Wielka grabież Śląska

Wielka grabież Śląska

Dodano:   /  Zmieniono: 2
Kilkadziesiąt aut wypełnionych zrabowanymi zabytkami trafia co tydzień z Polski do Niemiec
Pałacowe portale, drewniane figurki i elementy kamieniarki nagrobnej - na Dolnym Śląsku kradnie się wszystko, co może uchodzić za zabytek. Złodzieje ograbiają cmentarze, kościoły i setki opuszczonych, na wpół zrujnowanych pałaców. Jeśli wpadają, to najczęściej przypadkowo.
Poczucie bezkarności potęguje również to, że większość zabytków na Dolnym Śląsku pozbawiona jest jakiejkolwiek ochrony. Według danych Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, to właśnie kradzieże dzieł sztuki i dewastacja zabytkowych budynków stanowią jedno z największych zagrożeń dla rozwoju ruchu turystycznego regionu. Jeżeli Dolny Śląsk nadal będzie tracił swoje dobra kultury w takim tempie, to już w niedalekiej przyszłości turystom będzie można pokazywać tylko obiekty znajdujące się w centrach miast, a więc te, które najłatwiej upilnować. A i tak trzy lata temu złodzieje zdemontowali i wywieźli kamienny portal eksponowany w lapidarium legnickiego Muzeum Miedzi. Przestępstwa dokonano sto metrów od rynku, który jest monitorowany przez całą dobę.
Wrocławscy policjanci szacują, że każdego tygodnia z Dolnego Śląska wyjeżdża około 50 ciężarówek i minivanów na niemieckich i austriackich rejestracjach, wypełnionych zabytkami. Oficjalnie rejestruje się jednak zaledwie trzy, cztery próby wywozu zabytków z Polski.

Zbrodnia bez kary
Kradzież dzieł sztuki jest tak opłacalna, że od lat znajduje się w centrum zainteresowania grup przestępczych. Tylko na handlu bronią i narkotykami można zarobić więcej. A najwięcej dzieł sztuki kradnie się w Europie Środkowej, w tym w Polsce. Maciej Lubik, oficer łącznikowy Światowej Organizacji Ceł na Europę Środkową i Wschodnią, mówi, że aż 90 proc. przestępstw tego typu jest wynikiem działania wyspecjalizowanych gangów. Ich wiedza o stanie zabytkowych obiektów jest często większa niż urzędników odpowiedzialnych za ich ochronę. - Nasza dokumentacja jest niepełna. Trudno też na bieżąco monitorować każdy obiekt - mówi Leszek Dobrzyniecki z legnickiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu. Dobrzyniecki ma pod opieką ponad tysiąc zabytkowych budynków. - Robimy objazdy inwentaryzacyjne nie częściej niż raz na trzy, cztery lata - dodaje Dobrzyniecki. Dopiero podczas takiej kwerendy wychodzi na jaw, że jakiś obiekt został doszczętnie ograbiony. Przepisy celne zakazują wprawdzie wywozu tego, co powstało przed 1945 r., ale niestety zdarzają się celnicy, którzy za sto czy dwieście euro przymykają oko na wywóz zabytków.
Kiedy skradziono przydrożną barokową kapliczkę stojącą niedaleko cmentarza w Jastrowcu w okolicach Jawora, tamtejszy proboszcz nawet nie zgłosił tego konserwatorom czy policji. Sprawa wyszła na jaw przypadkowo: kapliczkę znaleziono u człowieka zatrzymanego przez policjantów w zupełnie innej sprawie. Przypadkiem także odnaleziono pochodzące z 1561 r. epitafia skradzione w kościele św. św. Jana i Katarzyny w Świerzawie. Tym razem cenny zabytek zdążył jednak opuścić Polskę i trafił do antykwariatu w Dreźnie prowadzonego przez cieszącego się renomą w branży niemieckiego antykwariusza, doktora Liebera. Oferta sprzedaży epitafiów została opublikowana w branżowym piśmie "Weltkunst". Egzemplarz pisma podczas niemieckich targów staroci wpadł w ręce pracownika Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu. - Kiedy zobaczyłem zdjęcie tego epitafium, natychmiast zawiadomiłem policję. Ta, dzięki współpracy z Interpolem, zabezpieczyła epitafium - opowiada Leszek Dobrzyniecki.
Epitafium skradzione na Śląsku w Niemczech może osiągnąć cenę około 20 tys. euro. Polscy rabusie dostają z tego 10--15 proc. Ich niemieccy wspólnicy są praktycznie bezkarni, bo nawet doniesienie o posiadaniu albo próbie sprzedaży obiektu pochodzącego z kradzieży na Dolnym Śląsku nie jest dla tamtejszego wymiaru sprawiedliwości wystarczającym powodem do wszczęcia postępowania karnego.

Powszechna bezradność
Antykwariaty w Niemczech pełne są detali pochodzących z Dolnego Śląska. Ani ich właściciele, ani niemiecka policja nie interesują się pochodzeniem sprzedawanych zabytków. Co więcej, pochodzeniem obiektów nie przejmują się także niemieckie muzea. Na wystawie zbiorów Domu Śląskiego w Kšnigswinter można na przykład oglądać dwa aniołki z kościoła Marii Magdaleny we Wrocławiu. Muzeum kupiło je na aukcji zorganizowanej przez renomowany dom aukcyjny w Kolonii. Co prawda Stefan Kaiser, dyrektor Domu Śląskiego, zapewnia, że pochodzenie zabytków jest szczegółowo sprawdzane, ale w wypadku dwóch tak małych przedmiotów nie ma co robić problemu.
Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej kontrole graniczne są wyrywkowe. W połowie listopada 2006 r. na przejściu granicznym w Zgorzelcu funkcjonariusze straży granicznej zatrzymali przemytników usiłujących wywieźć z Polski trzy kamienne płyty nagrobne. Obiekty jako niezidentyfikowane trafiły do magazynu. Pogranicznicy wysłali do wszystkich dolnośląskich delegatur WUOZ zdjęcia z prośbą o identyfikację. - Żeby sprawdzić, co jest na tych zdjęciach, muszę przejrzeć kilka tysięcy kart inwentaryzacyjnych. To zajęcie pochłaniające mnóstwo czasu - mówi Leszek Dobrzyniecki.

Gołe mury
Szabrem dolnośląskich zabytków zajmują się też małe rodzinne gangi. Penetrują najbliższą okolicę swojego domu, a "pozyskane" elementy kamieniarki sprzedają na targowiskach po niemieckiej stronie granicy. Stąd przez pośredników trafiają one do antykwariatów lub - o ile sprzedawany jest "drobiazg" - bezpośrednio do przydomowych ogrodów. Giełdy staroci w Zittau i Gšrlitz pełne są drobnych kamiennych elementów, na których często widać świeże ślady demontażu. Na Dolnym Śląsku setki pałaców, administrowanych przez dziesięciolecia przez PGR-y, popada w ruinę. Wiele z nich to gruzowiska penetrowane przez szabrowników. To właśnie z takich miejsc wywożone są obiekty, których identyfikacja jest praktycznie niemożliwa. Służby konserwatorskie często dysponują tylko jednym, wykonanym przed laty zdjęciem, na którym trudno znaleźć unikatowe detale.
Efekt jest taki, że Dolny Śląsk z każdym wywiezionym zabytkiem traci swoją historyczną tożsamość. Jeszcze kilka lat dewastacji, a jeden z najciekawszych regionów Polski stanie się miejscem, gdzie pozostaną tylko gołe mury i ruiny.
Więcej możesz przeczytać w 49/2006 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 2

Spis treści tygodnika Wprost nr 49/2006 (1251)

  • Na stronie - Okazja do okazji15 gru 2006, 15:00"Swoje chwalicie, cudzego nie znacie" - to aktualna wersja starego polskiego przysłowia3
  • Wprost od czytelników15 gru 2006, 15:00Zatoka niepokoju Prof. Mariusz Muszyński i Krzysztof Rak, autorzy artykułu "Zatoka niepokoju" (nr 43), będący jednocześnie członkami zarządu fundacji Polsko-Niemieckiej Pojednanie, trafnie, merytorycznie i rzetelnie opisali...3
  • Skaner15 gru 2006, 15:00MAGOWIE SIATKÓWKI Znów mamy wielki zespół siatkarski! Drużyna Argentyńczyka Raula Lozano gra równie wspaniale jak siatkarze w czasach legendarnego zespołu Huberta Wagnera - na medal. Wlazły, Zagumny, Świderski, Kadziewicz, Winiarski,...8
  • Sawka czatuje15 gru 2006, 15:00Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)10
  • Playback15 gru 2006, 15:00Minister spraw zagranicznych Anna Fotyga i premier Jarosław Kaczyński © A. JAGIELAK14
  • Ryba po polsku - Rżnięcie Rokity15 gru 2006, 15:00Tusk jednego tylko nie jest w stanie przewidzieć: że zostanie wyślizgany przez Kwaśniewskiego15
  • Z życia koalicji15 gru 2006, 15:00NIESZCZĘSNY KAZIO Marcinkiewicz przegrał z Bufetową. To tak, jakby pryszczaty flejtuch, który w życiu nie słyszał o dezodorancie, odbił ci dziewczynę. Można wpaść w depresję. ALE KAZIA - chociaż przegrał - nadal kocha cała Polska i...16
  • Z życia opozycji15 gru 2006, 15:00HURRA! WIWAT! PREZYDENTEM STOLICY ZOSTAŁA Hanna Gronkiewicz-Waltz. Jako ludzie, którzy na nią głosowali (co prawda 11 lat temu, ale tkwi to w nas do dziś), bardzo się z tego cieszymy. Razem z nami z sukcesu Bufetowej cieszy się cała...17
  • Wprost przeciwnie - Weimar: reanimacja15 gru 2006, 15:00Polska - jak w latach 90. - ma szansę na zakotwiczenie u boku najsilniejszych państw europejskich18
  • Fotoplastykon15 gru 2006, 15:00Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)19
  • Emeryci pańszczyźniani15 gru 2006, 15:00Rząd chce dokonać największej grabieży w IV RP20
  • Szturm na Warszawę15 gru 2006, 15:00Nadciąga nowa elita polskiej polityki24
  • Jarosławizm15 gru 2006, 15:00Premier Kaczyński chce pomagać Kościołowi wbrew jego misji i interesom28
  • Grupa osłaniająca Rywina15 gru 2006, 15:00Byli milicjanci, pracownicy telefonii komórkowej, utrudnili ustalenie składu grupy trzymającej władzę32
  • Nielot we mgle15 gru 2006, 15:00Żadna europejska stolica nie ma tak fatalnego lotniska jak Warszawa36
  • Wielka grabież Śląska15 gru 2006, 15:00Kilkadziesiąt aut wypełnionych zrabowanymi zabytkami trafia co tydzień z Polski do Niemiec38
  • Giełda15 gru 2006, 15:00Hossa Świat Fuzja na 6 gigawatów Za 22,5 mld USD hiszpańska Iberdrola przejmie Scottish Power, piąty największy brytyjski koncern energetyczny. W ten sposób powstanie trzecia największa tego typu firma na Starym Kontynencie, po francuskim...42
  • Łowczynie okazji15 gru 2006, 15:00Polki należą do najinteligentniejszych drapieżców na światowym rynku cenowych atrakcji44
  • Tygrysiątka biznesu15 gru 2006, 15:00100 najbardziej dynamicznych polskich średnich firm produkcyjnych - ranking D&B i "Wprost"52
  • Bomba sanitarna Kremla15 gru 2006, 15:00Kraje nieposłuszne wobec Moskwy natychmiast dotyka embargo na import żywności56
  • Supersam15 gru 2006, 15:0060
  • Polsko-brytyjski Look15 gru 2006, 15:00Jaki kraj najbardziej inspiruje młodych polskich projektantów? Wielka Brytania. Takie wrażenie odnieśli jurorzy i publiczność podczas finału konkursu New Look Design 2006, którego motywem przewodnim była podróż dookoła świata....60
  • Pamięć Bonda15 gru 2006, 15:00  Kolejne części przygód Jamesa Bonda zawsze są świetną okazją do wypuszczenia gadżetów związanych z filmem. Tym razem firma Sony wprowadziła na rynek limitowaną edycję nośników pamięci MICRO VAULT 007. Zainstalowano w nich...60
  • Rakietą w gadułę15 gru 2006, 15:00Kto powiedział, że tylko mali chłopcy lubią się bawić w wojnę? W sklepie internetowym 2Future można kupić wyrzutnię miniaturowych rakiet, podłączaną do PC . W informacji o produkcie możemy przeczytać, że ma on zastosowanie biurowe....60
  • Lecznicze prasowanie15 gru 2006, 15:00Aromaterapię można stosować nawet w trakcie prasowania - dzięki wodom zapachowym do żelazek. Są to mieszanki roślinnych esencji zapachowych i wody destylowanej. Zrobiły furorę w USA, a teraz podbijają polski rynek. Wody zapachowe nie...60
  • Mistrzowie mistrzów15 gru 2006, 15:00Lozano, Beenhakker i Urlep dokonują cywilizacyjnego skoku w polskim sporcie62
  • Kielce City15 gru 2006, 15:00Stolica Świętokrzyskiego chciała być drugim Mediolanem, a staje się drugim Hanowerem66
  • Bukiet spraw zagranicznych15 gru 2006, 15:00Co miał na myśli George Bush, ofiarowując Lechowi Kaczyńskiemu butelkę merlota Duckhorn?70
  • Wodochód15 gru 2006, 15:00Litr wody na dwa przejechane kilometry - tyle "spalin" ma wydzielać najnowsze auto BMW74
  • Trzy dusze Rolata15 gru 2006, 15:00Przed wojną był dumny z tego, że jest Polakiem wyznania mojżeszowego, a nie polskim Żydem76
  • Pazurem - McŻycie15 gru 2006, 15:00Posmarujesz bułeczkę masełkiem oraz rzucisz na to plasterek świeżynki i jesteś złodziejem78
  • Know-how15 gru 2006, 15:00Fenomen Świętego Mikołaja Nieuzasadnione są obawy niektórych rodziców, że wiara w nierealne postaci i zdarzenia może doprowadzić do zaburzeń psychicznych u dziecka. Wręcz przeciwnie. Świat baśni korzystnie wpływa na rozwój...80
  • Ranking szpitali kardiologicznych i kardiochirurgicznych15 gru 2006, 15:00W operacjach serca mało inwazyjne zabiegi coraz częściej zastępują skalpel82
  • Mit bogini matki15 gru 2006, 15:00Teoria o złotym wieku matriarchatu ma najpewniej taką wartość historyczną jak bajka o szewczyku Dratewce90
  • Bez granic15 gru 2006, 15:00Boks prezydencki Meksykański prezydent elekt Felipe Calderón nie ma łatwego życia. Konserwatysta Calderón wygrał wybory niewielką większością głosów - 0,5 punktu procentowego. To spowodowało, że wynik wyborów jest kwestionowany...92
  • Pielgrzymka do ziemi niczyjej15 gru 2006, 15:00Oficjalnie laicka Turcja wciąż prześladuje chrześcijan94
  • Szczyt senatora15 gru 2006, 15:00W Rydze przywódcy NATO zaak-ceptowali koncepcję sojuszu jako żandarma światowej demokracji98
  • Moskiewski szwadron śmierci15 gru 2006, 15:00Czy Putin panuje jeszcze nad Rosją?102
  • Recenzor15 gru 2006, 15:00CD/DVD Śpiewający fortepian Współczesny polski jazz ma twarz Leszka Możdżera. I to nie ze względu na wzbudzające sensację ekscentryczne fryzury czy fikuśne oprawki okularów pianisty. To właśnie Możdżer sprowadzając pod strzechy ów...104
  • Uwolnić Świętego Mikołaja15 gru 2006, 15:00Miły staruszek z workiem prezentów w Kościele Wschodnim jest czczony jako opiekun potrzebujących108
  • Błędne koło Stasiuka15 gru 2006, 15:00Środkowoeuropejczycy uciekają od fatum Mitteleuropy112
  • Koniec wielkiego żarcia15 gru 2006, 15:00Filmy, od których można stracić apetyt, próbują zmienić świat114
  • Nie kaprysił, kręcił15 gru 2006, 15:00Odszedł Leon Niemczyk - aktor na każdą okazję116
  • Wencel gordyjski - Od tańca do różańca15 gru 2006, 15:00Królowa czechosłowackich dansingów w kraju twórczego napięcia118
  • Ueorgan Ludu15 gru 2006, 15:00Nr 49 (215) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 4 grudnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Na zdjęciu: sprytna i bezwzględna szefowa - Zyta G., pseud. "Chrypa" Rozbijanie mafii Ujęto kolejnych członków mafii paliwowej, która...120
  • Wprost plus15 gru 2006, 15:00Wykłady na Nowe Tysiąclecie Doktryna Szewacha Weissa Czasem trzeba pokazać wielką siłę, żeby uniknąć eskalacji siły - tak najkrócej można streścić koncepcję prof. Szewacha Weissa w kwestii stosunków Izraela z sąsiadami. Prof....121
  • Skibą w mur - Jaja z pogrzebu15 gru 2006, 15:00Lekarze i ratownicy nie wpinają sobie czarnych kokardek w klapy, tylko robią swoje122