Odtrutka na populizm

Odtrutka na populizm

Dodano:   /  Zmieniono: 
Źródłem problemów dotychczasowych liderów przemian w Europie Środkowej nie jest nadmiar reform, lecz ich zablokowanie
Ostatnia kampania wyborcza była dla niektórych jej uczestników kolejną okazją do ataku na kierunek przemian, jaki Polska obrała po 1989 r., i - pośrednio lub bezpośrednio - do gloryfikowania PRL. Mam wrażenie, że od pewnego czasu krystalizuje się egzotyczna koalicja werbalnych przeciwników III RP. W awangardzie są ci, dla których gierkowskie długi były przejawem gospodarskiego myślenia, a cały okres po 1989 r. czasem złodziejstwa.

W krzywym zwierciadle
Wiarę w sens historycznych polskich przemian podważają również doktrynalni krytycy, którzy wprawdzie nie głoszą chwały PRL, ale potępiają istotne elementy reform według schematu "miało być całkiem inaczej": miało być więcej miejsc pracy, mniej zewnętrznego kapitału, więcej wydatków socjalnych, szybszy miał też być rozwój gospodarczy. Ważne miejsce zajmują ci, którzy w walce politycznej nie cofali się przed deformowaniem i sprowadzaniem do karykatury obrazu działań poprzedników. Najczęściej dotyczyło to prywatyzacji, która stawała się "grabieżą" lub "wyprzedażą" narodowego majątku, oraz wysiłków na rzecz uzdrawiania finansów państwa, opatrzonych wrogą etykietą "chłodzenia gospodarki". Bombardowanie opinii publicznej takimi stwierdzeniami nie mogło pozostać bez śladu, a najbardziej przysłużyło się awangardzie populizmu. Nie zwalczy się bowiem mocniejszego populizmu za pomocą słabszego. Wręcz przeciwnie - słabszy populizm wzmacnia bardziej agresywnego rywala. Chciałbym przedstawić informacje na temat osiągnięć różnych krajów w ciągu 10-12 lat od upadku socjalizmu. Potraktujmy to jako swego rodzaju odtrutkę na populizm.

Uciekający i peleton
Uderza to, że w krótkim czasie sytuacja krajów posocjalistycznych ogromnie się zróżnicowała. Innymi słowy, warunki życia były tam 10-12 lat temu znacznie bardziej podobne niż dzisiaj. W 2001 r. PKB w krajach Europy Środkowej i państwach nadbałtyckich wynosił 110 proc. poziomu z 1989 r., a w byłym ZSRR (z wyłączeniem Litwy, Łotwy i Estonii) - 62 proc. Liderami wzrostu są Polska (128 proc.), Słowenia (118 proc.) i Węgry (108 proc.), na przeciwległym krańcu zestawienia sytuują się Mołdawia (35 proc.), Ukraina (44 proc.) oraz Rosja (62 proc.).
Zagraniczne inwestycje bezpośrednie (FDI) napływają do krajów o dobrych perspektywach gospodarczych i zwykle wzmacniają ich wzrost. Dlatego wskaźnik FDI per capita świadczy o tym, czy kraj posuwa się we właściwym kierunku. W latach 1989-2001 Czechy przyciągnęły 2 570 dolarów FDI per capita, Węgry - 2177 dolarów, Polska - 890 dolarów, Ukraina - 79 dolarów, Rosja - 67 dolarów, a Mołdawia - 116 dolarów.

Rynek zdrowia
Socjalistyczna gospodarka z natury marnotrawiła środki, niszczyła więc również środowisko naturalne i szkodziła zdrowiu ludzi. A co się stało po upadku dawnego ustroju z oddziaływaniem gospodarki na środowisko? Jedną z głównych miar tego wpływu jest zużycie energii na jednostkę PKB. Im bardziej spada ten wskaźnik, tym bardziej przyjazna środowisku staje się gospodarka. Otóż, w krajach Europy Środkowej i państwach nadbałtyckich obniżył się on w latach 1989-1998 o 21 proc., a w byłym ZSRR wzrósł o 5 proc. Największy spadek wskaźnika zanotowano na Słowacji (o 23 proc.) i w Polsce (o 21 proc.), największy wzrost w Mołdawii (o 61 proc.), na Ukrainie (o 33,5 proc.) i w Rosji (o 26 proc.). Poprawa wyników gospodarczych idzie w parze z poprawą zdrowia. Oczekiwana długość życia wyraźnie wzrosła w Polsce, Czechach, Słowenii, Estonii, na Węgrzech, Słowacji i Litwie, a spadła w Rosji, Mołdawii i Ukrainie. Podobne zróżnicowanie dotyczy śmiertelności niemowląt.

Równi i równiejsi
Krytycy przemian w III RP często akcentują wzrost nierówności dochodów. Trzeba ich zapytać: jaki poziom zróżnicowania jest uzasadniony, a jaki nie? Czy każde zwiększenie różnic zasługuje na potępienie? Nie znalazłem w popularnych debatach przekonujących odpowiedzi na te podstawowe pytania. Dane pokazują, że zarówno wzrost dochodów, jak i poziom ich zróżnicowania są znacznie mniejsze w krajach, w których nastąpił szybki wzrost gospodarki, niż tam, gdzie PKB spadł. Polska nie tylko odnotowała w latach 1989-2001 największy wzrost PKB, ale i jeden z najniższych poziomów zróżnicowania dochodów. Zupełnie odwrotnie przedstawia się sytuacja w Rosji, na Ukrainie i w Rumunii.

Więcej reform!
Ogromne zróżnicowanie wyników krajów postsocjalistycznych jest niepodważalnym faktem - wszystkie cytowane dane pochodzą z EBOiR. Kraje, które dalej posunęły się w kierunku racjonalnie ograniczonego i zarazem wzmocnionego we właściwych sferach państwa, wolnego rynku, stabilnego pieniądza, osiągnęły zdecydowanie lepsze wyniki niż te, które próbowały bronić ruin socjalizmu lub wpadły w nowy etatyzm. Szczególnie silną i pozytywną zależność stwierdzono między liberalizacją gospodarki a jej wzrostem. Źródłem problemów dotychczasowych liderów nie jest nadmiar reform, lecz ich zablokowanie. Bezrobocie w Polsce byłoby o wiele mniejsze, a wzrost gospodarczy szybszy, gdyby nie torpedowano reform rynku pracy i finansów państwa. Trzeba to teraz nadrobić.
Więcej możesz przeczytać w 45/2002 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 45/2002 (1041)

  • Wprost od czytelników 10 lis 2002 Gorzka KubaUpadek ostatnich cukrowni kubańskich ("Gorzka Kuba", nr 44) każe przypomnieć, że do czasów słynnej revolución permanente cukrownictwo było jednym z podstawowych źródeł bogactwa Kuby. Podczas boomu... 3
  • Germanowce Europy 10 lis 2002 Gdyby na naszej drodze na Zachód leżały i dużo w Polsce inwestowały szybko rozwijające się Stany Zjednoczone, Irlandia lub Finlandia, patrzyłbym w przyszłość z ufnością. Niestety, coraz częściej patrząc w przyszłość,... 3
  • Peryskop 10 lis 2002 Redaktor PutinDo redakcji wpadli agenci Federalnej Służby Bezpieczeństwa. Spytali, gdzie się znajduje główny serwer komputerowy, odłączyli go i zabrali - opowiada Rustam Arifdjanow, redaktor naczelny tygodnika "Wersija". W... 6
  • Święto pracy 10 lis 2002 Polska jest bogatym krajem. Gospodarka rozkwita, a obywatele państw Europy Zachodniej przyjeżdżają, aby pracować w Ursusie i w zamożnych wiejskich gospodarstwach na ścianie wschodniej. Można by tak sądzić, skoro 63 proc.... 6
  • Dossier 10 lis 2002 ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI,prezydent RP"Nikt chyba nie oczekuje, że drzwi do Pałacu Prezydenckiego będą otwarte dla ludzi, którzy nie dość, że łamią prawo, bo to się może przydarzyć komuś nieszczęśliwie, ale którzy... 7
  • Z życia koalicji 10 lis 2002 Tak generalnie Naród się nie sprawdził i w wyborach samorządowych raczej spuścił SLD ze schodów. Nie można już liczyć nawet na tradycyjny Koszalin, Włocławek czy Sosnowiec. Co prawda, nieoczekiwanie dobrze wypadł sojusz w... 8
  • Z życia opozycji 10 lis 2002 Straszliwa klęska Lecha Kaczyńskiego! Liderowi PiS nie udało się wygrać w Warszawie w pierwszej turze wyborów. W drugiej deptać będzie mu po piętach kandydat lewicy Marek Balicki, który znokautował Andrzeja Olechowskiego z... 9
  • M&M 10 lis 2002 POZYTYWNE KONSEKWENCJE ABSENCJIZważywszy, iż uparcie, choć nie ma przymusu,bierze się do liczenia komputery z ZUS-u,to szczęście, że ciut wyższej nie było frekwencji,bo wynik byłby znanypod koniec kadencji. 10
  • Playback 10 lis 2002   10
  • Kongres Narodów Europy 10 lis 2002 Przedstawiciele Polski w Konwencie Europejskim skrytykowali propozycje zmian w UE, przedstawione przez szefa konwentu, byłego prezydenta Francji Valéry'ego Giscarda d'Estaing. 10
  • Fotoplastykon 10 lis 2002 12
  • Poczta 10 lis 2002 Zabójcza bogini Fenomen Callas ("Zabójcza bogini", nr 43) polegał głównie na tym, że tworzyła kreacje wokalno-aktorskie. Jako pierwsza śpiewaczka w historii budowała postać za pomocą mimiki, ruchu i barwy... 14
  • Kadry 10 lis 2002 15
  • Drang nach Osten 10 lis 2002 Niemcy kolonizują Wschód, uciekając przed Zachodem 16
  • Radą w prezydenta 10 lis 2002 W co trzeciej gminie dojdzie do wojny między burmistrzami a radami 22
  • Nie jestem prokuratorem 10 lis 2002 Andrzej Kropiwnicki: Czy po pańskim sukcesie w Warszawie jest szansa, aby prawica wygrała następne wybory prezydenckie i parlamentarne? Lech Kaczyński: Stworzyliśmy nową jakość polityczną. Znaczące zwycięstwo Prawa i Sprawiedliwości na... 25
  • Kurierzy białej śmierci 10 lis 2002 Ponad dwadzieścia tysięcy młodych Polaków wybrało zawód narkotykowych kurierów. Są wśród nich licealiści, studenci, młodzi pracownicy naukowi, nauczyciele, bezrobotni absolwenci. 26
  • Nie czyń drugiemu 10 lis 2002 Trzeba przyjąć takie reguły funkcjonowania Sejmu, które przetrwają co najmniej kilka kadencji 31
  • Giełda i wektory 10 lis 2002 Hossa ŚwiatDrugie życie DaewooGeneral Motors Daewoo Auto & Technology Co. chce odzyskać pozycję, jaką zajmowała na rynku firma Daewoo Motor - powiedział Nick Reilly, prezes GM Daewoo. Amerykanie nie liczą jednak na zyski w... 32
  • Rotchgrywka 10 lis 2002 Jeśli ktoś chciałby nakręcić telenowelę o prywatyzacji, powinien zająć się historią sprzedaży Rafinerii Gdańskiej. W tej historii jest wszystko: wielkie pieniądze... 34
  • Jak Fin z popiołów 10 lis 2002 Recepta na cud gospodarczy: obciąć wydatki socjalne, zainwestować w edukację 40
  • Pompowanie oszczędności 10 lis 2002 Jak zapłacić dwie trzecie mniej za ogrzanie domu 42
  • Zafundować wędkę 10 lis 2002 Raport magazynu "Business Week": jak sprawić, żeby nędzarze zaczęli zarabiać W latach 70. Noor Jahan Begum i jej rodzina, ze wsi Bharariya w Bangladeszu, nie miała ziemi, opieki medycznej ani szans na zdobycie wykształcenia. Dziś... 44
  • Odtrutka na populizm 10 lis 2002 Źródłem problemów dotychczasowych liderów przemian w Europie Środkowej nie jest nadmiar reform, lecz ich zablokowanie 48
  • Czy Polacy są niebezpieczni? 10 lis 2002 Polacy zafundowali sobie płace i świadczenia na poziomie wyższym od ich wydajności 49
  • Technoholicy 10 lis 2002 W internetowej kafejce w Kwangdzu (Korea Południowa) znaleziono zwłoki 24-letniego mężczyzny. Przyczyną zgonu było wyczerpanie organizmu po 86 godzinach spędzonych bez przerwy przed ekranem komputera. Młody Koreańczyk był jednym z ponad stu milionów technoholików, czyli osób... 54
  • Tanie państwo 10 lis 2002 Informatyka sposobem na deficyt budżetowy i korupcję 58
  • Pies na chipach 10 lis 2002 Psy roboty mogą sprzątać, chronić nasz dom bądź przynosić piwo 60
  • Survival show 10 lis 2002 Ogromnym powodzeniem zaczynają się cieszyć w Ameryce podręczne zestawy survivalu. Na czele listy znajdują się oczywiście spadochrony dla mieszkańców wyższych pięter oraz mierniki do mierzenia skażeń, promieniowania itp.... 62
  • Wszechnica Wiedzy Wszelakiej 10 lis 2002 Pocztówki nadziei www.kartkidobroczynne.org.pl Mimo rozwoju Internetu i SMS-ów, wciąż kultywowana jest u nas tradycja wysyłania kartek świątecznych. Dwanaście organizacji dobroczynnych postanowiło zorganizować akcję pomocy... 62
  • Supersam 10 lis 2002 Banani nie dla każdego Woda toaletowa o przekornej nazwie "Bruno Banani not for Everybody" Bruno Bananiego jest przeznaczona dla mężczyzn energicznych, pewnych siebie. Optymistyczne nastawienie do życia mają sugerować mocne aromaty... 63
  • Pandemia lęku 10 lis 2002 Aż 89 procent Polaków odczuwa codziennie strach i niepokój 66
  • Kulinarny obwarzanek 10 lis 2002 Drogi Robercie! Przedstawiam Ci nowy bŁyskotliwy pomysł na ruskie pierogi: do farszu z ziemniaków, białego sera i smażonej cebuli dodaje się trochę kwasu buraczanego, a do ciasta - drobno posiekanego koperku. Buraczany ekstrakt wnosi... 70
  • Przykazania Herberta 10 lis 2002 Lepsza jest para szczęśliwych kochanków niż powikłany związek subtelnych neurasteników 71
  • Homo de luxe 10 lis 2002 Możni tego świata - przewodnik zoologiczny 72
  • Mów mi you 10 lis 2002 Formy "pan" i "pani" będą powoli traciły na znaczeniu 74
  • Druga płeć - Góra - dół 10 lis 2002 Skoki poziomu testosteronu powodują, że mężczyźnie co 20 minut wszystko kojarzy się z tym, na czym siedzi Maryna, czyli z miłością 76
  • Węzeł zaolziański 10 lis 2002 Przez 70 lat Zaolzie było terenem zimnej wojny polsko-czeskiej Jan Jacek Bruski Doktor historii na Uniwersytecie Jagiellońskim, zajmuje się stosunkami polsko-czechosłowacko-ukraińskimi w dwudziesto-leciu międzywojennym Honor dziejów... 78
  • Know-how 10 lis 2002 Niezdrowy smak Zbyt duża ilość glutaminianu monosodowego (MSG), używanego w przetwórstwie spożywczym w celu podkreślenia smaku, prowadzi do utraty wzroku - twierdzą japońscy uczeni. U szczurów, które przez sześć... 81
  • Koszmar na jawie 10 lis 2002 Zbyt krótki sen grozi chorobami cywilizacyjnymi 82
  • Łowca planet 10 lis 2002 Aleksander Wolszczan Odkrywca pierwszego układu planetarnego we wszechświecie poza naszym układem słonecznym, wybitny badacz pulsarów. Studia astronomiczne ukończył na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Od lat związany z... 86
  • Brat Zbawiciela? 10 lis 2002 Naukowcy piszą Najnowszy Testament 88
  • Najlepsza przyjaciółka mężczyzny 10 lis 2002 Wkrótce pojawi się pigułka antykoncepcyjna dla mężczyzn 90
  • Bez granic 10 lis 2002 Nowe Pompeje? Tegoroczna erupcja sycylijskiej Etny wzbudziła prawdziwy popłoch wśród okolicznych mieszkańców. Wulkan wybucha już po raz 136. w czasach historycznych, ale tym razem towarzyszy mu seria trzęsień ziemi.... 92
  • Życie za kopiejkę 10 lis 2002 Człowiek to tylko kopiejka - mawiali wielkoruscy możnowładcy. Putin, stojąc na czele Rosji, to potwierdza podczas akcji odbijania zakładników. 94
  • Biesy rąbią sad 10 lis 2002 Rozmowa z André Glucksmannem, francuskim filozofem André Glucksmann (ur. 1937) - francuski filozof, pisarz, publicysta. Uczestnik rewolty studenckiej w maju 1968 r. Przedstawiciel nowej filozofii, lewicowego nurtu krytykującego... 96
  • Bałkańskie rany Europy 10 lis 2002 "The Times" i "Wprost" wzdłuż dawnej żelaznej kurtyny 102
  • Kredyt dla Busha 10 lis 2002 Wybory uzupełniające do Kongresu: polityczne tsunami Ameryce nie grozi 106
  • Ciżba wyborcza 10 lis 2002 W Brukseli znaleziono kozła ofiarnego, który karany jest za grzechy struktur lokalnych i narodowych 109
  • Menu 10 lis 2002 Świat Ojciec chrzestny IV Wydawnictwo Random House uzyskało sądowe pozwolenie na opublikowanie dalszego ciągu "Ojca chrzestnego". Paramount Pictures, dotychczasowy producent filmów o rodzinie Corleone, będzie miał... 110
  • Nazywam się Bond, James Bond 10 lis 2002 40 lat w tajnej służbie Jej Królewskiej Mości 114
  • Rodzina Bondów 10 lis 2002 Pięć twarzy agenta 007 Terminator to Arnold Schwarzenegger, Indiana Jones - Harrison Ford, Rocky i Rambo - Sylvester Stallone. Trudno sobie wyobrazić, by te role zagrali inni aktorzy. Inaczej jest z Bondem. Nie liczy się aktor, lecz postać.... 118
  • Muzeum megabajtów 10 lis 2002 Sztuka cyfrowa doczekała się własnych muzeów 120
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 10 lis 2002 JUSTYNA STECZKOWSKA Alkimja Gdyby album ten pojawił się trzy lata temu, okrzyknąłbym go wydarzeniem. Dziś jest tylko miłą niespodzianką. Inwazja etniczno-folklorystyczna - od generalissimusa Bregovicia po szeregowców Golców -... 121
  • Nieprawda Hosenfelda 10 lis 2002 Nigdy się nie dowiemy, czy Hosenfeld, ratując Szpilmana, próbował zrobić interes, czy uległ niegodnej hitlerowca słabości 122
  • Muzyka morderców 10 lis 2002 Żaden morderca nie słucha jazzu. To nawet zrozumiałe. W jazzie jest za dużo improwizacji, a morderca działa na ogół zgodnie z planem 124
  • Organ Ludu 10 lis 2002 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI 126