Balcerowicz wprost

Balcerowicz wprost

Dodano:   /  Zmieniono: 
Sukces Litwy to zdecydowane zaostrzenie dyscypliny budżetowej i płacowej połączone z reformami gospodarki

Jak najlepiej przygotować Polskę do dobrego wy-korzystania możliwości przyspieszenia rozwoju, pojawiających się wraz z naszym członkostwem w Unii Europejskiej? Odpowiedź w zasadzie jest jasna: trzeba poprawić politykę państwa - uzdrowić jego finanse, dokończyć prywatyzację, usunąć patologie związane z systemem podatkowym i przepisami socjalnymi, zdecydowanie ulepszyć prawno-administracyjne podstawy funkcjonowania firm itp. Do tego wzywają nas zgodnie wszystkie poważne międzynarodowe instytucje.
Warto się rozejrzeć wśród naszych sąsiadów. Polecam zwłaszcza Litwę. Ten kraj osiągnął w ostatnich latach chyba najlepsze wyniki gospodarcze ze wszystkich państw posocjalistycznych. PKB wzrósł z 4 proc. w 2000 r. do 6,7 proc. w 2002 r. W 2003 r. nadal utrzymuje się wysoka dynamika gospodarcza. Towarzyszy temu wyjątkowo
niska inflacja - najniższa w całej grupie tych krajów. Od 1999 r. wynosiła ona zwykle mniej niż 1 proc.; w 2002 r. ceny dóbr konsumpcyjnych wzrosły tylko o 0,3 proc. Radykalnie obniżono deficyt w obrotach z zagranicą: z 11,2 proc. w 2000 r. do 4,8 proc. PKB w 2002 r. W tym samym okresie zdecydowanie spadło obciążenie gospodarki wydatkami budżetowymi i podatkami. Stosunek tych pierwszych do PKB w 1999 r. wynosił 40,3 proc., a w 2002 r. tylko 29,3 proc.! Jest to najniższy współczynnik wśród wszystkich krajów kandydujących do unii, bliski poziomowi osiąganemu przez azjatyckie tygrysy. Ponieważ budżet jest prawie stabilny, spadło obciążenie gospodarki podatkami. W tym samym kierunku, choć nie tak zdecydowanie, podążają pozostałe kraje nadbałtyckie: udział wydatków budżetowych w PKB spadł w Estonii z 42,7 proc. w 1999 r. do 39,3 proc. w 2002 r., a na Łotwie odpowiednio z 44,1 proc. do 37,5 proc. W innych krajach omawiany współczynnik utrzymał się na wysokim poziomie lub nawet wzrósł: w Polsce z 43,9 proc. do 45,7 proc., w Czechach z 41,9 proc. do 47,8 proc., na Węgrzech z 44,8 proc. do ponad 50 proc. Wyniki krajów nadbałtyckich zaczynają być podobne do uzyskiwanych przez gospodarcze tygrysy. Trzy ostatnie kraje zmierzają natomiast ku antyrozwojowej koncepcji rozdętego budżetu.
Jak wyjaśnić tak znakomite w sumie rezultaty gospodarcze Litwy? Nie wynikały one z wyjątkowo sprzyjającego położenia kraju. Przeciwnie, Litwa (podobnie jak inne państwa nadbałtyckie) była i jest silniej uzależniona od eksportu do Rosji niż Polska, Węgry czy Czechy. A zatem kryzys w Rosji w 1998 r. musiał mieć dla niej bardziej bolesne skutki - jej PKB spadł w 1999 r. prawie o 2 proc.
Nie da się też wyjaśnić sukcesów gospodarczych Litwy osłabianiem kursu waluty, które pobudzałoby eksport, ograniczało import i redukowało deficyt w rozliczeniach z zagranicą. Okazuje się, że litewski lit odnotował po 1999 r. najsilniejszą realną aprecjację (tzn. uwzględniającą różnice w inflacji między krajem a zagranicą) spośród walut wszystkich krajów kandydujących do UE! Zwolennicy słabnącego pieniądza jako czynnika napędowego gospodarki nie znajdą u naszych litewskich braci poparcia dla swoich tez.
Litewska gospodarka doznała potężnego wstrząsu wskutek kryzysu w Rosji w 1998 r. W efekcie, w 1999 r. PKB spadł, dochody budżetu obniżyły się nominalnie o 2,5 proc. (realnie o 3,3 proc.), a jego deficyt wzrósł - mimo ograniczeń wydatków - do 8,5 proc. PKB. Widmo kryzysu zmobilizowało władze do stanowczych działań. W 2000 r. dochody budżetu zanotowały lekki realny spadek, a mimo to deficyt zdecydowanie obniżono - do 2,8 proc. PKB, czyli o 5,7 proc. PKB! Osiągnięto to, rzecz jasna, przez drastyczną redukcję wydatków, a mianowicie o 8,9 proc. nominalnie i o 9,8 proc. realnie. W Polsce nie udało się utrzymać reguły zadeklarowanej przez byłego ministra finansów Marka Belkę, w myśl której wzrost wydatków budżetowych nie miał przekraczać 1 proc. ponad inflację. W latach 2001-2003 wzrosły one szybciej przy zdecydowanie zwiększonym
- wskutek tego - deficycie.
Zewnętrzny wstrząs pobudził też do ozdrowieńczych działań przedsiębiorców i pracobiorców. Do 1999 r. płace w przedsiębiorstwach rosły szybciej niż wydajność pracy, potem proporcje się odwróciły, a jednocześnie zaczęto usuwać nadmierne zatrudnienie. W rezultacie radykalnie spadły jednostkowe koszty pracy w przemyśle: w 2000 r. o 29 proc., w 2001 r. o 16,3 proc. Dzięki temu wzrosła konkurencyjność litewskich produktów. W tym samym czasie jednostkowe koszty pracy w polskim przemyśle wzrosły o 2,1 proc. i 3,5 proc.
Wedle popularnej wśród wielu polskich polityków doktryny, że wzrost zależy głównie od pobudzania popytu, na Litwie powinno nastąpić głębokie załamanie gospodarcze. Tymczasem tamtejsza gospodarka ostro ruszyła do przodu, zachowując zarazem wyjątkowo niską inflację i zdecydowanie zmniejszając deficyt w wymianie z zagranicą. Zdrowemu rozwojowi sprzyjały reformy strukturalne: prywatyzacja przedsiębiorstw, uelastycznienie rynku pracy, racjonalizowanie wydatków na służbę zdrowia itp. Litewskie doświadczenie pokazuje, że zaostrzenie dyscypliny budżetowej i płacowej połączone z reformowaniem daje przyspieszenie rozwoju. Podobnie stało się u schyłku lat osiemdziesiątych w Irlandii. U naszego boku wyrasta bałtycki tygrys.
Więcej możesz przeczytać w 25/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 25/2003 (1073)

  • Na stronie - Koza nostra 22 cze 2003, 1:00 Kozy do polityki wprowadzono w Polsce dość dawno. 3
  • Peryskop 22 cze 2003, 1:00 Pytania do Millera Wiesław Walendziak PiS Czy szef rządu wie, że jest jedynym premierem w Europie, któremu udało się jednego dnia przyjąć założenia do budżetu, a następnego dnia je zdezawuować? Zyta Gilowska PO Czy w ramach... 8
  • Dossier 22 cze 2003, 1:00  Aleksander KWAŚNIEWSKI prezydent RP "Doceniam i wiem, jak wiele zawdzięczamy prezydentowi Wałęsie, jeśli chodzi o naszą drogę do UE. Swoją rolę ma zapisaną w historii. Chcę też wyrazić szacunek dla postawy, którą... 9
  • Z życia koalicji 22 cze 2003, 1:00 Strasznie trudno jest być w Europie, jeśli się nie posiadło daru bilokacji. Nie wiadomo bowiem, gdzie i z kim świętować wyniki referendum. To dlatego, że w związku z szalejącą sympatią między premierem i prezydentem obaj panowie... 10
  • Z życia opozycji 22 cze 2003, 1:00 Dzień po słynnym referendum zaproszono Lecha Kaczyńskiego do TVN 24. Najpierw jednak widzowie obejrzeli radość prezydenta Kwaśniewskiego i innych polityków SLD. Po zakończonym materiale Justyna Pochanke zwróciła uwagę, że... 11
  • M&M 22 cze 2003, 1:00 EPITAFIUM DLA GENIUSZA FINANSÓW 12
  • Playback 22 cze 2003, 1:00 12
  • Parlamentarzyści jak drużyna Janasa 22 cze 2003, 1:00 Reprezentacja parlamentarna w piłce nożnej przegrała 1:6 z drużyną polityków węgierskich. Co prawda Polacy strzelili dwa gole, ale jeden okazał się samobójczym strzałem Mirosława Drzewieckiego, posła PO. 12
  • Fotoplastykon 22 cze 2003, 1:00 14
  • Poczta 22 cze 2003, 1:00 Listy czytelników 16
  • Kadry 22 cze 2003, 1:00 17
  • Sojusz Lewicy Dryfującej 22 cze 2003, 1:00 Czym zakończą się rządy Millera i jego ekipy? 18
  • Ostatnia nadzieja czerwonych 22 cze 2003, 1:00 Hausner tak jak Kołodko wierzy, że można ręcznie sterować wydatkami obywateli 20
  • Budżet bzdur 22 cze 2003, 1:00 Po Kołodce pozostała megadziura w budżecie - taka, jaka pochłonęła rząd Buzka 22
  • Prawdziwi Polacy 22 cze 2003, 1:00 W referendum głosowaliśmy wedle podziałów zaborowych 24
  • Pospolite euroruszenie 22 cze 2003, 1:00 O tym jak wolontariusze wprowadzali Polskę do Unii Europejskiej. 28
  • Gangrena w Lublinie 22 cze 2003, 1:00 Lubelscy prokuratorzy i policjanci pomagali gangsterom i tuszowali przestępstwa 32
  • Cafe Wprost 22 cze 2003, 1:00 Spotkanie z Markiem Belką, szefem Międzynarodowego Zespołu Koordynacyjnego w Iraku 36
  • Nałęcz - Kadencja 22 cze 2003, 1:00 Mandat obecnego układu rządzącego wygasł niemal do cna 37
  • Poczta 22 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 37
  • Giełda i wektory 22 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Powrót stachanowców Białoruski rząd postanowił wypłacić premie ubiegłorocznym przodownikom pracy. Na ten cel Rada Ministrów Białorusi wydzieliła z budżetu państwa prawie 60 mln rubli, czyli... 38
  • Letnia giełda pracy 22 cze 2003, 1:00 Ponad pół miliona sezonowych miejsc pracy czeka w kraju 40
  • Hipermarket Europa 22 cze 2003, 1:00 Gdzie się wybrać na tańsze zagraniczne zakupy po 1 maja 2004 roku 46
  • Hybryda polska 22 cze 2003, 1:00 Zdecydowane osłabienie tempa wzrostu PKB, wysoka stopa bezrobocia, zły stan finansów publicznych i brak postępów strukturalnych - to skutki zejścia na "trzecią drogę" ustrojową, zapoczątkowane tzw. wojną na... 50
  • Balcerowicz wprost 22 cze 2003, 1:00 Sukces Litwy to zdecydowane zaostrzenie dyscypliny budżetowej i płacowej połączone z reformami gospodarki 52
  • Supersam 22 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Juanem Carlosem Ferrero, zwycięzcą tegorocznego turnieju Rolanda Garrosa Ktoś nade mną czuwa Cezary Gurjew: Podobno zagrasz w Polsce na lipcowym turnieju Idea Prokom Open w Sopocie. Juan Carlos Ferrero: Chcę przyjechać, dobrze... 54
  • Narzeczona z e-maila 22 cze 2003, 1:00 Pół miliona erotycznych schadzek odbywa się codziennie w Internecie 58
  • Pani domu 22 cze 2003, 1:00 Najsławniejszej Polce w Ameryce, miliarderce Marcie Stewart, grozi więzienie 62
  • Blokada głowy 22 cze 2003, 1:00 Tylko 13 proc. aut w Europie ma automatyczne skrzynie biegów, w USA - 90 proc. 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 22 cze 2003, 1:00 Byłem już zmęczony. Zmęczony i wściekły. Przedreferendalne enuncjacje wszech-Polaków, telefoniczne liściki pana Halbera, skandalicznie wysokie ceny koktajlu caipirinha w krakowskich barach, obecność pań Beger i Błochowiak w najważniejszych przedstawicielskich ciałach... 66
  • Druga płeć - Prawda z pamięci 22 cze 2003, 1:00 W "Living History" jedni będą szukali potwierdzenia nieprzychylnych Hillary Clinton opinii, a drudzy dowodów na to, że przerosła męża 68
  • Mur z trupów 22 cze 2003, 1:00 Powstanie berlińskie w 1953 r. zostało sprowokowane przez władze NRD i Kreml 70
  • Know-how 22 cze 2003, 1:00 Choroba, nie przemoc Rzadka choroba krwi, zwana hemophagocytic lymphohistiocytosis (HLH), może wywołać objawy podobne do syndromów zespołu dziecka maltretowanego. Kiedy dwunastodniowy syn Christiny Nguyen-Phuoc przestał jeść i miał... 73
  • Przedszkole rencistów 22 cze 2003, 1:00 Żelazne płuca, w które wkładano zdeformowane ciała dzieci chorych na polio (porażenie dziecięce), można dziś znaleźć wyłącznie w muzeum. 74
  • Bogowie z laboratoriów 22 cze 2003, 1:00 Biolodzy już dawno wypuścili dżina z butelki. Klasyczne reguły rządzące światem ożywionym przestały obowiązywać. Możliwe stają się coraz bardziej zaskakujące modyfikacje żywych organizmów. Niedawno stworzono chimerę - embrion mający część genów kury, a część myszy. 78
  • Człowiek z energii 22 cze 2003, 1:00 25 marca 1922 r. w amerykańskim czasopiśmie "Survey" można było przeczytać: "Jest więc coś, co nazywamy energią, co pod postacią ruchu obraca koła maszyn, napędza pociągi, parowce, tramwaje i samoloty; jako światło zmienia noce w dzień, w postaci ciepła czyni domy mieszkalnymi... 80
  • Bez granic 22 cze 2003, 1:00 Karol bez brody Książę Walii odwiedził w ubiegłym tygodniu największą świątynię sikhów poza ich ojczystym stanem Pendżab w Indiach. Nie musiał w tym celu się udawać w daleką podróż - świątynię otwarto bowiem w... 82
  • Międzynarodowe targi brukselskie 22 cze 2003, 1:00 Gdy my broniliśmy Boga w europejskiej konstytucji, inni dzielili w UE władzę 84
  • Lek na eurosklerozę 22 cze 2003, 1:00 Unia liberałów kontra unia biurokratów 86
  • Atom Saddama 22 cze 2003, 1:00 "Wprost" dotarł do konstruktorów irackiej bomby atomowej! - Agata Jabłońska z Bagdadu i Londynu. 88
  • Pułki Beradara 22 cze 2003, 1:00 Talibowie są gotowi do letniej inwazji na Afganistan 91
  • Ano! 22 cze 2003, 1:00 Ceny beherovki, rumu i - oczywiście - piwa rzucają się w oczy bardziej niż wzór karty do głosowania. 93
  • Elektorat czy obywatele 22 cze 2003, 1:00 Wyniki referendum dowiodły, że Polacy są zdolni do realizmu i kierują się sugestiami papieża 94
  • Menu 22 cze 2003, 1:00 Świat Tom i Małgorzata Niezrażony chłodnym przyjęciem "Nieba" Tom Tykwer (scenariusz Krzysztofa Kieślowskiego) zamierza teraz zekranizować "Mistrza i Małgorzatę". Niemiecki reżyser w roli diabła Wolanda widzi... 96
  • Ich sześcioro 22 cze 2003, 1:00 Zespół Łzy wkrótce zdetronizuje Ich Troje 98
  • Globalny amant 22 cze 2003, 1:00 Mógł mieć każdą kobietę, a prawie pół wieku spędził z ukochaną żoną, będąc jej absolutnie wierny 102
  • Kino Tomasza Raczka 22 cze 2003, 1:00 Recenzje filmów: Wpadka, Statek Miłości 103
  • Kulturalna gorączka 22 cze 2003, 1:00 Dziesięć najciekawszych imprez kulturalnych lipca 104
  • Lelouch i leluchy 22 cze 2003, 1:00 Rozmawiają ZYGMUNT KAŁUŻYŃSKI i TOMASZ RACZEK 106
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 22 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 107
  • Hazardziści 22 cze 2003, 1:00 Człowiek cały czas żyje emocjami, ale kiedy jednym wystarczy przejście przez ulicę w godzinach szczytu, innym do pełnego szczęścia potrzeba zastawienia włas-nego domu wraz z koleżanką małżonką tylko po to, by zobaczyć, co przeciwnik... 108
  • Gra w dziada 22 cze 2003, 1:00 Są - w mojej prywatnej opinii - dwa zawody stanowczo przeceniane społecznie: disc jockey i trener selekcjoner. Artystyczne posłannictwo didżeja polega na puszczaniu płyt, często zresztą w sposób całkowicie niezgodny z ich przeznaczeniem. Zajęcie to ma tyle wspólnego ze sztuką,... 108
  • Organ Ludu 22 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 25 (38) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 16 czerwca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Leszek Miller na fali sukcesu Kolejny sukces I sekretarza Partii i rządu Leszka Millera w tym tygodniu.... 109
  • Kombi wraca! 22 cze 2003, 1:00 Chłopaki z Kombi podążyli za demoniczną wokalistką na przedproże rzeźni, a przecież urodzili się, by nieść radość i piękno 110
  • 100 najbogatszych Polaków - Królowie biznesu 22 cze 2003, 1:00 To, co nas obezwładnia, ich hartuje. To, co nas napawa zaufaniem, ich czyni twardymi i bezwzględnymi. Oni nigdy nie spoczną i nigdy nie będą mieli dość" - pisał w latach 30. minionego wieku o najbogatszych Amerykanach Francis Scott Fitzgerald. Ta charakterystyka autora... 244