Burgeronomika

Burgeronomika

Dodano:   /  Zmieniono: 
Wróżba z Big Maca wskazuje, że nasi eksporterzy nie mają prawa biadolić
Są ludzie, którzy wróżą z fusów. My wolimy hamburgera". Te słowa najczęściej rozpoczynają komentarz tygodnika "The Economist" do kolejnych edycji tzw. wskaźnika Big Maca. Po raz pierwszy opublikowano go w 1986 r. Od 1994 r. wśród 31 najważniejszych krajów świata objętych analizą znajduje się Polska. Tegoroczne badania pokazały, że wciąż należymy do krajów o walucie silnie niedowartościowanej.

Shit z gitarą
Big Mac narodził się w 1968 r. Po raz pierwszy podano go w barze McDonalda w Pittsburghu w stanie Pensylwania. Od 17 czerwca 1992 r. tym smakołykiem mogą się zajadać także Polacy. Dość szybko przechrzcili go na "szyta z gitarą". Co bowiem się dzieje, kiedy kanapkę, składającą się z dmuchanej bułki, mielonego, dodatków oraz dużej ilości kolorowych sosów, o wadze 28 dag i wysokości 8,75 cm, usiłujemy włożyć do ust? Ekonomista stwierdzić może jedno: jest to łatwo dostępne i pożywne jedzenie oferowane w 118 krajach. Skoro ma być masowo sprzedawane, musi być dość tanie, a jego cena dostosowana do zasobności kieszeni mieszkańców wszystkich tych państw. Świetnie nadaje się zatem do porównań międzynarodowych realnych kursów walutowych nawiązujących do teorii parytetu siły nabywczej.

Współczesna trofa
Kiedy jedziemy po raz pierwszy do innego kraju, początkowo dość nerwowo porównujemy tamtejsze ceny z rodzimymi. Z tych przeliczeń wynika przybliżona średnia, informująca, ile towarów możemy kupić za jedno (sto, tysiąc itd.) euro. Tak samo, tyle że przy wykorzystaniu setek obserwatorów i gigabajtowych komputerów, postępują urzędy statystyczne i instytuty badawcze, licząc wskaźnik parytetu siły nabywczej. Procedurę tę uprościli dziennikarze "The Economist", którzy doszli do wniosku, że liczenie średniej z wielu cen to nadmiar pracowitości, skoro są towary, których ceny zachowują się niemal tak jak owa średnia. Dziennikarzom trochę pomogli historycy gospodarki. Nie mając kompletnych danych z przeszłości, a chcąc wyliczyć np. siłę nabywczą pieniądza w Rzymie za czasów Oktawiana, wymyślili tzw. trofę, czyli cenę podstawowego koszyka żywności, dostarczającego 3000 kcal i składającego się z 450 g węglowodanów, 100 g tłuszczu i 75 g białka. Nietrudno zauważyć, że Big Mac jest taką współczesną trofą - bardzo dobrze odzwierciedlającą zniekształcenia oficjalnych kursów wymiany. Burgeronomika, choć wymyślona trochę jako żart, wcale żartem nie jest. Skrupulatne badania porównawcze wykazały, że szacunki parytetu siły nabywczej za pomocą Big Maca niemal idealnie pokrywają się z wyliczeniami na podstawie koszyków dóbr.

W taniej strefie
Polska należy do "strefy taniego Big Maca". Wedle przeliczenia kursowego, kosztuje on w Polsce 1,56 USD. Jest dwadzieścia procent tańszy niż w Czechach (1,91 USD) i 30 proc. tańszy niż na Węgrzech (2,14 USD). Nie trzeba dodawać, że kosztuje niemal o połowę mniej niż w sąsiednich Niemczech. Rekordu niskiej ceny jednak nie bijemy, gdyż mieszkaniec Moskwy czy Pekinu może go kupić po cenie o 20-30 centów niższej. Parytet siły nabywczej złotego liczony wedle Big Maca (obliczamy go, dzieląc krajową cenę hamburgera w złotych przez cenę w Stanach Zjednoczonych) wynosi 2,32 zł = 1 USD. Nawiasem mówiąc, według badań OECD z 2000 r., parytet siły nabywczej złotego wynosił 1,91 zł za dolara, czyli było to oszacowanie dość zbliżone.
Jakie wnioski płyną z takiego wyliczenia? Po pierwsze, złoty jest - w stosunku do swej wartości mierzonej tym, co można za niego kupić - dość silnie niedowartościowany. Za to, co w USA kosztuje dolara, w Polsce płaci się nieco ponad dwa złote, natomiast kupując dolary, za każdy płacimy około 4 zł. Ma to oczywiste implikacje dla porównań realnych dochodów czy subwencji. Łatwo więc zauważyć, niezbyt uzasadniony jest płacz tych polityków, którzy narzekają, że polski rolnik dostanie tylko 55 proc. dotacji, jakie uzyskuje rolnik unijny. Rolnik polski wprawdzie rzeczywiście "kwotowo dostanie mniej", ale kupić za te pieniądze będzie mógł mniej więcej tyle samo co jego zachodni odpowiednik. Przesadzone zdają się też narzekania ministra finansów na zbyt wysoki kurs złotego (mierząc parytetem jest on raczej zbyt niski).

238 hamburgerów
Polscy eksporterzy nie powinni się skarżyć także z innych powodów. Waluty naszych sąsiadów również mają wyższą siłę nabywczą, niż wynikałoby to z oficjalnych kursów, ale są niedowartościowane w znacznie mniejszym stopniu (Polska 40 proc., Czechy 28 proc., Węgry 18 proc.). A to oznacza, że w tych krajach eksporterzy są w znacznie gorszej sytuacji niż w Polsce.
Do ciekawego wniosku prowadzi porównanie wskaźników Big Maca - tegorocznego i obliczonego w latach przeszłych. Okazuje się, że mimo sporej inflacji i wahań kursowych relacja kurs - parytet siły nabywczej jest stała. Złoty od 1994 r. jest stale niedowartościowany o 40 proc. Mówiąc inaczej, realny kurs złotego nie zmieniał się i był sztywny jak drut.
Burgeronomika, tworząc narzędzie pozwalające na porównywanie rzeczywistego przebiegu zjawisk w różnych gospodarkach, może mieć wiele innych zastosowań. Można na przykład wykorzystać ją do porównań realnych płac. Wystarczy w tym celu wyrazić wynagrodzenia w różnych krajach w liczbie hamburgerów, które za te zarobki można kupić. W takim rachunku średna polska płaca netto wynosi 238 Big Maców.
Więcej możesz przeczytać w 19/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 19/2003 (1067)

  • Amerykańskie okulary dla Millera11 maj 2003, 1:00Widmo, widmo eurowzroczności krąży nad Europą. Eurowzroczność, czyli zabójcza krótkowzroczność.3
  • Peryskop11 maj 2003, 1:00Majówka Millera Hasła z pochodów, manifestacji i happeningów pierwszomajowych: Warszawa "SLD - biedni inaczej!" "Miller, gdzie schowałeś dobrobyt?" "Leszek Miller na zasiłek!" "Kawiorowa...8
  • Dossier11 maj 2003, 1:00ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI, prezydent RP "Europa przedstawia gospodarczą i polityczną siłę, lecz z wojskowego punktu widzenia prawie się nie liczy. Dlatego współpraca transatlantycka jest dla nas nadal niezwykle ważna"...9
  • Z życia koalicji11 maj 2003, 1:00Tradycyjny pierwszomajowy pochód przeszedł przez Warszawę. A po pochodzie w parku koło siedziby SLD urządzono majówkę. Doskonała lokalizacja, parę metrów obok, na górce, znajduje się Muzeum Ziemi....10
  • Z życia opozycji11 maj 2003, 1:00Do polityków PiS zgłosiła się agencja. Ale nie taka zwykła, jakich pełno w Warszawie, lecz agencja sobowtórów. Sobowtóry zarabiają na tym, że są wykorzystywane w celach promocyjnych. W PiS nad ofertą troskliwie...11
  • M&M11 maj 2003, 1:00SENS POCHODU PIERWSZOMAJOWEGO12
  • Playback11 maj 2003, 1:00Aleksander Kwaśniewski, prezydent RP, oraz byli prezesi Rady Ministrów: Tadeusz Mazowiecki (premier w latach 1989-1990) i Józef Oleksy (1995-1996)12
  • Fotoplastykon11 maj 2003, 1:0014
  • Poczta11 maj 2003, 1:00Listy od czytelników16
  • Kadry11 maj 2003, 1:0017
  • Haracz stagnacji11 maj 2003, 1:00Za 250 mld zł kolejne rządy III RP kupiły spokój społeczny i trwanie na urzędach. Płaciliśmy - i straciliśmy - my wszyscy!18
  • Wielki bLew11 maj 2003, 1:00Gdy Rywin składał Agorze korupcyjną propozycję, nie było kompromisu między rządem a mediami prywatnymi24
  • Mniej niż zero11 maj 2003, 1:00Rok więzienia lub tysiąc dolarów grzywny groziłoby Millerowi, gdyby słowa "pan jest zerem" wypowiedział przed komisją śledczą w USA26
  • Rozrywkoujście11 maj 2003, 1:00Świnoujście stało się polską stolicą seksu i hazardu28
  • Zadymiarze do wynajęcia11 maj 2003, 1:00Z zawodu manifestanta można wygodnie żyć34
  • Konwencja nr 10211 maj 2003, 1:00II Rzeczpospolita miała najbardziej postępowe w Europie ustawodawstwo socjalne38
  • Giełda i wektory11 maj 2003, 1:00Hossa Świat Litwa prymusem Litwa ma największe szanse spośród państw przystępujących do UE, aby pierwsza przyjąć euro - twierdzi tamtejszy rząd. Kraj już teraz spełnia wszystkie kryteria traktatu z Maastricht. Bank centralny...40
  • Licencja na rujnowanie11 maj 2003, 1:00100 tysięcy miejsc pracy co roku likwidują urzędnicy skarbowi42
  • Burgeronomika11 maj 2003, 1:00Wróżba z Big Maca wskazuje, że nasi eksporterzy nie mają prawa biadolić48
  • Drabina bez końca11 maj 2003, 1:00Katherine Zelinski, pielęgniarka z Chicago, po dwóch latach dodatkowej nauki uzyskała specjalizację w zakresie opieki nad starszymi osobami.52
  • Dolina wolframowa11 maj 2003, 1:00Zdobyliśmy 10 procent europejskiego rynku oświetleniowego56
  • Uwaga na język11 maj 2003, 1:00Niezależne środki masowego przekazu stają się niekiedy bezwiednym narzędziem manipulacji58
  • Pieniędzy!11 maj 2003, 1:00Rząd stoi nad otchłanią dziury budżetowej wykopanej wspólnym wysiłkiem kolejnych koalicji59
  • Supersam11 maj 2003, 1:00Klasa signum Opel signum to auto, które trudno zaklasyfikować do konkretnego segmentu. Teoretycznie jest jednym z najlepszych modeli z rodziny opla vectry, ale różnic między nim a mniej prestiżowymi samochodami tej linii jest tak...62
  • Krzywda męska11 maj 2003, 1:00We współczesnej kulturze kwitnie mizoandria, czyli pogarda dla mężczyzn! Żyje się im ciężej, choć nie wolno im się skarżyć, jak to czynią kobiety.64
  • Kuchnia, która mówi11 maj 2003, 1:00Lodówki nowej generacji same przygotowują posiłki, a nawet informują, jakich produktów w nich brakuje68
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza11 maj 2003, 1:00Piotrze! Robiłem niedawno kuchenny remanent, przeglądając spoczywające w zakamarkach spiżarni sprzęty. Odkurzyłem i natłuściłem wielki wok, usiłując sobie przy okazji przypomnieć, kiedy ostatni raz go używałem, i doszedłem do wniosku, że musiało...70
  • Mistrzowie w pampersach11 maj 2003, 1:00Na swoje pierwsze urodziny Tiger Woods, najlepszy golfista na świecie, zamiast grzechotki dostał od ojca kij golfowy. Rok miała Jennifer Capriati, jedna z najlepszych tenisistek ostatnich lat, gdy otrzymała od ojca rakietę tenisową. Martina...72
  • Schwul, czyli pedał11 maj 2003, 1:00Po drodze mi z tym, kto mówi "jestem gejem", a boję się tego, kto zastanawia się, w jakim stopniu należy pozwalać na lansowanie gejowskiego stylu życia76
  • Czarna śmierć11 maj 2003, 1:00Jeszcze dwa wieki temu w Europie pandemie zbierały zabójcze żniwo co 10-15 lat78
  • Know-how11 maj 2003, 1:00Anoreksja wcześniaków Nawet niewielkie niedożywienie kobiet w okresie poczęcia dziecka może skrócić długość ciąży. Wyniki badań przeprowadzonych na owcach sugerują, że niewłaściwe odżywianie się może być powodem...81
  • Jadowite kosmetyki11 maj 2003, 1:00Człowiek zawsze będzie chciał być piękniejszy niż jest - uznał Meng-tsy, żyjący w III wieku p.n.e. chiński myśliciel. "Człowiek chce być piękniejszy niż jest i by osiągnąć ten cel, zapłaci każdą cenę. Bo chce być najatrakcyjniejszym towarem na...82
  • Zegarmistrzowie życia11 maj 2003, 1:00Do DNA długowieczności86
  • Drugi podbój Troi - "Iliada" podręcznikiem historii i geografii?11 maj 2003, 1:00"Iliada" podręcznikiem historii i geografii?88
  • Bez granic11 maj 2003, 1:00Gniew ziemi - Winni zostaną ukarani - grzmiał premier Turcji Recep Tayyip Erdogan, stojąc na gruzach zniszczonej podczas trzęsienia ziemi szkoły w miasteczku Bingol. Kataklizm, który dotknął południowo-wschodnią Turcję,...90
  • Doktryna Busha11 maj 2003, 1:00Koniec diabelskich paktów USA z przywódcami despotycznych reżimów!92
  • Siły ślamazarnego reagowania11 maj 2003, 1:00NATO składa się z 18 karzełków i Stanów Zjednoczonych - ten cytat nie pochodzi z wypowiedzi Donalda Rumsfelda. Te słowa wypowiedział premier Belgii Guy Verhofstadt, inicjator spotkania szefów państw "starej Europy" w sprawie utworzenia niezależnej...96
  • Trzęsienie Hiszpanii11 maj 2003, 1:00Niewiele spośród 99 zagranicznych podróży Jana Pawła II miało tak głośny wydźwięk polityczny jak ostatnia. Pielgrzymka papieża Polaka do Madrytu zatrzęsła całą Hiszpanią, zanim jeszcze się odbyła. Efektów jego piątej już wizyty w tym kraju...98
  • Berlin w Nikozji11 maj 2003, 1:00To jest drugi Berlin - entuzjazmował się Andreas Piouros, przekraczając granicę między grecką a turecką częścią Cypru. - To, co się dzieje u nas, jest jak runięcie berlińskiego muru".100
  • Kiosk11 maj 2003, 1:00TheGuardian 1.5.2003 r. "Francusko-niemiecko-belgijsko-luksemburskie porozumienie obronne zdobyło już miano 'lisia oś'. Wrogowie będą się trząść, gdy ta armia ruszy pierwszy raz do boju - nie ze strachu, ale ze śmiechu. Na pewno...101
  • Polski duch Schumana11 maj 2003, 1:00Fiasko rozszerzenia Unii Europejskiej oznaczałoby rewolucję polityczną na naszym kontynencie101
  • Menu11 maj 2003, 1:00Kraj Lupie na 60-lecie Ostatnie przedstawienia - "Mistrz i Małgorzata", "Azyl" i "Stosunki Klary" - Krystianowi Lupie nie udały się. Ale wybitny reżyser ma w swoim dorobku szereg spektakli, które sprawiły,...102
  • Lenin w Polsce11 maj 2003, 1:00Dotacje demobilizują reżyserów, aktorów i pisarzy! Zamiast myśleć o publiczności - myślą o urzędnikach z ministerstwa.106
  • Patent Kępczyńskiego11 maj 2003, 1:00Roma to najbardziej profesjonalny teatralny biznes w Polsce110
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego11 maj 2003, 1:00Recenzje płyt111
  • Nie jestem urodziwą maskotką11 maj 2003, 1:00Wywiad z Catherina Zeta-Jones112
  • Kino Tomasza Raczka11 maj 2003, 1:00Recenzje filmów: Jak stracić chłopaka w 10 dni,X-Men2113
  • Perły do lamusa?11 maj 2003, 1:00Wielbiciele filmu "Być jak John Malkovich" mogą być pewni, że "Adaptacja" jest równie zakręcona i udana artystycznie114
  • Świat w oczach Jadźki (i Mietka)11 maj 2003, 1:00Świat w oczach Jadźki (i Mietka)116
  • Bandy czworga11 maj 2003, 1:00Coś ostatnio modne jest chodzenie czwórkami. Zobaczcie sami. Irak wyzwalały Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Australia i Pol-ska. Wyzwalaliśmy co prawda w dwieście osób, ale żeby utrzymać pokój, będzie nas potrzeba...116
  • Organ Ludu11 maj 2003, 1:00Organ Ludu TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 19 (32) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 5 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta 1-majowe obchody w całym kraju I sekretarz L. Miller jako Róża Tradycyjny pochód...117
  • Jestem, więc jestem11 maj 2003, 1:00Zbiorowa fotografia to najmodniejszy sposób zaistnienia. Co drugie miasto w Polsce robi sobie wspólną fotkę w myśl hasła "Mam zdjęcie, więc jestem"118