Oscar dla Dworzaka

Oscar dla Dworzaka

Dodano: 
Twórcą hollywoodzkiego brzmienia był Czech, który umarł, zanim narodziło się Hollywood
Talent muzyczny łączył ze smykałką do interesów. Antoni Dworzak, największy czeski kompozytor, tworzył utwory łatwo wpadające w ucho, liryczne i patetyczne, pomysłowe i umiarkowanie nowoczesne. Orkiestrowe soundtracki o szerokim symfonicznym rozmachu ? la Dworzak biją dziś rekordy powodzenia, wyprzedzając na listach przebojów albumy gwiazd pop. Dzieła Dworzaka stały się idealnym wzorem dla kompozytorów hollywoodzkiej muzyki - od Maxa Steinera w latach 30., po Ennio Morricone ("Dawno temu w Ameryce"), Johna Williamsa ("Gwiezdne wojny"), Johna Barry'ego ("Pożegnanie z Afryką"), Hansa Zimmera ("Ostatni samuraj") czy Wojciecha Kilara ("Dracula"). Także w nagrodzonej w tym roku przez akademię muzyce do "Władcy pierścieni" słychać inspirację dziełami czeskiego mistrza. Przypadająca w tym roku setna rocznica jego śmierci, choć czczona na całym świecie, w USA obchodzona jest szczególnie. I są ku temu powody nie tylko filmowe.

Praktyczny talent
Antoni Dworzak (1841-1904) - pierwszy kompozytor globalny, grany w XIX wieku nawet w Australii! - już podczas obrony dyplomu zyskał opinię "wspaniałego, ale raczej praktycznego talentu". I rzeczywiście, szybko zdał sobie sprawę z tego, że tak samo, jak jego muzyka, ważna jest umiejętność jej sprzedawania. Dlatego zdecydował się dyrygować swoimi utworami i dbał o nawiązywanie odpowiednich znajomości. Dobrze wiedział, że aby zaistnieć jako autor symfonii czy oper, powinien najpierw zyskać szerszą popularność. Dlatego nie zawahał się podpisać kontraktu z niemieckim wydawnictwem Simrocka, bo chciało ono publikować tylko hity. Krytycy krzywili się, a Dworzak płodził na zamówienie przebojowe "Tańce słowiańskie", "Praskie walce" czy "Melodie cygańskie". Zachowywał się jak obecnie Krzysztof Penderecki - w wieku 40 lat był już zasypany zamówieniami. Nie przeszkadzało mu to pracować jednocześnie nad dziełami, którymi wznosił swój pomnik w historii tzw. poważnej muzyki. A gdy się okazało, że notowania w Anglii może mu podnieść przeniesienie się do wydawcy brytyjskiego, bez mrugnięcia okiem porzucił Niemca i zaczął się pilnie uczyć angielskiego.

Niagara w tonacji h-moll
Przez Londyn Dworzak trafił do Nowego Jorku, gdzie został dyrektorem konserwatorium i - dosłownie - noszono go na rękach. W tym czasie (lata 90. XIX wieku) miał już taką pozycję, że nie musiał tworzyć salonowych miniatur. Marketingowym majstersztykiem było zatytułowanie IX Symfonii "Z Nowego Świata", a XII Kwartetu smyczkowego "Amerykańskim". Duma tamtejszej arystokracji pieniądza -wszechwładnych Vanderbiltów czy Fordów - sięgnęła zenitu, zwłaszcza że oryginalna muzyka amerykańska jeszcze wtedy nie istniała. Chętnie więc finansowali koncerty muzyki, która im się podobała. Dzieła Dworzaka były nowoczesne i komunikatywne. Nic więc dziwnego, że wystawy nowojorskich salonów z odzieżą zaroiły się od lasek, kołnierzyków i krawatów w stylu noszonym przez kompozytora, produkowanych przez firmę... Dworzak. Czeski mistrz miał nawet pomysł, by dźwiękami oddać wspaniałość Niagary, która na jego ucho przelewała się w tonacji h-moll. Niestety, nigdy go nie zrealizował, poprzestając na kantacie "Amerykańska flaga".

Muzyka kradnąca sceny
Może dziwić, że w Hollywood nie powstał dotychczas film o czeskim kompozytorze. Biografia Dworzaka idealnie się bowiem nadaje na melodramat. Urodzony w biedzie, wykształcił się najpierw na... rzeźnika. Choć niezbyt wierny, o swoją żonę był wściekle zazdrosny - potrafił po publicznej sprzeczce o to, że zapatrzyła się na innego, demonstracyjnie wyjść z teatru w trakcie przedstawienia. W ciągu roku umarło mu troje małych dzieci. Na międzynarodowych salonach poznał sławy ówczesnego świata. W londyńskiej Albert Hall dyrygował koncertem przed 12 tys. słuchaczy, w Petersburgu wręczono mu srebrny puchar i laurowy wieniec. Na Warszawę, niestety, czasu nie znalazł, choć był zapraszany. Ale lubił Polaków na tyle, że jedna z jego oper opowiada legendę o Wandzie, co nie chciała Niemca. Małomówny, zamyślony i roztargniony, zadziwił świat wyznaniem, że oddałby wszystkie swoje symfonie za to, by być... wynalazcą lokomotywy.
Hollywoodzkie gwiazdy nie przepadają za muzyką w stylu Dworzaka. Uważają, nie bez racji, że kradnie im najlepsze sceny. - Albo ja albo nuty Maxa Steinera! - krzyczała już w latach 40. Bette Davis, gdy okazało się, jak reżyser chce zilustrować jej dramatyczne zejście ze schodów. Trudno o większy sukces muzyki, której Dworzak nie pisał dla filmu jedynie dlatego, że kino dźwiękowe jeszcze wtedy nie istniało.
Okładka tygodnika WPROST: 12/2004
Więcej możesz przeczytać w 12/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2004 (1112)

  • Nafukani Lepperem 21 mar 2004 Kto jeszcze nie jest narkomanem, pewnie wkrótce nim zostanie. 3
  • Skaner 21 mar 2004 Walendziak odchodzi z polityki Nie zgadzał się ze strategią Kaczyńskich polegającą na konfrontacji z Platformą Obywatelską, więc podejrzewano, że może przejść do partii Tuska i Rokity. Ale nic nie wskazywało na to, że Wiesław... 6
  • Dossier 21 mar 2004 KRZYSZTOF MARTENS podkarpacki baron SLD Jesteśmy jak człowiek, który co rano budzi się z kacem. I poza kacem nic go nie interesuje "Gazeta Wyborcza" JÓZEF OLEKSY wicepremier, minister spraw wewnętrznych i administracji... 7
  • Licznik 21 mar 2004 3 Hektary powierzchni zajmuje Pałac Kultury i Nauki 8 osób popełniło samobójstwo, skacząc z 30. piętra budynku 42 piętra ma PKiN 90 instytucji mieści się w Pałacu Kultury i Nauki 100 gatunków roślin zakorzeniło się... 8
  • Sawka 21 mar 2004 8
  • Kadry 21 mar 2004 Kobieta z przeszłością, mężczyzna po przejściach - © M. Macierzyński/Reporter 9
  • Playback 21 mar 2004 13
  • Jak Tusk Poszedł na Wojnę 21 mar 2004 Marek Majewski - felieton 13
  • Poczta 21 mar 2004 Listy od czytelników 13
  • Z życia koalicji 21 mar 2004 Po tym jak w ramach rozdzielania stanowisk partyjnych i państwowych zmuszono Millera do abdykacji z Rozbrat, Borowski i Kaczmarek radzą mu, by czym prędzej zrezygnował z premierostwa. Tylko nie bardzo wiedzą, jak to teraz uzasadnić. Może... 14
  • Z życia opozycji 21 mar 2004 Platforma Obywatelska pojechała do Łodzi. Tam ogłosiła dwie rzeczy. Pierwszą - że SLD właściwie już nie ma. I drugą - że walka o Polskę rozegra się między platformą a Samoobroną. Uff, dobrze, że poseł Witaszek porzucił Leppera.... 15
  • Fotoplastykon 21 mar 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 16
  • Narkotyk dla każdego 21 mar 2004 "Jak wezmę, czuję to, co powinienem czuć bez brania, czuję normalnie. A jak nie wezmę, czuję tylko straszną nudę, poza tym nic. Gdy przychodzi moja godzina i nie wezmę, to zaczyna być bardzo źle. Zostaje sama pustka, a na dnie ssie człowieka pragnienie brania. Biorę - i znowu... 18
  • Winni czarodzieje 21 mar 2004 Premier grupy trzymającej władzę 24
  • Rauspolitik 21 mar 2004 25 tys. legalnych pracowników polskich firm wyrzucono z Niemiec. 26
  • Gdzie po sprawiedliwość? 21 mar 2004 Najlepsze są sądy w Legnicy i Tarnobrzegu, najgorsze - w Zamościu i Wrocławiu! 30
  • Polskie krety KGB 21 mar 2004 Agenci KGB działali na szczytach polskiego wywiadu wojskowego już po upadku PRL - wynika z akt Stasi 34
  • Nałęcz - Hazardziści z platformy 21 mar 2004 Liderom platformy marzy się western z dobrym szeryfem z PO i czarnym charakterem z Samoobrony 37
  • Giełda i wektory 21 mar 2004 HossaŚwiat Reality szef Nigdy w życiu nie umył toalety. Tym razem jednak Jonathan Tisch, szef sieci hoteli Loews, musiał zawzięcie szorować sedes pod czujną kontrolą przełożonego. To jedna ze scen nowego amerykańskiego reality show... 40
  • Socjalizm europejskich samobójców 21 mar 2004 Przejawem ekonomicznej głupoty jest blokowanie w Unii Europejskiej przypływu tańszej siły roboczej 42
  • Klin Hausnera 21 mar 2004 Nasi politycy zajmują się reglamentacją biedy 48
  • Chiński mercedes 21 mar 2004 Sprawdź, czy twój samochód nie składa się z części made in China 50
  • Łapka rynku 21 mar 2004 Koniec z polskimi - najdroższymi w Europie - rozmowami przez telefony komórkowe. 54
  • Diamentowa gorączka 21 mar 2004 Brylanty mogą być na Gwiazdkę pięciokrotnie tańsze! 56
  • Załatwione odmownie 21 mar 2004 Nie tylko różnice poglądów są przyczyną nienawiści do George'a Busha, ale też świadomość, że jego polityka odnosi sukcesy 60
  • Supersam 21 mar 2004 Fotodrukarka Większość fotografii wykonuje się obecnie aparatami cyfrowymi. Zdjęcia takie przechowywane są zwykle na twardych dyskach komputerów lub płytach CD. Wiele osób chce jednak mieć tradycyjne fotografie na papierze.... 62
  • Gorączka klubowej nocy 21 mar 2004 Zwykłe bywanie w knajpach londyńczycy zmienili w globalną modę 64
  • Pigułka raju 21 mar 2004 Najwspanialszą oranżerię XX wieku stworzył Norman Foster w Ogrodzie Botanicznym Walii 68
  • Kolonia przeklętych 21 mar 2004 Ostatnia osada trędowatych w Europie 72
  • Kapitał uczuć 21 mar 2004 Zamiast prawdy Mel Gibson pokazał w "Pasji" wyszukaną masakrę, jakiej nie powstydziliby się współcześni terroryści 74
  • Dzieło grabieży 21 mar 2004 Rosja, a później ZSRR wyzwalały nas ze skarbów narodowej kultury 76
  • Know-how 21 mar 2004 Odwrót od antybiotyków Amerykańskie instytucje zdrowia publicznego zalecają lekarzom zaprzestanie stosowania antybiotyków w leczeniu infekcji uszu u dzieci. Prawie połowa antybiotyków stosowanych w takich przypadkach... 79
  • Zagłodzić raka 21 mar 2004 Czy dzięki lekom nowej generacji większość nowotworów złośliwych stanie się wkrótce jedynie chorobami przewlekłymi? 80
  • Niebezpieczeństwo na oko 21 mar 2004 Używanie soczewek kontaktowych grozi utratą wzroku 84
  • Polowanie na grawitację 21 mar 2004 Albo ciemna materia nie podlega prawom grawitacji, albo nie ma żadnej ciemnej materii 86
  • Bez granic 21 mar 2004 Prezydent jaskiniowiec "Słuchając go, można odnieść wrażenie, że śpiewa. Wtedy to jest najmilsze" - mówił o prezydencie Wenezueli taksówkarz Pablo Rosales, który wziął udział w proprezydenckim wiecu na... 88
  • Rok (bez)wolności 21 mar 2004 Irak wciąż nie dokonał rachunku sumienia Ten pomnik jest jak Irak, nowy Irak - oświadczył Haidar, muzyk, mój bagdadzki znajomy, wpatrując się w dziwaczny monument na placu Fardus, czyli Rajskim. 90
  • Żandarm pokoju 21 mar 2004 Angielski historyk Niall Ferguson w wydanej niedawno książce o imperium brytyjskim zarzucił Ameryce, że "cierpi na zespół braku koncentracji" i "niezdolność do trwałego zaangażowania w regionach świata, w których podejmuje się interwencje czy misje pokojowe". Jest w tym trochę... 93
  • Podział dla pokoju 21 mar 2004 W Iraku sytuacja mogłaby się radykalnie zmienić na korzyść, gdyby kraj ten podzielił się na trzy państwa - sunnitów, szyitów i Kurdów. W przeciwnym razie konflikty będą w tym regionie powtarzały się nieustannie. Dlatego dziwi mnie absurdalne weto Irakijczyków, kiedy proponuje... 94
  • Długi zmierzch zła 21 mar 2004 Ameryka - w odróżnieniu od Europy - nie ma sojusznika, który rozpina nad nią parasol ochronny 96
  • Wietrzenie Francji 21 mar 2004 Nawet 20 proc. głosów może zdobyć w wyborach regionalnych Front Narodowy Le Pena 98
  • Intifada w sypialniach 21 mar 2004 Czy Izrael przekształci się w państwo dwunarodowe i straci żydowski charakter? 100
  • Baskijska Al-Kaida 21 mar 2004 Wyszkoleni w Iraku baskijscy terroryści uderzyli w Madryt? 102
  • Hiszpańscy Polacy 21 mar 2004 Krzyczeli, żeby uciekać jak najdalej, bo zaraz może wybuchnąć następna bomba Danuta Szpila, 28-latka pracująca w Madrycie jako pomoc domowa, była jedną z zabitych w ubiegłotygodniowym zamachu terrorystycznym. 104
  • Menu 21 mar 2004 Świat Marzycielka w Hollywood Eva Green, 23-letnia urodziwa Francuzka, jest jedynym jasnym punktem filmu "Marzyciele" Bernardo Bertolucciego. Ta córka znanej aktorki Marlene Jobert zakończyła niedawno zdjęcia do kinowej wersji... 106
  • Rybołówstwo muzyczne 21 mar 2004 Płyta długogrająca przegrywa z technologią i piratami 108
  • Nie czytam, więc piszę 21 mar 2004 Wybitnego dzieła nie można stworzyć mimochodem 112
  • Inwazja kmiotków 21 mar 2004 Pokolenie premiera Tony'ego Blaira będzie w najbliższych latach decydować o zawartości rockowych albumów 114
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 21 mar 2004 Okrucieństwo nie do przyjęcia *** Reżyseria: Joel i Ethan Coen W rolach głównych: George Clooney, Catherine Zeta-Jones USA 2003 r. Czarna komedia romantyczna o adwokacie, specjaliście od rozwodów, i oszustce, również... 115
  • Oscar dla Dworzaka 21 mar 2004 Twórcą hollywoodzkiego brzmienia był Czech, który umarł, zanim narodziło się Hollywood 116
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 21 mar 2004 TOMASZ STAŃKO QUARTET **** Suspended Night Stańko Tomasz sięgnął klasycznej pozycji klasyka. Wszyscy o nim słyszeli, ale dzieła czytało niewielu. Bo to wciąż dla wielu pan z wysokiej półki hermetycznego jazzu. A to przecież... 117
  • Sława znaleziona w komiksie - Grzegorz Rosiński 21 mar 2004 Czasy są takie, że o wiarygodności polityka nie świadczą jego czyny, tylko ładny garnitur, ułożenie brwi oraz kolor oczu i zębów ani z erotyka - odpowiada Wprost Rosiński 118
  • Sława i chała 21 mar 2004 Kino,płyta, książki, 119
  • Z grzędy zrzędy - Rząd do prywatyzacji 21 mar 2004 Kiedy wróciłem w roku 1990 ze Stanów Zjednoczonych większość Polaków tkwiła na etapie wiary w bezpieczną kasę Grobelnego. Nikt nie myślał wtedy, że najlepszymi hasłami dla związków zawodowych i rządu są: "Wszystkie związki na Powązki" i "Nie kradnij, rząd nie lubi konkurencji!". 120
  • Organ Ludu 21 mar 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 121
  • Skibą w mur - Wargi Leppera 21 mar 2004 Czasy są takie, że o wiarygodności polityka nie świadczą jego czyny, tylko ładny garnitur, ułożenie brwi oraz kolor oczu i zębów 122

ZKDP - Nakład kontrolowany