Perły do lamusa?

Perły do lamusa?

Dodano:   /  Zmieniono: 
Kontrast między ubogim strojem a eleganckim zachowaniem tworzył postać Chaplina: nędzarza broniącego swej godności
Rozmawiają ZYGMUNT KAŁUŻYŃSKITOMASZ RACZEK

Tomasz Raczek: Panie Zygmuncie, porozmawiajmy o filmach, które będzie teraz można oglądać w kinie domowym. Na płytach DVD ukazała się bowiem kolekcja dziesięciu filmów Charliego Chaplina. Mamy tam same sławne tytuły, takie jak "Dyktator", "Światła rampy", "Gorączka złota" czy "Brzdąc". Zostały odrestaurowane i wydane z okazji 114. rocznicy urodzin wielkiego komika.
Zygmunt Kałużyński: Rzeczywiście, Chaplin jest fenomenem w historii kultury. Historycy filmu obliczyli, iż jego filmy obejrzało 800 milionów widzów. Wszędzie - w Nowej Zelandii, w Japonii, widzieli je nawet Eskimosi. A więc jest to artysta, który w historii kultury miał największą liczbę odbiorców!
TR: Geraldine Chaplin, jego córka, również aktorka, przypomniała sobie z tej okazji, jak jej ojciec martwił się zawsze, że ludzie o nim zapomną. Teraz jest podobno szczęśliwa, bo ma już pewność, że tak się nie stanie.
ZK: Ta wypowiedź kochającej córki budzi moją wątpliwość, bo tak się złożyło, że wcześniej zetknąłem się z tym problemem. Byłem w swoim czasie konsultantem rady repertuarowej nabywającej filmy i pamiętam, że jej dyrektor, nieżyjący już Roman Boniecki co roku usiłował kupić filmy Chaplina, ale mu się nie udawało.
TR: Dlaczego?
ZK: Bo Chaplin zagwarantował sobie prawa do wszystkich swoich filmów. Założył firmę - United Artists - z dwojgiem innych aktorów: Douglasem Fairbanksem i Mary Pickford. Gdy Fairbanks umarł, a Pickford się wycofała, Chaplin miał zagwarantowany dochód od wszystkich 800 milionów widzów!
TR: No, ale skoro miał prawa do swoich filmów, to dlaczego ich nie sprzedawał?
ZK: Sprzedawał, tylko w specyficzny sposób: wynajmował je doraźnie, na przykład na festiwale i uroczystości, za ogromną forsę. Był człowiekiem interesu.
TR: Mnie się wydawał roztrzepanym artystą, a pan robi z niego wyrafinowanego biznesmena.
ZK: Bo był nim! W przeciwieństwie do innych podobnych sobie wybitnych komików tego okresu. Na przykład Buster Keaton, przedstawiciel komedii intelektualnej, skończył w ubóstwie�
TR: �bo nie przystąpił do spółki United Artists.
ZK: Ten paradoks, o którym pan mówi, zilustrował znakomity karykaturzysta Steinberg: Chaplin zajeżdża luksusową limuzyną, ubrany we frak, po czym wchodzi do garderoby, gdzie wkłada brudne łachmany i zaczyna zarobkować jako nędzarz.
TR: Przyznam, że dla mnie to prawdziwa gratka: postawić na półce zestaw najlepszych komedii, a potem w czasie długich jesiennych i zimowych wieczorów dawkować sobie ten wyborny humor wedle potrzeby.
ZK: Trzeba jednak pamiętać, że choć niezliczeni wielbiciele Chaplina wszystkie jego filmy traktują z szacunkiem, to gdy odwołamy się do ich sumienia kinomanów, wprowadzają wyraźny podział na okres, który jest wielką twórczością Chaplina (i właściwie kończy się z nastaniem filmu dźwiękowego), oraz ten drugi. Chaplin w późniejszych latach, na przykład w "Panu Verdoux", nie występuje już w swoim tradycyjnym kostiumie, tylko jako elegant mordujący kobiety. W "Dyktatorze" jest natomiast karykaturą Hitlera. Tymczasem jego najlepsze filmy pokazują postać, którą on stworzył.
TR: Klasycznego Charliego Chaplina.
ZK: To była postać klaunowska. Ma ubranie, które wyżebrał czy dostał przypadkowo: za duże spodnie sięgające mu piersi, buty dwukrotnie większe od jego stóp, za ciasną kamizelkę. No i jeszcze melonik oraz laseczkę, wyrażające jego potrzebę zachowania godności. Chaplin budzi się rano pod koszami na śmieci, gdzie spędził całą noc, i zdejmuje rękawiczki gestem eleganta, choć nie mają one palców.
TR: W gruncie rzeczy to postać bardzo aktualna, można powiedzieć, że jest na nią wręcz zapotrzebowanie. Oto przykład, co należy robić w sytuacji, gdy czujemy się sponiewierani, biedni, bez nadziei. Chaplin może swoim poczuciem humoru pomóc współczesnym widzom.
ZK: Zresztą tak było zawsze, bo jego postać odzwierciedlała problemy psychologiczne ludzi czasów wielkiego kryzysu. Każdy film Chaplina miał jakiś podtekst publicystyczny. "Psie życie" to dzieje emigranta, który przyjechał do Ameryki, usiłuje tutaj odnaleźć swoje miejsce i mu to nie wychodzi. "Na ramię broń" jest satyrą na wojnę. "Pielgrzym" w sposób nienapastliwy krytykuje postępowanie Kościoła wobec panującej wówczas nędzy. W pierwszych filmach Chaplin potrafił tę tematykę obyczajowo-publicystyczną wtopić w swoją postać. Dlatego główną treścią pozostawał wybuchowy, a zarazem poetyczny komizm jego postaci. Później zaczął robić filmy z założenia interwencyjne. Muszę przyznać, że jako stary kinoman, wychowany na filmach Chaplina i kochający go, największy sentyment mam do jego filmów niemych. Reszta, choć jak najbardziej godna uwagi, to już nie to.
Więcej możesz przeczytać w 43/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 43/2003 (1091)

  • Wprost od czytelników 26 paź 2003, 1:00 Chiracoschröderoland Jestem pod wrażeniem oceny sytuacji w Unii Europejskiej przedstawionej czytelnikom "Wprost" przez Jerzego Marka Nowakowskiego ("Chiracoschröderoland", nr 42). Wreszcie ktoś miał odwagę... 3
  • Na stronie 26 paź 2003, 1:00 Automatyczny premier zamiast premiera Millera? 3
  • Peryskop 26 paź 2003, 1:00 Niemiecki koń trojański Warszawski tygodnik informacyjny 'Wprost' poświęcił swoje cover story [sprawie Centrum przeciw Wypędzeniom], pokazując na kładce fotomontaż, na którym Erika Steinbach, przewodnicząca Związku Wypędzonych,... 6
  • Dossier 26 paź 2003, 1:00 Józef OLEKSY poseł SLD "W SLD toczy się niejako podwójny nurt życia: zebraniowo-narodowo-oficjalne, statutowe w gremiach i takie życie jak wszędzie - nieformalne, kuluarowe, którego tony są czasem... 7
  • Poczta 26 paź 2003, 1:00 Syn Hansa Franka w Krakowie W związku z toczącą się dyskusją na temat centrum wypędzonych chciałbym wspomnieć o wizycie w Krakowie najmłodszego syna generalnego gubernatora Hansa Franka - Niklasa. Ten dziennikarz "Sterna",... 9
  • Kadry 26 paź 2003, 1:00 9
  • M&M 26 paź 2003, 1:00 JAKI POMYSŁ, TAKA ZAPŁATA Wymyślił myto znany winiet entuzjasta za jazdę przez most, tunel albo wjazd do miasta. Przysłowie staropolskie przypomina mi to: (oby) "za twoje myto jeszcze cię obito". 10
  • Playback 26 paź 2003, 1:00 Marek Siwiec, szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, i Antoni Kowalczyk, komendant główny policji 10
  • SMS-y z budki 26 paź 2003, 1:00 Telekomunikacja Polska instaluje nowe automaty telefoniczne o nazwie Exanto - kilkaset już działa w Warszawie, Gdańsku, Wrocławiu, Szczecinie, Krakowie, Poznaniu, Katowicach i Łodzi. Mają być one odporne na zmienne warunki klimatyczne, ale... 10
  • Z życia koalicji 26 paź 2003, 1:00 Najwyższe rangą zero, czyli szef Prokuratury Krajowej Karol Napierski okazał się zerem z przeszłością. Napierski w stanie wojennym utrwalał władzę ludową na odcinku szefa prokuratury w Otwocku. I kiedy czterech esbeków... 12
  • Z życia opozycji 26 paź 2003, 1:00  Paru facetów, a niewykluczone, że i babek z okolic Białegostoku zrobiło z posła Krzysztofa Jurgiela (PiS) senatora. Frekwencja podczas wyborów uzupełniających do Senatu wyniosła 5,6 proc. - Ten wybór jest klęską... 13
  • Fotoplastykon 26 paź 2003, 1:00 14
  • Zabiję cię, glino! 26 paź 2003, 1:00 Z policji wyrzuca się najlepszych oficerów, zostawiając konformistów, pijaków i sługusów polityków 16
  • Proszę wstać, Kurczuk idzie 26 paź 2003, 1:00 SLD zostawi swoim następcom bombę w prokuraturze 20
  • Niemiecka prasa 26 paź 2003, 1:00 Polska stała się już niemiecką kolonią medialną. 22
  • Rywin TV 26 paź 2003, 1:00 Nie ma żadnego racjonalnego powodu, by istniała państwowa telewizja - są tylko powody polityczne 30
  • Nałęcz - Gorąca jesień 26 paź 2003, 1:00 Decyzje rządu mogą wywołać protesty, jakich już dawno w kraju nie widziano 34
  • Zawracanie gitary - Altruiści 26 paź 2003, 1:00 Politykowi, który traci władzę, zależy głównie na bezpieczeństwie i pieniądzach 34
  • Giełda i wektory 26 paź 2003, 1:00 Hossa Świat Słowacki Rover MG Rover może się zdecydować na budowę fabryki wartej 250 mln funtów na Słowacji - donosi dziennik "Birmingham Post". Oznaczałoby to wycofanie się brytyjskiego producenta samochodów z... 36
  • Poszczuć Balcerowicza Lepperem - jak rząd znalazł 100 mld zł 26 paź 2003, 1:00 Jak rząd znalazł 100 mld zł 38
  • Ekstrakasa 26 paź 2003, 1:00 Najlepsi szefowie banków w Europie Środkowej i Wschodniej 42
  • Krajowy Rejestr Skandalu 26 paź 2003, 1:00 Dlaczego Krajowy Rejestr Sądowy ogłuszył i oślepił polskich przedsiębiorców? 50
  • Masoneria biznesu 26 paź 2003, 1:00 Dyplom MBA, czyli dwa i pół magistra 52
  • Balcerowicz wprost - Hayek i Thatcher 26 paź 2003, 1:00 Reformy Margaret Thatcher przerwały ekspansję etatyzmu na Zachodzie i utorowały drogę przemianom wolnorynkowym 56
  • 2 x 2 = 4 - Nobel czy nie Nobel? 26 paź 2003, 1:00 Tegoroczne Nagrody Nobla z ekonomii obrażają poczucie sprawiedliwości naukowej 57
  • Supersam 26 paź 2003, 1:00 Zastrzyk w kremie AA Plus Age Expert firmy Oceanic to pierwsze polskie kosmetyki przeciwzmarszczkowe działające podobnie jak zastrzyki z botoksu, czyli toksyny botulinowej. Zawarty w nich kompleks o nazwie Botox-like (nie zawierający botoksu)... 58
  • Toksyczne nauczycielki 26 paź 2003, 1:00 Więcej mężczyzn w szkole to mniej agresji wśród uczniów. 60
  • Usta mówią 26 paź 2003, 1:00 Namiętny pocałunek w usta jest do dziś naturalną formą pozdrowienia między mężczyznami w krajach arabskich 62
  • Dziadek neandertalczyk 26 paź 2003, 1:00 Zanim neandertalczycy wyginęli, skrzyżowali się z naszymi przodkami 64
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 26 paź 2003, 1:00 Piotrusiu! W przedpokoju stoi jeszcze przenośna lodówka pełna serów, a ja już siedzę przed monitorkiem, by podzielić się z tobą przemyśleniami, które od dwóch tygodni we mnie wzbierają. 66
  • Druga płeć - Arnold mocny 26 paź 2003, 1:00 Schwarzenegger nie wypierał się swoich romansów - nie zasłaniał się złą pamięcią i nie dementował. Przeprosił. I to wystarczyło 67
  • Polisa na życie Lecha Wałęsy 26 paź 2003, 1:00 Nobel ocalił mnie i "Solidarność" - mówi były prezydent RP 68
  • Król nowej epoki 26 paź 2003, 1:00 Panowanie Stanisława Augusta to walka erudyty ze szlacheckim motłochem 71
  • Know-how 26 paź 2003, 1:00 Samolot na laser Pierwszy na świecie zdalnie sterowany samolot zasilany wysyłaną z ziemi wiązką lasera opracowali inżynierowie z NASA. Trzystugramowy prototyp o rozpiętości skrzydeł 1,5 m wystartował w pierwszy lot w hangarze lotniska... 72
  • Gdzie się leczyć 26 paź 2003, 1:00 Najlepsze szpitale w Polsce - okulistyka, otolaryngologia, ortopedia 74
  • Syjamskie cięcie 26 paź 2003, 1:00 Raz na 50 tys. narodzin przychodzi na świat para zrośniętych bliźniąt 84
  • Bez granic 26 paź 2003, 1:00 Isa-bij! Według oficjalnych danych, w wyborach w Azerbejdżanie zwyciężył Ilham Alijew, syn obecnego prezydenta Gajdara Alijewa. Poparło go 79,55 proc. wyborców, a jego główny rywal Isa Gambar, dawny przewodniczący parlamentu... 86
  • Gniazdo szerszeni Osamy 26 paź 2003, 1:00 50 tysięcy terrorystów zjechało do Jemenu 88
  • Koizumi zwycięzca 26 paź 2003, 1:00 Tygrys przebudził się w Japonii 92
  • Daleki wschód pokoju 26 paź 2003, 1:00 Nie chcemy od Arafata kondolencji, żądamy zaprzestania karmienia palestyńskich dzieci nienawiścią 96
  • Węgrzy NATO - nie! 26 paź 2003, 1:00 Po raz pierwszy w historii jeden z członków Paktu Północnoatlantyckiego może zostać z niego wykluczony 98
  • Ambasador reżyser 26 paź 2003, 1:00 Sir Michael Pakenham: "Polska ma wszelkie warunki, żeby być ważnym graczem w Europie" 100
  • Menu 26 paź 2003, 1:00 Świat Lennon kameleon Kim był John Lennon? Rockmanem, hipisem, politycznym rewolucjonistą, ekologiem, entuzjastą medytacji. Twórcy musicalu o jego życiu doliczyli się aż dwunastu twarzy bitelsa. Taka sama liczba aktorów wcieli... 104
  • Miłość w Grabinie 26 paź 2003, 1:00 Telewizyjna wieś wygrywa z globalną wioską McLuhana 106
  • Wielka trójka filmowa 26 paź 2003, 1:00 Polskim filmowcom nic tak dobrze nie wyszło jak komedie 110
  • Adwokat diabła 26 paź 2003, 1:00 Maszynopis pierwszej powieści Johna Grishama odrzuciło 25 wydawców 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 26 paź 2003, 1:00  TRIBUT TO KRYZYS Nigdy więcej wojny - *** Formacja Kryzys to praojcowie rodzimego punk rocka. Nestorzy piosenki dalekiej od festiwalowo-telewizyjnej garmażerki z cyklu "Cała sala śpiewa z nami". To oni jako pierwsi wysadzali w... 113
  • Perły do lamusa? 26 paź 2003, 1:00 Kontrast między ubogim strojem a eleganckim zachowaniem tworzył postać Chaplina: nędzarza broniącego swej godności 114
  • System idiotele - Niebiesko mi 26 paź 2003, 1:00 Dawno, dawno temu, za siedmioma niebieskimi górami, za siedmioma niebieskimi lasami, za siedmioma niebieskimi morzami była sobie niebieska kraina. 116
  • Co-media - Czy grozi nam ajkju? 26 paź 2003, 1:00 Jak zawsze wścibscy dziennikarze postanowili przeprowadzić Narodowy Test Inteligencji 116
  • Organ Ludu 26 paź 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 43 (56) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 20 października 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Częściowa realizacja Planu Hausnera Ciąć Millera zamiast budżetu Kierownictwo naszej Partii i... 117
  • Skibą w mur - Skarpety ratują życie 26 paź 2003, 1:00 Okazuje się, że dobrze dobrane skarpety to dla wielu kobiet rzecz ważniejsza niż to, że świetnie znamy się na piłce nożnej 118