Superoligarcha Putin

Superoligarcha Putin

Dodano: 
Jeśli czegoś nie wolno, a bardzo się chce, to można - mówi stare rosyjskie porzekadło Kreml odzyskuje władzę nad przemysłem wydobywczym - tak najkrócej można ocenić aferę wokół Jukosu, największego rosyjskiego przedsiębiorstwa naftowego. Kto będzie następny? Próbując znaleźć odpowiedź na to pytanie, analitycy wymieniają nazwiska z pierwszych stron wydrukowanego niedawno rosyjskiego wydania "Forbesa" z listą 100 najbogatszych Rosjan. Aż roi się na niej od władców ropy, gazu, żelaza, aluminium itp. Zawieruchy wokół Jukosu nie wytrzymuje też rosyjski system bankowy, w dużej części należący do ludzi z rosyjskiej listy "Forbesa".
Michaiłowi Chodorkowskiemu listę "Forbesa" przyniesiono do aresztu. - Widzenia są tylko dwa razy w miesiącu w małym pokoiku. Siedzimy po jednej stronie szklanej szyby, on - po drugiej. Rozmawiamy przez telefon. Dają nam godzinę na wszystkich - na nas i na jego żonę ze starszą córką Anastazją (ma 13 lat) - opowiadają rodzice najbogatszego człowieka Rosji.
Borys Chodorkowski sam chyba nie bardzo rozumie, dlaczego jego syn w odpowiednim czasie nie schronił się za granicą. Michaiłowi Chodorkowskiemu grozi nawet dziesięć lat więzienia. Należący do niego największy koncern naftowy Rosji musi oddać miliardy dolarów zaległych podatków i bankrutuje. Światowe rynki reagują nerwowymi skokami cen ropy na każdy płynący z Moskwy sygnał o tym, jak potoczą się dalsze losy Jukosu. Krajobraz po upadku korporacji wygląda alarmująco. Ale na Kremlu prezydent Władimir Putin przygląda się wydarzeniom ze spokojem i satysfakcją. Cel operacji "Jukos" został osiągnięty i to podwójnie: państwo przejmuje majątek koncernu, a ceny ropy rosną. To oznacza, że Rosja utrzyma wzrost gospodarczy na poziomie co najmniej 6-8 proc. A szacowany w dziesiątkach miliardów dolarów potencjał Jukosu będzie miał nowych właścicieli, wskazanych przez państwo, czyli przez Kreml.

"Faworyt" Putina
Putin obiecał, że w najbliższych dziesięciu latach rosyjski PKB zostanie podwojony. Optymizm prezydenta bierze się z dwóch przesłanek: wydobycie ropy w Rosji będzie rosło, jej światowe ceny - również. W 2003 r. średnia cena rosyjskiej ropy wyniosła 27,3 USD za baryłkę, a wzrost gospodarczy sięgnął 7 proc. Ekonomiści policzyli bardzo precyzyjnie: prezydenckie obietnice zostaną spełnione, jeżeli tempo wzrostu w najbliższych latach nie spadnie poniżej 7,2 proc. Wszystko, co powoduje wzrost cen ropy, sprzyja Putinowi. W starciu Kremla z Chodorkowskim chodzi nie tylko o Jukos, ale też o gigantyczne zyski z całego sprywatyzowanego rosyjskiego przemysłu naftowego.
Większość dzisiejszych rosyjskich oligarchów, czyli dolarowych multimiliarderów, zawdzięcza bajeczne majątki urzędniczym koneksjom i finansowej inżynierii. Dzięki urzędnikom przejmowali najpierw za bezcen państwowe złoża i fabryki. Potem wymyślili skomplikowaną sztukę "optymalizacji podatków" i nauczyli się ją stosować. Ta nieoceniona umiejętność zawiodła ich na szczyty list najbogatszych, a Chodorkowskiego i innego z szefów Jukosu, Lebiediewa - do aresztu. Dlaczego właśnie ich, skoro to samo robili właściciele wszystkich wielkich, nowych korporacji? Jukos to największa naftowa kompania Rosji, najbardziej smakowity kąsek i najlepszy przykład dla pozostałych. A z Chodorkowskim jest trochę tak jak z tym chłopem, któremu nic nie rosło, a w odpowiedzi na rzucone ku niebu pytanie: "Dlaczego tak się dzieje?", usłyszał: "A, bo jakoś cię nie lubię". Otóż Władimir Putin, delikatnie mówiąc, nie darzy Chodorkowskiego sympatią. I to też jest część odpowiedzi na pytanie, dlaczego akurat on siedzi, a Roman Abramowicz, inny naftowy magnat, jeździ spokojnie po Europie i kupuje dla swojego klubu Chelsea najdroższych piłkarzy.

Chcieć znaczy móc
Aresztowanie Chodorkowskiego nie zakończyło epoki "optymalizacji podatków". Rząd przygotował nowelizację prawa podatkowego dla sektora naftowego. System jest skomplikowany, ale sprowadza się do prostego algorytmu: przy cenie powyżej 25 USD za baryłkę cała różnica między tą kwotą a realną ceną sprzedaży trafi do fiskusa. Koncerny dostaną mniej, państwo więcej. Ale państwo to przecież też ludzie i jeśli zostaną zachowane tradycje nowej Rosji, to strumień do banków na Cyprze i Kajmanach będzie płynąć nieprzerwanie, tyle że zmienią się numery kont i ich właściciele. Sam Chodorkowski kary zapewne nie uniknie. Pozostali oligarchowie nie ucierpią, ale też nie zrobią nic, co mogłoby im odebrać sympatię albo przynajmniej obojętność wszechmocnego prezydenta.


Na bank
Właściciele Jukosu - z Chodorkowskim na czele - są gotowi oddać wszystkie należące do nich akcje koncernu (44 proc.), byle "uratować kompanię". Na listach najbogatszych spadną natychmiast na odległe pozycje, ale na poziom ich życia nie będzie to miało żadnego wpływu. Rosyjscy bogacze doskonale wiedzą, że ich kraj daje fantastyczne możliwości zarabiania pieniędzy, lecz zyski lepiej przechowywać daleko od domu. Zwłaszcza że rosyjskie banki są niepewne. Jak bardzo - sami wiedzą najlepiej, bo są ich właścicielami. Zachodnie instytucje finansowe obniżają ratingi rosyjskich banków. Rosjanie zapewniają, że sytuacja jest pod kontrolą i nie ma najmniejszego powodu do obaw. Mimo to zachodni finansiści wolą dmuchać na zimne. Nie chcą się dać zaskoczyć jak w 1998 r., kiedy z powodu rosyjskiego krachu finansowego stracili setki milionów dolarów. Wtedy wszyscy Rosjanie wiedzieli o nadchodzącym kryzysie i świetnie się do niego przygotowali. Nabrać dali się tylko ich zachodni kredytodawcy. Chodorkowski zrezygnował z szefowania bankowi Menatep i został prezesem Jukosu. Inny oligarcha, Władimir Potanin, porzucił własny bank Oneksim i stanął na czele grupy przemysłowej Interros. Władimir Gusinski, ukrywający się obecnie przed karzącą ręką Kremla, zrezygnował z kierowania Most Bankiem i zajął fotel prezesa holdingu Media Most. Wszystkie te przetasowania dokonały się w ciągu kilku miesięcy poprzedzających krach w sierpniu 1998 r. Banki traciły płynność i bankrutowały, ale na wizerunek i interesy ich faktycznych właścicieli nie miało to większego wpływu.
W Rosji trudno znaleźć bogacza, który nie miałby czegoś poważnego na sumieniu. Kreml też wybiórczo i instrumentalnie stosuje prawo. Wszyscy zdają się hołdować przewrotnej i urokliwej rosyjskiej zasadzie: "Jeśli czegoś nie wolno, a bardzo się chce, to można".
Okładka tygodnika WPROST: 29/2004
Więcej możesz przeczytać w 29/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 29/2004 (1129)

  • Na stronie - Pomnik Łapińskiego 18 lip 2004 Czy istnieje w Polsce coś bardziej prywatnego niż nasza państwowa służba zdrowia? Można łamać wszystkie reguły wolnego rynku przez jakiś czas albo jedną regułę przez cały czas (nigdy jednak bezkarnie), ale nie da się łamać wszystkich reguł wolnego rynku przez cały czas. Ta... 3
  • Poczta 18 lip 2004 Kicha z kapuchą Dumny właściciel patentu na słowo "jadło" i przymiotnik "chłopskie" nic nie zrozumiał z naszego tekstu, jako że polemizuje z tezami, których nigdy nie stawialiśmy ("Awantura o kichę",... 3
  • Skaner 18 lip 2004 Kwiatki dla Grzywaczewskiego Pierwszy po pół roku rządów w TVP sukces Jana Dworaka! Anulując wyniki konkursu, prezes przeforsował na dyrektora Jedynki kandydaturę Macieja Grzywaczewskiego. Nowy szef pochodzi z Gdańska, w latach... 8
  • Dossier 18 lip 2004 MAREK BELKA premier RP Nie dzielę ludzi na partyjnych kretynów i bezpartyjnych geniuszy na konwencji SLD ROMAN GIERTYCH lider LPR W tym Sejmie nic do końca nie da się wyjaśnić "Życie" ANDRZEJ SEWERYN aktor Dziś aktor może... 9
  • Sawka 18 lip 2004 10
  • Kadry 18 lip 2004 11
  • Licznik 18 lip 2004 1 Elvis Aaron Presley nazywany jest królem rocka 4 dolary zapłacił 19-letni Elvis, by w studiu nagrać piosenki dla matki (5 lipca 1954 r.) 10 dolarów płacą fani za skrawek prześcieradła, na którym sypiał Elvis 31... 11
  • Playback 18 lip 2004 13
  • M&M 18 lip 2004  Psychologiczna zagrywka Zaledwie napisali list gromiący media, a już winny się przyznał. Więc to nie komedia, lecz skuteczna terapia. Proponuję teraz drugi list psychologów. W obronie Millera. 13
  • Nałęcz - Wpadka Giertycha 18 lip 2004 Lider LPR sam przypiął sobie łatkę przekupnia, usiłującego handlować tam, gdzie winny się liczyć zasady Jak lokomotywa w wierszu Juliana Tuwima rusza powoli komisja śledcza, badająca sprawę Orlenu. Zanim się rozpędzi, warto zwrócić uwagę na zagrażające jej niebezpieczeństwa.... 14
  • Ryba po polsku - Polak na kozetce 18 lip 2004 Za Pęczakiem pies z kulawą nogą się nie ujął. Tylko dlatego, że ma fałszywą orientację. Lubi fundusze ochrony środowiska Strasznie współczuję posłowi Andrzejowi Pęczakowi. Nikt się za nim nie ujął, nikt nie zaprotestował, kiedy pokazano jego zdjęcia nawet bez paska na oczach,... 15
  • Z życia koalicji 18 lip 2004 Krzysztof Janik miał być przejściowym przewodniczącym, ale jakoś nie przechodzi. Rozżaleni są tym młodzi lewicowcy, którzy pałętali się na konwencji SLD. Ich istnienie jest równie zadziwiające jak egzystencja... 16
  • Z życia opozycji 18 lip 2004 Mina nieco zrzedła wszystkim, którzy twierdzili, że wysokie notowania PO to zasługa Jana Rokity. Według sondaży, platformę popiera 28 proc. Polaków, a samego Rokitę połowa mniej, bo tylko 14 proc. Znaczy to ni mniej, ni... 17
  • Fotoplastykon 18 lip 2004 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 18
  • Jak przeżyć śmierć służby zdrowia 18 lip 2004 Koniec oszukańczego systemu pseudobezpłatnej opieki medycznej To już jest koniec, nie ma już nic. Jesteśmy wolni, możemy iść" - śpiewa Kuba Sienkiewicz, lider Elektrycznych Gitar. Kuba to ta sama osoba co doktor Jakub Sienkiewicz, znany neurolog. Słowa te precyzyjnie mówią o... 20
  • Kanał wojenny 18 lip 2004 Tylko budowa kanału przez Mierzeję Wiślaną zakończy polsko-rosyjską wojnę o swobodę żeglugi na Zalewie Wiślanym Trzeba stawiać kolejne warunki i wymagania, a po ich spełnieniu wymyślać nowe. A gdy i one zostaną spełnione, należy postawić takie, których nie da się spełnić.... 26
  • Piramida Glempa 18 lip 2004 Od ponad dwustu lat nie udaje się ukończyć Świątyni Opatrzności Bożej Nad Świątynią Opatrzności Bożej wisi fatum. Z braku środków stanęła jej budowa na Polach Wilanowskich. Wierni nie przekazali na ten cel nawet dziesiątej części pieniędzy, na które liczył prymas Józef Glemp.... 30
  • Giełda 18 lip 2004 Hossa Świat Firma na emigracji Spełnia się czarny sen kanclerza Schrödera. Prawie połowa firm ze "starej UE" (w tym z Niemiec) chce przenieść w ciągu najbliższych kilku lat część swojej działalności do innego kraju,... 34
  • Wicepremier Kaczmarek 18 lip 2004 Belka prywatyzuje dla SLD Zdobycie władzy w PKN Orlen, przekazanie Eureko kontroli nad PZU, rezygnacja z monopolu loteryjnego państwa, prywatyzacja Grupy Lotos, PKO BP i PGNiG, a także mniejszych dochodowych firm (m.in. Impexmetalu) - to faktyczne cele rządu Marka Belki. Dużą... 36
  • Superoligarcha Putin 18 lip 2004 Jeśli czegoś nie wolno, a bardzo się chce, to można - mówi stare rosyjskie porzekadło Kreml odzyskuje władzę nad przemysłem wydobywczym - tak najkrócej można ocenić aferę wokół Jukosu, największego rosyjskiego przedsiębiorstwa naftowego. Kto będzie następny? Próbując znaleźć... 40
  • Królik zamiast kozy 18 lip 2004 "Najlepszy rząd to taki, który najmniej rządzi" - radził Jefferson, jeden z ojców założycieli potęgi USA Kto jak kto, ale tak doświadczony analityk i publicysta jak Robert Gwiazdowski, autor artykułu "Koza nostra" ("Wprost" nr 26), wyszydzającego nową ustawę o swobodzie... 42
  • 2x2=4 - Harry i Ronald 18 lip 2004 "Trzecia droga" to udana pozagrobowa dywersja marksizmu Tak, proszę państwa! To imiona dwóch amerykańskich prezydentów, którzy powinni mieć swoje ulice we wszystkich miastach Polski. To przecież Harry Truman zahamował ekspansję bolszewizmu po II wojnie światowej, chroniąc... 43
  • Balcerowicz wprost - Pułapki bodźców 18 lip 2004 Interwencjonizm socjalny wpędza ludzi w trwałe uzależnienie od zasiłków i zniechęca do pracy Działamy pod wpływem bodźców - one powodują, że jedne zachowania są dla nas bardziej atrakcyjne niż inne. Główna różnica między ustrojami polega właśnie na tym, jak są w nich... 44
  • Supersam 18 lip 2004 Tigra z czujnikami Opel tigra twintop jest wyposażony w składany dach o stalowej konstrukcji. Zmiana z coupé w kabriolet zajmuje zaledwie 18 sekund. Dzięki 18 czujnikom dotykowym i mechanizmowi składania dach zostaje złożony pod... 46
  • Generacja M 18 lip 2004 Marihuana stała się dla młodego pokolenia znakiem wolności, braterstwa i wyrzeczenia się agresji Chodź, zajaramy" - tak się teraz mówi, gdy chcemy kogoś bliżej poznać lub uszanować. Robert Leszczyński, juror "Idola" i znany didżej, na każdej imprezie słyszy od swoich... 48
  • Tandeciara na wybiegu 18 lip 2004 Domowi mody Versace grozi upadek lub przejęcie przez konkurencję W siedem lat Versace stracił czwartą część swoich klientów. Firma sprzedająca pod własną marką ubrania, kosmetyki, pościel i elementy wyposażenia domu przeżywa najpoważniejszy kryzys od czasu stworzenia w 1974... 52
  • Wczasy uniwersyteckie 18 lip 2004 Zabawa zamiast nauki to ideał studiowania w Niemczech Gdy w marcu uniwersytet w Bremie odwiedził dziekan krakowskiej Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera, zapanowała konsternacja. Bo dziekan był w wieku, w którym przeciętny niemiecki student dopiero przymierza... 54
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Czereśniowy sad 18 lip 2004 Czereśniowy sad Piotrusiu Drogi! Czy wiesz, co oznacza tajemnicze madziarskie słowo cseresznye? Wystarczy odczytać je zgodnie z regułami węgierskiej wymowy, by i Polak je zrozumiał. Czeresnje - w tym nie ma już żadnej zagadki. Wyjątkowo wcześnie mogłem się ich w tym roku... 57
  • Druga płeć - Najwierniejsza małpa świata 18 lip 2004 W "Ostatnim tangu w Paryżu" Marlon Brando swoją kreacją złożył hołd mężczyznom, którzy mają odwagę być słabi Sława była dla Marlona Brando jak 500-kilogramowa małpa, której nigdy nie był w stanie zrzucić z własnych pleców" - powiedział tuż po śmierci gwiazdora jeden z jego... 58
  • Konrad Wallenrod Prusów 18 lip 2004 Ożywa legenda Herkusa Montego, pierwszego pogromcy Krzyżaków Herkus Monte uczynił więcej dla swojego ludu niż Robin Hood czy Wilhelm Tell dla swego - mówi Józef Burniewicz, olsztyński dziennikarz i historyk, twórca idei usypania pod Olsztynem wielkiego kopca, który będzie... 60
  • Know-how 18 lip 2004 Jagody z bąblowcem Jeśli osoby zakażone groźnym pasożytem o nazwie bąblowiec nie są leczone, to umiera aż 92 proc. z nich - alarmują lekarze. Bąblowcem można się zarazić, jedząc nie myte jagody, na których znajdują się... 63
  • Komar z wyrokiem śmierci 18 lip 2004 Wirus Zachodniego Nilu, który wywołał epidemię w Ameryce, dotarł już do Polski Potęga nauki zmiecie choroby zakaźne z powierzchni Ziemi - przekonywał jeszcze w XIX wieku Ludwik Pasteur, który wprowadził szczepienia przeciwko wściekliźnie i wąglikowi. Jeszcze w latach 70. XX... 64
  • Drugi początek człowieka 18 lip 2004 Lekarze pomagają rodzicom poczynać idealne dzieci Osiągnięciem wieńczącym trudy genetyki będzie 'dziecko na zamówienie'" - napisał w książce "Koniec człowieka" Francis Fukuyama. Jego wizja jest bliska realizacji. - Choroby dziedziczne będzie można wkrótce eliminować tak jak... 68
  • Krewni z Myken 18 lip 2004 Do DNA starożytnych władców dokopali się archeolodzy "Spojrzałem w twarz Agamemnona" - telegram takiej treści wysłał Heinrich Schliemann w 1876 r. z wykopalisk w Mykenach do króla Grecji. Odkrywca Troi odsłonił na cytadeli z epoki brązu pięć grobów, w których twarze zmarłych... 70
  • Bez granic 18 lip 2004 Napoleon kolarstwa? Lance Armstrong jest królem kolarstwa, co potwierdził już pięciokrotnie, zwyciężając tyle razy w Tour de France, najważniejszym wyścigu świata. Amerykański kolarz należący do grupy... 72
  • Bomba w głowie 18 lip 2004 Zimne okrucieństwo ma uczynić terrorystów światową potęgą polityczną i moralną Śmierć przypadkowego cudzoziemca została zarejestrowana na kamerze cyfrowej i ten zapis zamieszczono w Internecie. Po co? By siać grozę wśród rodziny zamordowanego. Może zobaczą, jak umarł ich syn,... 74
  • Abolicja globalna 18 lip 2004 Handel ludźmi będziemy zwalczać tak jak terroryzm Na 600 tys., a nawet 800 tys. szacujemy liczbę ofiar międzynarodowego handlu ludźmi. Te dane nie obejmują osób, którymi handluje się na obszarze jednego kraju, bez przekraczania jego granic. Olbrzymią większość ofiar stanowią... 78
  • Urodzony prezydent 18 lip 2004 Czy Nicolas Sarkozy, nowa gwiazda francuskiej prawicy, zerwie oś Paryż - Berlin? Miał dziewiętnaście lat, kiedy powiedział, że interesuje go tylko jedno: zostać prezydentem. Nicolas Sarkozy już jest ministrem finansów i ministrem stanu, czyli wicepremierem francuskiego rządu.... 80
  • Ambasador prawdy 18 lip 2004 "'Wprost' ma wśród polskiej prasy niepodważalny tytuł niepokonanego mistrza w oczernianiu Francji" Od pewnego czasu przestałem pisać do "Wprost", gdyż kontynuowanie listy błędnych opinii o Francji ukazujących się w tym tygodniku, które były już przedmiotem moich poprzednich... 82
  • Cholerą w dżumę 18 lip 2004 Holendrzy wpadli na diabelski pomysł przeprowadzenia referendum ogólnoeuropejskiego Widmo referendum krąży nad Europą. Referendum, które w kilku krajach europejskich niemal na pewno skończy się odrzuceniem traktatu konstytucyjnego. A z obywatelami nie da się rozmawiać metodą... 83
  • Zemsta nietoperza 18 lip 2004 Izraelski wywiad będzie chronił sportowców w Atenach Mieszkańcy Aten przyzwyczaili się już do dziwnych stalowych ptaków przelatujących nad Akropolem, ale tylko nieliczni wiedzą, że to izraelskie mazlaty, bezzałogowe samoloty wywiadowcze, które staną się okiem i uchem... 84
  • Menu 18 lip 2004 Europa MUZYKA 13 lipca. Keith Jarrett, Barcelona (Hiszpania). Niezwykle rzadko pojawiający się na scenie światowej sławy pianista jazzowy wystąpi w ramach Forum Barcelona. 16 lipca. Patti Smith, Berlin (Niemcy). W Columbia Hall poetka i... 86
  • Rockiem w prezydenta 18 lip 2004 Rockmani wzywają fanów do pójścia do urn, by "zdjąć Busha z urzędu" Michael Moore, twórca antybushowskiego filmu "Fahrenheit 9/11", nie jest sam. Wspiera go głośny, by nie powiedzieć jazgotliwy, chór amerykańskich piosenkarzy i rockmanów. Ponad rok temu to środowisko... 88
  • Miłość z wrogiem 18 lip 2004 Rozmowa z Paulem Mazurskym, amerykańskim reżyserem filmowym 92
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 18 lip 2004 Rzeka tajemnic ***** Reżyseria: Clint Eastwood W rolach głównych: Sean Penn, Tim Robbins USA 2003 r. Jeden z najlepszych filmów w dorobku Eastwooda. Dramat o przyjaźni, odpowiedzialności, pedofilii i jej konsekwencjach.... 93
  • Mięso ukrzyżowane 18 lip 2004 Grą w ruletkę były życie i sztuka Francisa Bacona "Cały świat, z wyjątkiem mnie, kocha Vermeera" - mawiał. Albo: "Nazwisko Paul Klee nic mi nie mówi". Francis Bacon często pozwalał sobie na takie obrazoburcze sądy, wręcz szukał zaczepki. Nie należał do żadnego kierunku czy... 94
  • Sława i chała 18 lip 2004 Książka Wielki galicyjski surrealista Wybitny krytyk fotografii Sad Borel nazywa Horowitza wielkim galicyjskim surrealistą. Już okładka albumu robi wrażenie: jest na niej sporej wielkości dziurka, która kojarzy się z camera obscura.... 96
  • Ueorgan Ludu 18 lip 2004 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 29 (94) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 12 lipca 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Zgodnie z europejską doktryną? (Babil, UeoL) Głośne ostatnio było tzw. odnalezienie przez Polaków... 97
  • Skibą w mur - Gramy w programy 18 lip 2004 Jedyną męką podczas wakacji przed telewizorem jest pokonanie odległości od telewizora do lodówki Napoczątku świata był chaos. Później pojawiły się programy rozwoju miast i wsi. I... ponownie nastąpił chaos. Im bardziej ludzie starają się działać programowo, tym częściej... 98

ZKDP - Nakład kontrolowany