Wielka grabież Śląska

Wielka grabież Śląska

Kilkadziesiąt aut wypełnionych zrabowanymi zabytkami trafia co tydzień z Polski do Niemiec
Pałacowe portale, drewniane figurki i elementy kamieniarki nagrobnej - na Dolnym Śląsku kradnie się wszystko, co może uchodzić za zabytek. Złodzieje ograbiają cmentarze, kościoły i setki opuszczonych, na wpół zrujnowanych pałaców. Jeśli wpadają, to najczęściej przypadkowo.
Poczucie bezkarności potęguje również to, że większość zabytków na Dolnym Śląsku pozbawiona jest jakiejkolwiek ochrony. Według danych Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, to właśnie kradzieże dzieł sztuki i dewastacja zabytkowych budynków stanowią jedno z największych zagrożeń dla rozwoju ruchu turystycznego regionu. Jeżeli Dolny Śląsk nadal będzie tracił swoje dobra kultury w takim tempie, to już w niedalekiej przyszłości turystom będzie można pokazywać tylko obiekty znajdujące się w centrach miast, a więc te, które najłatwiej upilnować. A i tak trzy lata temu złodzieje zdemontowali i wywieźli kamienny portal eksponowany w lapidarium legnickiego Muzeum Miedzi. Przestępstwa dokonano sto metrów od rynku, który jest monitorowany przez całą dobę.
Wrocławscy policjanci szacują, że każdego tygodnia z Dolnego Śląska wyjeżdża około 50 ciężarówek i minivanów na niemieckich i austriackich rejestracjach, wypełnionych zabytkami. Oficjalnie rejestruje się jednak zaledwie trzy, cztery próby wywozu zabytków z Polski.

Zbrodnia bez kary
Kradzież dzieł sztuki jest tak opłacalna, że od lat znajduje się w centrum zainteresowania grup przestępczych. Tylko na handlu bronią i narkotykami można zarobić więcej. A najwięcej dzieł sztuki kradnie się w Europie Środkowej, w tym w Polsce. Maciej Lubik, oficer łącznikowy Światowej Organizacji Ceł na Europę Środkową i Wschodnią, mówi, że aż 90 proc. przestępstw tego typu jest wynikiem działania wyspecjalizowanych gangów. Ich wiedza o stanie zabytkowych obiektów jest często większa niż urzędników odpowiedzialnych za ich ochronę. - Nasza dokumentacja jest niepełna. Trudno też na bieżąco monitorować każdy obiekt - mówi Leszek Dobrzyniecki z legnickiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu. Dobrzyniecki ma pod opieką ponad tysiąc zabytkowych budynków. - Robimy objazdy inwentaryzacyjne nie częściej niż raz na trzy, cztery lata - dodaje Dobrzyniecki. Dopiero podczas takiej kwerendy wychodzi na jaw, że jakiś obiekt został doszczętnie ograbiony. Przepisy celne zakazują wprawdzie wywozu tego, co powstało przed 1945 r., ale niestety zdarzają się celnicy, którzy za sto czy dwieście euro przymykają oko na wywóz zabytków.
Kiedy skradziono przydrożną barokową kapliczkę stojącą niedaleko cmentarza w Jastrowcu w okolicach Jawora, tamtejszy proboszcz nawet nie zgłosił tego konserwatorom czy policji. Sprawa wyszła na jaw przypadkowo: kapliczkę znaleziono u człowieka zatrzymanego przez policjantów w zupełnie innej sprawie. Przypadkiem także odnaleziono pochodzące z 1561 r. epitafia skradzione w kościele św. św. Jana i Katarzyny w Świerzawie. Tym razem cenny zabytek zdążył jednak opuścić Polskę i trafił do antykwariatu w Dreźnie prowadzonego przez cieszącego się renomą w branży niemieckiego antykwariusza, doktora Liebera. Oferta sprzedaży epitafiów została opublikowana w branżowym piśmie "Weltkunst". Egzemplarz pisma podczas niemieckich targów staroci wpadł w ręce pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu. - Kiedy zobaczyłem zdjęcie tego epitafium, natychmiast zawiadomiłem policję. Ta, dzięki współpracy z Interpolem, zabezpieczyła epitafium - opowiada Leszek Dobrzyniecki.
Epitafium skradzione na Śląsku w Niemczech może osiągnąć cenę około 20 tys. euro. Polscy rabusie dostają z tego 10--15 proc. Ich niemieccy wspólnicy są praktycznie bezkarni, bo nawet doniesienie o posiadaniu albo próbie sprzedaży obiektu pochodzącego z kradzieży na Dolnym Śląsku nie jest dla tamtejszego wymiaru sprawiedliwości wystarczającym powodem do wszczęcia postępowania karnego.

Powszechna bezradność
Antykwariaty w Niemczech pełne są detali pochodzących z Dolnego Śląska. Ani ich właściciele, ani niemiecka policja nie interesują się pochodzeniem sprzedawanych zabytków. Co więcej, pochodzeniem obiektów nie przejmują się także niemieckie muzea. Na wystawie zbiorów Domu Śląskiego w Kšnigswinter można na przykład oglądać dwa aniołki z kościoła Marii Magdaleny we Wrocławiu. Muzeum kupiło je na aukcji zorganizowanej przez renomowany dom aukcyjny w Kolonii. Co prawda Stefan Kaiser, dyrektor Domu Śląskiego, zapewnia, że pochodzenie zabytków jest szczegółowo sprawdzane, ale w wypadku dwóch tak małych przedmiotów nie ma co robić problemu.
Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej kontrole graniczne są wyrywkowe. W połowie listopada 2006 r. na przejściu granicznym w Zgorzelcu funkcjonariusze straży granicznej zatrzymali przemytników usiłujących wywieźć z Polski trzy kamienne płyty nagrobne. Obiekty jako niezidentyfikowane trafiły do magazynu. Pogranicznicy wysłali do wszystkich dolnośląskich delegatur WUOZ zdjęcia z prośbą o identyfikację. - Żeby sprawdzić, co jest na tych zdjęciach, muszę przejrzeć kilka tysięcy kart inwentaryzacyjnych. To zajęcie pochłaniające mnóstwo czasu - mówi Leszek Dobrzyniecki.

Gołe mury
Szabrem dolnośląskich zabytków zajmują się też małe rodzinne gangi. Penetrują najbliższą okolicę swojego domu, a "pozyskane" elementy kamieniarki sprzedają na targowiskach po niemieckiej stronie granicy. Stąd przez pośredników trafiają one do antykwariatów lub - o ile sprzedawany jest "drobiazg" - bezpośrednio do przydomowych ogrodów. Giełdy staroci w Zittau i Gšrlitz pełne są drobnych kamiennych elementów, na których często widać świeże ślady demontażu. Na Dolnym Śląsku setki pałaców, administrowanych przez dziesięciolecia przez PGR-y, popada w ruinę. Wiele z nich to gruzowiska penetrowane przez szabrowników. To właśnie z takich miejsc wywożone są obiekty, których identyfikacja jest praktycznie niemożliwa. Służby konserwatorskie często dysponują tylko jednym, wykonanym przed laty zdjęciem, na którym trudno znaleźć unikatowe detale.
Efekt jest taki, że Dolny Śląsk z każdym wywiezionym zabytkiem traci swoją historyczną tożsamość. Jeszcze kilka lat dewastacji, a jeden z najciekawszych regionów Polski stanie się miejscem, gdzie pozostaną tylko gołe mury i ruiny.
Okładka tygodnika WPROST: 49/2006
Więcej możesz przeczytać w 49/2006 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 2
  • mata IP
    A gdyby tak policja publikowała zdjęcia skradzionych elementów (tych co to nie można zidentyfikować). Ręczę, ze jest wiele osób zainteresowanych tym tematem i one na pewno pomogły by w identyfikacji!!!
    • sojkris@hotmaol.com IP
      w zamku w Książu działa zapełniony po brzegi antykami sklep . Na moje pytanie skąd mają te rzeczy dostałem odpowiedź z całego kraju są zwożone. Zaznczam że zamek ma puste pomieszczenia w których to wszystko powinno stać a nie być sprzedawane za krocie.

      Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2006 (1251)

      • Na stronie - Okazja do okazji 15 gru 2006, 15:00 "Swoje chwalicie, cudzego nie znacie" - to aktualna wersja starego polskiego przysłowia 3
      • Wprost od czytelników 15 gru 2006, 15:00 Zatoka niepokoju Prof. Mariusz Muszyński i Krzysztof Rak, autorzy artykułu "Zatoka niepokoju" (nr 43), będący jednocześnie członkami zarządu fundacji Polsko-Niemieckiej Pojednanie, trafnie, merytorycznie i rzetelnie opisali... 3
      • Skaner 15 gru 2006, 15:00 MAGOWIE SIATKÓWKI Znów mamy wielki zespół siatkarski! Drużyna Argentyńczyka Raula Lozano gra równie wspaniale jak siatkarze w czasach legendarnego zespołu Huberta Wagnera - na medal. Wlazły, Zagumny, Świderski, Kadziewicz, Winiarski,... 8
      • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 10
      • Playback 15 gru 2006, 15:00 Minister spraw zagranicznych Anna Fotyga i premier Jarosław Kaczyński © A. JAGIELAK 14
      • Ryba po polsku - Rżnięcie Rokity 15 gru 2006, 15:00 Tusk jednego tylko nie jest w stanie przewidzieć: że zostanie wyślizgany przez Kwaśniewskiego 15
      • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 NIESZCZĘSNY KAZIO Marcinkiewicz przegrał z Bufetową. To tak, jakby pryszczaty flejtuch, który w życiu nie słyszał o dezodorancie, odbił ci dziewczynę. Można wpaść w depresję. ALE KAZIA - chociaż przegrał - nadal kocha cała Polska i... 16
      • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 HURRA! WIWAT! PREZYDENTEM STOLICY ZOSTAŁA Hanna Gronkiewicz-Waltz. Jako ludzie, którzy na nią głosowali (co prawda 11 lat temu, ale tkwi to w nas do dziś), bardzo się z tego cieszymy. Razem z nami z sukcesu Bufetowej cieszy się cała... 17
      • Wprost przeciwnie - Weimar: reanimacja 15 gru 2006, 15:00 Polska - jak w latach 90. - ma szansę na zakotwiczenie u boku najsilniejszych państw europejskich 18
      • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 19
      • Emeryci pańszczyźniani 15 gru 2006, 15:00 Rząd chce dokonać największej grabieży w IV RP 20
      • Szturm na Warszawę 15 gru 2006, 15:00 Nadciąga nowa elita polskiej polityki 24
      • Jarosławizm 15 gru 2006, 15:00 Premier Kaczyński chce pomagać Kościołowi wbrew jego misji i interesom 28
      • Grupa osłaniająca Rywina 15 gru 2006, 15:00 Byli milicjanci, pracownicy telefonii komórkowej, utrudnili ustalenie składu grupy trzymającej władzę 32
      • Nielot we mgle 15 gru 2006, 15:00 Żadna europejska stolica nie ma tak fatalnego lotniska jak Warszawa 36
      • Wielka grabież Śląska 15 gru 2006, 15:00 Kilkadziesiąt aut wypełnionych zrabowanymi zabytkami trafia co tydzień z Polski do Niemiec 38
      • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Fuzja na 6 gigawatów Za 22,5 mld USD hiszpańska Iberdrola przejmie Scottish Power, piąty największy brytyjski koncern energetyczny. W ten sposób powstanie trzecia największa tego typu firma na Starym Kontynencie, po francuskim... 42
      • Łowczynie okazji 15 gru 2006, 15:00 Polki należą do najinteligentniejszych drapieżców na światowym rynku cenowych atrakcji 44
      • Tygrysiątka biznesu 15 gru 2006, 15:00 100 najbardziej dynamicznych polskich średnich firm produkcyjnych - ranking D&B i "Wprost" 52
      • Bomba sanitarna Kremla 15 gru 2006, 15:00 Kraje nieposłuszne wobec Moskwy natychmiast dotyka embargo na import żywności 56
      • Supersam 15 gru 2006, 15:00 60
      • Polsko-brytyjski Look 15 gru 2006, 15:00 Jaki kraj najbardziej inspiruje młodych polskich projektantów? Wielka Brytania. Takie wrażenie odnieśli jurorzy i publiczność podczas finału konkursu New Look Design 2006, którego motywem przewodnim była podróż dookoła świata.... 60
      • Pamięć Bonda 15 gru 2006, 15:00   Kolejne części przygód Jamesa Bonda zawsze są świetną okazją do wypuszczenia gadżetów związanych z filmem. Tym razem firma Sony wprowadziła na rynek limitowaną edycję nośników pamięci MICRO VAULT 007. Zainstalowano w nich... 60
      • Rakietą w gadułę 15 gru 2006, 15:00 Kto powiedział, że tylko mali chłopcy lubią się bawić w wojnę? W sklepie internetowym 2Future można kupić wyrzutnię miniaturowych rakiet, podłączaną do PC . W informacji o produkcie możemy przeczytać, że ma on zastosowanie biurowe.... 60
      • Lecznicze prasowanie 15 gru 2006, 15:00 Aromaterapię można stosować nawet w trakcie prasowania - dzięki wodom zapachowym do żelazek. Są to mieszanki roślinnych esencji zapachowych i wody destylowanej. Zrobiły furorę w USA, a teraz podbijają polski rynek. Wody zapachowe nie... 60
      • Mistrzowie mistrzów 15 gru 2006, 15:00 Lozano, Beenhakker i Urlep dokonują cywilizacyjnego skoku w polskim sporcie 62
      • Kielce City 15 gru 2006, 15:00 Stolica Świętokrzyskiego chciała być drugim Mediolanem, a staje się drugim Hanowerem 66
      • Bukiet spraw zagranicznych 15 gru 2006, 15:00 Co miał na myśli George Bush, ofiarowując Lechowi Kaczyńskiemu butelkę merlota Duckhorn? 70
      • Wodochód 15 gru 2006, 15:00 Litr wody na dwa przejechane kilometry - tyle "spalin" ma wydzielać najnowsze auto BMW 74
      • Trzy dusze Rolata 15 gru 2006, 15:00 Przed wojną był dumny z tego, że jest Polakiem wyznania mojżeszowego, a nie polskim Żydem 76
      • Pazurem - McŻycie 15 gru 2006, 15:00 Posmarujesz bułeczkę masełkiem oraz rzucisz na to plasterek świeżynki i jesteś złodziejem 78
      • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Fenomen Świętego Mikołaja Nieuzasadnione są obawy niektórych rodziców, że wiara w nierealne postaci i zdarzenia może doprowadzić do zaburzeń psychicznych u dziecka. Wręcz przeciwnie. Świat baśni korzystnie wpływa na rozwój... 80
      • Ranking szpitali kardiologicznych i kardiochirurgicznych 15 gru 2006, 15:00 W operacjach serca mało inwazyjne zabiegi coraz częściej zastępują skalpel 82
      • Mit bogini matki 15 gru 2006, 15:00 Teoria o złotym wieku matriarchatu ma najpewniej taką wartość historyczną jak bajka o szewczyku Dratewce 90
      • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Boks prezydencki Meksykański prezydent elekt Felipe Calderón nie ma łatwego życia. Konserwatysta Calderón wygrał wybory niewielką większością głosów - 0,5 punktu procentowego. To spowodowało, że wynik wyborów jest kwestionowany... 92
      • Pielgrzymka do ziemi niczyjej 15 gru 2006, 15:00 Oficjalnie laicka Turcja wciąż prześladuje chrześcijan 94
      • Szczyt senatora 15 gru 2006, 15:00 W Rydze przywódcy NATO zaak-ceptowali koncepcję sojuszu jako żandarma światowej demokracji 98
      • Moskiewski szwadron śmierci 15 gru 2006, 15:00 Czy Putin panuje jeszcze nad Rosją? 102
      • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 CD/DVD Śpiewający fortepian Współczesny polski jazz ma twarz Leszka Możdżera. I to nie ze względu na wzbudzające sensację ekscentryczne fryzury czy fikuśne oprawki okularów pianisty. To właśnie Możdżer sprowadzając pod strzechy ów... 104
      • Uwolnić Świętego Mikołaja 15 gru 2006, 15:00 Miły staruszek z workiem prezentów w Kościele Wschodnim jest czczony jako opiekun potrzebujących 108
      • Błędne koło Stasiuka 15 gru 2006, 15:00 Środkowoeuropejczycy uciekają od fatum Mitteleuropy 112
      • Koniec wielkiego żarcia 15 gru 2006, 15:00 Filmy, od których można stracić apetyt, próbują zmienić świat 114
      • Nie kaprysił, kręcił 15 gru 2006, 15:00 Odszedł Leon Niemczyk - aktor na każdą okazję 116
      • Wencel gordyjski - Od tańca do różańca 15 gru 2006, 15:00 Królowa czechosłowackich dansingów w kraju twórczego napięcia 118
      • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 49 (215) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 4 grudnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Na zdjęciu: sprytna i bezwzględna szefowa - Zyta G., pseud. "Chrypa" Rozbijanie mafii Ujęto kolejnych członków mafii paliwowej, która... 120
      • Wprost plus 15 gru 2006, 15:00 Wykłady na Nowe Tysiąclecie Doktryna Szewacha Weissa Czasem trzeba pokazać wielką siłę, żeby uniknąć eskalacji siły - tak najkrócej można streścić koncepcję prof. Szewacha Weissa w kwestii stosunków Izraela z sąsiadami. Prof.... 121
      • Skibą w mur - Jaja z pogrzebu 15 gru 2006, 15:00 Lekarze i ratownicy nie wpinają sobie czarnych kokardek w klapy, tylko robią swoje 122

      ZKDP - Nakład kontrolowany