Burgeronomika

Burgeronomika

Dodano:   /  Zmieniono: 
Wróżba z Big Maca wskazuje, że nasi eksporterzy nie mają prawa biadolić
Są ludzie, którzy wróżą z fusów. My wolimy hamburgera". Te słowa najczęściej rozpoczynają komentarz tygodnika "The Economist" do kolejnych edycji tzw. wskaźnika Big Maca. Po raz pierwszy opublikowano go w 1986 r. Od 1994 r. wśród 31 najważniejszych krajów świata objętych analizą znajduje się Polska. Tegoroczne badania pokazały, że wciąż należymy do krajów o walucie silnie niedowartościowanej.

Shit z gitarą
Big Mac narodził się w 1968 r. Po raz pierwszy podano go w barze McDonalda w Pittsburghu w stanie Pensylwania. Od 17 czerwca 1992 r. tym smakołykiem mogą się zajadać także Polacy. Dość szybko przechrzcili go na "szyta z gitarą". Co bowiem się dzieje, kiedy kanapkę, składającą się z dmuchanej bułki, mielonego, dodatków oraz dużej ilości kolorowych sosów, o wadze 28 dag i wysokości 8,75 cm, usiłujemy włożyć do ust? Ekonomista stwierdzić może jedno: jest to łatwo dostępne i pożywne jedzenie oferowane w 118 krajach. Skoro ma być masowo sprzedawane, musi być dość tanie, a jego cena dostosowana do zasobności kieszeni mieszkańców wszystkich tych państw. Świetnie nadaje się zatem do porównań międzynarodowych realnych kursów walutowych nawiązujących do teorii parytetu siły nabywczej.

Współczesna trofa
Kiedy jedziemy po raz pierwszy do innego kraju, początkowo dość nerwowo porównujemy tamtejsze ceny z rodzimymi. Z tych przeliczeń wynika przybliżona średnia, informująca, ile towarów możemy kupić za jedno (sto, tysiąc itd.) euro. Tak samo, tyle że przy wykorzystaniu setek obserwatorów i gigabajtowych komputerów, postępują urzędy statystyczne i instytuty badawcze, licząc wskaźnik parytetu siły nabywczej. Procedurę tę uprościli dziennikarze "The Economist", którzy doszli do wniosku, że liczenie średniej z wielu cen to nadmiar pracowitości, skoro są towary, których ceny zachowują się niemal tak jak owa średnia. Dziennikarzom trochę pomogli historycy gospodarki. Nie mając kompletnych danych z przeszłości, a chcąc wyliczyć np. siłę nabywczą pieniądza w Rzymie za czasów Oktawiana, wymyślili tzw. trofę, czyli cenę podstawowego koszyka żywności, dostarczającego 3000 kcal i składającego się z 450 g węglowodanów, 100 g tłuszczu i 75 g białka. Nietrudno zauważyć, że Big Mac jest taką współczesną trofą - bardzo dobrze odzwierciedlającą zniekształcenia oficjalnych kursów wymiany. Burgeronomika, choć wymyślona trochę jako żart, wcale żartem nie jest. Skrupulatne badania porównawcze wykazały, że szacunki parytetu siły nabywczej za pomocą Big Maca niemal idealnie pokrywają się z wyliczeniami na podstawie koszyków dóbr.

W taniej strefie
Polska należy do "strefy taniego Big Maca". Wedle przeliczenia kursowego, kosztuje on w Polsce 1,56 USD. Jest dwadzieścia procent tańszy niż w Czechach (1,91 USD) i 30 proc. tańszy niż na Węgrzech (2,14 USD). Nie trzeba dodawać, że kosztuje niemal o połowę mniej niż w sąsiednich Niemczech. Rekordu niskiej ceny jednak nie bijemy, gdyż mieszkaniec Moskwy czy Pekinu może go kupić po cenie o 20-30 centów niższej. Parytet siły nabywczej złotego liczony wedle Big Maca (obliczamy go, dzieląc krajową cenę hamburgera w złotych przez cenę w Stanach Zjednoczonych) wynosi 2,32 zł = 1 USD. Nawiasem mówiąc, według badań OECD z 2000 r., parytet siły nabywczej złotego wynosił 1,91 zł za dolara, czyli było to oszacowanie dość zbliżone.
Jakie wnioski płyną z takiego wyliczenia? Po pierwsze, złoty jest - w stosunku do swej wartości mierzonej tym, co można za niego kupić - dość silnie niedowartościowany. Za to, co w USA kosztuje dolara, w Polsce płaci się nieco ponad dwa złote, natomiast kupując dolary, za każdy płacimy około 4 zł. Ma to oczywiste implikacje dla porównań realnych dochodów czy subwencji. Łatwo więc zauważyć, niezbyt uzasadniony jest płacz tych polityków, którzy narzekają, że polski rolnik dostanie tylko 55 proc. dotacji, jakie uzyskuje rolnik unijny. Rolnik polski wprawdzie rzeczywiście "kwotowo dostanie mniej", ale kupić za te pieniądze będzie mógł mniej więcej tyle samo co jego zachodni odpowiednik. Przesadzone zdają się też narzekania ministra finansów na zbyt wysoki kurs złotego (mierząc parytetem jest on raczej zbyt niski).

238 hamburgerów
Polscy eksporterzy nie powinni się skarżyć także z innych powodów. Waluty naszych sąsiadów również mają wyższą siłę nabywczą, niż wynikałoby to z oficjalnych kursów, ale są niedowartościowane w znacznie mniejszym stopniu (Polska 40 proc., Czechy 28 proc., Węgry 18 proc.). A to oznacza, że w tych krajach eksporterzy są w znacznie gorszej sytuacji niż w Polsce.
Do ciekawego wniosku prowadzi porównanie wskaźników Big Maca - tegorocznego i obliczonego w latach przeszłych. Okazuje się, że mimo sporej inflacji i wahań kursowych relacja kurs - parytet siły nabywczej jest stała. Złoty od 1994 r. jest stale niedowartościowany o 40 proc. Mówiąc inaczej, realny kurs złotego nie zmieniał się i był sztywny jak drut.
Burgeronomika, tworząc narzędzie pozwalające na porównywanie rzeczywistego przebiegu zjawisk w różnych gospodarkach, może mieć wiele innych zastosowań. Można na przykład wykorzystać ją do porównań realnych płac. Wystarczy w tym celu wyrazić wynagrodzenia w różnych krajach w liczbie hamburgerów, które za te zarobki można kupić. W takim rachunku średna polska płaca netto wynosi 238 Big Maców.
Więcej możesz przeczytać w 19/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2003 (1067)

  • Amerykańskie okulary dla Millera 11 maj 2003, 1:00 Widmo, widmo eurowzroczności krąży nad Europą. Eurowzroczność, czyli zabójcza krótkowzroczność. 3
  • Peryskop 11 maj 2003, 1:00 Majówka Millera Hasła z pochodów, manifestacji i happeningów pierwszomajowych: Warszawa "SLD - biedni inaczej!" "Miller, gdzie schowałeś dobrobyt?" "Leszek Miller na zasiłek!" "Kawiorowa... 8
  • Dossier 11 maj 2003, 1:00 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP "Europa przedstawia gospodarczą i polityczną siłę, lecz z wojskowego punktu widzenia prawie się nie liczy. Dlatego współpraca transatlantycka jest dla nas nadal niezwykle ważna"... 9
  • Z życia koalicji 11 maj 2003, 1:00 Tradycyjny pierwszomajowy pochód przeszedł przez Warszawę. A po pochodzie w parku koło siedziby SLD urządzono majówkę. Doskonała lokalizacja, parę metrów obok, na górce, znajduje się Muzeum Ziemi.... 10
  • Z życia opozycji 11 maj 2003, 1:00 Do polityków PiS zgłosiła się agencja. Ale nie taka zwykła, jakich pełno w Warszawie, lecz agencja sobowtórów. Sobowtóry zarabiają na tym, że są wykorzystywane w celach promocyjnych. W PiS nad ofertą troskliwie... 11
  • M&M 11 maj 2003, 1:00 SENS POCHODU PIERWSZOMAJOWEGO 12
  • Playback 11 maj 2003, 1:00 Aleksander Kwaśniewski, prezydent RP, oraz byli prezesi Rady Ministrów: Tadeusz Mazowiecki (premier w latach 1989-1990) i Józef Oleksy (1995-1996) 12
  • Fotoplastykon 11 maj 2003, 1:00 14
  • Poczta 11 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
  • Kadry 11 maj 2003, 1:00 17
  • Haracz stagnacji 11 maj 2003, 1:00 Za 250 mld zł kolejne rządy III RP kupiły spokój społeczny i trwanie na urzędach. Płaciliśmy - i straciliśmy - my wszyscy! 18
  • Wielki bLew 11 maj 2003, 1:00 Gdy Rywin składał Agorze korupcyjną propozycję, nie było kompromisu między rządem a mediami prywatnymi 24
  • Mniej niż zero 11 maj 2003, 1:00 Rok więzienia lub tysiąc dolarów grzywny groziłoby Millerowi, gdyby słowa "pan jest zerem" wypowiedział przed komisją śledczą w USA 26
  • Rozrywkoujście 11 maj 2003, 1:00 Świnoujście stało się polską stolicą seksu i hazardu 28
  • Zadymiarze do wynajęcia 11 maj 2003, 1:00 Z zawodu manifestanta można wygodnie żyć 34
  • Konwencja nr 102 11 maj 2003, 1:00 II Rzeczpospolita miała najbardziej postępowe w Europie ustawodawstwo socjalne 38
  • Giełda i wektory 11 maj 2003, 1:00 Hossa Świat Litwa prymusem Litwa ma największe szanse spośród państw przystępujących do UE, aby pierwsza przyjąć euro - twierdzi tamtejszy rząd. Kraj już teraz spełnia wszystkie kryteria traktatu z Maastricht. Bank centralny... 40
  • Licencja na rujnowanie 11 maj 2003, 1:00 100 tysięcy miejsc pracy co roku likwidują urzędnicy skarbowi 42
  • Burgeronomika 11 maj 2003, 1:00 Wróżba z Big Maca wskazuje, że nasi eksporterzy nie mają prawa biadolić 48
  • Drabina bez końca 11 maj 2003, 1:00 Katherine Zelinski, pielęgniarka z Chicago, po dwóch latach dodatkowej nauki uzyskała specjalizację w zakresie opieki nad starszymi osobami. 52
  • Dolina wolframowa 11 maj 2003, 1:00 Zdobyliśmy 10 procent europejskiego rynku oświetleniowego 56
  • Uwaga na język 11 maj 2003, 1:00 Niezależne środki masowego przekazu stają się niekiedy bezwiednym narzędziem manipulacji 58
  • Pieniędzy! 11 maj 2003, 1:00 Rząd stoi nad otchłanią dziury budżetowej wykopanej wspólnym wysiłkiem kolejnych koalicji 59
  • Supersam 11 maj 2003, 1:00 Klasa signum Opel signum to auto, które trudno zaklasyfikować do konkretnego segmentu. Teoretycznie jest jednym z najlepszych modeli z rodziny opla vectry, ale różnic między nim a mniej prestiżowymi samochodami tej linii jest tak... 62
  • Krzywda męska 11 maj 2003, 1:00 We współczesnej kulturze kwitnie mizoandria, czyli pogarda dla mężczyzn! Żyje się im ciężej, choć nie wolno im się skarżyć, jak to czynią kobiety. 64
  • Kuchnia, która mówi 11 maj 2003, 1:00 Lodówki nowej generacji same przygotowują posiłki, a nawet informują, jakich produktów w nich brakuje 68
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 11 maj 2003, 1:00 Piotrze! Robiłem niedawno kuchenny remanent, przeglądając spoczywające w zakamarkach spiżarni sprzęty. Odkurzyłem i natłuściłem wielki wok, usiłując sobie przy okazji przypomnieć, kiedy ostatni raz go używałem, i doszedłem do wniosku, że musiało to być wtedy, kiedy Leszek... 70
  • Mistrzowie w pampersach 11 maj 2003, 1:00 Na swoje pierwsze urodziny Tiger Woods, najlepszy golfista na świecie, zamiast grzechotki dostał od ojca kij golfowy. Rok miała Jennifer Capriati, jedna z najlepszych tenisistek ostatnich lat, gdy otrzymała od ojca rakietę tenisową. Martina... 72
  • Schwul, czyli pedał 11 maj 2003, 1:00 Po drodze mi z tym, kto mówi "jestem gejem", a boję się tego, kto zastanawia się, w jakim stopniu należy pozwalać na lansowanie gejowskiego stylu życia 76
  • Czarna śmierć 11 maj 2003, 1:00 Jeszcze dwa wieki temu w Europie pandemie zbierały zabójcze żniwo co 10-15 lat 78
  • Know-how 11 maj 2003, 1:00 Anoreksja wcześniaków Nawet niewielkie niedożywienie kobiet w okresie poczęcia dziecka może skrócić długość ciąży. Wyniki badań przeprowadzonych na owcach sugerują, że niewłaściwe odżywianie się może być powodem... 81
  • Jadowite kosmetyki 11 maj 2003, 1:00 Człowiek zawsze będzie chciał być piękniejszy niż jest - uznał Meng-tsy, żyjący w III wieku p.n.e. chiński myśliciel. "Człowiek chce być piękniejszy niż jest i by osiągnąć ten cel, zapłaci każdą cenę. Bo chce być najatrakcyjniejszym towarem na rynku" - ponad 2 tys. lat... 82
  • Zegarmistrzowie życia 11 maj 2003, 1:00 Do DNA długowieczności 86
  • Drugi podbój Troi - "Iliada" podręcznikiem historii i geografii? 11 maj 2003, 1:00 "Iliada" podręcznikiem historii i geografii? 88
  • Bez granic 11 maj 2003, 1:00 Gniew ziemi - Winni zostaną ukarani - grzmiał premier Turcji Recep Tayyip Erdogan, stojąc na gruzach zniszczonej podczas trzęsienia ziemi szkoły w miasteczku Bingol. Kataklizm, który dotknął południowo-wschodnią Turcję,... 90
  • Doktryna Busha 11 maj 2003, 1:00 Koniec diabelskich paktów USA z przywódcami despotycznych reżimów! 92
  • Siły ślamazarnego reagowania 11 maj 2003, 1:00 NATO składa się z 18 karzełków i Stanów Zjednoczonych - ten cytat nie pochodzi z wypowiedzi Donalda Rumsfelda. Te słowa wypowiedział premier Belgii Guy Verhofstadt, inicjator spotkania szefów państw "starej Europy" w sprawie utworzenia niezależnej od NATO europejskiej armii.... 96
  • Trzęsienie Hiszpanii 11 maj 2003, 1:00 Niewiele spośród 99 zagranicznych podróży Jana Pawła II miało tak głośny wydźwięk polityczny jak ostatnia. Pielgrzymka papieża Polaka do Madrytu zatrzęsła całą Hiszpanią, zanim jeszcze się odbyła. Efektów jego piątej już wizyty w tym kraju obawiały się i rząd, i opozycja. 98
  • Berlin w Nikozji 11 maj 2003, 1:00 To jest drugi Berlin - entuzjazmował się Andreas Piouros, przekraczając granicę między grecką a turecką częścią Cypru. - To, co się dzieje u nas, jest jak runięcie berlińskiego muru". 100
  • Kiosk 11 maj 2003, 1:00 TheGuardian 1.5.2003 r. "Francusko-niemiecko-belgijsko-luksemburskie porozumienie obronne zdobyło już miano 'lisia oś'. Wrogowie będą się trząść, gdy ta armia ruszy pierwszy raz do boju - nie ze strachu, ale ze śmiechu. Na pewno... 101
  • Polski duch Schumana 11 maj 2003, 1:00 Fiasko rozszerzenia Unii Europejskiej oznaczałoby rewolucję polityczną na naszym kontynencie 101
  • Menu 11 maj 2003, 1:00 Kraj Lupie na 60-lecie Ostatnie przedstawienia - "Mistrz i Małgorzata", "Azyl" i "Stosunki Klary" - Krystianowi Lupie nie udały się. Ale wybitny reżyser ma w swoim dorobku szereg spektakli, które sprawiły,... 102
  • Lenin w Polsce 11 maj 2003, 1:00 Dotacje demobilizują reżyserów, aktorów i pisarzy! Zamiast myśleć o publiczności - myślą o urzędnikach z ministerstwa. 106
  • Patent Kępczyńskiego 11 maj 2003, 1:00 Roma to najbardziej profesjonalny teatralny biznes w Polsce 110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 11 maj 2003, 1:00 Recenzje płyt 111
  • Nie jestem urodziwą maskotką 11 maj 2003, 1:00 Wywiad z Catherina Zeta-Jones 112
  • Kino Tomasza Raczka 11 maj 2003, 1:00 Recenzje filmów: Jak stracić chłopaka w 10 dni,X-Men2 113
  • Perły do lamusa? 11 maj 2003, 1:00 Wielbiciele filmu "Być jak John Malkovich" mogą być pewni, że "Adaptacja" jest równie zakręcona i udana artystycznie 114
  • Świat w oczach Jadźki (i Mietka) 11 maj 2003, 1:00 Świat w oczach Jadźki (i Mietka) 116
  • Bandy czworga 11 maj 2003, 1:00 Coś ostatnio modne jest chodzenie czwórkami. Zobaczcie sami. Irak wyzwalały Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Australia i Pol-ska. Wyzwalaliśmy co prawda w dwieście osób, ale żeby utrzymać pokój, będzie nas potrzeba... 116
  • Organ Ludu 11 maj 2003, 1:00 Organ Ludu TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 19 (32) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 5 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta 1-majowe obchody w całym kraju I sekretarz L. Miller jako Róża Tradycyjny pochód... 117
  • Jestem, więc jestem 11 maj 2003, 1:00 Zbiorowa fotografia to najmodniejszy sposób zaistnienia. Co drugie miasto w Polsce robi sobie wspólną fotkę w myśl hasła "Mam zdjęcie, więc jestem" 118