2 x 2 = 4 - Friedman po polsku

2 x 2 = 4 - Friedman po polsku

Dodano:   /  Zmieniono: 
Lewicowi lub sfrustrowani krytycy Friedmanaz obu stron Atlantyku detronizują Adama Smitha
Było oczywiste, że odejście tego chyba najwybitniejszego ekonomisty XX w. nie pozostanie bez echa w publicystyce. Kłopot w tym, że to echo wymaga nie tylko zapoznania się z dorobkiem naukowym i poglądami Friedmana, z istotą jego przesłania. Wymaga też obiektywizmu i staranności w kwalifikowaniu i ocenach polityki gospodarczej epoki Friedmana, czyli ostatnich 30-35 lat. Sięgnąć też wypadałoby do jego poprzedników w sferze teorii i recept dla polityki gospodarczej. Zadanie to niezbyt łatwe, choćby w obliczu długoletniego przemilczania dzieł Friedmana w tzw. obozie socjalistycznym, a także programowej negacji monetaryzmu przez słabiej wykształconych polityków i "ideologów" III i IV (?) Rzeczypospolitej.

Friedman obalił komunizm
Przypomnijmy więc tylko, że to właśnie Friedman najwyraźniej dostrzegł wyczerpywanie się neokeynesizmu w latach 60. i jego kryzys po 1970 r., kiedy to demonetyzacja złota, kryzys naftowy i gwałtowny wzrost wydatków rządowych zaowocowały w USA nawet kilkunastoprocentową inflacją. Monetaryzm okazał się wtedy skutecznym lekarstwem na degrengoladę pieniądza pozbawionego oparcia w złocie. Właśnie pod wpływem Friedmana prezydent Reagan zerwał z polityką neokeynesowską. Uzdrowienie pieniądza i zapewnienie kontroli nad jego podażą umożliwiło Reaganowi podołanie wyścigowi zbrojeń, dzięki któremu został obalony komunizm w Europie. Naszym ciągle hałaśliwym keynesistom mogę przypomnieć, że oboje Friedmanowie w książce "Tyrania status quo" cytują w tej kwestii Keynesa, który pisał, że "nie ma bardziej subtelnego i zarazem skutecznego sposobu zburzenia ładu społecznego jak wykolejenie pieniądza". Wszystko to spowodowało, że monetarystyczna polityka kształtowania podaży pieniądza stała się normą we współczesnym świecie. Pojęcia takie, jak Ml, M2 czy M3 należą do elementarza wiedzy ekonomicznej. Spory na temat stóp procentowych banku centralnego czy zasadności takich czy innych operacji otwartego rynku mieszczą się w ramach kanonu polityki pieniężnej, który zawdzięczamy w ogromnej mierze Friedmanowi. To właśnie jemu zawdzięczamy też rehabilitację wolności gospodarczej jako głównego warunku efektywności i powrót do zasady pomocniczości, a nie dominacji państwa w gospodarce.

Nie ma trzeciej drogi
Tymczasem w polskiej publicystyce, nawet tej dla "wykształciuchów", łatwiej znaleźć krytyczne, ale słabo uzasadnione oceny lewaków i frustratów aniżeli próby solidnej prezentacji poglądów Friedmana. Publikuje się artykuły amerykańskich socjalliberałów wmawiających czytelnikom, że "monetaryzm stanie się wyłącznie przypisem do podręczników historii gospodarczej". Można też przeczytać kuriozalne stwierdzenia, że "Ronald Reagan nie był monetarystą", bo "rozbuchał deficyt budżetowy, zwiększając nakłady państwa na zbrojenia". Jak można interpretować reaganowski program ekonomicznego rozbicia ZSRR przez wyścig zbrojeń jako negację monetaryzmu, pozostanie zapewne tajemnicą autorów tego rodzaju poglądu. Nie widać też podstaw do twierdzenia, jakoby polityka pieniężna Greenspana nie była monetarystyczna w przeciwieństwie do europejskich banków centralnych. Te ostatnie mają do czynienia z 50-procentową stopą redystrybucji PKB i muszą głośniej niż FED, bank centralny USA, przypominać o regułach gry. W USA stopa redystrybucji nie przekracza bowiem 32-34 proc. Krytykuje się Friedmana nawet za prywatyzację, za postulat urynkowienia usług publicznych. Lewicowi lub personalnie sfrustrowani krytycy Friedmana z obu stron Atlantyku detronizują oczywiście Adama Smitha pod hasłem nieaktualności teorii konkurencji. Zapomnieli oczywiście, że twórcy teorii konkurencji niedoskonałej i monopolistycznej sprzed 70 lat- Joan Robinson i Edward Chamberlin - zupełnie inaczej odnosili się do dorobku klasyków i neoklasyków. Można jedynie podziwiać, jak dalece nasi publicyści ulegają retoryce przeciwników kapitalizmu, nie martwiąc się zupełnie o fakty. Z lubością przytacza się jakąś rzuconą wypowiedź Friedmana, negującą monetarystyczny charakter programu Balcerowicza z roku 1990. Chyba już dla wszystkich powinno być oczywiste, że opinia ta dotyczyła restrykcyjnych działań przywracających rynkowy porządek gospodarczy po odziedziczonej 640-procentowej inflacji roku 1989 z pustymi półkami w sklepach, a nie wdrażanego systemu ekonomicznego. Niestety, normalna gospodarka rynkowa i zdrowa polityka pieniężna nigdy nie cieszyły się względami besserwisserów. Obyśmy nie poszli za uszczęśliwiaczami ludzkości i nie ulegli pokusom trzeciej drogi.
Więcej możesz przeczytać w 50/2006 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 50/2006 (1252)

  • Na stronie - Oko czyste - widok marny 15 gru 2006, 15:00 Co mówią dzieci, kiedy widzą posła "Samoobrony"? - Tatusiu! Ten i dziesiątki mniej wybrednych dowcipów krążą w Internecie po aferze, jaka wybuchła w ubiegłym tygodniu wokół seksualnego wykorzystywania kobiet (a podobno i... 3
  • Skaner 15 gru 2006, 15:00 SKANER POLSKA SKANDAL Hitlerjugend w Warszawie Młodzi chłopcy z Hitlerjugend prężyli się na widok najwyższych władz, gotowi służyć na każde skinienie. Mieli na sobie nienagannie skrojone bluzy, lśniły klamry na paskach z napisem... 6
  • Sawka czatuje 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 8
  • Murorozbijacze 15 gru 2006, 15:00 Marek Safjan, Wojciech Trzciński, Roman Młodkowski odebrali Nagrody Kisiela 2006 12
  • Playback 15 gru 2006, 15:00 Bronisław Komorowski, wicemarszałek Sejmu, i Donald Tusk, lider PO © B. ZBOROWSKI 16
  • Poczta 15 gru 2006, 15:00 LEKCJE BIERNOŚCI Zuwagą przeczytałam artykuł "Lekcje bierności" (nr 44). Mam za sobą 11 lat pracy jako nauczycielka w państwowej szkole. Piszę w czasie przeszłym, bo już nie pracuję. Jednym z powodów podjęcia decyzji o... 16
  • Ryba po polsku - Rasta z Łyżwą 15 gru 2006, 15:00 Na Borneo rada starców podjęła uchwałę o wykluczeniu Polaków, zwłaszcza polityków Samoobrony, z jadłospisu 17
  • Z życia koalicji 15 gru 2006, 15:00 ANETA K. OPOWIEDZIAŁA O INTYMNYCH KONTAKTACH z Andrzejem Lepperem i Stanisławem Łyżwińskim, dzięki którym miała pracę i robiła karierę samorządowca. W ślad za nią pojawiły się inne panie opowiadające o seksualnym molestowaniu w... 18
  • Z życia opozycji 15 gru 2006, 15:00 WIECIE JUŻ PAŃSTWO, CO PO ZAPROPONOWAŁA PiS, prawda? Skoro wiecie, to my się baśniami zajmować nie będziemy. ZAGRZMIAŁ Z OBURZENIA CIEŃ madame Fotygi z PO, Bronisław Komorowski. Otóż MSZ popełnia gafy - oburzył się szczerze Bronek.... 19
  • Wprost przeciwnie - Filary filarów 15 gru 2006, 15:00 Szczyt NATO w Rydze był wielkim sukcesem 20
  • Fotoplastykon 15 gru 2006, 15:00 Henryk Sawka (www.przyssawka.pl) 21
  • Seksafera 15 gru 2006, 15:00 Patologia czy prowokacja? 22
  • Rokita albo śmierć 15 gru 2006, 15:00 Pierwsza wojna na górze utorowała drogę do władzy Kwaśniewskiemu i Millerowi, wojna PiS z PO toruje drogę Olejniczakowi i Napieralskiemu 28
  • Schizma trydencka 15 gru 2006, 15:00 Zrównanie mszy trydenckiej z posoborową może doprowadzić do rozłamu w Kościele 32
  • Mafia śmieciowa 15 gru 2006, 15:00 Polscy przestępcy nauczyli się od kamorry, jak zarabiać miliony na przemycie odpadów z Zachodu 36
  • Giełda 15 gru 2006, 15:00 Hossa Świat Wirujący dom Inny widok każdego dnia, a jednocześnie taki sam dla każdego mieszkańca oferuje firma Dubai Property Ring, która chce zbudować w stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich pierwszy na świecie obracający się... 38
  • Murzynki Kaczyńskiego 15 gru 2006, 15:00 Kto zastąpi Leszka Balcerowicza? 40
  • PZU Tours 15 gru 2006, 15:00 Prawie milion złotych przez trzy lata wydał były prezes PZU tylko na zagraniczne wojaże 46
  • Euromorgana 15 gru 2006, 15:00 Euro ani nas nie zbawi, ani nam specjalnie nie zaszkodzi 50
  • Niemieckie branie 15 gru 2006, 15:00 Niemcy stają się europejskim centrum łapówkarstwa 52
  • 2 x 2 = 4 - Friedman po polsku 15 gru 2006, 15:00 Lewicowi lub sfrustrowani krytycy Friedmanaz obu stron Atlantyku detronizują Adama Smitha 56
  • Supersam 15 gru 2006, 15:00 58
  • Okulary roku 15 gru 2006, 15:00 Okulary słoneczne Burberry Perspex zostały uznane za gadżet roku przez magazyn "GQ". Zaprojektował je Christopher Bailey, dyrektor kreatywny Burberry, okrzyknięty projektantem roku 2005, według "Forbesa" - jeden z... 58
  • Czas wushu i kabaddi 15 gru 2006, 15:00 Zegarek T-Touch Asian Games to jeden z pięciu modeli chronometrów, które firma wypuściła dla uczczenia 15. Igrzysk Azjatyckich, odbywających się w Dauszy, katarskiej stolicy. Tissot jest oficjalnym chronometrażystą tych zawodów.... 58
  • Piękno w pigułkach 15 gru 2006, 15:00 Dlaczego sięgamy po nutrikosmetyki?Jedna czwarta Polaków przyjmuje nutrikosmetyki, czyli tabletki poprawiające wygląd skóry, włosów i paznokci. Przede wszystkim korzystają z nich kobiety (42 proc.). Mężczyźni sięgają po nie pięć... 58
  • Manferrari dla hedonistów 15 gru 2006, 15:00 Milleuve 2003, IGT marche, Manferrari Cena: 39 zł; importer: Kawa, Wino, Czekolada Nicola Manferrari słynie we Włoszech jako producent niezwykłych, mineralnych, złożonych, doprowadzonych do perfekcji win, wytwarzanych w położonej na... 58
  • Zasada bezpieczeństwa 15 gru 2006, 15:00 Sobiesław Zasada, trzykrotny mistrz świata i zwycięzca ponad 150 rajdów samochodowych, nie dzieli jazdy na "rajdową" i "codzienną". Rozróżnia raczej jazdę dobrą i złą. Od niemal półwiecza w opanowaniu... 58
  • Siłownia spa 15 gru 2006, 15:00 Lifestyle fitness to nowy trend w siłowniach na Zachodzie. Oprócz treningu oferują one usługi SPA i przyciągają atmosferą klubu, którego członkowie tworzą zintegrowaną minispołeczność. Jedną z sieci takich siłowni jest Holmes... 58
  • Kontrkultura banału 15 gru 2006, 15:00 Większość blogów to nudne brednie grafomanów, ale to ich blogi i ich brednie 60
  • Wyścig bąbelków 15 gru 2006, 15:00 Szampan pije się nie gardłem, lecz głową 64
  • Arcyluksus 15 gru 2006, 15:00 Toyota uczy konkurentów, jak produkować auta doskonałe 68
  • Pazurem - Przyjemność pod kreską 15 gru 2006, 15:00 Cywilizacja techniczna może nas uszczęśliwić tylko do poziomu lamperii 70
  • Stan powojenny. Stan wojenny - za 15 gru 2006, 15:00 Sowiecka interwencja zbrojna w Polsce odsunęłaby w czasie tzw. jesień narodów o dziesiątki lat 72
  • Legenda Jaruzelskiego. Stan wojenny - przeciw 15 gru 2006, 15:00 Jaruzelski szybko zapomniał o haśle: "socjalizmu będziemy bronić jak niepodległości", i skrył się za parawanem "mniejszego zła" 74
  • Know-how 15 gru 2006, 15:00 Śmigłowiec bez pilota Nowa generacja zdalnie sterowanych samolotów i śmigłowców wypełni przestrzeń powietrzną. Maszyny będą m.in. monitorowały zabezpieczenia przeciwpowodziowe, kontrolowały przestępców, informowały o pożarach i... 76
  • Nowe oczy 15 gru 2006, 15:00 Wzrok odzyskują ludzie, którym wcześniej nie dawano na to żadnych szans 78
  • DNA świętych 15 gru 2006, 15:00 Jeśli nawet ciało św. Pawła pochowano pod rzymską bazyliką, nie ma pewności, czy nadal tam spoczywa 86
  • Wodne światy w kosmosie 15 gru 2006, 15:00 Startuje pierwszy pozaziemski teleskop, który będzie szukał planet przypominających Ziemię 88
  • Bez granic 15 gru 2006, 15:00 Bob Wspaniały Czy Stany Zjednoczone wygrywają w Iraku? - zapytał demokratyczny senator Carl Levin. "Nie, sir. Nie wygrywamy tej wojny" - tymi słowami Robert Gates, nowy sekretarz obrony USA, zapewnił sobie przychylność... 90
  • Piąty protokół 15 gru 2006, 15:00 Na Kremlu trwa wojna klanów, tym bardziej krwawa,im bliżej roku 2008 i nowych wyborów prezydenckich 92
  • Test dla Europy 15 gru 2006, 15:00 Do Brukseli zaczyna docierać, że z Rosją nie można rozmawiać na kolanach 96
  • Imperium Sadra 15 gru 2006, 15:00 Klucz do przyszłości Iraku dzierży radykalny szyicki kleryk 100
  • Powrót na Bliski Wschód 15 gru 2006, 15:00 Plan Bakera-Hamiltona to powrót na stary Bliski Wschód. To powrót do polityki balansowania: z jednej strony, mamy przyjaźń z Izraelem, z drugiej - otwarte podejście do państw arabskich. Tę politykę USA wypracowały dopiero za czasów... 103
  • Celtycki tygrys domowy 15 gru 2006, 15:00 W irlandzkim cudzie najbardziej niezwykłe jest tempo zmian 104
  • Recenzor 15 gru 2006, 15:00 MUZYKA Urlop macierzyński Gwen Stefani przyznała, że ponad połowa piosenek z jej nowego albumu to odrzuty z poprzedniej sesji nagraniowej. I rzeczywiście, brzmią jak odrzuty. Pierwszy solowy album wysoko ustawił poprzeczkę - 4 mln... 106
  • Zupa z Racine'a 15 gru 2006, 15:00 Doświadczeni aktorzy ratują młody polski teatr przed ostateczną kompromitacją 110
  • Bolszewik z wyobraźnią 15 gru 2006, 15:00 Rosja uznała wielkość towarzysza Chagalla dopiero po jego śmierci 114
  • Górna półka - Wojna Polsko-Jaruzelska 15 gru 2006, 15:00 Andrzej Paczkowski, "Wojna polsko-jaruzelska. Stan wojenny w Polsce 13 XII 1981 - 22 VII 1983", Prószyński i S-ka, Warszawa 2006 Wygraliśmy pierwszą bitwę, ale nie wygraliśmy kampanii (na co potrzeba kilka miesięcy) ani wojny... 116
  • Wencel gordyjski - Jesus Christ Superstar 15 gru 2006, 15:00 Czyżby ukrzyżowany król żydowski miał zostać królem popkultury? 118
  • Ueorgan Ludu 15 gru 2006, 15:00 Nr 50 (216) Rok wyd. 5 WARSZAWA, poniedziałek 11 grudnia 2006 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza NIEZNAJOMOŚĆ SKUTECZNEJ ANTYKONCEPCJI ZAGROŻENIEM DLA IV RP? PORA NA USTAWĘ ROZPORKOWĄ W sytuacji, kiedy los IV RP zależy od wyniku badań DNA... 120
  • Wprost plus 15 gru 2006, 15:00 Mądre i piękne Co roku L'Oréal, największa obecnie firma kosmetyczna na świecie, przyznaje stypendia kobietom prowadzącym badania w dziedzinach biologiczno-medycznych. Po raz szósty odbył się konkurs L'Oréal Polska dla Kobiet i Nauki... 121
  • Skibą w mur - W naszym chlewiku 15 gru 2006, 15:00 Wieprz i Knur często wspólnie taplali się w błocie i dlatego mieli do siebie zaufanie 122