2x2=4 - Kto uszkodził zegarek?

2x2=4 - Kto uszkodził zegarek?

Przewaga systemowa i funkcjonalna USA w stosunku do reszty świata gwałtownie zmalała
Nie chodzi o to, kto zepsuł zegarek, tylko kto uszkodził! Na tyle, że przestał chodzić regularnie, wywołując zgrzyty i nieporozumienia wśród jego użytkowników, nieprzyzwyczajonych do niespodziewanych jego zachowań. Nietrudno się domyślić, że ten uszkodzony, ale nadal działający zegarek to gospodarka USA, uchodząca do niedawna za gwaranta porządku ekonomicznego, za wzór prawidłowości i przewidywalności funkcjonowania. Niemal wszyscy uważali dotychczas ustrój gospodarczy USA i system jego funkcjonowania za najlepiej łączące twarde reguły gospodarki rynkowej z klimatem powszechnego zaufania ekonomicznego. I niemal nagle coś się zatarło w tym sprawnym mechanizmie. Niemal nagle okazało się, że liczni inwestorzy, budując nowe domy, nie mają pieniędzy na spłatę zaciągniętych na ten cel kredytów. Pożyczone pieniądze przestały wracać do banków, utrudniając im dalszą ekspansję kredytową. Okazało się bowiem, że amerykańscy producenci coraz częściej przegrywają zderzenie z ofensywną ofertą zagraniczną. Konieczne stało się hamowanie podwyżek płac i zaczęła wzrastać liczba podań o zasiłki dla bezrobotnych. To przecież zjawiska szokujące w kraju, w którym jeszcze niedawno liczba nowych miejsc pracy zwiększała się o ponad 100 tys. miesięcznie. Wręcz nie wypadało być bezrobotnym. Mało tego. Klasyczne środki ożywiania koniunktury przez obniżanie stóp procentowych wyraźnie zawodzą. Cierpliwe do niedawna giganty bankowo-inwestycyjne, na przykład Merrill Lynch czy CitiGroup, zaczynają informować o wielomiliardowych stratach z tytułu nieściągalności kredytów.
Tymczasem wyjaśnienie przyczyn uszkodzenia amerykańskiego zegarka nie wydaje się zbyt trudne. Zapowiedzią kłopotów był pogarszający się od wielu lat tzw. bilans obrotów bieżących, ukazujący m.in. szybko rosnącą nadwyżkę amerykańskiego importu nad eksportem. Minęły również czasy nadwyżek budżetowych z lat 90., a wydatki na pokrycie kosztów ekspedycji iracko-afgańskiej rosną niepomiernie. Każdy widzi, jak gigantyczne nakłady dolarowe na ich pokrycie obniżają kurs tej dotychczas światowej waluty. Nagromadzone – choćby w Chinach – góry dolarów to powód do większych obaw o przyszłość gospodarki USA niż zbudowanie przez Rosjan jeszcze kilku rakiet dalekiego zasięgu, które i tak znajdą się w składnicy złomu.
Przyczyn kłopotów z amerykańskim zegarkiem nie należy szukać w zawodności czy niedoskonałości istoty gospodarki rynkowej, lecz w lekceważeniu i naruszaniu jej reguł przez zadufane amerykańskie elity polityczne i gospodarcze. Okazało się na przykład, że polityka kredytowa banków była nadmiernie oparta na zaufaniu do kredytobiorców, nadmiernie fiducjarna. Kredytów udzielano bez zabezpieczenia, w przekonaniu o niezawodności mechanizmów powstawania dochodów. Proces ten został zakłócony pojawieniem się na rynku USA ofensywnej konkurencji, która poważnie ograniczyła popyt na wyroby amerykańskich producentów – dobre, ale za drogie. Zatrudnienie i pracownicze dochody zaczęły spadać. W rezultacie nie było z czego spłacać kredytów hipotecznych, a banki nie dysponowały zabezpieczeniami udzielonych pożyczek. Rozregulowanie amerykańskiego zegarka nastąpiło więc z jednej strony w wyniku zlekceważenia reguł gospodarki rynkowej, a z drugiej strony w rezultacie niedostatecznej zdolności przemysłu USA do szybkich przekształceń i adaptacji strukturalnych w konfrontacji z agresywną ofertą azjatycką.
Gospodarka USA stanęła przed ciągle chyba jeszcze niedocenianym wyzwaniem. Podołanie temu wyzwaniu wymagać będzie niemałego wysiłku intelektualnego i materialnego. Utrzymanie dotychczasowej pozycji USA w światowej gospodarce nie będzie możliwe bez ponownego skoku innowacyjnego i strukturalnego, bez powrotu do przestrzegania twardych reguł zdrowej gospodarki finansowej. Przewaga systemowa i funkcjonalna USA w stosunku do reszty świata gwałtownie zmalała. Są już gospodarki pracujące szybciej i efektywniej.
Na pociechę naszych amerykańskich przyjaciół można jedynie zauważyć, że Amerykanie mają większe niż Europa szanse na podołanie wyzwaniom XXI wieku. Gospodarka odwołująca się do jednostki, do indywidualizmu, zawsze wygra z gospodarką, w której nadal wszystkiego oczekuje się od opiekuńczego państwa, a o prawidłowe chodzenie zegarka dbają jedynie Szwajcarzy.
Okładka tygodnika WPROST: 12/2008
Więcej możesz przeczytać w 12/2008 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 12/2008 (1317)

  • Na stronie - Wielkanocne orędzie Tuska 16 mar 2008, 22:00 Polacy najlepiej wiedzą, że nikt lepiej niż oni sami nie zrobi tego, co rząd im obieca 3
  • Policja śledziła szefów tajnych służb? 16 mar 2008, 22:00 CBA 8
  • Skaner 16 mar 2008, 22:00 8
  • Prezydent blokuje ambasadorów 16 mar 2008, 22:00 Nominacje 9
  • Amerykański rząd piętnuje Polskę 16 mar 2008, 22:00 Raport 9
  • Allo Allo Berlin? 16 mar 2008, 22:00 Serial 9
  • „Papaya” Dudziak podbija świat 16 mar 2008, 22:00 Muzyka 9
  • Dossier 16 mar 2008, 22:00 „Moim zdaniem, po prostu się skundlił!"TADEUSZ DROZDA dla „Super Expressu" o Tomaszu Lisie„Wyborcy rozstrzygnęli, kto z nas kłamał, odsyłając Romana Giertycha do kancelarii adwokackiej w Kórniku czy innych... 10
  • PYTANIA NIEPOLITYCZNE - Nie turlam jajek po grobach 16 mar 2008, 22:00 Rozmowa z KONSTANTYM MIODOWICZEM, etnografem i posłem PO 10
  • Ludzie 16 mar 2008, 22:00 Hannawald mistrzem woka Sven Hannawald został wicemistrzem świata w wyścigach na woku. Podczas nieoficjalnych mistrzostw świata w Niemczech zawodnicy musieli zjechać na tej chińskiej patelni po rynnie toru bobslejowego i wybić się na jak... 11
  • Polskie Madonny 16 mar 2008, 22:00 Kariery 11
  • Działo XXI wieku 16 mar 2008, 22:00 Wojsko 12
  • Zakaz klonowania zwierząt 16 mar 2008, 22:00 Europarlament 12
  • Indeks skazanych 16 mar 2008, 22:00 Więzienia 12
  • Polka dyryguje Manchesterem 16 mar 2008, 22:00 Muzyka 14
  • Wysocka odejdzie z „Wiadomości” 16 mar 2008, 22:00 Media 14
  • Duńczycy jak wycieraczki 16 mar 2008, 22:00 Skandynawia 14
  • Sawka czatuje 16 mar 2008, 22:00 14
  • Poczta 16 mar 2008, 22:00 Dola posłaMieszkanie opisane w artykule „Dola posła" (nr 8), położone w Warszawie przy ul. Krochmalnej, nie jest moją własnością. Jego właścicielami są moi rodzice, którzy zakupili je w 1993 r. Od ponad 20 lat jestem natomiast... 16
  • Playback 16 mar 2008, 22:00 Minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski i premier Donald Tusk 16
  • Wprost przeciwnie - Kaszanka w armii 16 mar 2008, 22:00 Polacy już nie potrzebują Ameryki, bo obronią nas Luksemburg, Belgia i Hiszpania, a zwłaszcza Niemcy 18
  • Fotoplastykon 16 mar 2008, 22:00 . 19
  • Z życia koalicji 16 mar 2008, 22:00 Wiadomo już, co to jest przełom. Otóż przełom to wewnętrzne przekonanie Donalda Tuska, że doszło do przełomu. Tak premier zdefiniował przełom po rozmowie z prezydentem George’em Bushem. To prawdziwy przełom, że wiemy już, co to... 20
  • Z życia opozycji 16 mar 2008, 22:00 Aleksander Kwaśniewski oznajmił, że nie wierzy w Lewicę i Demokratów. Oznajmił to w miarę płynnie, nie bełkocząc specjalnie. Trzeba niestety stwierdzić, że z politycznego zmysłu prezia niewiele zostało, bo każdy średnio... 21
  • O co walczą buldogi biznesu 16 mar 2008, 22:00 Polityczny parasol ochronny jest potrzebny obecnym władcom mediów do zachowania wpływów 22
  • Zapytaj Wprost - Maria Kaczyńska - Jestem za in vitro 16 mar 2008, 22:00 Na 20 pytań czytelników internetowego wydania „Wprost” odpowiada MARIA KACZYŃSKA, pierwsza dama RP. 26
  • Mity prezydenckie 16 mar 2008, 22:00 Dlaczego Rafał Dutkiewicz nie zastąpi Lecha Kaczyńskiego 30
  • Kret w rządzie 16 mar 2008, 22:00 Przez kilka lat w kancelarii premiera mógł działać niemiecki szpieg 32
  • Postać tygodnia - Elżbieta Radziszewska 16 mar 2008, 22:00 Radzia konserwatystka 34
  • Rewolucja domowa 16 mar 2008, 22:00 Polacy chcą mieszkać na wsi i na przedmieściach wielkich miast 36
  • Rzeczpospolita nieufnych 16 mar 2008, 22:00 Polska raczej zmierza w kierunku Grecji, niż wymarzonej Irlandii 42
  • Trójka bez sternika 16 mar 2008, 22:00 44
  • Burzenie kominów 16 mar 2008, 22:00 Kto pójdzie do roboty "na komin", gdy na rynku może zarobić więcej 44
  • Unia francuska 16 mar 2008, 22:00 Paryż narzucił unii marginalizację polityki wschodniej 44
  • Kaczyński w rozkroku 16 mar 2008, 22:00 Panu Bogu świeczkę, a diabłu ogarek – w ten sposób PiS traktuje sprawę ratyfikacji traktatu lizbońskiego. W partii są zarówno osoby, które choć chcą silnej Polski, to są zdecydowanie proeuropejskie, jak i politycy sceptycznie... 44
  • Ryba po polsku - Ubaw telewizyjny 16 mar 2008, 22:00 Świat rozrywki i zabawy przeniósł się do polityki 45
  • Giełda 16 mar 2008, 22:00 46
  • Allegro na Allegro 16 mar 2008, 22:00 Allegro, za którego pośrednictwem sprzedaje się miliony przedmiotów, też zostało sprzedane. Za prawie 5,5 mld złotych! To rekordowa transakcja w polskim Internecie. 250 przedmiotów po blisko 50 zł musiałby sprzedać każdy z 7,5 mln... 46
  • Rosyjski „raj" 16 mar 2008, 22:00 Podatek VAT w Rosji powinien zostać obniżony do 10 proc. w ciągu kilku lat – powiedział Borys Gryzłow, lider proprezydenckiej partii Jedna Rosja. Według Gryzłowa, podatek powinien być liniowy. Obniżenie stawki, zdaniem polityka, w... 46
  • Al super Gore 16 mar 2008, 22:00 Al Gore odebrał w Warszawie Super Wektor, nagrodę Konfederacji Pracodawców Polskich. Czym były wiceprezydent USA i ubiegłoroczny laureat pokojowego Nobla zasłużył sobie na uznanie KPP? Obudzeniem uśpionego przez lata, jak mówi Gore,... 46
  • Okienka dla analfabetów 16 mar 2008, 22:00 Windows dla analfabetów chcą stworzyć specjaliści indyjskiego oddziału Microsoftu. Powód? Połowa dorosłych mieszkańców tego kraju nie potrafi czytać ani pisać. W obsłudze komputera ma im pomóc interfejs oparty jedynie na... 46
  • Panowie na roli 16 mar 2008, 22:00 Ponadtrzynastoprocentowy wzrost dochodów polskich rolników w 2007 r. to prawie trzy razy więcej niż średnia w Unii Europejskiej. W porównaniu z rokiem 2000 nasi rolnicy zarabiają ponad dwa razy więcej. Największy wzrost dochodów –... 46
  • Karta biorąca 16 mar 2008, 22:00 Ile kosztuje korzystanie z karty kredytowej? Eksperci Expandera porównali koszty obsługi kart Visa Silver w Banku Pekao, Polbanku i Banku Zachodnim WBK przy dokonywaniu typowych operacji w sumie na kwotę 8,5 tys. zł (zakupów, wypłat w... 46
  • Polska bomba inflacyjna 16 mar 2008, 22:00 Ceny rosną u nas najszybciej w Europie 48
  • Wehikuł Nowickiego 16 mar 2008, 22:00 Jak minister środowiska został milionerem 54
  • Narkomani gospodarki 16 mar 2008, 22:00 Ranking "Wprost": najbardziej uzależnione od surowców kraje świata 58
  • Dyskretny urok milionerów 16 mar 2008, 22:00 Za korupcję odpowiadają politycy, a nie biznesmeni ? uważają Polacy 62
  • Bogaty jak chrześcijanin 16 mar 2008, 22:00 Mędrcy Kościoła katolickiego stworzyli podstawy nowoczesnej ekonomii długo przed Adamem Smithem 66
  • 2x2=4 - Kto uszkodził zegarek? 16 mar 2008, 22:00 Przewaga systemowa i funkcjonalna USA w stosunku do reszty świata gwałtownie zmalała 71
  • Know - How 16 mar 2008, 22:00 72
  • Śmierć kata 16 mar 2008, 22:00  KOMENTARZŚmierć kataZbigniew Wojtasiński, Szef działu Nauka i ZdrowieOchrona klimatu coraz silniej wpływa na nasze życie. Nie chodzi już tylko o to, by jeździć oszczędnymi samochodami. Aby zmniejszyć efekt cieplarniany, lord Adair... 72
  • Placebo alkoholu 16 mar 2008, 22:00 Nie trzeba pić alkoholu, by się dobrze bawić w towarzystwie. Wystarczy mieć przekonanie, że się go pije. Udowodnili to uczeni z University of Washington. Podczas badań niektórym osobom serwowali wódkę z tonikiem, a innym jedynie tonik z... 72
  • Alfa spod ciemnej gwiazdy 16 mar 2008, 22:00  Prawie 75 proc. dyrektorów naczelnych firm to tzw. mężczyźni typu Alfa. Są to osoby o cechach przywódczych, obdarzone charyzmą, zdolne wywierać wpływ na otoczenie nawet wtedy, gdy nie zajmują wysokich stanowisk i nie rzucają się... 72
  • Siedem nowych grzechów 16 mar 2008, 22:00 Listę nowych grzechów ogłosił biskup Gianfranco Girotti, regens Penitencjarii Apostolskiej w Watykanie. W wywiadzie dla „L’Osservatore Romano" napiętnował zło, które „coraz częściej jest czynione nie tylko wobec... 72
  • Mózg polityczny 16 mar 2008, 22:00 Konserwatyści są z Marsa, a lewicowcy z Wenus 74
  • Bajka o Ziemi Obiecanej 16 mar 2008, 22:00 Rozmowa z Israelem Finkelsteinem, archeologiem, autorem książki „The Bible Unearthed” – Biblia bez tajemnic 78
  • Niebiańska róża 16 mar 2008, 22:00 Kwiaty będą miały barwę dostosowaną do koloru oczu, ubrania, a nawet mebli 82
  • Potop z bieguna 16 mar 2008, 22:00 Czwarta część Antarktydy może spłynąć do morza 84
  • Obozy Sikorskiego 16 mar 2008, 22:00 Naczelny wódz i premier okazał się małostkowy, pamiętliwy i nienawistny wobec wszystkiego, co wiązało się z formacją piłsudczyków 86
  • Górna półka - Tryptyk ze zdrajcą (w tle) 16 mar 2008, 22:00 Polscy pisarze nie interesują się naszą historią i nie sięgają poza opłotki własnych, zwykle PRL-owskich, biografii. Jeśli już wykraczają poza tę tematykę, to tylko po, by bujać w obłokach przyszłości. Kontynuatorów wspaniałej... 90
  • Mali wielcy 16 mar 2008, 22:00  Dmitrij Miedwiediew ma małe szanse wyjść z cienia Władimira Putina również z powodu wzrostu. Jak podał portal www.shortsupport.org, mierzy on 162 cm, czyli 8 cm mniej niż Putin. Niewysocy włodarze Kremla to już chyba reguła... 92
  • Dowód miłości 16 mar 2008, 22:00  To był prawdopodobnie najdłuższy podkop w historii więziennictwa – chilijska policja odnalazła 85-metrowy tunel, którym więźniowie z zakładu karnego nieopodal stołecznego Santiago zamierzali się wydostać na wolność.... 92
  • Bez granic 16 mar 2008, 22:00   94
  • Cytat tygodnia 16 mar 2008, 22:00 „Ojcze Święty, jeśli potrzebujesz pomocy speca od finansów, od czerwca jestem do dyspozycji Waszej Świątobliwości "Minister finansów Badenii-Wirtembergii Gerhard Stratthaus w czasie audiencji u Benedykta XVI, zapowiadając swoje... 94
  • Biznesmeni w mundurach 16 mar 2008, 22:00 Rosyjska armia postanowiła sama podreperować swój budżet. W tym celu zamierza pozbyć się części majątku, sprzedając m.in. niektóre rezydencje, grunty, a nawet całe miasta, dotychczas służące jako garnizony. Według dziennika... 94
  • Polska partia amerykańska 16 mar 2008, 22:00 W kampanii wyborczej w USA nikt nie zabiega o głosy Polonii 96
  • Praski anty-Tusk 16 mar 2008, 22:00 Premier Mirek Topolánek ma wciąż pod górkę, ale Czechy zaczynają mieć z górki 100
  • Rosyjski wojownik 16 mar 2008, 22:00 Rosja pod rządami Miedwiediewa będzie miała dość siły, by stwarzać stałe napięcie i utrudniać życie Zachodowi 104
  • Koniec świata w Gazie 16 mar 2008, 22:00 Palestyńczycy, wzorem Kosowa, grożą jednostronnym utworzeniem własnego państwa 108
  • Porwanie Europy - Trzy konie unii 16 mar 2008, 22:00 Sarkozy obecnie kokietuje Londyn, bo Niemców już pozbawił złudzeń o potędze 110
  • Pasaż 16 mar 2008, 22:00 112
  • Sprawiedliwe kosmetyki 16 mar 2008, 22:00 Choć hasła „naturalne" i „ekologiczne" zawsze zwiększały sprzedaż, dziś są jeszcze ważniejsze. Kosmetyki naturalne robią furorę, a ich producenci prześcigają się w uzyskiwaniu certyfikatów potwierdzających... 112
  • Makijaż klifowy 16 mar 2008, 22:00 Niemiecka marka Dr. Hauschka, jak na producenta kosmetyków naturalnych przystało, szczyci się certyfikatami. Przede wszystkim świadectwem „kontrolowany kosmetyk naturalny" niemieckiej organizacji BDIH. Nowa kolekcja makijażu Dr.... 112
  • Ekoafrodyzjak 16 mar 2008, 22:00 Natessance to marka, która szczególnie dba o naturalność i ekologiczność swoich kosmetyków. Producent wystrzega się składników pochodzenia zwierzęcego, petrochemicznego, parabenów, substancji modyfikowanych genetycznie, silikonu,... 112
  • Dieta kosmetyczna 16 mar 2008, 22:00 Magdalena Beyer, autorka bajki dla dzieci „Szczurek Du", stworzyła nową markę kosmetyczną. Preparaty Fridge by yDe kupuje z lodówki i mają termin ważności 2,5 miesiąca, bo nie zawierają konserwantów ani alkoholu. Panie,... 112
  • Grejpfrut na pomarańcze 16 mar 2008, 22:00 Francuska marka Nuxe słynie ze stosowania wyciągów z rzadko spotykanych, egzotycznych roślin. W 2007 r. Nuxe zajął na rynku francuskim pierwsze miejsce w kategorii kosmetyków wyszczuplających, m.in. dzięki kremowi-żelowi Tonific Minceur.... 112
  • Mineralna miłość 16 mar 2008, 22:00 Kosmetyki mineralne robią ostatnio zawrotną karierę. Fanką mineralnego makijażu jest aktorka Cameron Diaz, która przekonuje, że kosmetyki składające się wyłącznie z minerałów są zbawienne dla cery. Modzie na minerały uległa też... 112
  • Laser 16 mar 2008, 22:00 116
  • Wydarzenie tygodnia: Rihanna na Torwarze 16 mar 2008, 22:00 Kto19 marca na warszawskim Torwarze po raz drugi w Polsce wystąpi Rihanna, jedna z najgorętszych gwiazd pop ostatnich kilku lat. Ma zaledwie 20 lat, ale na koncie trzy bestsellerowe albumy i aż dwanaście światowych przebojów, w tym piosenkę... 116
  • Trójka na piątkę – Bestsellery dla dzieci 16 mar 2008, 22:00 „Alicja w obrazkach" Gianni Rodari, Anna Laura Cantone, EgmontPrzepiękne ilustracje to największy atut tej książeczki. Tytułowa Alicja ma niewiele wspólnego z bohaterką z krainy czarów. Za to panuje tu fabularne pomieszanie z... 116
  • Termometr kulturalny 16 mar 2008, 22:00 Ani ziębi, ani grzeje 116
  • Porażka Czesi 16 mar 2008, 22:00 Mróz 116
  • Gdyby Hitler został artystą 16 mar 2008, 22:00 Wrze 116
  • Kuchnia zwariowana 16 mar 2008, 22:00 Najbardziej "odjechane" restauracje w Polsce 118
  • Spin doktor rocka 16 mar 2008, 22:00 Anton Corbijn, ojciec wizerunku U2 i Depeche Mode, to największy kreator muzycznej mitologii 122
  • Operetka popkultury 16 mar 2008, 22:00 „Upiór w operze” w Teatrze Roma dorównuje oryginalnej londyńskiej wersji z 1986 r. 124
  • Wencel gordyjski - Ziemia odjechana 16 mar 2008, 22:00 Wygląda na to, że Mojżesz był samozwańczym guru, który stworzył pierwszą hippisowską komunę 126
  • Ueorgan Ludu 16 mar 2008, 22:00 Rząd odrzuca pomówienia, że jeszcze nie obudził się z zimowego snu * Święta i wiosnę mamy znacznie wcześniej niż w analogicznym okresie ub. roku * Rząd nie jest wydmuszką * Niezawodna Isis - F 16 nie mają startu * Polska mistrzem Euro 2008. 128
  • Skibą w mur - Spotkanie z potworem 16 mar 2008, 22:00 Księciem, który znalazł pantofelek profesora Kopciuszka, okazał się mroczny redemptorysta z Torunia 130

ZKDP - Nakład kontrolowany