Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miary na kulinarne zamiary

Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miary na kulinarne zamiary

Drogi Robercie! PiszĘ, aby podzieliĆ siĘ z tobĄ pewnymi trudnoŚciami, jakie napotykam przy lekturze przepisów kulinarnych. Chodzi mi o niejednoznaczność miar składników. Wiadomo, że w kuchni najczęściej nie ma wagi, a nawet jeśli jest, sama procedura ważenia to zawracanie głowy.
 Znając wagę jakiegoś produktu z jego opakowania, dzielimy ją na odpowiednie części. Karton mleka to litr albo pół litra, torba cukru - kilogram, a kostka masła? Powiesz, że 200 g? Najczęściej tak, ale miewa też gramów 220. A dawniej podobno miała 250. Jak piszą "pół kostki masła", to warto sprawdzić, z którego roku pochodzi przepis.
Niby poręczniejsze są miary objętościowe, odnoszące się do podręcznych sprzętów kuchennych - ale jakże wieloznaczne. Na przykład, co to znaczy szklanka? Kiedyś w Polsce wszystkie szklanki, zgodnie z komunistyczną zasadą powszechnej unifikacji, były takie same - ćwierćlitrowe. Dziś szklanki bywają bardzo różne, rozmaitej objętości. I spotkałem się z tym, że niektórzy autorzy kuchennych recept, pisząc szklanka, mają na myśli 200 ml! A łyżka? Albo łyżeczka? Te dopiero bywają różne!
Osobną kwestią są przepisy zagraniczne, zwłaszcza w książkach z krajów anglosaskich. W systemie amerykańskim łyżka, łyżeczka i filiżanka (cup) to nazwy ściśle określonych jednostek, które da się przełożyć na nasze. W sumie jednak to kupa trudnego przeliczania - funtów na kilogramy, płynnych uncji na mililitry, wreszcie Farenheita na Celsjusza (temperatura piekarnika). Dodatkową trudnością jest to, że wcale nie jest łatwo znaleźć odpowiednie tabele przeliczeń. Zamieszczają je tylko niektóre książki, ale nigdy nie podają pełnej listy owych miar. Zdarza się, że przy jednym przepisie muszę sięgać do trzech różnych źródeł.
Literatura gastronomiczna w przekładzie to dodatkowe problemy, zwłaszcza gdy przekład jest niestaranny. Na przykład w jednej z książek wydawnictwa Könnemanna każą różne rzeczy odmierzać kubkami. Ki diabeł? W końcu zrozumiałem, że musi chodzić o angielskie cup.
Wiem, wiem, że prawdziwy kucharz wszystko robi na oko i nigdy się nie myli. Nieprzypadkowo w starodawnych księgach pisano: "Weź mąki pszennej, ile ci się zdaje, i miodu przedniego, ile ci potrzeba...". Czasem jednak i stary wyga musi precyzyjnie odmierzać. Masz może gdzieś taką jedną dobrą tabelę miar? Jeśli tak, to dajże do skserowania.

Łączę ukłony
Bikont Nie Zmierzony


PS Uwaga też na kieliszki. Wbrew pozorom nie wszystkie mają pojemność 50 ml, a na oko doprawdy trudno odróżnić, czy to 30, 50, czy może bardzo popularne 40 ml.




Piotrusiu!
Ty na kieliszkach koŃczysz, a ja od nich zacznę. Uważam bowiem, że to najpoważniejszy problem z całego szeregu miarowo-wagowych dylematów, które - niczym strumień świadomości - bezkompromisowo i potoczyście z siebie wyrzuciłeś. O tak, materia kieliszkowa grandą jest zwykłą, szalbierstwem i szachrajstwem, krętactwem godnym zeznań przed komisją śledczą. Zważ bowiem: w kraju, gdzie słowa "pięćdziesiątka", "setka" czy "dwudziestkapiątka" mają znaczenia nie tylko miarowe, lecz również (a może przede wszystkim) kulturowe, wprowadza się kieliszki o miarach zaniżonych. - Panie starszy, dwie seteczki - wołasz w uniesieniu i z przyzwyczajenia, a tu podają ci dwie mizerne osiemdziesiątki będące zamachem nie tylko na dwie dwudziestki, których w ten chytry sposób cię pozbawiono, lecz również na narodową tradycję. Niechaj to narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, w pięćdziesiątkach chlają! - chciałoby się krzyknąć wielkim głosem. W te zaniżone kieliszki wyposażają nasze bary zachodnie koncerny, dostarczając szkło anglosaskim zwyczajem kalibrowane, a chytrzy restauratorzy chętnie przystają na taką nieprzyzwoitość. Owo zachodnie wiano niesie jeszcze jedną uciążliwość - koncerny dostarczają barom wieszaki na wódkę z dozownikami. Ma to sens, jeśli pija się kokatjle, zwane kolokwialnie drinkami, schładzane kostkami lodu. W wypadku wódki pitej z kieliszków trąci nonsensem, bowiem flaszki mają temperaturę otoczenia. Ileż to razy chciano mi podać ciepłą czterdziestkę - wstyd i hańba!
Co do miar innych: anglosasko-europejskie przeliczniki najłatwiej znaleźć w książkach o kuchniach europejskich, wydawanych po angielsku z myślą o amerykańskim i brytyjskim czytelniku. Takowe tabele mam między innymi w kuchni węgierskiej, greckiej, a nawet francuskiej, choć nie wiadomo, czy zamieszczono je za wiedzą i zgodą prezydenta Chiraca.
Co do reszty: by nie zwariować, musimy przyjąć, że kostka masła to 200 g (kiedyś rzeczywiście było to 250 g), puszka pomidorów czy fasolki to 400 g, szklanka to ćwierć litra, a pół litra winno być zimne.

Ukłony! RM

PS Bardzo mnie cieszy użycie przez ciebie słowa "dajże". Po tym widać, jak dobrze się w Krakowie aklimatyzujesz.

Bogracz Podaje Robert MakŁowicz
  • 700 g (1 lb) wołowiny bez kości
  • 1 duża cebula,
  • 50 g (1 oz) smalcu,
  • 2-3 łyżeczki słodkiej papryki w proszku,
  • 2 zielone papryki,
  • 1 duży pomidor,
  • 800 g (1 lb) ziemniaków, sól, pieprz.

Mięso pokroić w kostkę o bokach długości około 2 cm (3/4 in). Cebulę posiekać w drobną kostkę, smalec rozgrzać w rondlu, wrzucić cebulę i zeszklić. Rondel zdjąć z ognia, wsypać paprykę, wymieszać, znów postawić na ogniu, dodać mięso, smażyć 2-3 min, dodać pokrojoną w kostkę paprykę i obranego ze skórki pomidora, doprawić solą i pieprzem. Wlać tyle wody, by przykryła wszystkie składniki, przykryć i gotować na wolnym ogniu około 40 min, uzupełniając czasami poziom wody. Na kwadrans przed końcem dołożyć pokrojone w kosteczkę ziemniaki. Tuż przed końcem gotowania dodać csipetke - drobniutkie, rwane kluseczki zrobione z ciasta zagniecionego z 50 g (1 oz) mąki i jednego jajka. Jeśli ktoś nie znosi smalcu, może go zastąpić olejem słonecznikowym.
Okładka tygodnika WPROST: 18/2003
Więcej możesz przeczytać w 18/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • imysz@o2.pl IP
    W kuchni najważniejsze są proporcje czyli właściwe odczytanie miar podanych w przepisie... Wszystkim, którzy lubią kulinarną archeologię polecam kalkulator dawnych miar i wag:
    http://jekyllhyde.kakadoo.pl/?p=1569
    - dzięki niemu można szybko przeliczyć garnce, łuty kwaterki na obecnie stosowane miary i odkrywać stare, dobre przepisy takich legend jak Lucyna Ćwierczakiewiczowa

    Spis treści tygodnika Wprost nr 18/2003 (1066)

    • Wprost od czytelników 4 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
    • OSTeoporoza 4 maj 2003, 1:00 OSTeoporozę wywołali gospodarczy terroryści 3
    • Peryskop 4 maj 2003, 1:00 Blair rządzi Millerem "A czy dobrze jest, jeżeli premier dzwoni do tygodnika 'Polityka' i mówi, że musi sprzedać Rafinerię Gdańską Rotchowi, ponieważ namawia go do tego Tony Blair? To jest wiadomość z 'Polityki'" -... 8
    • Dossier 4 maj 2003, 1:00 LESZEK MILLER, premier RP "Każdy, kto mówi polskim rolnikom 'Nie wchodźcie do Unii Europejskiej', to mówi im jednocześnie 'Nie bierzcie pieniędzy, które możecie pobrać z dopłat bezpośrednich'" Program I... 9
    • Z życia koalicji 4 maj 2003, 1:00 Szykanowany i gnębiony w Polsce generał Czesław Kiszczak udał się na Wielkanoc do Tunezji. Wiemy o tym, bo tym samym samolotem ze ściubiącym grosz do grosza z marnej emerytury generałem leciał nasz człowiek. Michnik z Jaruzelskim... 10
    • Z życia opozycji 4 maj 2003, 1:00 Widzieliśmy Andrzeja Leppera w telewizji. Konkretnie w "Linii specjalnej". I stwierdzamy, że najsłynniejszy polski Mulat podąża tropem Michae-la Jacksona. To znaczy bieleje. Oczywiście, możliwe że Lepper zbielał na widok Barbary... 11
    • M&M 4 maj 2003, 1:00 TWIERDZENIE Z DOWODEM - flieton Marka Majewskiego 12
    • Playback 4 maj 2003, 1:00 12
    • Ósemka pik 4 maj 2003, 1:00 Tarika Aziza, wicepremiera rządu Husajna, ósemkę pik (43. miejsce) na amerykańskiej liście 55 najbardziej poszukiwanych osobistości reżimu, pojmali Amerykanie. 12
    • Fotoplastykon 4 maj 2003, 1:00 14
    • Poczta 4 maj 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
    • Kadry 4 maj 2003, 1:00 17
    • Akt zgonu 4 maj 2003, 1:00 Funkcjonowanie wszystkich sektorów służby zdrowia jest kontrolowane odgórnie. Pacjenci nie mają swobody wyboru, zgodnie z zasadą: otrzymujesz darmową opiekę medyczną, my zaś zdecydujemy, jaką opiekę otrzymasz i w jakim wymiarze. Zatłoczone szpitale, długie kolejki w... 18
    • Przewrót majowy 4 maj 2003, 1:00 Czy Hausner lub Oleksy zastąpią Millera? 23
    • Trybuna Leppera 4 maj 2003, 1:00 SLD wkracza na drogę ekonomicznej paranoi Samoobrony 26
    • Gdzie się sądzić 4 maj 2003, 1:00 Nie pieniądze, nie liczba sędziów - organizacja pracy przesądzają o jakości pracy sądów. Gdzie się sądzić (ranking sądów)? 28
    • Strajk pierwszomajowy 4 maj 2003, 1:00 Nie zanosi się na to, by problemy, których symbolem jest 1 Maja, miały zaniknąć 34
    • Giełda i wektory 4 maj 2003, 1:00 Hossa Świat Bar eurosceptyków Stek Schengen, sałatkę Bruksela i deser Sapard serwuje litewski Eurobar w nadbałtyckiej Połądze. Bar oferuje też dania dla eurosceptyków: wędzone świńskie ucho i darmowy koktajl składający... 36
    • Bushujący w gospodarce 4 maj 2003, 1:00 Latem świat odczuje pozytywne skutki krótkiej wojny w Iraku 38
    • Stany zjednoczone w optymizmie 4 maj 2003, 1:00 [ kliknij na powyższą grafikę, aby obejrzeć większą wersję ] Burt McClaskey, właściciel firmy przewozowej z Kentucky (ponad 160 ciężarówek), w ostatnich sześciu tygodniach "ściągnął" z bezrobocia dwunastu kierowców. 40
    • Koniec recesji 4 maj 2003, 1:00 Rozmowa z SAMUELEM R. BERGEREM, doradcą ds. bezpieczeństwa prezydenta USA Billa Clintona w latach 1997-2000 42
    • Operacje na otwartym portfelu 4 maj 2003, 1:00 50 najlepszych firm amerykańskich wedŁug "Business Week" 44
    • Sejf rozpusty 4 maj 2003, 1:00 Jak uzdrowić Trzeci Świat? Zabrać karabiny, nie skąpić prezerwatyw! 46
    • Bon na socjalizm 4 maj 2003, 1:00 Polskie Bony Towarowe, czyli powszechny brak talentu 50
    • Wołanie na puszczy 4 maj 2003, 1:00 W polskim życiu publicznym obserwuję coraz więcej przejawów ekonomii nonsensu 54
    • Polityka Łukoilu kontra Kulczyk 4 maj 2003, 1:00 Spotykamy się, by wysłuchać poglądów rządu, i - co ważniejsze - by rząd zapoznał się z naszymi poglądami - stwierdził niegdyś szef General Motors, komentując cel dorocznych narad amerykańskich elit politycznych i finansowych w Hot Springs w Wirginii. - Rząd USA swoją politykę... 56
    • Supersam 4 maj 2003, 1:00 Windows w kieszeni Kieszonkowe komputery HP pracują w systemie Windows, co pozwala korzystać z nich odpornym na nowinki techniczne użytkownikom. Leciutki (ważący 120 g) iPAQ Pocket h1915 to wygodny notes z wyraźnym ekranem, a także... 58
    • Święto pracy 4 maj 2003, 1:00 Przeciętny Polak nie pracuje aż przez trzecią część roku. Chcielibyśmy mniej pracować i lepiej żyć, a to cele sprzeczne. 60
    • Trzecia siła 4 maj 2003, 1:00 Polscy geje i lesbijki zakładają własną partię 64
    • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Miary na kulinarne zamiary 4 maj 2003, 1:00 Drogi Robercie! PiszĘ, aby podzieliĆ siĘ z tobĄ pewnymi trudnoŚciami, jakie napotykam przy lekturze przepisów kulinarnych. Chodzi mi o niejednoznaczność miar składników. Wiadomo, że w kuchni najczęściej nie ma wagi, a nawet jeśli jest, sama procedura ważenia to zawracanie... 66
    • Złodzieje ludzi 4 maj 2003, 1:00 Co tydzień w Polsce dla okupu porywane są co najmniej dwie osoby 68
    • Mistrzowie koksu 4 maj 2003, 1:00 Stu amerykańskich olimpijczyków może stracić medale zdobyte na dopingu 70
    • Widmo kwarantanny 4 maj 2003, 1:00 Skoro boimy się kwarantanny, czyli fizycznego osamotnienia, dlaczego przyzwalamy na milczenie, równie bezwzględnie oddzielające nas od ludzi? 71
    • Mitologia Najpierwszej Rzeczypospolitej 4 maj 2003, 1:00 Polacy, jak każdy naród, mają dwie historie. Tę prawdziwą i tę, w którą się wierzy 72
    • Know-how 4 maj 2003, 1:00 Niebezpieczny rentgen Zdjęcie rentgenowskie zęba lub płuc może być bardziej szkodliwe niż wykorzystujące ponaddziesięciokrotnie silniejsze promieniowanie badanie tomografem komputerowym! Takie zaskakujące wnioski można wysnuć z... 75
    • Pandemia bioterroru? 4 maj 2003, 1:00 SARS i ptasia grypa tworzą zabójczy koktajl. Czy największym bioterrorystą ciągle pozostaje natura? 76
    • Klonassic Park 4 maj 2003, 1:00 Mamut w zoo? Dlaczego nie? 80
    • Dieta świętego Walentego 4 maj 2003, 1:00 Leki przeciw epilepsji pomagają zrzucić zbędne kilogramy 82
    • Bez granic 4 maj 2003, 1:00 OdszedŁ Saddam, czeŚĆ Husajnowi! Reżim upadł, Irakijczycy są zjednoczeni! "Nie" dla Ameryki, "tak" dla islamu! - skandowali w Karbali, swoim świętym mieście, iraccy szyici. Po raz pierwszy od dziesięciolecia około... 84
    • Brama otwarta w przyszłość 4 maj 2003, 1:00 Rozmowa z MOSZE KACAWEM, prezydentem Izraela 86
    • Ofiary pacyfistów 4 maj 2003, 1:00 Ekonomiczne sankcje ONZ wobec reżimów są nieskuteczne i zbrodnicze 88
    • Człowiek z gumy 4 maj 2003, 1:00 Jacques Chirac mierzy w Pokojową Nagrodę Nobla 92
    • Rodzina Prodiego 4 maj 2003, 1:00 Chwalić Boga, że kadencja obecnego przewodniczącego Komisji Europejskiej dobiega końca 96
    • Kiosk 4 maj 2003, 1:00 Foreign Affairs marzec/kwiecień 2003 r. "W ciągu ostatnich sześciu miesięcy w Korei Północnej doszło do wydarzeń mających duży wpływ na bezpieczeństwo całej południowo-wschodniej Azji. Równocześnie rząd koreański... 97
    • Zejść z kanapy 4 maj 2003, 1:00 Debata o UE wcale nie straci na atrakcyjności, jeśli wyjdzie poza kwestie kwot mlecznych 97
    • Menu 4 maj 2003, 1:00 Świat Costner nie zatańczy z wilkami "Tańczący z wilkami" Kevina Costnera (z nim samym w roli głównej) był ostatnim westernem w starym dobrym stylu, uhonorowanym siedmioma Oscarami. Dziwi więc oświadczenie studia Pacifica... 98
    • Wyrzucić przed przeczytaniem 4 maj 2003, 1:00 Nowe polskie powieści kwalifikują się do rubryki "książki najgorsze" 100
    • Ostatni świadek 4 maj 2003, 1:00 Rzeźby Willenberga to utrwalone w brązie upiory Holocaustu 104
    • Kino Tomasza Raczka 4 maj 2003, 1:00 Recenzje filmów: Adaptacja, Mężczyzna moich marzeń 105
    • Teatr absurdu 4 maj 2003, 1:00 Łódzcy aktorzy zachowują się jak pracownicy zlikwidowanych pegeerów 106
    • Płyty Kuby Wojewódzkiego 4 maj 2003, 1:00 Recenzje płyt 107
    • Cztery litery 4 maj 2003, 1:00 Już kiedyś zatytułowałem tak mój felieton we "Wprost", ale tym razem nie chodzi mi o obsceniczne słowo. Mam na myśli inny czteroliterowy wyraz, który zrobił ostatnio oszałamiającą karierę - kasa 108
    • Na kłopoty - Irak 4 maj 2003, 1:00 Nadmiar świąt i związanego z nimi nieróbstwa sprawia, że coraz głupsze pomysły przychodzą człowiekowi do głowy. Bo chociaż jedną nogą jesteśmy już w unii, drugą nadal tkwimy w opłotkach. A co będzie, jeśli nam się te nogi... 108
    • Organ Ludu 4 maj 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 18 (31) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 28 kwietnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza L. Miller z aktorami I sekretarz na ekranie TVP Wzorem swojego kolegi i towarzysza broni, premiera Tony'ego... 109
    • Czas małp 4 maj 2003, 1:00 Wbrew temu, co się sądzi, małpi rozum w zupełności wystarczy, by piastować stanowiska czy napisać książkę 110

    ZKDP - Nakład kontrolowany