Bon na socjalizm

Bon na socjalizm

Dodano:   /  Zmieniono: 
Polskie Bony Towarowe, czyli powszechny brak talentu


W socjalizmie pieniądz wprawdzie był, ale nic niewart. Za to pracownik za swój trud dostawał kartki, talony, przydziały, bony, bilety do operetki i skierowania na wczasy z FWP (dodatkowo CRZZ raz do roku rozdawała cebulę i musztardę). Czasy niby się zmieniły. Sporo jednak z owego socjalistycznego rozdzielnictwa pozostało. Wymyślony przez Polską Organizację Turystyczną (z błogosławieństwem ministra gospodarki) bon wczasowy inauguruje nowy ruch, który proponujemy nazwać skrótem PBT - powszechny brak talentu.

Dlaczego przetrwał dinozaur?
Największym reliktem świetlanej przeszłości jest zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Narodził się przed pół wiekiem na mocy uchwały Rady Ministrów z 20 stycznia 1950 r. w sprawie wyodrębnienia pieniędzy na fundusz socjalny. W czasach kiedy państwo było jedynym pracodawcą, nikomu specjalnie nie szkodził. Obowiązywała bowiem zasada, że jak państwo chce, to da, a co da, komu da i w jakiej postaci, było sprawą drugorzędną. W chwili wprowadzenia prywatnej gospodarki rynkowej pytanie o sensowność tego funduszu stało się oczywiste. Zwłaszcza że pracownicy wcale nie byli zadowoleni z jego istnienia. W badaniach przeprowadzonych na początku lat 90. dwie trzecie zatrudnionych opowiedziało się za jego likwidacją i włączeniem "socjalu" do wynagrodzenia podstawowego. Tak się jednak nie stało. W 1994 r. uchwalono nowelizację ustawy, nakładając obowiązek tworzenia takiego funduszu na pracodawców zatrudniających co najmniej dwudziestu pracowników i ustalając odpis podstawowy w wysokości 37,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej.
Dlaczego relikt, ów dinozaur epoki socjalizmu, istnieje nadal? Czyżby prywatni pracodawcy tak kochali socjalizm? Ależ skąd! Powód jest zgoła inny. Świadczenia urlopowe wypłacane z funduszu są zwolnione ze składki na ubezpieczenia społeczne, a świadczenia rzeczowe (w tym roku do 380 zł) także z podatku dochodowego. Biorąc pod uwagę, że łączna wartość funduszu w skali kraju wynosi 8 mld zł, oznacza to uszczuplenie dochodów budżetu o 2 mld zł. Te 2 mld zł trafiają do pracowników, pracodawców i jeszcze kilku osób, a że niekoniecznie w postaci najbardziej im użytecznej, to już drobiazg. W końcu 50 lat socjalizmu wykształciło u ludzi odruch, że jeśli coś dają, to trzeba brać.

Idea wielka jak kasa
8 mld zł to spora kasa. To ponad 1 proc. PKB i 2 proc. wartości całej sprzedaży detalicznej, to przybliżona wartość wszystkich nowych samochodów, które w ciągu roku kupuje się w naszym kraju. To kasa, nad którą warto się pochylić z troską. Niebawem pojawiają się chętni na "hurtowe" zagospodarowanie wczasowego funduszu.
Autorem najnowszego pomysłu "napadu na socjal" jest lobby turystyczne. Wymyśliło ono system PBT, czyli Polskich Bonów Towarowych (wielkimi literami, a jakże). Dzięki temu systemowi Polacy będą jeździć na krajowe wczasy za darmo, bo za urlop zapłacą bonami kupionymi przez zakładowy fundusz świadczeń socjalnych. Polska Organizacja Turystyczna jest gotowa podjąć się ciężkiego obowiązku emitowania bonów za skromne 2,5 mln zł, które budżet przekazywałby co roku na konto jej spółki zależnej PART.

Wakacje w PRL
Co się wydarzy w Polsce po wprowadzeniu bonów, łatwo sobie wyobrazić, zważywszy na entuzjazm "ludzi turystyki". Wybrzeże Bałtyku zamieni się w Riwierę, a Bieszczady staną się Alpami Europy Środkowej. To oczywiście żart, ale tak naprawdę nie ma z czego żartować. Nie rozumiem, jak można mieć tak słabą pamięć, by po dziesięciu latach wymazać z niej obraz przeraźliwej brzydoty i brudu wyzierającego z ośrodków wczasowych poprzedniego systemu. Jak można wierzyć, że jakikolwiek dostawca usług, który ma z góry zapewniony zbyt, będzie się choć trochę starał i nie będzie traktował gościa jak intruza. Rozumiem chęć "napadu na kasę", ale doprawdy trzeba "powszechnego braku talentu", by wymyślić system Polskich Bonów Towarowych.
Co gorsza, system PBT znalazł się wśród pomysłów hołubionych przez ministra gospodarki i pracy Jerzego Hausnera. Jak sam pan minister powiedział, program gospodarczy SLD właściwie nie istnieje. Na dodatek gospodarka, która po rządach AWS znajdowała się nad przepaścią, wykonała energiczny krok do przodu. W tej sytuacji pan minister musi pokazać, że stara się cokolwiek zrobić. Tylko dlaczego wespół z całym rządem chce to robić tak małymi krokami? Czy nie prościej byłoby przypomnieć sobie propozycję sekretarza generalnego SLD Marka Dyducha, który przed rokiem proponował "zawieszenie gospodarki rynkowej"?

Historia talonem pisana
  • 22 VII 1944 r. - 31 XII 1947 r.
    Dystrybucja podstawowych produktów spożywczych w systemie "kartek żywnościowych". Otrzymywali je tylko pracownicy sektora uspołecznionego.
  • 30 IX 1950 r.
    System kartkowy dotyczący sprzedaży mięsa, masła, słoniny, smalcu, oleju, margaryny, ceresu, a także - od 24 kwietnia 1952 r. - cukru, mydła oraz 25 dag "cukierków twardych nie zawijanych luzem" (obowiązywał do 3 stycznia 1953 r.).
  • 1953-1988
    Sprzedaż dóbr przemysłowych na "talony". Początkowo w ten sposób sprzedawano meble, radia Pionier, lodówki, pralki Frania i telewizory Belweder. Kartkowy sposób przydziału samochodów utrzymał się do 1988 r.
  • 25 VII 1976 r.
    Dla uczczenia 32. rocznicy powstania Polski Ludowej wprowadzono "bilety towarowe" uprawniające do zakupu dwóch kilogramów cukru.
  • 1 IV 1981 r.
    Wprowadzenie "systemu kartkowej sprzedaży mięsa i jego przetworów".
  • 1 V 1981 r.
    Wprowadzenie kartek na masło i przetwory zbożowe.
  • 1 VIII 1981 r.
    Wprowadzenie kartek na środki czystości.
  • 1 II 1982 r.
    Wprowadzenie talonów na benzynę (trzy tankowania miesięcznie, w sumie - w zależności od pojemności samochodu - od 24 l do 45 l).
  • 1 VII 1982 r.
    Wprowadzenie (ważnych do 15 VIII) "talonów na zeszyty".
  • 2003 r.
    Projekt wprowadzenia talonów na wczasy.
Więcej możesz przeczytać w 18/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2003 (1066)

  • Wprost od czytelników 4 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • OSTeoporoza 4 maj 2003, 1:00 OSTeoporozę wywołali gospodarczy terroryści 3
  • Peryskop 4 maj 2003, 1:00 Blair rządzi Millerem "A czy dobrze jest, jeżeli premier dzwoni do tygodnika 'Polityka' i mówi, że musi sprzedać Rafinerię Gdańską Rotchowi, ponieważ namawia go do tego Tony Blair? To jest wiadomość z 'Polityki'" -... 8
  • Dossier 4 maj 2003, 1:00 LESZEK MILLER, premier RP "Każdy, kto mówi polskim rolnikom 'Nie wchodźcie do Unii Europejskiej', to mówi im jednocześnie 'Nie bierzcie pieniędzy, które możecie pobrać z dopłat bezpośrednich'" Program I... 9
  • Z życia koalicji 4 maj 2003, 1:00 Szykanowany i gnębiony w Polsce generał Czesław Kiszczak udał się na Wielkanoc do Tunezji. Wiemy o tym, bo tym samym samolotem ze ściubiącym grosz do grosza z marnej emerytury generałem leciał nasz człowiek. Michnik z Jaruzelskim... 10
  • Z życia opozycji 4 maj 2003, 1:00 Widzieliśmy Andrzeja Leppera w telewizji. Konkretnie w "Linii specjalnej". I stwierdzamy, że najsłynniejszy polski Mulat podąża tropem Michae-la Jacksona. To znaczy bieleje. Oczywiście, możliwe że Lepper zbielał na widok Barbary... 11
  • M&M 4 maj 2003, 1:00 TWIERDZENIE Z DOWODEM - flieton Marka Majewskiego 12
  • Playback 4 maj 2003, 1:00 12
  • Ósemka pik 4 maj 2003, 1:00 Tarika Aziza, wicepremiera rządu Husajna, ósemkę pik (43. miejsce) na amerykańskiej liście 55 najbardziej poszukiwanych osobistości reżimu, pojmali Amerykanie. 12
  • Fotoplastykon 4 maj 2003, 1:00 14
  • Poczta 4 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
  • Kadry 4 maj 2003, 1:00 17
  • Akt zgonu 4 maj 2003, 1:00 Funkcjonowanie wszystkich sektorów służby zdrowia jest kontrolowane odgórnie. Pacjenci nie mają swobody wyboru, zgodnie z zasadą: otrzymujesz darmową opiekę medyczną, my zaś zdecydujemy, jaką opiekę otrzymasz i w jakim wymiarze. Zatłoczone szpitale, długie kolejki w... 18
  • Przewrót majowy 4 maj 2003, 1:00 Czy Hausner lub Oleksy zastąpią Millera? 23
  • Trybuna Leppera 4 maj 2003, 1:00 SLD wkracza na drogę ekonomicznej paranoi Samoobrony 26
  • Gdzie się sądzić 4 maj 2003, 1:00 Nie pieniądze, nie liczba sędziów - organizacja pracy przesądzają o jakości pracy sądów. Gdzie się sądzić (ranking sądów)? 28
  • Strajk pierwszomajowy 4 maj 2003, 1:00 Nie zanosi się na to, by problemy, których symbolem jest 1 Maja, miały zaniknąć 34
  • Giełda i wektory 4 maj 2003, 1:00 Hossa Świat Bar eurosceptyków Stek Schengen, sałatkę Bruksela i deser Sapard serwuje litewski Eurobar w nadbałtyckiej Połądze. Bar oferuje też dania dla eurosceptyków: wędzone świńskie ucho i darmowy koktajl składający... 36
  • Bushujący w gospodarce 4 maj 2003, 1:00 Latem świat odczuje pozytywne skutki krótkiej wojny w Iraku 38
  • Stany zjednoczone w optymizmie 4 maj 2003, 1:00 [ kliknij na powyższą grafikę, aby obejrzeć większą wersję ] Burt McClaskey, właściciel firmy przewozowej z Kentucky (ponad 160 ciężarówek), w ostatnich sześciu tygodniach "ściągnął" z bezrobocia dwunastu kierowców. 40
  • Koniec recesji 4 maj 2003, 1:00 Rozmowa z SAMUELEM R. BERGEREM, doradcą ds. bezpieczeństwa prezydenta USA Billa Clintona w latach 1997-2000 42
  • Operacje na otwartym portfelu 4 maj 2003, 1:00 50 najlepszych firm amerykańskich wedŁug "Business Week" 44
  • Sejf rozpusty 4 maj 2003, 1:00 Jak uzdrowić Trzeci Świat? Zabrać karabiny, nie skąpić prezerwatyw! 46
  • Bon na socjalizm 4 maj 2003, 1:00 Polskie Bony Towarowe, czyli powszechny brak talentu 50
  • Wołanie na puszczy 4 maj 2003, 1:00 W polskim życiu publicznym obserwuję coraz więcej przejawów ekonomii nonsensu 54
  • Polityka Łukoilu kontra Kulczyk 4 maj 2003, 1:00 Spotykamy się, by wysłuchać poglądów rządu, i - co ważniejsze - by rząd zapoznał się z naszymi poglądami - stwierdził niegdyś szef General Motors, komentując cel dorocznych narad amerykańskich elit politycznych i finansowych w Hot Springs w Wirginii. - Rząd USA swoją politykę... 56
  • Supersam 4 maj 2003, 1:00 Windows w kieszeni Kieszonkowe komputery HP pracują w systemie Windows, co pozwala korzystać z nich odpornym na nowinki techniczne użytkownikom. Leciutki (ważący 120 g) iPAQ Pocket h1915 to wygodny notes z wyraźnym ekranem, a także... 58
  • Święto pracy 4 maj 2003, 1:00 Przeciętny Polak nie pracuje aż przez trzecią część roku. Chcielibyśmy mniej pracować i lepiej żyć, a to cele sprzeczne. 60
  • Trzecia siła 4 maj 2003, 1:00 Polscy geje i lesbijki zakładają własną partię 64
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miary na kulinarne zamiary 4 maj 2003, 1:00 Drogi Robercie! PiszĘ, aby podzieliĆ siĘ z tobĄ pewnymi trudnoŚciami, jakie napotykam przy lekturze przepisów kulinarnych. Chodzi mi o niejednoznaczność miar składników. Wiadomo, że w kuchni najczęściej nie ma wagi, a nawet jeśli jest, sama procedura ważenia to zawracanie... 66
  • Złodzieje ludzi 4 maj 2003, 1:00 Co tydzień w Polsce dla okupu porywane są co najmniej dwie osoby 68
  • Mistrzowie koksu 4 maj 2003, 1:00 Stu amerykańskich olimpijczyków może stracić medale zdobyte na dopingu 70
  • Widmo kwarantanny 4 maj 2003, 1:00 Skoro boimy się kwarantanny, czyli fizycznego osamotnienia, dlaczego przyzwalamy na milczenie, równie bezwzględnie oddzielające nas od ludzi? 71
  • Mitologia Najpierwszej Rzeczypospolitej 4 maj 2003, 1:00 Polacy, jak każdy naród, mają dwie historie. Tę prawdziwą i tę, w którą się wierzy 72
  • Know-how 4 maj 2003, 1:00 Niebezpieczny rentgen Zdjęcie rentgenowskie zęba lub płuc może być bardziej szkodliwe niż wykorzystujące ponaddziesięciokrotnie silniejsze promieniowanie badanie tomografem komputerowym! Takie zaskakujące wnioski można wysnuć z... 75
  • Pandemia bioterroru? 4 maj 2003, 1:00 SARS i ptasia grypa tworzą zabójczy koktajl. Czy największym bioterrorystą ciągle pozostaje natura? 76
  • Klonassic Park 4 maj 2003, 1:00 Mamut w zoo? Dlaczego nie? 80
  • Dieta świętego Walentego 4 maj 2003, 1:00 Leki przeciw epilepsji pomagają zrzucić zbędne kilogramy 82
  • Bez granic 4 maj 2003, 1:00 OdszedŁ Saddam, czeŚĆ Husajnowi! Reżim upadł, Irakijczycy są zjednoczeni! "Nie" dla Ameryki, "tak" dla islamu! - skandowali w Karbali, swoim świętym mieście, iraccy szyici. Po raz pierwszy od dziesięciolecia około... 84
  • Brama otwarta w przyszłość 4 maj 2003, 1:00 Rozmowa z MOSZE KACAWEM, prezydentem Izraela 86
  • Ofiary pacyfistów 4 maj 2003, 1:00 Ekonomiczne sankcje ONZ wobec reżimów są nieskuteczne i zbrodnicze 88
  • Człowiek z gumy 4 maj 2003, 1:00 Jacques Chirac mierzy w Pokojową Nagrodę Nobla 92
  • Rodzina Prodiego 4 maj 2003, 1:00 Chwalić Boga, że kadencja obecnego przewodniczącego Komisji Europejskiej dobiega końca 96
  • Kiosk 4 maj 2003, 1:00 Foreign Affairs marzec/kwiecień 2003 r. "W ciągu ostatnich sześciu miesięcy w Korei Północnej doszło do wydarzeń mających duży wpływ na bezpieczeństwo całej południowo-wschodniej Azji. Równocześnie rząd koreański... 97
  • Zejść z kanapy 4 maj 2003, 1:00 Debata o UE wcale nie straci na atrakcyjności, jeśli wyjdzie poza kwestie kwot mlecznych 97
  • Menu 4 maj 2003, 1:00 Świat Costner nie zatańczy z wilkami "Tańczący z wilkami" Kevina Costnera (z nim samym w roli głównej) był ostatnim westernem w starym dobrym stylu, uhonorowanym siedmioma Oscarami. Dziwi więc oświadczenie studia Pacifica... 98
  • Wyrzucić przed przeczytaniem 4 maj 2003, 1:00 Nowe polskie powieści kwalifikują się do rubryki "książki najgorsze" 100
  • Ostatni świadek 4 maj 2003, 1:00 Rzeźby Willenberga to utrwalone w brązie upiory Holocaustu 104
  • Kino Tomasza Raczka 4 maj 2003, 1:00 Recenzje filmów: Adaptacja, Mężczyzna moich marzeń 105
  • Teatr absurdu 4 maj 2003, 1:00 Łódzcy aktorzy zachowują się jak pracownicy zlikwidowanych pegeerów 106
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 4 maj 2003, 1:00 Recenzje płyt 107
  • Cztery litery 4 maj 2003, 1:00 Już kiedyś zatytułowałem tak mój felieton we "Wprost", ale tym razem nie chodzi mi o obsceniczne słowo. Mam na myśli inny czteroliterowy wyraz, który zrobił ostatnio oszałamiającą karierę - kasa 108
  • Na kłopoty - Irak 4 maj 2003, 1:00 Nadmiar świąt i związanego z nimi nieróbstwa sprawia, że coraz głupsze pomysły przychodzą człowiekowi do głowy. Bo chociaż jedną nogą jesteśmy już w unii, drugą nadal tkwimy w opłotkach. A co będzie, jeśli nam się te nogi... 108
  • Organ Ludu 4 maj 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (31) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 28 kwietnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza L. Miller z aktorami I sekretarz na ekranie TVP Wzorem swojego kolegi i towarzysza broni, premiera Tony'ego... 109
  • Czas małp 4 maj 2003, 1:00 Wbrew temu, co się sądzi, małpi rozum w zupełności wystarczy, by piastować stanowiska czy napisać książkę 110