lat zaprzysięgły wegetarianin i ekolog, mimo presji... 106
      • Jutro wzejdzie słońce 28 gru 2008, 22:00 Europa i reszta 106
      • Cytat tygodnia 28 gru 2008, 22:00 "Mogę tylko powiedzieć, że był to rozmiar 10"George W. Bush, prezydent USA, proszony o komentarz do incydentu na konferencji prasowej w Bagdadzie, w trakcie której jeden z dziennikarzy rzucił w niego butami. 106
      • Rosyjski problem 28 gru 2008, 22:00 Rosja zachowuje się jak nastolatek, któremu buzują hormony. To kolos na glinianych nogach przeżywający wielkie problemy wynikające z globalnego kryzysu gospodarczego. Ponosi olbrzymie koszty związane z infrastrukturą – nawet Gazprom traci wielkie ilości gazu z powodu... 107
      • Ludzie z cienia 28 gru 2008, 22:00 Nikt nie mógł przed 65 laty wykluczyć, że gen. Sikorski zginął w katastrofie lotniczej. W dniach wojny wybuchały samoloty, tonęły okręty, wykolejały się pociągi. To była cicha wojna sabotażystów, agentów i tajnych służb. I zapewne w sprawie katastrofy samolotu gen. Sikorskiego... 110
      • Książki, które wstrząsnęły Polską 28 gru 2008, 22:00 W Internecie wszystko jest tak wstrząsające, że prawie nic już nas nie dziwi. W dobie powszechnego osieciowania potrzebna jest staromodna… książka, żeby wywołać prawdziwe emocje i ogólnonarodową dyskusję. 114
      • Życie zaczyna się w klubie 28 gru 2008, 22:00 – Czy jest szansa na inną muzykę? – Nie, jest szansa na inny klub! Ta niezbyt grzeczna odzywka DJ Adamusa wobec niezadowolonego klienta streszcza jeden z najważniejszych problemów polskiego clubbingu. 118
      • Recenzje 28 gru 2008, 22:00   122
      • Kino 28 gru 2008, 22:00 To będzie jeden z największych kinowych hitów roku 2009. Pierwsza odsłona kultowej kreskówki znalazła się w setce najlepiej zarabiających filmów wszech czasów, więc nie trzeba było iść do wróżki, żeby wiedzieć, że „ciąg... 122
      • Telewizja 28 gru 2008, 22:00 „Kryminał też psychikę ora" – mówi nie do końca „gramotnie" jedna z bohaterek dokumentu Marcina Koszałki „Wyrok na życie”. Dobrze, że to mówi, dodając, iż „garuje” już trzeci rok w... 122
      • DVD 28 gru 2008, 22:00 „Mamma Mia!" zatopiła „Titanica" – w Wielkiej Brytanii zarobiła więcej niż ten dotychczas niepokonany hit. Musical przyczynił się do jeszcze większej popularności Abby – w Anglii płyta „Gold”... 122
      • Płyta 28 gru 2008, 22:00 Nie pytaj o nią, czyli o Polskę. Równo 20 lat po opublikowaniu legendarnego utworu „Nie pytaj o Polskę" Obywatela G.C. po ten sam temat sięgnął na swojej pierwszej solowej płycie lider nieistniejącego zespołu Grammatik.... 122
      • Wprost na sylwestra 28 gru 2008, 22:00 Ubiegłoroczny sylwester przyciągnął na rynek 200 tys. imprezowiczów. W tym roku Wrocław chce poprawić rekord. Mają w tym pomóc m.in. Modern Talking, Doda, Stachursky i Bajm. Relacja w TVP 2. | Wrocław, Rynek, godz. 20.00Pokazem... 124
      • Naszyjnik zamiast sukienki 28 gru 2008, 22:00 W tym roku przed sylwestrem lepiej kupić naszyjnik lub kolczyki niż sukienkę. Zwłaszcza że fasony kreacji od ubiegłego karnawału niewiele się zmieniły, a biżuteria to pole intensywnych eksperymentów. 128
      • Wódczana arystokracja 28 gru 2008, 22:00 Wódka to bardzo niedobry napój. „Szczególnie niedobra jest wódka” – mawiał George Bernard Shaw. Polacy poznali się na zaletach mocnych trunków już dawno. Jesteśmy dumni z ich jakości, ale inne nacje też mają się czym pochwalić. 130
      • Noc z Monicą Bellucci 28 gru 2008, 22:00 Na sylwestra do Las Vegas przenosi się niemal cała śmietanka towarzyska Hollywood. Gwiazdy nie tylko grają wtedy koncerty i prowadzą przyjęcia, ale też bawią się w klubach razem ze zwykłymi śmiertelnikami. Żeby to zobaczyć, wystarczy kupić bilet średnio za 200 dolarów. 132
      • Prawdziwa klasa średnia 28 gru 2008, 22:00 Choć nowy Avensis jest znacznie lepszy od poprzednika, to niczym specjalnym się nie wyróżnia. Wozi jednak na masce znaczek Toyoty, dlatego na polskim rynku może liczyć na sukces. 138
      • Automatyczny kierowca 28 gru 2008, 22:00 Najpierw musisz dmuchnąć w kluczyk z wbudowanym alkomatem. Nie odpalisz auta, jeśli zjadłeś choćby czekoladkę z likierem. Gdy już jedziesz, system rozpoznający znaki drogowe zgani cię za każde złamanie przepisów. Na parkingu puszczasz kierownicę, a auto samo znajduje wolne... 140
      • Mistrzowie i fajtłapy 28 gru 2008, 22:00 Sportowy rok 2008 na świecie był głównie rokiem igrzysk olimpijskich. Jednak bilans byłby nudny, a przede wszystkim nieprawdziwy, gdyby nie odnotować kilku wstrząsów, które przytrafiły się kibicom, zwłaszcza Polakom. Byłby zarazem mało krzepiący, gdyby nie ująć miłych zaskoczeń. 142
      • Wprost z sieci 28 gru 2008, 22:00 146
      • Nowości 2008 28 gru 2008, 22:00 NASA MMONASA pracuje nad edukacyjną grą sieciową MMO (Massively Multiplayer Online). Ma ona umożliwić graczom wcielanie się w kosmonautów i naukowców agencji. Podejmowane przez nich wyzwania będą odpowiadały tym, które spotykają w... 146
      • Blogbox 28 gru 2008, 22:00 Piłka jest okrutna Droga, jaką przeszedł Artur Boruc w ciągu ostatniego pół roku, jest niebywała. Pół roku temu był bogiem. Jedynym, który nie zawiódł w Austrii. Bohaterem meczów z Austrią i Chorwacją. Bohaterem Wembley. Bohaterem... 146
      • Człowiek w sieci 28 gru 2008, 22:00 Kaznowski królem Internetu To on w 2008 r. miał największe „wyczucie sieci i umiejętność przekucia tego w sukces". Dominik Kaznowski, prezes firmy doradztwa internetowego Xevin Consulting, został Człowiekiem Roku Polskiego... 146
      • Interankieta 28 gru 2008, 22:00 Arkadiusz Mularczyk Poseł PiS Gdzie najczęściej serfujesz? Mam kilka ulubionych witryn. Są to Wirtualna Polska, Onet, Niezalezna.pl i Dziennik.pl. Często wchodzę też na strony „Wprost". Jakich informacji ostatnio szukałeś?... 146
      • Słownik 28 gru 2008, 22:00 Pamięć podręczna (cache) – dodatkowa, szybka pamięć pośrednicząca przy przesyłaniu informacji. Może to być także miejsce na dysku komputera, gdzie przechowywane są np. oglądane strony WWW, aby w przyszłości przyspieszyć... 146
      • Szukaj z wprost... 28 gru 2008, 22:00 ...wydarzeń kulturalnych www.wik.com.plwww.serpent.pl www.nowamuzyka.pl www.80bpm.net www.stopklatka.pl www.filmweb.pl www.culture.pl www.e-teatr.pl www.nuta.pl www.artinfo.pl www.aktivist.pl www.sztukpuk.art.pl 146
      • Antysalon 28 gru 2008, 22:00 UPADKI 20081. Jarosław JakimowiczAktor przypomniał o sobie udziałem w „Big Brother VIP". Wygrał program, ale przegrał życie, bo poznał Jolantę Rutowicz. Związał się z najbardziej obciachową gwiazdką w Polsce i jeszcze dał... 148
      • Playback 28 gru 2008, 22:00 Szef Klubu Parlamentarnego Lewicy Wojciech Olejniczak i przewodniczący SLD Grzegorz Napieralski 150
      • Skibą w mur - Świat ustawiony 28 gru 2008, 22:00 W życiu trzeba się nieźle ustawić – głosi powszechnie znana mądrość życiowa. 151
      • Alfabet koalicji 28 gru 2008, 22:00 Pamiętają państwo taką wypowiedź Sławka Nowaka: „Premier nigdy nie używa samolotów rządowych do prywatnych celów. Jeśli leci po pracy do domu do Gdańska, zawsze korzysta z połączeń rejsowych". No to życie dopisało do... 152
      • Alfabet opozycji 28 gru 2008, 22:00 Oj, poważna sprawa. Dowiedzieliśmy się, że iskrzy na linii Polska XXI – środowisko Marka Jurka. Przypomnijmy, Polska XXI to grupa naiwniaków wierzących w charyzmę niejakiego Dutkiewicza z Wrocławia (sorry, wciąż mamy problem z... 152
      • Koziołek Obama 28 gru 2008, 22:00 Nie głosowałam na Baracka Obamę. Niemal wszystko, co sobą reprezentował, kłóciło się z moimi przekonaniami. Wychował się w środowisku bardzo radykalnej lewicy. Lgnęli do niego zawsze ludzie krytykujący amerykańską demokrację, przekonani, że nadchodzi czy też już nadszedł jej... 154

      ZKDP - Nakład kontrolowany