Pancerny prymas

Pancerny prymas

Dodano:   /  Zmieniono: 
Władze PRL próbowały skłócić prymasa Polski z Watykanem

Andrzej Grajewski
Zastępca redaktora naczelnego "Gościa Niedzielnego", przewodniczący kolegium IPN

Najbardziej skomplikowanym i delikatnym wyzwaniem, z jakim przyszło się zmierzyć kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu, był udział w polityce wschodniej Watykanu. Po pontyfikacie Piusa XII, który w sposób demonstracyjny, lecz nieskuteczny, próbował piętnować komunistów za prześladowanie Kościoła, wraz z wyborem Jana XXIII pojawiła się szansa nowego otwarcia.

Raport KGB
W archiwum IPN znalazłem raport KGB "O nowych tendencjach w polityce Watykanu", który dotarł do Warszawy w kwietniu 1959 r. Opisuje on przebieg konklawe w październiku 1958 r., podczas którego na papieża został wybrany kardynał Angelo Giuseppe Roncalli. Według informacji sowieckiego wywiadu, prymas Wyszyński był jedną z ważniejszych postaci tego konklawe i miał wpływ na wybór. Ważnym sojusznikiem kardynała Wyszyńskiego w czasie obrad miał być kardynał Maurice Feltin z Paryża. Prymas Polski wręczył uczestnikom konklawe memoriał polskich biskupów, w którym opisano kłopoty, z jakimi borykał się wówczas Kościół nie tylko w Polsce. Prymas krytycznie ocenił działania Stolicy Apostolskiej wobec krajów Europy Wschodniej. Dopominał się o pamięć o Kościołach prześladowanych, apelował o uznanie przez Watykan polskich granic państwowych i ustanowienia na ziemiach zachodnich i północnych pełnej struktury kościelnej.
Tezy zawarte w wystąpieniu Wyszyńskiego miały zostać poparte przez kardynała Roncallego. W dramatycznym przemówieniu przyszły papież przestrzegał, że jeśli sytuacja się nie zmieni, Kościół może stanąć wobec niebezpieczeństwa schizmy. Komuniści mogli bowiem przystąpić do tworzenia całkowicie im podległych Kościołów narodowych. Debata zainicjowana przez Wyszyńskiego przyczyniła się do ostatecznego sukcesu kardynała Roncallego. Po kilku głosowaniach został wybrany na papieża i przybrał imię Jana XXIII. Rozpoczął działania, które miały doprowadzić do ocieplenia relacji z Moskwą. Bardzo życzliwie odnosił się do polskich problemów, mówiąc o ziemiach zachodnich jako terenach po wiekach odzyskanych, co zresztą wywołało zdecydowany sprzeciw dyplomacji i biskupów z Niemiec Zachodnich. Po śmierci Jana XXIII w czerwcu 1963 r. jego politykę starał się kontynuować Paweł VI.

Gra w trójkącie
Działania podejmowane przez dyplomację Stolicy Apostolskiej w latach 60. wobec krajów komunistycznych stawiały sobie eden cel: przetrwanie. W takiej atmosferze w 1963 r. doszło do pierwszej wschodniej wyprawy ks. prałata Agostino Casarolego, wówczas zastępcy przewodniczącego Rady ds. Nadzwyczajnych Kościoła. Jej efektem było warunkowe uwolnienie z wieloletniej izolacji prymasa Czech, arcybiskupa Josefa Berana, a przede wszystkim podpisanie porozumienia z rządem Węgierskiej Republiki Ludowej we wrześniu 1964 r. Watykan mógł mianować biskupów, lecz tylko akceptowanych przez komunistów. Prymas Wyszyński przyglądał się aktywności Casarolego z wyraźną rezerwą. Był przekonany, że rozmowy prowadzone przez przedstawicieli Stolicy Apostolskiej nad głowami lokalnych hierarchów nie dają dobrych rezultatów. Ekipa Gomułki w latach 60. w swoim postępowaniu wobec Kościoła dawała mnóstwo przykładów potwierdzających trafność prymasowskiej oceny.
Także ekipa Gierka próbowała się porozumieć z Watykanem z pominięciem prymasa Polski. W 1972 r. w Helsinkach rozpoczęła się Konferencja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE). Udział brała w nich także delegacja Stolicy Apostolskiej. W trakcie kilku nieoficjalnych spotkań z udziałem arcybiskupa Casarolego zdecydowano o podjęciu roboczych kontaktów między Watykanem a Warszawą. Decyzje zapadły bez konsultacji z prymasem Polski. On sam sceptycznie oceniał udział delegacji Stolicy Apostolskiej w helsińskiej konferencji. W rozmowie z arcybiskupem Casarolim w listopadzie 1973 r. zarzucił mu, że w przemówieniu wygłoszonym na forum KBWE nic nie powiedział o prześladowaniach Kościoła w Europie Wschodniej. Równie stanowczo przedstawił swe racje w rozmowie z Pawłem VI w grudniu 1973 r. "Nie chcemy umierać wśród sprzysiężenia milczenia" - mówił prymas Polski do papieża.
Sytuacja była jednak skomplikowana. W Kurii Rzymskiej ceniono zdanie prymasa Polski, ale silne było także dążenie do porozumienia się z rządem w Warszawie, co oznaczałoby marginalizację pozycji prymasa Polski. Prymas podjął więc działania w Watykanie i otrzymał zapewnienie, że przedstawiciele Kościoła w Polsce zawsze będą na bieżąco informowani o wynikach rozmów z władzami PRL. Wbrew intencji władz rozmowy toczyły się więc zawsze w trójkącie: Watykan, rząd PRL i Episkopat Polski.

Węgierska lekcja
Rządzący i biskupi w Polsce w latach 70. z uwagą obserwowali efekty działań dyplomacji Stolicy Apostolskiej w innych krajach Europy Wschodniej, zwłaszcza na Węgrzech. Porozumienie z 1964 r. umożliwiło wprawdzie nominację kilku biskupów, ale oddało kontrolę nad Kościołem w ręce bezpieki. W istocie rządził nie prymas Węgier, lecz szef Urzędu ds. Wyznań Imre Miklós. Kardynał Wyszyński niebezpodstawnie obawiał się, by w Polsce nie doszło do takich rozwiązań. W rządowych tezach przygotowanych w latach 70. zapisano m.in.: "W kształtowaniu kontaktów polsko-watykańskich istotną rolę odgrywają doświadczenia bratnich krajów socjalistycznych. Śledzimy z zainteresowaniem rozwój kontaktów węgiersko-watykańskich, które z dobrym skutkiem przyczyniają się do znormalizowania stosunków między państwem a Kościołem".
Niepokój kardynała Wyszyńskiego pogłębiał fakt, że na kolejną turę rozmów arcybiskup Casaroli przyjechał do Warszawy po tym, jak Paweł VI odesłał w styczniu 1974 r. na emeryturę kard. Józsefa Mindszentyego. Prymas Węgier przeżył brutalne śledztwo w 1948 r., proces pokazowy i  stalinowskie więzienie. Po 1956 r. kilkanaście lat spędził w izolacji w ambasadzie USA w Budapeszcie i został pozbawiony tytułu metropolity Esztergom oraz wpływu na wydarzenia w swoim kraju. Prymas Polski obawiał się, że podzieli los niepokornego węgierskiego hierarchy. Jednak ze wszystkich publikowanych dokumentów wynika jasno, że Paweł VI miał do prymasa Polski pełne zaufanie. Zdawał sobie także sprawę, że wokół niego jest zjednoczony cały polski episkopat. Jednocześnie Paweł VI był przekonany, że konieczne jest porozumienie z rządem PRL.

W jednej ręce
Wiosną 1978 r. w Watykanie zapadły decyzje, aby podjąć remont nuncjatury w Warszawie. W październiku 1978 r. miał w niej zamieszkać arcybiskup Luigi Poggi. Prymas nie miał do niego wiele zaufania. Do momentu gdy papieżem został Polak, wszystko wydawało się już przesądzone. Jak napisał Kazimierz Kąkol, ówczesny szef Urzędu ds. Wyznań, "16 października 1978 r. skończyła się gra w trójkącie. Dwa wierzchołki trójkąta zbiegły się w jednej ręce".
Dzięki mądrości i uporowi prymasa Polski zostały przekreślone plany komunistycznej władzy porozumienia się z Watykanem ponad głowami polskich biskupów. Kardynał Stefan Wyszyński w latach 60. i 70. prowadził rozgrywkę, w której liczyły się hart ducha, talenty dyplomatyczne i rozsądek. Zachowując lojalność wobec wszystkich papieży, z którymi przyszło mu współpracować, potrafił zapobiec rozwiązaniom, które byłyby szkodliwe nie tylko dla Kościoła w Polsce.
Więcej możesz przeczytać w 22/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2006 (1225)

  • Wprost od czytelników1 cze 2006, 9:00Radio Wolna Maryja Pozwolę sobie nie zgodzić się z myślą przewodnią artykułu Pawła Lisickiego "Radio Wolna Maryja" (nr 19). Autor, moim zdaniem, zaprzągł wóz przed konia. Problem z Radiem Maryja to nie poglądy o. Rydzyka, ale skrajna...3
  • Na stronie - Radykalnie nieradykalni1 cze 2006, 9:00Tylko radykałowie są w stanie urzeczywistnić projekt IV RP3
  • Radykalnie nieradykalni1 cze 2006, 9:00Tylko radykałowie są w stanie urzeczywistnić projekt IV RP3
  • Skaner1 cze 2006, 9:00TRZĘSIENIE ZIEMI Koszmar na Jawie Yogyakarta na Jawie, ponadtrzymilionowa historyczna metropolia królów i ulubiony cel turystów z całego świata, doświadczyła w sobotę prawdziwej apokalipsy. Trzęsienie ziemi o sile 6,2 stopnia w skali...8
  • Sawka czatuje1 cze 2006, 9:00Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)12
  • Playback1 cze 2006, 9:00Donald Tusk, lider Platformy Obywatelskiej © M. STELMACH14
  • Poczta1 cze 2006, 9:00KOALICJA LOBBYSTÓW W artykule "Koalicja lobbystów" (nr 21) zasugerowano, iż moja działalność poselska może być inspirowana przez firmy farmaceutyczne. Zarzucono mi również, że aktywnie wspieram Koalicję Teraz Zdrowie, a to nieprawda....14
  • Ryba po polsku - Kod Kurtyki1 cze 2006, 9:00Prawda została już zlustrowana i wypadła negatywnie. Na dzisiejsze czasy za mało jest relatywna Maciej Rybiński Kiedy występowałem w kabarecie Pod Egidą u Janka Pietrzaka, przez kilka przedstawień zbierałem duży aplauz za dowcip tej...15
  • Z życia koalicji1 cze 2006, 9:00Z PiS wyrzucono na twarz posła Ryszarda Kaczyńskiego. Bo swym peugeotem skasował po pijaku płot. To oburzający postępek, należało mu się. Za jazdź francuskim samochodem. "Kaczyński wyrzucony z PiS za jazdę po pijaku" - donosiły...16
  • Z życia opozycji1 cze 2006, 9:00Bez dwóch zdań - mamy następcę Gabriela Janowskiego. To Stefan Niesiołowski, który jedzie - jak to mówi młodzież - na maksa. I znowu aktualne staje się pytanie: na czym jedzie? I jaki jest numer telefonu do dilera od tego czegoś?...17
  • Nałęcz - Dżuma1 cze 2006, 9:00W spiskowej teorii dziejów uprawianej przez endeckich pogrobowców z LPR geje stali się substytutem Żydów Tomasz Nałęcz Przez Polskę przetoczyły się młodzieżowe demonstracje przeciwko nominacji Romana Giertycha na ministra edukacji...18
  • Fotoplastykon1 cze 2006, 9:0019
  • Polski papież Benedykt XVI1 cze 2006, 9:00Cezary Gmyz "Ich bin Krakauer" - mógłby powiedzieć Benedykt XVI, trawestując słynne słowa Johna Kennedy'ego, wypowiedziane w Berlinie. Pierwsza de facto podróż zagraniczna Benedykta XVI przekształciła się w szybki proces... polonizacji...20
  • Niemiecka skromność1 cze 2006, 9:00Benedykt XVI zmienił stosunek Niemców do Kościoła katolickiego i do chrześcijaństwa w ogóle Zdzisław Krasnodębski To że nowy papież był przyjacielem swego poprzednika, było dla Polaków od początku ważniejsze niż to, że należy on...26
  • Jarosław bezwzględny1 cze 2006, 9:00Wystarczą trzy telefony prezesa PiS do Leppera, Giertycha i prezydenta, i Marcinkiewicz "znika w jednej chwili" Igor Janke Kazik, nie obraź się, mógłbyś u mnie zostać wicepremierem" - te słowa usłyszał premier Marcinkiewicz od Jarosława...30
  • Zwyczajny układ1 cze 2006, 9:00Obecny lubelski establishment to w dużej części oficerowie bezpieki i ich agenci Wojciech Sumliński Dlaczego w Polsce niezbędna jest lustracja? Bo istnieje coś, co kilkanaście lat po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wciąż daje...34
  • Mistrzostwa świata nazistów1 cze 2006, 9:00Większość używanych przez niemieckich neofaszystów akcesoriów produkuje się w Polsce40
  • Giełda1 cze 2006, 9:00Hossa Świat Prezes spraw zagranicznych Co najmniej do 2011 r. szefem Gazpromu będzie Aleksiej Miller. Rada nadzorcza koncernu przedłużyła kontrakt z byłym wiceministrem energetyki Rosji o kolejne pięć lat. Od 2001 r., kiedy Miller został...42
  • Bang bank1 cze 2006, 9:00Leszek Balcerowicz i Hanna Gronkiewicz-Waltz będą głównym celem ataku sejmowej komisji ds. banków Jan Piński Krzysztof Trębski Ubrani w dresy i tenisówki wiceministrowie z PiS pisali uzasadnienie do projektu uchwały o powołaniu sejmowej...44
  • Bąbel ratunkowy1 cze 2006, 9:00Warszawska giełda wyleczy rany dopiero w przyszłym roku Witold M. Orłowski Czy na naszych oczach dzieje się jakaś straszliwa katastrofa, która obróci giełdę w zgliszcza? Główne indeksy giełdy straciły w ciągu ostatnich dwóch tygodni...50
  • Holenderska choroba Putina1 cze 2006, 9:00Wysokie ceny ropy uczynią z Rosji Libię Europy Witold M. Orłowski Rosja bankrut przemieniła się w Rosję bogacza, bo w ostatnich ośmiu latach rosły ceny ropy naftowej i gazu ziemnego. W ciągu następnych kilkunastu lat z tego samego powodu...54
  • Plajta futbolowa1 cze 2006, 9:00Finansową klapą skończy się mundial w Niemczech - tak jak wszystkie tego typu imprezy od 1994 r. Małgorzata Zdziechowska Berlin Taka szansa nigdy więcej nam się nie trafi" - przekonywał na początku 2000 r. słynny trener i piłkarz Franz...60
  • Załatwione odmownie - Krzyż na ekonomii1 cze 2006, 9:00Ekonomii nie wolno podpierać papieskimi encyklikami Jan Winiecki Od pewnego czasu mamy u nas sezon na podpieranie się. Kiedy jedni politycy podpierają się ojcem dyrektorem, drudzy starają się ich przelicytować biskupem. Wy w nas Toruniem,...64
  • Supersam1 cze 2006, 9:0066
  • Dowódca na szczycie1 cze 2006, 9:00Commander, nowy w ekipie jeepów Chryslera, przedstawiany jest jako "zdobywca szczytów". Jak przystało na "dowódcę", wyróżnia się rozmiarami. Jest najdłuższy, najszerszy, najobszerniejszy, no i zabiera na pokład aż...66
  • Ucieczka z Pekinu1 cze 2006, 9:00Lepsza jakość i mocniejsza marka, uzasadniające wyższą cenę - tak chcą wygrać europejskie firmy z zalewem chińskiej odzieży. Mający 67 salonów w Polsce francuski Orsay, niegdyś promujący modę dla nastolatek, podniósł wiek...66
  • Polskie pasy1 cze 2006, 9:00Jacek Krzynówek, pomocnik Bayeru Leverkusen i reprezentacji Polski, będzie grał w specjalnych butach Adidasa. Firma przygotowała nowe modele obuwia dla wszystkich 32 drużyn piłkarskich - u Szwedów adidasy ozdobiono grafiką kasku wikinga, u...66
  • Wyszczuplający drink1 cze 2006, 9:00Mimo że na nadwagę i otyłość skarży się aż 53 proc. Polaków, tylko 1 proc. dorosłych regularnie odwiedza siłownie i kluby fitness; zdecydowana większość deklaruje stosowanie diety. Tym, którzy przygotowują się do kuracji...66
  • Dzieci Piotrusia Pana1 cze 2006, 9:00Kidult nie boi się obciachu: korzysta z doświadczeń dorosłości, jednocześnie uciekając od jej powagi68
  • Atak lexusu1 cze 2006, 9:00Lexus zajeżdża drogę Mercedesowi i BMW Piotr R. Frankowski Potajemne spotkanie kierownictwa Toyoty w sierpniu 1983 r. odmieniło rynek luksusowych samochodów, na którym od lat dominowały te same marki. Szefowie japońskiego koncernu uznali...72
  • Nago, ale z torebką1 cze 2006, 9:00Za cały strój wystarczy dziś ozdobny krawat albo torebka Michał Zaczyński Nie wychodź z domu bez szerokiego paska - przestrzegają magazyny "Vogue" i "W". Właśnie taki pasek uznały one za najważniejszą część garderoby sezonu....74
  • Wino sarmatów1 cze 2006, 9:00Tokaj "sam się rodzi" - mówili Polacy. I tak nazwa samorodny przylgnęła do węgierskich win Tomasz Prange-Barczyński Vinum regnum, rex vinorum (wino królów, król win) - tak po 1945 r. mówili o swoim trunku producenci tokaju, choć miało...76
  • Mistrz kompromisu1 cze 2006, 9:00Czternaście lat Kazimierz Górski czekał na to, by znaleźć piłkarzy grających szybko i dobrych technicznie Jacek Gmoch Były trener reprezentacji Polski w piłce nożnej, asystent Kazimierza Górskiego na igrzyskach olimpijskich w 1972 r. i...79
  • Pancerny prymas1 cze 2006, 9:00Władze PRL próbowały skłócić prymasa Polski z Watykanem Andrzej Grajewski Zastępca redaktora naczelnego "Gościa Niedzielnego", przewodniczący kolegium IPN Najbardziej skomplikowanym i delikatnym wyzwaniem, z jakim przyszło się zmierzyć...80
  • Know-how1 cze 2006, 9:00Świat w tropiku Strefy klimatów zwrotnikowych znacznie się powiększyły w ciągu ostatnich 25 lat - wykazały pomiary satelitarne. Znane z wysokich temperatur obszary tropikalne są położone po obu stronach równika i sięgają zwrotników...83
  • Ubezpiecz się od Religi!1 cze 2006, 9:00Im więcej lekarzy strajkuje, tym więcej pacjentów ubezpiecza się prywatnie, stawiając krzyżyk na usługach pogrążonej w kryzysie publicznej służby zdrowia. Już ponad milion Polaków za gigantyczną sumę 1 mld zł wykupiło dodatkowe ubezpieczenia...84
  • Kobieta pracująca1 cze 2006, 9:00Kobiety łączące życie rodzinne z pracą zawodową żyją dłużej i są szczęśliwsze Monika Florek-Moskal Kobieta nie może pogodzić tradycyjnej roli żony i matki z dążeniem do samorealizacji, bo rodzi to stres i skraca życie -...92
  • Bez granic1 cze 2006, 9:00Kitel dla pariasa Strajk polskich lekarzy to nic w porównaniu z protestem ich indyjskich kolegów. Od kilku tygodniu w Indiach strajkują tysiące lekarzy i studentów medycyny. Poszło o rządowy projekt, zgodnie z którym połowę przyjmowanych...94
  • Polska Rzeczpospolita Bananowa1 cze 2006, 9:00Jak możemy pomóc Ameryce, by pomóc samym sobie? Marta Fita-Czuchnowska z Waszyngtonu Święty Mikołaj przeniósł się latem do Waszyngtonu. W ciągu kilku dni dostaliśmy od USA serię niesłychanie cennych prezentów. Jeden z nich to...96
  • Sierociniec Breżniewa1 cze 2006, 9:00GUAM to orszak pogrzebowy resztek ZSRR Grzegorz Sadowski Druga zimna wojna ledwie się zaczęła, a Rosja już ją przegrywa. - Gruzja, Ukraina, Mołdawia i Kirgistan wydają się stracone. Adżaria upadła. Naddniestrze jest otoczone. Wróg...100
  • Magik Zapatero1 cze 2006, 9:00Dynamiczna Hiszpania daje lekcję pogrążonym w marazmie sąsiadom Waldemar Kedaj Hiszpania szeroko otworzyła drzwi dla pracowników z Polski i innych nowych państw UE bez śladu strachu przed inwazją ze wschodu. Równocześnie w Madrycie...104
  • Trzęsienie w salonie1 cze 2006, 9:00Polsce przyprawia się za granicą wykrzywioną twarz Romana Giertycha Dominika Ćosić z Brukseli Henryk Szafir z Jerozolimy Wejście do rządu Samoobrony i LPR właściwie niczego już nie popsuło w obrazie Polski - nowa polska władza a priori...106
  • Menu1 cze 2006, 9:00KRÓTKO PO WOLSKU Życie seksualne Muminków Biedny Bolek i Lolek! Biedni, wrobieni przez niemieckich gejów i lesbijki, patroni zapowiadanej na czerwiec Parady Równości w Warszawie. W dodatku wrobieni bezpodstawnie. Owszem, podejrzewano Bolka,...108
  • Recenzje1 cze 2006, 9:00110
  • Świat według blondynki1 cze 2006, 9:00Ewa Kasprzyk to specjalistka od kiczowatych monodramów. W "Patty Diphusa", scenicznej adaptacji felietonów Pedra Almodóvara, brawurowo zagrała gwiazdkę porno o wyglądzie drag queen. Podczas godzinnego psychologicznego striptizu...110
  • Jemu się udało1 cze 2006, 9:00"Chcecie się zająć jedyną rzeczą, która odrywa kobiety od gadania - szyciem?!" - tak ponoć zareagował Isaac Singer na propozycję, by przystąpił do ulepszenia maszyny, która go unieśmiertelniła i zapewniła majątek. Losy...110
  • Sensacja z Salzburga1 cze 2006, 9:00Czy oglądając dzisiaj "Traviatę", da się uronić łzę? Nie do uwierzenia, ale tak! Przedstawienie, po którym niezbyt skora do entuzjazmu publiczność Festiwalu w Salzburgu wstała z miejsc, ogląda się z zapartym tchem. Twórcy...110
  • Źdźbło prozy1 cze 2006, 9:00Dla prozy Michaela Cunninghama punktem wyjścia jest twórczość i biografia wybitnych twórców. Po nawiązujących do życia Virginii Woolf "Godzinach" postanowił sięgnąć do twórczości XIX-wiecznego amerykańskiego poety Walta...110
  • Czarci różaniec1 cze 2006, 9:00Sataniści liczą, że już 6 czerwca rozpocznie się era Antychrysta112
  • Dokument fikcji1 cze 2006, 9:00Film dokumentalny przybiera formę politycznego pamfletu Jerzy A. Rzewuski Żyjemy w skrajnie nieprzyjaznym świecie. A właściwie w jakimś piekielnym koszmarze, w którym na zwykłego, zapracowanego i poczciwego człowieka zewsząd czyhają...118
  • Pazurem - Pompownia gwiazd1 cze 2006, 9:00Jak ktoś trzy razy zapowiedział pogodę w Polsacie, potem nie musi już nic Wiesław Kot Tragedia. Przemysława Gosiewskiego szefowie PiS cofnęli sprzed kamer. O czym gazety poinformowały naród wyczerpująco i na czołówkach. Nawet...120
  • Pompownia gwiazd1 cze 2006, 9:00Jak ktoś trzy razy zapowiedział pogodę w Polsacie, potem nie musi już nic120
  • Ueorgan Ludu1 cze 2006, 9:00Nr 22 (188) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 29 maja 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NAJLEPSI W KADRZE NARODOWEJ Po fali krytyki, że w kadrze nie znaleźli się nasi najlepsi reprezentanci, trener Janas dokonał istotnych zmian. Reporter...121
  • Skibą w mur - Dobre, bo krótkie!1 cze 2006, 9:00Jak mówi stare przysłowie ortopedów: lepsza noga u Maryśki niż wycięcie ślepej kiszki! Krzysztof Skiba W przyrodzie od lat trwa wojna długiego z krótkim. Raz modne są długie włosy, a raz krótkie paznokcie. Długie jest dłuższe niż...122