Święci Europy

Święci Europy

De Gasperi, Adenauer i Schuman: dokonali cudu, scalili kontynent


Czasami mówi się o nich "europejscy święci". I nie jest to tylko metafora. Mało kto wie, że otwarto procesy beatyfikacyjne RobertSchumana i Alcide De Gasperiego. To oni - wraz z Konradem Adenauerem - położyli podwaliny pod Unię Europejską.
Schuman: "Luksemburczyk z urodzenia, Niemiec z wykształcenia, katolik z przekonania i Francuz z serca", pisał Jacques Fauvet, były redaktor naczelny "Le Monde". Adenauer: Nadreńczyk, obywatel federalnych Niemiec, orędownik przyjaźni z Francją w ramach Stanów Zjednoczonych Europy. I De Gasperi: Tyrolczyk, poseł do parlamentów w Wiedniu i Rzymie, więzień Mussoliniego, zwolennik federacji wolnych państw Europy. W pan-
teonie ojców zjednoczonej Europy miejsce tej trójki jest wyjątkowe. To oni roztoczyli wizję kontynentu jako wspólnoty wolnych, solidarnych, chrześcijańskich narodów. "Europę należy stworzyć" - mówił Adenauer. "Europa - twierdził Schuman - nie powstanie za jednym zamachem". "Jądrem federalnej Europy będzie wspólnota obronna" - zakładał De Gasperi.

Tam gdzie miesza się krew
Wszyscy trzej urodzili się w wielokulturowych regionach Europy, dotkliwie doświadczonych podczas wojen światowych. Wychowali się tam, gdzie - jak mówił Schuman - "miesza się krew i stapiają charaktery".
Schuman znaczną część życia spędził w Lotaryngii przesyconej krwią i nienawiścią Niemców i Francuzów. Był świadkiem triumfalnego powrotu prowincji do Francji po I wojnie światowej, a ponad dwadzieścia lat później jej wcielenia do III Rzeszy. Doszedł wtedy do przekonania, że należy stworzyć porządek, w którym wojna Francji i Niemiec byłaby niemożliwa. Będąc ministrem spraw zagranicznych Francji, zgłosił w piątą rocznicę zakończenia II wojny plan poddania niemieckiego i francuskiego przemysłu węglowego i stalowego jednej władzy ponadnarodowej. Ogłaszając projekt utworzenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, położył kamień węgielny - nomen omen - pod budowę federalnej Europy. Pomógł mu Konrad Ade-
nauer - pierwszy kanclerz RFN chciał dowieść, że powrót do imperialnych tradycji narodu niemieckiego jest wykluczony. W tandemie z Francją postanowił zbudować Europę wolną, zjednoczoną i bogatą.
Początkowo trudno było podejrzewać Adenauera o formułowanie tak odważnych idei. Wyrósł w tradycji wyjątkowości Nadrenii, swojej "małej ojczyzny", w czasie gdy popularność zyskiwał projekt separatystycznego państwa reńskiego. Polityka nazistów, która doprowadziła Niemcy do klęski w II wojnie światowej, zmieniła jego przekonania. Adenauer uznał, że największym błędem Niemców była pogarda dla innych narodów. Trzeba było całkowicie zmienić myślenie w polityce Niemiec. Swoją wiarygodność Adenauer zamierzał potwierdzić, współpracując z odwiecznym wrogiem - Francją.

Jak nie wpaść w łapy Stalina
Także Włochy - niedawny sojusznik III Rzeszy - znalazły się po wojnie na krawędzi upadku. Kraj - podzielony na zwolenników i przeciwników Mussoliniego - przeżywał głęboki kryzys społeczny. Nie otrząsnął się jeszcze po faszystowskiej dyktaturze, a już pojawiło się zagrożenie komunizmem, który gwałtownie pomnażał wpływy.
Włochy uniknęły katastrofy gospodarczej i politycznej dzięki rozwadze szefa rządu Alcide De Gasperiego. Pochodził on z włoskiego Trydentu, który przed I wojną światową był częścią imperium austro-węgierskiego. Tam zaczął karierę, zostając w 1911 r. posłem do wiedeńskiego parlamentu.
Gdy po II wojnie światowej objął stanowisko premiera, nie miał wiele czasu na snucie politycznych wizji. Kraj staczał się po równi pochyłej i wymagał pomocy z zewnątrz. De Gasperi, obawiając się komunistycznej rewolty, zacieśnił współpracę z Ameryką. Poparcie polityczne i ekonomiczne USA miało być jednak tylko jednym z filarów przyszłej polityki Włoch. De Gasperi rozumiał, że osłabiona i podzielona Europa może łatwo paść łupem Stalina. Budowa silnej i solidarnej Europy wymagała wysiłku wielu państw - nie tylko dlatego, że żaden kraj na kontynencie nie uniósłby finansowo ciężaru odbudowy, ale i dlatego, że powojenne standardy Zachodu wykluczały dominację jednego kraju nad drugim.
"Nauka, jaką Europejczycy winni wyciągnąć z przeszłości, jest jasna - pisał De Gasperi.
- Ich przyszłość zostanie zbudowana nie przez użycie siły, nie przez pragnienie podboju, lecz przez cierpliwe stosowanie metody demokratycznej, konstruktywny duch porozumienia i poszanowanie wolności".
Deklaracja złożona przez premiera Włoch przekreślała wojenne podziały. De Gasperi dawał do zrozumienia: nie czas myśleć o tym, po której stronie barykady byliśmy w czasie wojny. Chcąc uniknąć kolejnej apokalipsy, musimy pójść razem. Nic dziwnego, że ta oferta spotkała się z uznaniem Adenauera i Schumana.

Przeciw pogańskim nacjonalizmom
Warto pamiętać, że idea wspólnej Europy nie była wyłącznie projektem gospodarczym. Chodziło o coś więcej - o wspólnotę narodów złączonych chrześcijańską tradycją, która miała zapewnić Europie jedność.
De Gasperi często nawiązywał do chrześcijańskiego ideału harmonii i zjednoczenia. Podkreślał, że chrześcijaństwo to jeden z czynników, które kształtowały Europę "od kołyski". Chodziło mu również o nieodwracalne utwierdzenie demokracji we Włoszech i innych krajach Europy Zachodniej, a także o skupienie młodych pokoleń wokół ideału pokoju. Adenauer dodawał, że nowa Europa winna być "szańcem tradycji zachodniej i chrześcijańskiej, źródłem siły duchowej i miejscem pokojowej pracy".
Odwołania do chrześcijaństwa były oczywiste. Tylko w ten sposób można się było przeciwstawić totalitarnemu zagrożeniu. De Gasperi, Schuman i Adenauer sporo ucierpieli pod rządami faszyzmu i nazizmu. Schuman, aresztowany przez gestapo we wrześniu 1940 r., został przesiedlony do niemieckiego Palatynatu. Adenauer, nadburmistrz Kolonii, po dojściu Hitlera do władzy został wygnany z miasta. W 1944 r. aresztowano go pod zarzutem przynależności do grupy spiskowców, którzy przeprowadzili w lipcu tego roku nieudany zamach na Hitlera. De Gasperi za działalność w antyfaszystowskiej Włoskiej Partii Ludowej w połowie lat 20. trafił na dwa lata do więzienia.
Wszyscy trzej byli antykomunistami, Adenauer chyba najbardziej - dlatego że komuniści opanowali wschodnie Niemcy i wprowadzili ateistyczny system władzy oparty na zniewoleniu, ale i dlatego, że Europa stała się - jak mówił - polem bitwy między narodami zbudowanymi na chrześcijańskich podstawach wolnej egzystencji a sowiecko-rosyjskim pogańskim nacjonalizmem i bolszewicką tyranią. Za rządów Adenauera zdelegalizowano Niemiecką Partię Komunistyczną.

Katolicki Kominform
Guy Mollet, przywódca francuskich socjalistów, wyśmiewał religijność Schumana, Adenauera i De Gasperiego. Nazywał ich działaczami "Vaticformu", katolickiego odpowiednika Kominformu, podporządkowanego Moskwie biura koordynującego działalność polityczną państw bloku wschodniego. Kościół docenił zasługi twórców zjednoczonej Europy. Wkrótce po śmierci Schumana zaczęto gromadzić materiały do jego procesu beatyfikacyjnego, który rozpoczął się w 1985 r. Proces beatyfikacyjny De Gasperiego zainicjowano 29 kwietnia 1993 r. w Trydencie.
"Ci trzej dokonali cudu, scalili kontynent przez stulecia wstrząsany fundamentalnymi sprzecznościami" - napisał po latach Henry Kissinger. Miał rację. Kilka lat po tym, jak zakończył się horror II wojny światowej, Schuman, De Gasperi i Adenauer zapoczątkowali proces, który większości współczesnych wydawał się polityczną fikcją.

Artur Gruszczak
Okładka tygodnika WPROST: 23/2003
Więcej możesz przeczytać w 23/2003 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 23/2003 (1071)

  • Wprost od czytelników 8 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Czas na czas 8 cze 2003, 1:00 Najwyższy czas docenić czas - jedynego z naprawdę wielkich wrogów, jakich mamy. 3
  • Peryskop 8 cze 2003, 1:00 Kołodko gwałci konstytucję Grzegorz W. Kołodko podjął działania sprzeczne z konstytucją, a zwłaszcza z jej art. 227, który stanowi, że wyłączne prawo do emisji pieniądza oraz ustalania i realizowania polityki pieniężnej ma... 8
  • Dossier 8 cze 2003, 1:00  LESZEK BALCEROWICZ, prezes NBP "Trzeba bardzo źle liczyć, jeśli się zachęca ludzi do tego, żeby albo nie poszli do referendum, albo zagłosowali przeciwko przystąpieniu Polski do UE. Nas nie stać na to, żebyśmy popełnili... 9
  • Z życia koalicji 8 cze 2003, 1:00 Długo nie wytrzymał pan prezydent, choć obiecywał, że do referendum zostawi rząd w spokoju. Teraz wyznał jednak, że chciałby, by powstał rząd większościowy (czytaj: "By diabli wzięli Millera"!). Premier odpowiedział, że... 10
  • Z życia opozycji 8 cze 2003, 1:00 Michael Jackson nie pofatygował się do Warszawy i w tej sytuacji szefem Samoobrony został ponownie Andrzej Lepper. Na kongresie 14 działaczy głosowało jednak przeciw niemu. Panowie (a może i panie), spodziewajcie się końskich łbów... 11
  • Playback 8 cze 2003, 1:00 12
  • M&M 8 cze 2003, 1:00 CZEMU STREFA SZYITÓW - felieton Marka Majewskiego 12
  • Rozrzutny premier 8 cze 2003, 1:00 39 tys. USD kosztował pobyt premiera Australii Johna Howarda w jednym z hoteli w Rzymie podczas jego wizyty we Włoszech. 12
  • Akcja aborcja 8 cze 2003, 1:00 Projekt zmian w ustawie antyaborcyjnej zamierza wnieść pod obrady Sejmu grupa posłów Sojuszu Lewicy Demo- kratycznej już na pierwszym posiedzeniu po referendum unijnym. Kluczowym zapisem nowelizacji jest przywrócenie przerywania ciąży "na życzenie" kobiety. 12
  • Fotoplastykon 8 cze 2003, 1:00 14
  • Poczta 8 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 16
  • Kadry 8 cze 2003, 1:00 17
  • Leniwiec trojański 8 cze 2003, 1:00 Raporty BNP Paribas i HSBC przygotowują zachodnich przedsiębiorców na zamieszanie polityczne po referendum, w którym frekwencja byłaby niska. 18
  • Eurotrampolina 8 cze 2003, 1:00 Europejczycy tłumaczą, dlaczego warto wejść do unii 22
  • Jak daleko stąd, jak blisko 8 cze 2003, 1:00 Można mieć niemieckie poczucie humoru, być punktualnym jak Grek i - pozostając Europejczykiem - rażąco odbiegać od europejskiej średniej. Ile jest Europy w Polsce? 26
  • Zabójcza krew 8 cze 2003, 1:00 Co najmniej 20 tys. kobiet w Polsce zostało w latach 1991-1995 zakażonych wirusowym zapaleniem wątroby typu C (HCV), które może prowadzić do raka wątroby. Zakażone mogły zostać wszystkie kobiety, które były wtedy w ciąży i ujawniono u nich konflikt serologiczny z ojcem... 30
  • Zbożowa pajęczyna 8 cze 2003, 1:00 Kradzież 36 mln ton państwowego zboża, z powodu której budżet państwa stracił co najmniej 18 mln zł, a działacz Samoobrony Ryszard Bonda straci zapewne poselski mandat, stała się dla Zbigniewa Komorowskiego doskonałą okazją do politycznego rewanżu. 36
  • Dyktatura PeKiNu 8 cze 2003, 1:00 10 największych warszawskich bzdur 38
  • Niedowiarki 8 cze 2003, 1:00 Współcześni narodowcy nie wierzą w ogromną siłę przebicia Polaków 40
  • Kto się posunie? 8 cze 2003, 1:00 Niemal codziennie dowiadujemy się o nowych podejrzeniach o korupcję wobec członków i współpracowników rządu. Co może w tej sytuacji zrobić premier? Pytanie wydaje się retoryczno-sadystyczne. A jednak szef takiego... 40
  • Giełda i wektory 8 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Edamski z krzyżemMieszkańcy holenderskiego miasta Edam zamierzają wybudować ze swego sławnego sera kościół. Serowa świątynia będzie kopią w skali 1:10 wzniesionego w XV wieku w tym mieście kościoła. Edamczycy... 42
  • Rachunek od Kwaśniewskiego 8 cze 2003, 1:00 75 miliardów złotych zapłacimy za brak ustawy reprywatyzacyjnej 44
  • Tęsknota za Shermanem 8 cze 2003, 1:00 Gdybyż w Polsce była jakaś partia liberałów! Po co? Podjęłaby w imię wolnej konkurencji kampanię na rzecz demonopolizacji naszych koncernów. 48
  • Linia zdrowego rozsądku 8 cze 2003, 1:00 Podatek liniowy nie mieści się w filozofii naszego guru ekonomii 50
  • Strefa marzeń 8 cze 2003, 1:00 A może byśmy tak, lewą nogą pozostając w UE, prawą stanęli w NAFTA? 52
  • Eden made in Poland 8 cze 2003, 1:00 3,2 mln ton owoców produkują rocznie polscy ogrodnicy. Popyt na niektóre polskie owoce wzrasta na Zachodzie nawet o 20 proc. rocznie. Zysk z uprawy hektara agrestu sięga 30 tys. zł! 54
  • Przed ważną decyzją 8 cze 2003, 1:00 Odrzucenie członkostwa w Unii Europejskiej naraziłoby naszą gospodarkę na silny negatywny wstrząs 56
  • Legenda i rzeczywistość 8 cze 2003, 1:00 Część Polaków ciągle żyje mitem, że byliśmy dziesiątą potęgą gospodarczą świata 57
  • Supersam 8 cze 2003, 1:00 Miniskaner Dzięki skanerowi C-Pen 10 nie trzeba już przepisywać ani kserować fragmentów artykułów, adresów internetowych, numerów telefonów lub rachunków. Urządzenie o rozmiarach mazaka skanuje... 58
  • Pop w kościele 8 cze 2003, 1:00 -Gdyby Chrystus żył obecnie, byłby gwiazdą mediów - twierdzi ks. Marcello Rossi. Polscy księża zaczęli używać języka popkultury. 62
  • Piersi na miarę 8 cze 2003, 1:00 W ostatnich 30 latach męskie pośladki zmalały, kobiece piersi się powiększyły, a nogi wydłużyły 66
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Zupą zintegrowani 8 cze 2003, 1:00 Piotrze drogi! Pozwól, że podzielę się dziś z Tobą uwagami na temat wydarzenia, w którym obaj braliśmy udział. Niezwykła gęstość zdarzeń, dopadających mnie ostatnio, uniemożliwiła mi najkrótszy choćby komentarz, a rzecz wydaje mi się ważna niezwykle. Chodzi mi o zupowe... 70
  • Autostrady w chmurach 8 cze 2003, 1:00 Testowane są pierwsze latające auta 72
  • Druga płeć - Czyja woda, a czyj mózg 8 cze 2003, 1:00 Świat kobiet jawi się Ziemkiewiczowi jako kraina, w której to nie mężczyźni, ale feministki robią niefeministkom wodę z mózgu 73
  • Święci Europy 8 cze 2003, 1:00 De Gasperi, Adenauer i Schuman: dokonali cudu, scalili kontynent 74
  • Know-how 8 cze 2003, 1:00 SARS: z borsuka na ludzi U trzech gatunków zwierząt sprzedawanych w chińskich sklepach z żywnością naukowcy odkryli wirus wywołujący SARS. Badacze z Hongkongu i Chin pobrali próbki od 25 zwierząt sprzedawanych na targach w... 77
  • Dieta kościotrupa 8 cze 2003, 1:00 Możesz jeść wszystko i chudnąć, nasz środek pozwoli Ci się pozbyć dwóch kilogramów przez 24 godziny". "Nie musisz ćwiczyć na siłowni, w tydzień stracisz 10 kg" - przekonują producenci kropli powstrzymujących apetyt, tabletek enzymatycznych i przeczyszczających herbatek ziołowych. 78
  • Seksualne nawrócenie 8 cze 2003, 1:00 "Wprost" & Polsat: homoseksualizm to uleczalna choroba? 82
  • Gladiatorzy kosmosu 8 cze 2003, 1:00 W czerwcu otwiera się na Ziemi okno na Marsa 84
  • Bez granic 8 cze 2003, 1:00 Olbrzymie dziwadło Niemieccy botanicy nie czekali do czerwcowej równonocy na zakwitnięcie mitycznego kwiatu paproci i sami postarali się o sensację przyrodniczą. W ogrodzie botanicznym w Bonn udało im się wyhodować dziwidło... 86
  • Dom Wielkiego Saddama 8 cze 2003, 1:00 Z dokumentów irackiej bezpieki wyłania się obraz upodlonego narodu 88
  • Diabeł w święconej wodzie 8 cze 2003, 1:00 Rozmowa z prof. BASSAMEM TIBIM, szefem Wydziału Stosunków Międzynarodowych na Uniwersytecie w Getyndze 92
  • Chwycić byka za rogi 8 cze 2003, 1:00 Dlaczego Murcja mogłaby dziś zaszokować biblijnego Adama 94
  • Anatomia cudu 8 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Rodrigiem Rato, wicepremierem i ministrem ekonomii Królestwa Hiszpanii 97
  • Kraków większy od Petersburga 8 cze 2003, 1:00 George W. Bush zignorował w Polsce "starą Europę". Tu kreślił wizję przypłości, nie w Putingradzie. 98
  • Pieśń dziadowska 8 cze 2003, 1:00 Najder ze Stasiukiem wymyślili filozofię kucyka trojańskiego 100
  • Kiosk 8 cze 2003, 1:00 101
  • Cytat dyplomatyczny - Przed drzwiami 8 cze 2003, 1:00 Z powodu rutyny nie dostrzegamy na czas, że oto stajemy przed decyzją, od której zależy więcej niż zwykle 101
  • Menu 8 cze 2003, 1:00 Kraj Trzy gracje - Telewizja jest jak kapryśny kochanek. Raz cię kocha, rozpieszcza i przynosi kwiaty, a kiedy indziej cię nie zna. Może to wytrzymać tylko silna i przekonana o swojej miłości kobieta - twierdzi Agata Młynarska. Trzy... 102
  • Atak kolosa 8 cze 2003, 1:00 "Hulk" Anga Lee ma być większym przebojem niż druga część "Matrixa" 106
  • Nos Virginii 8 cze 2003, 1:00 Rozmowa z Nicole Kidman, hollywoodzką gwiazdą, laureatką Oscara 110
  • Kino Tomasza Raczka 8 cze 2003, 1:00 Recenzje filmów: Balzac i mała Chinka, Dzika niewinność 111
  • Polski Dali 8 cze 2003, 1:00 Wojtek Siudmak to jedyny naprawdę znany na świecie polski malarz 112
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 8 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 113
  • Perły do lamusa? - Wcale nie szary! 8 cze 2003, 1:00 Bohater filmu "W poniedziałek rano" w poszukiwaniu przygód ucieka od codzienności, by na końcu docenić jej smak 114
  • Ratowanie czy tratowanie 8 cze 2003, 1:00 Najlepiej zna nas złota rybka. Francuz, Anglik i Polak złowili taką rybkę i mieli po jednym życzeniu. Francuz zawołał: "Mój sąsiad ma piękną, młodą żonę, kobietę wielkiej klasy i intelektu. Chciałbym też mieć... 116
  • Tak, jestem Polakiem 8 cze 2003, 1:00 Śmieszy mnie nieco propagandowe natręctwo naszych Europejczyków, ale od razu deklaruję, że niezależnie od estetycznego absmaku będę głosować za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Już czterdzieści lat temu, kiedy w... 116
  • Organ Ludu 8 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 23 (36) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 2 czerwca 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Do referendum zostało niecałe 518 400 sekund! Pogłębiając demokratyzację Nasza Partia, spadkobierczyni... 117
  • Gadzie bladzie 8 cze 2003, 1:00 Gadzinowski bierze popularność Che na serio i ideologicznie. Tymczasem Che to ikona popkultury, z której można sobie robić jaja, mimo że święta 118

ZKDP - Nakład kontrolowany