Urodzeni bez czepka

Urodzeni bez czepka

Pierwszy w Polsce proces kasacyjny o "złe urodzenie"
Czy urodzenie się może być gorsze od nieurodzenia? Czy niepełnosprawne dziecko może być szkodą, za którą rodzicom i jemu samemu należy się odszkodowanie? Na takie pytania będzie musiał odpowiedzieć Sąd Najwyższy, który 13 października rozpatrzy pierwszą w Polsce sprawę o tzw. złe urodzenie i złe życie. - Ustawodawstwo światowe już zmierzyło się z problemem wrongful birth i wrongful life - mówi prof. Marek Safjan, przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego. - Teraz czas na Polskę. Chodzi o to, byśmy się nie zapętlili w kwestiach prawnych i moralnych.
Lekarze z łomżyńskiego szpitala w 1999 r. odmówili badań prenatalnych Barbarze Wojnarowskiej, matce siedmioletniego Mateusza cierpiącego na achondroplazję. Dzieci z taką chorobą genetyczną są bardzo niskie, mają zniekształcone kręgosłupy, stawy i kończyny, co powoduje nieustanny ból, trudności z oddychaniem i poruszaniem się. Dopiero w siódmym miesiącu ciąży, po wykonaniu badania USG, Barbara Wojnarowska dowiedziała się, że na tę chorobę cierpi również jej drugie dziecko. Po trzech latach Sąd Apelacyjny w Białymstoku odrzucił żądanie wypłacenia Wojnarowskim 1,8 mln zł, które miały pokryć koszty rehabilitacji i leczenia dziewczynki (roczna kuracja hormonem wzrostu kosztuje 60 tys. zł), a także zrekompensować utratę zarobków przez oboje i tak źle sytuowanych rodziców nauczycieli. Zasądzono jedynie 60 tys. zł odszkodowania za odmowę badań prenatalnych. Teraz o kasację wyroku występują obie strony. Lekarze uważają, że tak wysoka wypłata odbierze innym dzieciom możliwość leczenia w łomżyńskim szpitalu. Adam Bodnar, prawnik Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka reprezentującej rodzinę Wojnarowskich, uważa, że szpital jedynie zasłania się dobrem innych pacjentów.

Fundusz solidarności
W Niemczech przyznawane są rekompensaty na utrzymanie dziecka, ale bez szczególnych dodatków, na przykład na rehabilitację. Podobnie jest w Austrii, gdzie pierwszy proces o "złe urodzenie" wytoczyli rodzice chłopca, u którego lekarz nie odczytał na USG braku rąk, nóg i innych deformacji, a także w Wielkiej Brytanii, choć tam przy zasądzaniu rekompensaty pamięta się o kosztach leczenia. Prawo amerykańskie odrzuca powództwo z tytułu "lepiej byłoby, żebym się nie urodził", za to precyzyjnie egzekwuje odszkodowania za błędy medyczne. Pierwsze odszkodowanie przyznano rodzicom dziewczynki cierpiącej na chorobę Tay-Sachsa, powodującą paraliż i przedwczesny zgon. W tym wypadku sąd uznał, że błąd popełnili lekarze, którzy źle przeprowadzili badania prenatalne mające ustalić, czy rodzice są nosicielami genu wywołującego schorzenie. Teraz w dziewięciu stanach obowiązuje zakaz występowania z tego typu zażaleniami, w innych pozwy są oddalane, a odszkodowania przyznają tylko sądy w Kalifornii, Waszyngtonie i New Jersey.
Prof. Mirosław Nesterowicz, ekspert w dziedzinie prawa medycznego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, uważa, że najlepsze rozwiązanie zaproponowali francuscy prawnicy. W 2000 r. po kilkuletnim procesie Trybunał Kasacyjny przyznał odszkodowanie 17-letniemu Nicolasowi Perruche, który urodził się niewidomy, głuchy i niepełnosprawny umysłowo. Matka chłopca chciała się poddać aborcji, gdyby się okazało, że płód jest zainfekowany wirusem różyczki, na którą wcześniej zachorował jej najstarszy syn. Lekarze poinformowali ją, że dziecko będzie zdrowe. Tymczasem Nicolas został zarażony. Gdy sąd przychylił się do podobnych wniosków kolejnej dwójki ciężko chorych dzieci, lekarze, obawiając się procesów, zaczęli odmawiać wykonywania badań USG. W tej sytuacji parlament francuski, przy pełnym poparciu społecznym, uchwalił w 2002 r. ustawę zakazującą stosowania terminu "złe urodzenie", gdyż "nikt nie może sobie rościć prawa do skargi tylko dlatego, że się źle urodził".
- Odcięto się od dyskusji: "czy dziecko ma prawo być nienarodzone", ale nie zapomniano, że rodziny znalazły się w dramatycznej sytuacji - mówi prof. Nesterowicz. Zdecydowano, że to państwo winno ponosić koszty utrzymania niepełnosprawnego dziecka, i utworzono fundusz solidarności społecznej, podobny do naszego funduszu alimentacyjnego.

Genetyczny supermarket
Pytani przez nas prawnicy uważają, że Polska powinna przyjąć podobne rozwiązania, tym bardziej że ich skutki finansowe, czyli dożywotnia renta, nie byłyby zbyt duże. Werdykt Sądu Najwyższego byłby też ostrzeżeniem dla lekarzy. Sądy lekarskie dotychczas jedynie upomnieniami karały ewidentne pomyłki i łamanie kodeksu etyki lekarskiej (szczególnie art. 8, który mówi, że "lekarz powinien przeprowadzać wszelkie badania diagnostyczne ze szczególną starannością"). Sprawę Wojnarowskich tak długo przeciągano, aż skarga w sądzie lekarskim się przedawniła. Z kolei przed sądem w Białymstoku, gdzie toczyła się sprawa cywilna "Wojnarowscy kontra szpital w Łomży", wystąpiło pięciu biegłych, twierdząc, że wad nie można było wykryć przed 20. tygodniem ciąży, kiedy dopuszczalna jest aborcja. To kolejny przykład źle pojętej solidarności zawodowej lekarzy. Prof. Maria Respondek-Liberska, kierownik Zakładu Diagnostyki Wad Wrodzonych Centrum Zdrowia Matki Polki, w opinii przedłożonej Sądowi Najwyższemu stwierdza, że dostępna diagnostyka pozwoliłaby wykryć takie wady. Przypomina, że w takiej sytuacji prawo zezwala na aborcję nie do 20., lecz do 24. tygodnia ciąży (opinię tę potwierdza prof. Jacek Zaremba, genetyk z warszawskiego Instytutu Psychiatrii i Neurologii).
Prof. Peter Singer, bioetyk i filozof z Uniwersytetu Princeton, przyznaje, że badania prenatalne są pewną selekcją, którą określa jako "genetyczny supermarket", pozwalający wybrać idealne dziecko. Wizja idealnego człowieka jest niepokojąca, prowadzi do absurdalnego wniosku, że nie powinien się urodzić na przykład obciążony wadami genetycznymi Beethoven. - Nie możemy też zapominać o tym, jak będzie się czuło dziecko, gdy dorośnie, i dowie się, że ukochani rodzice uznawali je za zło konieczne, które zrekompensować mogą tylko pieniądze. To stygmatyzuje - mówi prof. Marek Safjan. Przyznanie renty takim dzieciom jest jedynym rozwiązaniem, bo wyklucza wprowadzenie tylnymi drzwiami prawa wartościującego życie ludzkie.
Okładka tygodnika WPROST: 40/2005
Więcej możesz przeczytać w 40/2005 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 40/2005 (1192)

  • Wprost od czytelników 9 paź 2005 Komisja dziękuje W związku z zakończeniem prac komisji pozwalam sobie złożyć - w imieniu jej członków - serdeczne podziękowania za prezentowanie naszych działań. Dzięki temu były one uważnie obserwowane przez opinię... 3
  • Na stronie 9 paź 2005 Wolę ułomną demokrację, rozgrywającą się w świetle kamer, od kończącej się właśnie "demokracji pałacowej" 3
  • Skaner 9 paź 2005 WYBORY Głosowanie na bis Zwycięzcy zyskują, przegrani tracą. Na zlecenie tygodnika "Wprost" TNS OBOP zapytał Polaków, na jakie partie głosowaliby, gdyby wybory parlamentarne odbyły się 2 października (tydzień po... 6
  • Dossier 9 paź 2005 DONALD TUSK kandydat na prezydenta RP, lider Platformy Obywatelskiej "W przeciwieństwie do Lecha Kaczyńskiego niestety nie mogę niczego zadeklarować w imieniu brata, ale mogę w imieniu siostry" Polsat NELLI ROKITA żona lidera PO... 7
  • Playback 9 paź 2005 12
  • Poczta 9 paź 2005 Dyktatura korporacji Jestem aplikantem ostatniego roku aplikacji prowadzonej przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Olsztynie. Nie pochodzę z rodziny prawniczej, podobnie jak wszyscy aplikanci z mojego roku. Fakt ten przeczy... 12
  • Ryba po polsku - Nasz cyrk, nasze małpy 9 paź 2005 Najpierwszym politykom już udało się zniechęcić do siebie, koalicji, Sejmu i rządu większość Polaków 13
  • Okiem barbarzyńcy - Namiętność do Jarosława 9 paź 2005 Borowski i Olejniczak nie wyobrażają sobie Polski, w której nie rządziłby Jarosław Kaczyński 14
  • Z życia koalicji 9 paź 2005 W nosie mamy rozmowy PiS-PO, kandydatów na premierów, prezydentów etc. Niniejszym ogłaszamy, że w naszej rubryce koalicją jest już PO-PiS, a rząd, w ślad za swym premierem, przeszedł do opozycji. I w kraju takim jak... 16
  • Z życia opozycji 9 paź 2005 Roman Giertych ledwo, ledwo, ledwo przeczołgał się do Sejmu. Musiał się zdziwić, bo przecież tak ciężko pracował na swe nazwisko w komisji śledczej. Być może zdziwi się też naszą opinią, że tą działalnością bardziej... 17
  • Nałęcz - Zdrowy duch 9 paź 2005 Niech zawsze, kiedy rządzący ugrzęzną w aferach, ludzie zsyłają ich do politycznego piekła 18
  • Fotoplastykon 9 paź 2005 © Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
  • Oszustwo demokratyczne 9 paź 2005 W Polsce gra się z wyborcą w salonowca: wyborca wystawia tyłek, ale nie wie, kto go uderzył 20
  • Niespotykanie spokojny premier 9 paź 2005 Byłby z niego świetny szef rządu - mówiono o Kazimierzu Marcinkiewiczu, gdy w gabinecie Suchockiej był wiceministrem edukacji 28
  • Egzekucje będą natychmiastowe 9 paź 2005 Rozmowa z Kazimierzem Marcinkiewiczem, kandydatem na premiera RP 32
  • Demokracja urn 9 paź 2005 Swojej Polski, swojej demokracji i swego udziału w wyborach po latach komuny musimy się uczyć od nowa 34
  • Uniwersytet zamknięty 9 paź 2005 W Polsce nie ma bezpłatnych studiów: dwie trzecie spośród prawie 2 mln studentów rozpoczynających nowy rok akademicki płaci za naukę 38
  • List założycielski Europy 9 paź 2005 Bez listu polskich biskupów do niemieckich nie byłoby zjednoczonych Niemiec, papieża Polaka ani pontyfikatu Benedykta XVI 44
  • Giełda 9 paź 2005 HOSSA ŚWIAT Biurokracja do kosza Komisja Europejska ma zamiar zrezygnować z 68 gotowych projektów dyrektyw bądź rozporządzeń, które znajdują się już w fazie konsultacji z Parlamentem Europejskim. "Chcemy przekonać... 48
  • PiS-kalizm 9 paź 2005 Program gospodarczy PiS ma wielką zaletę - jest niemożliwy do zrealizowania 50
  • Ostatni dołek 9 paź 2005 Kwaśniewski funduje kolegom pole golfowe? 56
  • Moskiewski proces 9 paź 2005 Rozmowa z Jurijem Szmidtem, adwokatem Michaiła Chodorkowskiego 58
  • Załatwione odmownie - Huragan dezinformacji 9 paź 2005 Liberalno-konserwatywna Ameryka ma się dobrze i nie zaszkodzi jej huragan 60
  • Sportowa seksmisja 9 paź 2005 Prawdziwymi mężczyznami w polskim sporcie są kobiety 66
  • Świat według Łebskich 9 paź 2005 Ferdynand Kiepski przegrał z Magdą M. 72
  • W 80 dni dookoła celebrity 9 paź 2005 Już nie wystarcza nam kontakt z gwiazdami na odległość, teraz chcemy je dotknąć, by uszczknąć trochę ich sławy 76
  • Zero ryzyka 9 paź 2005 Nowe samochody będą zdolne do unikania zderzeń 78
  • Cudowne zmyślenie 9 paź 2005 Bohaterska obrona Jasnej Góry przed potopem szwedzkim to bujda na resorach 80
  • Ukraiński Schindler 9 paź 2005 Arcybiskup Andrzej Szeptycki kolaborował z nazistami, ale też ratował życie Żydom 83
  • Know-how 9 paź 2005 Piórka amanta Samce jaskółek dymówek (Hirundo rustica) muszą nieustannie dbać o wygląd, żeby nie stracić partnerek. Jeśli samica zauważy, że upierzenie partnera traci blask, natychmiast szuka nowego amanta.... 84
  • Nagroda lobbystów 9 paź 2005 Noblistą rzadko zostaje ktoś, kto nie był silnie protegowany 86
  • Urodzeni bez czepka 9 paź 2005 Pierwszy w Polsce proces kasacyjny o "złe urodzenie" 90
  • Rak w zarodku 9 paź 2005 Leczenie przy użyciu komórek macierzystych może się okazać największą pomyłką medycyny 92
  • Bez granic 9 paź 2005 Zabawy gigantów Oficjalnie ćwiczenia Malabar-05 mają "wzmocnić wzajemne zaufanie". Nieoficjalnie indyjsko-amerykańskie manewry na Morzu Arabskim to odpowiedź na niedawne chińsko-rosyjskie ćwiczenia na Morzu... 94
  • Bastylia XXI wieku 9 paź 2005 V Republika Francuska zamieni się w szóstą, zanim doczeka swego 50-lecia 96
  • Półksiężyc w pełni 9 paź 2005 Unia Europejska powinna się rozszerzyć jeszcze tylko raz 100
  • Usta Putina 9 paź 2005 Rosja nie okrąża Polski - mówi Gleb Pawłowski, rosyjski politolog i doradca prezydenta Putina 104
  • Niebieska pomarańcza 9 paź 2005 Juszczenko za cenę powołania rządu podpisał pakt o nieagresji z oligarchami 106
  • Menu 9 paź 2005 KRÓTKO PO WOLSKU Nie wszystko złotko, co się świeci Zaskoczył mnie wynik sondażu, z którego wynikało, że sukces naszych siatkarek jest dla społeczeństwa ważniejszy niż wybory parlamentarne. Odpowiadało to mniej więcej... 108
  • Recenzje 9 paź 2005 110
  • Portret artysty z czasów młodości 9 paź 2005 * * * * *Ktoś zauważył, że Bob Dylan nigdy nie dawał publiczności tego, co ona chciała. Zawsze dawał jej coś lepszego. Siódma część Dylanowskiego cyklu "Bootleg Series", opatrzona podtytułem "No Direction Home",... 110
  • Kto zżarł faraona? 9 paź 2005 *Każdy z nas ma znajomego, który zadręcza otoczenie opowiadaniem dowcipów. Will Cuppy jest dowcipnisiem wykształconym i ambitnym. Postanowił więc opisać dzieje świata, ale tak, żeby nie było nudno. I żeby było wyjątkowo śmiesznie.... 110
  • Chopin w baletkach 9 paź 2005 * * * * Isadora Duncan, największa gwiazda baletu, udowodniła światu, że można tańczyć nie tylko do muzyki specjalnie do tego skomponowanej, ale także do nut Chopina, Brahmsa czy Schumanna. Małgorzata Potocka poszła krok dalej,... 110
  • Teatr na kartki 9 paź 2005 Wolny rynek zdobywa kolejne przyczółki w polskim teatrze 112
  • Żart stulecia 9 paź 2005 Latający Cyrk Monty Pythona dowodzi, że prawdziwy humor może istnieć tylko tam, gdzie można szargać świętości 116
  • Sztukmistrz z Londynu 9 paź 2005 Charles Saatchi nie wydobywa artystycznych talentów z cienia - on je stwarza 118
  • Ueorgan Ludu 9 paź 2005 Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy Ujawniamy zapis czwartkowej rozmowy J. Kaczyńskiego SENSACYJNA PRAWDA o PiS Podczas spotkania PO i PiS w Sejmie Jarosław Kaczyński zadeklarował, że billingi jego połączeń... 120
  • Skibą w mur - Gadające nogi 9 paź 2005 Przy Rolickim czy Paradowskiej nawet kilogram gwoździ wypadłby atrakcyjnie 122

ZKDP - Nakład kontrolowany