Serdeczne (nie)porozumienie

Serdeczne (nie)porozumienie

Z Paryża jest dziś bliżej do Niemiec niż do Wielkiej Brytanii
Najlepszym symbolem stosunków brytyjsko-francuskich w stulecie serdecznego porozumienia (Entente Cordiale), który - ku zaskoczeniu reszty świata - Paryż i Londyn zawarły w 1904 r., wydaje się tunel pod kanałem La Manche. Podczas rocznicowych obchodów podróżowała nim do Paryża brytyjska para królewska. Tunel miał zbliżyć oba kraje, a jest przyczyną niesnasek ze względu na gigantyczny deficyt wspólnie zarządzanego przedsięwzięcia. Obie strony wzajemnie się o to obwiniają, tak jak różnią się w sprawie Iraku i integracji europejskiej.
Przejażdżka pociągiem Eurostar na drugi brzeg kanału La Manche nie jest więc dla angielskiej królowej Elżbiety II i jej męża księcia Filipa wyprawą li tylko sentymentalno-celebralną. Podczas licznych lunchów i bankietów brytyjska para monarsza - dobrze mówiąca po francusku - ma dodawać splendoru zacieśnianiu związków między tymi najbardziej globalnie zorientowanymi państwami Europy.

Rostbefy kontra żabojady
Dwaj wypróbowani sojusznicy od dawna nie prawią sobie duserów. Trudną do przełknięcia przystawką był bojkot brytyjskiej wołowiny w czasie epidemii choroby szalonych krów i zaproszenie do Francji Roberta Mugabe, dyktatora Zimbabwe. Daniem głównym stał się pełnokrwisty spór brytyjskich "rostbefów" (jak nazywają Anglików Francuzi) i "żabojadów" o interwencję w Iraku i stosunek do Stanów Zjednoczonych, a także przyszłość UE.
Związek rodziny królewskiej z sojuszem - chwilowo wyglądającym najwyżej na kordialne nieporozumienie, jeśli nie na schizmę świata zachodniego - nie jest bynajmniej czysto formalny, lecz jak najbardziej osobisty. Historia nie tylko Wielkiej Brytanii i Francji, ale i całej Europy mogłaby się potoczyć całkiem inaczej, gdyby swego czasu 19-letniego (!) następcy tronu Anglii nie przyłapano w łóżku z aktorką. Bez tego najprawdopodobniej nie doszłoby do zawarcia w 1904 r. sojuszu Anglii i Francji, a kraje te mogłyby się znaleźć po przeciwnych stronach barykady w obu wojnach światowych. Książę Edward był wychowywany na króla Anglii w pruskim drylu, w izolacji od innych dzieci. W końcu rodzice - królowa Wiktoria i książę małżonek Albert - w których żyłach płynęła niemiecka krew, uznali, że nic z tego nie będzie. Incydent z aktorką był kroplą przepełniającą czarę rodzicielskiej goryczy. W efekcie Edward doczekał się koronacji dopiero w 1901 r., w wieku 59 lat. Odsunięty na boczny tor towarzyski, obdarzony poczuciem humoru książę miał mnóstwo czasu na kultywowanie swoich upodobań i na rozmyślania. Paryż - z obyczajami dalekimi od wiktoriańskich - nie tylko przypadł mu do gustu, ale i gruntownie zmienił jego światopogląd.

Napoleon XX wieku
Kiedy Edward obejmował władzę, wydawało się, że wojna francusko-angielska wisi na włosku. Oba państwa zażarcie rywalizowały o zamorskie kolonie: Egipt, Maroko i Syjam. Francuzi potępiali wojny Anglii przeciwko Burom w południowej Afryce (jak dziś interwencję USA w Iraku!). Brytyjczycy naśmiewali się z afery Dreyfusa, która wstrząsnęła francuską sceną polityczną. W 1903 r., kiedy Edward VII doglądał imperialnych włości, żeglując po Morzu Śródziemnym, dowiedział się, że francuski prezydent Emile Loubet jest z wizytą w Algierii. Władca "imperium, nad którym nie zachodziło słońce", schował do kieszeni królewską dumę i błysnął dyplomatycznym talentem, jakiego nie powstydziliby się Metternich czy Talleyrand. Wysłał okręty, by przywitały prezydenta Francji salwą honorową. W zamian król Anglii uzyskał zaproszenie do Paryża. Resztę zrobili dyplomaci. W Niemczech, przeciwko którym wymierzone było ostrze sojuszu, okrzyknięto Edwarda VII "Napoleonem XX wieku".
Dziś kanał La Manche nadal jest pełen raf i wciąż trzeba nie lada talentu, by je omijać. Podczas - a jakże! - uroczystej kolacji w Paryżu na początku tego roku Jack Straw, brytyjski szef dyplomacji, porównał stosunki Francji i Wielkiej Brytanii do stosunków w rodzinie. Przypomniał: "znacznie więcej nas łączy, niż dzieli". Jego zdaniem, sojuszowi francusko-brytyjskiemu potrzebny jest "nowy początek". Historyk Andrew Roberts uznał, że Straw niczego się z historii nie nauczył, gdyż związanie się Londynu z Paryżem przeciwko Berlinowi wciągnęło Wielką Brytanię w dwie wojny światowe, zakończone upadkiem imperium, a Francuzi rejterowali, gdy byli potrzebni.
Zwolennicy tej tezy mówią, że zachowanie Paryża w sprawie Iraku tylko ją potwierdza. Francja zawsze wytykała Wielkiej Brytanii dystansowanie się od integracji europejskiej. Długo przed tym, jak publicyści francuscy zaczęli nazywać Polskę amerykańskim koniem trojańskim w Europie, określenie to było zarezerwowane dla Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy z kolei twierdzą, że europejska polityka Francji ocieka hipokryzją, tak jak jej rzekomo humanitarne i legalistyczne stanowisko wobec operacji irackiej. Tak naprawdę zaś zawsze chodziło o narodowe interesy i realpolitik. Francja, pretendująca dziś do roli lidera integracji (razem z Niemcami), łamie zasady paktu stabilizacyjnego i jest na końcu wśród państw UE pod względem wprowadzania w życie unijnego prawa.

Serdeczny trójkąt
Rocznicowe uroczystości nie są w stanie przysłonić tego, że Francji znacznie bliżej dziś do Niemiec niż do Wielkiej Brytanii, zarówno w polityce europejskiej, jak i światowej. Trudno jest eksponować to, co łączy Paryż i Londyn, gdyż na plan pierwszy wysuwają się różnice. Brytyjczycy przypominają, że de Gaulle blokował wejście Wielkiej Brytanii do Wspólnot Europejskich. Niektórzy dyplomaci francuscy mówią nieoficjalnie, że miał rację, bo Brytyjczycy pod płaszczykiem reform chcą rozwodnić unię i zredukować ją do strefy wolnego handlu, w której - w dodatku - wszyscy będą mówić po angielsku. Brytyjczycy uważają, że ich sąsiedzi zza kanału mają frankofońskiego fioła, a przez swe nadmierne wpływy w brukselskiej biurokracji hamują próby liberalnych reform, potrzebnych ze względu na globalną konkurencję.
Symbolem francuskiego "ruchu oporu" w sprawach integracji jest archaiczna polityka rolna, pożerająca ponad połowę unijnego budżetu, czy absurdalne z ekonomicznego punktu widzenia utrzymywanie siedziby Parlamentu Europejskiego w odległym od Brukseli Strasburgu. Francuzi mówią, że bez unii, której celem jest socjalny dobrobyt, nie byłoby możliwe utrzymywanie francuskiego stylu życia.
Gdyby nie interesy, frankofilskie zapatrzenie Edwarda VII pozostałoby bez wpływu na politykę. Sto lat temu oba mocarstwa uznały, że będzie dla nich lepiej, jeśli przestaną sobie wchodzić w drogę, bo na ich konflikcie mogą skorzystać tylko Niemcy, mający apetyt na budowę imperium kolonialnego. Nie mówi się o tym głośno podczas rocznicowych uroczystości, ale nazwa "Entente Cordiale" maskowała brutalną naturę porozumienia, które było de facto podziałem stref wpływów w świecie.
Dziś też podstawą relacji francusko-brytyjskich są interesy, a nie pozytywne emocje w stosunku do sąsiada czy uprzedzenia i narodowościowe stereotypy oraz fobie. Jedne i drugie tworzą jedynie (oczywiście ważny) klimat dla polityki. Co więc jest spoiwem kordialnego (nie)porozumienia, w którym sojusznicy są jednocześnie rywalami? Wymiana handlowa między krajami wynosi 60 mld euro. Do tego dochodzą tysiące firm inwestujących u sąsiada oraz setki tysięcy ludzi, którzy zmienili kraj zamieszkania. To realny wymiar wspólnej przynależności do UE i NATO. Elżbieta II jedzie do Francji już czwarty raz z oficjalną wizytą, co jest rekordem (wyjątkiem są państwa, których jest monarchą, na przykład Kanada). Odwiedzi tam fabrykę Airbusa w Tuluzie. To brytyjsko-francuskie przedsięwzięcie jest powodem do dumy dla obu krajów, gdyż Airbus przyćmił już amerykańskiego Boeinga. Paryż - po lekcji irackiej - chce, by Londyn wspomógł francusko-niemiecki motor integracji, który ostatnio się zaciął. Gdyby współpraca tego supertrójkąta się zacieśniła, byłoby to w pewnym sensie powtórzenie sytuacji sprzed wieku, gdy do sojuszu dwóch dołączyła Rosja.

Okładka tygodnika WPROST: 15/2004
Więcej możesz przeczytać w 15/2004 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 15/2004 (1115)

  • Dodatek turystyczny - Świat 11 kwi 2004, 1:00 Pierwszą zagraniczną podróż odbyłem w 1956 r. - statkiem handlowym popłynąłem na Morze Śródziemne. 1
  • Na stronie - Koncepcja antykoncepcji 11 kwi 2004, 1:00 Już Alexis de Tocqueville przestrzegał, że władza otaczająca ludzi nieograniczoną opieką czyni wolę ludzką nieużyteczną 3
  • Skaner 11 kwi 2004, 1:00 Koniec lidera Największa legenda Sejmu odchodzi do lamusa! Z parlamentu zniknie woda marki Lider. Przetarg na dostarczanie wody mineralnej do Sejmu, który odbył się pod koniec marca, wygrała inna firma. Słynna szklana butelka z czerwonym... 8
  • Sawka 11 kwi 2004, 1:00 9
  • Dossier 11 kwi 2004, 1:00 LESZEK MILLER premier RP Moja wnuczka ma kłopoty przeze mnie: najbardziej boli mnie, gdy pyta, dlaczego dzieci dokuczają jej w szkole "Trybuna" DONALD TUSK przewodniczący Platformy Obywatelskiej Ja w ogóle się rumienię... 9
  • Kadry 11 kwi 2004, 1:00 11
  • Licznik 11 kwi 2004, 1:00 Pasja 2 osoby wyznały swe zbrodnie po obejrzeniu "Pasji" 3 języków (aramejskiego, hebrajskiego i łaciny) używają bohaterowie "Pasji" 12 ostatnich godzin życia Jezusa pokazuje "Pasja" 62 procent... 11
  • Ryba po polsku - Świadek koronny w Sodomie 11 kwi 2004, 1:00 Jeśli kiedyś powstanie pomnik Leppera, to figura przywódcy Samoobrony zamiast na cokole powinna stać na ramionach Leszka Millera 13
  • Trudny poród 11 kwi 2004, 1:00 Rząd wyłaniany przez kilka tygodni ma szanse zmarnieć, zanim przystąpi do pełnienia obowiązków 14
  • Playback 11 kwi 2004, 1:00 15
  • M&M 11 kwi 2004, 1:00 PRAWDA O KŁAMSTWIE (na przykładzie wysyłania UOP-u) 15
  • Poczta 11 kwi 2004, 1:00 Listy od czytelników 15
  • Z życia koalicji 11 kwi 2004, 1:00 I już pierwsza klęska borówek. Otóż do partii wstąpił jednak Wiesław Kaczmarek. Przeczytał sondaże. Nie ma wroga na lewicy - zadeklarowała Socjaldemokracja Polska i dlatego jej nowy nabytek Wiesław Kaczmarek w wianie... 16
  • Z życia opozycji 11 kwi 2004, 1:00 Ryszard Czarnecki wybierał się z przewodniczącym Lepperem (a raczej marszałkiem Lepperem, bo wyłącznie w ten sposób mówi o nim świeżo upieczony członek Samoobrony) do Wrocławia. Na warszawskie lotnisko przybył wcześniej i... 17
  • Fotoplastykon 11 kwi 2004, 1:00 Henryk Sawka www.przyssawka.pl 18
  • Ostatni rodzice 11 kwi 2004, 1:00 Czterdziestomilionowy naród jest w stanie zaoferować Europie wiele wartych uwzględnienia idei" - mówił prezydent Aleksander Kwaśniewski. "Miller powinien mieć świadomość, że reprezentuje czterdziestomilionowy naród" - tłumaczył były premier Tadeusz Mazowiecki. "Polacy nie mogą... 20
  • Prezydent honoris causa 11 kwi 2004, 1:00 Żadna ze stron wojny na lewicy nie zabiega o względy Aleksandra Kwaśniewskiego 28
  • Brudna bomba w Warszawie 11 kwi 2004, 1:00 Warszawa i Londyn mogą być zaatakowane bronią sprzedaną Al-Kaidzie przez rosyjską mafię. 30
  • Praktyczny pan 11 kwi 2004, 1:00 Andrzej Olechowski mógłby stanąć w muzeum w Sevres pod Paryżem jako wzorzec polityka salonowego 32
  • Zachlana oberża 11 kwi 2004, 1:00 Czy prawa unii osłonią nas przed szaleństwem bezmyślnego niszczenia sukcesów pierwszych lat transformacji? 36
  • Giełda i wektory 11 kwi 2004, 1:00 HossaŚwiat Dekolektywizacja Białorusi Zaledwie 8 USD potrzeba, by stać się właścicielem białoruskiego kołchozu. Taką cenę za państwowe gospodarstwa rolne ustalił w swoim dekrecie Aleksander Łukaszenka. Prezydent Białorusi ma... 40
  • Świat dodaje gazu 11 kwi 2004, 1:00 Czy szejkom naftowym grozi plajta? 42
  • Forza Fiat! 11 kwi 2004, 1:00 Fiata na cztery koła próbuje znów postawić kolejny Agnelli 46
  • IDA majowa 11 kwi 2004, 1:00 To rynek, a nie administracja, będzie kontrolował ceny po 1 maja 50
  • NASKok na kasę 11 kwi 2004, 1:00 Dlaczego polskie adresy internetowe są najdroższe na świecie 52
  • Bankier rynek 11 kwi 2004, 1:00 Niemiecki kapitał powiedział Nein! dalszemu finansowaniu niewydolnego państwa opiekuńczego 53
  • Wojna podatkowa 11 kwi 2004, 1:00 Większość unijnych przywódców nie pojmuje procesu globalizacji 56
  • Klęska marksizmu? 11 kwi 2004, 1:00 Triumfem marksizmu-leninizmu jest stan umysłów części dzisiejszej inteligencji 57
  • Co chronić? 11 kwi 2004, 1:00 Z krajów, w których triumfuje populizm, ucieka kapitał 58
  • Supersam 11 kwi 2004, 1:00 Dobry, bo płaski Niedługo stare filmy od nowych będziemy odróżniali po tym, z jakich monitorów komputerowych korzystają ich bohaterowie. Z nowych LCD czy archaicznych CRT? Ceny płaskich ekranów LCD spadły już do... 60
  • Oscypkowa ofensywa 11 kwi 2004, 1:00 Slow Food po polsku 62
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Korzeń kontra nać 11 kwi 2004, 1:00 W naszym kraju obchodzi się wiele rocznic, lecz zauważ, że z reguły są to rocznice wydarzeń smutnych. Rzeczy naprawdę wzniosłe, wesołe i przyjemne pokrywa milczenie i prześladuje wzgarda kronikarzy. Tak sobie chodziłem wczoraj po naszym ulubionym starokleparskim targu i... 66
  • Bieg po rozum 11 kwi 2004, 1:00 Polskim sportowcom w osiągnięciu sukcesów często przeszkadza nie brak talentu, lecz szarych komórek 68
  • Może już jutro? 11 kwi 2004, 1:00 Kobiety nadal nie mają wystarczającej odwagi, by zawalczyć, i to do pierwszej kropli krwi. O co? O własne życie 72
  • Gorbaczow pod stołem 11 kwi 2004, 1:00 Kreml w 1989 roku prowadził poufne rozmowy z opozycją antykomunistyczną w Polsce na temat przejęcia przez nią władzy 74
  • Know-how 11 kwi 2004, 1:00 Wirtualne piwo Reklamy wkrótce staną się tak realne, że nie będzie można im się oprzeć - zacierają ręce producenci. Wyświetlacze firmy X3D Technologies sprawiają, że metr przed nimi pojawia się trójwymiarowy obiekt,... 78
  • Najnowszy Testament 11 kwi 2004, 1:00 Kto i dlaczego ocenzurował Biblię. 80
  • Światowa puszka Pandory 11 kwi 2004, 1:00 Grozi nam nowa epidemia podobna do AIDS - alarmują uczeni z Johns Hopkins University. Badacze wykryli w Afryce Środkowej nową odmianę wirusów spokrewnionych z HIV, które przekroczyły już tzw. barierę gatunkową i mogą się przenosić z małp na ludzi. W taki sposób w ciągu ponad... 84
  • Święty rozbójnik 11 kwi 2004, 1:00 Miecz króla Artura objawił się w Toskanii 86
  • Bez granic 11 kwi 2004, 1:00 Kieszonkowe premierówny Premier Tajlandii Thaksin Shinawatra posłał swoją 17-letnią córkę Paethongtan Shinawatrę, najmłodszą z trojga dzieci, do pracy w McDonaldzie. Premier, pragnący odbudować etos pracy w swoim kraju,... 88
  • Państwo made in USA 11 kwi 2004, 1:00 Ameryka musi stworzyć światowy plac budowy demokracji i wolnego rynku 90
  • Demokracja w imię Allaha 11 kwi 2004, 1:00 Według Mahometa, "jedynie wspólnota jako całość nie może się mylić" 94
  • Mecenas katów 11 kwi 2004, 1:00 Jacques Verges leczy świat z choroby demokracji 98
  • Dzieci bomby 11 kwi 2004, 1:00 Za kilka lat namawiałabym go, żeby poszedł umrzeć za świętą sprawę - mówi matka palestyńskiego nastolatka 100
  • Serdeczne (nie)porozumienie 11 kwi 2004, 1:00 Z Paryża jest dziś bliżej do Niemiec niż do Wielkiej Brytanii 102
  • Tamerlan-Kaida 11 kwi 2004, 1:00 Zaczęło się przypadkiem, w niedzielę po południu - relacjonuje "Wprost" Allison Gill z Human Rights Watch w Taszkiencie. - Około godziny 15.00 Nemat Razzokow, przygotowujący w swojej willi, w wiosce Kachramon pod Bucharą, bomby, niechcący jedną odpalił. Ten wypadek jednak... 104
  • Menu 11 kwi 2004, 1:00 Świat Piękna morderczyni "Cześć, mówi Bruce Willis. Jeśli nie oddzwonisz do mnie w ciągu dziesięciu minut, spalę twój dom" - od takiej wiadomości nagranej na sekretarce rozpoczęła się przygoda Amandy Peet z... 106
  • Inwazja patriotów 11 kwi 2004, 1:00 Hollywood wskrzesza kino obywatelskie 108
  • DVD Kamila Śmiałkowskiego 11 kwi 2004, 1:00 Recenzje płyt 111
  • Einstein obrazu 11 kwi 2004, 1:00 Rembrandt byłby bardzo bogaty, gdyby nie był wyjątkowo rozrzutny 112
  • Sztukmistrz ze Starachowic 11 kwi 2004, 1:00 Janusz Radek może głosem imitować bitwę z wybuchami granatów i seriami z broni maszynowej 115
  • Masłowska pod flagą europejską 11 kwi 2004, 1:00 Zachodni recenzenci dobrze przyjęli książkę Masłowskiej, bo potwierdziła stereotypy o Polsce i Polakach 116
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 11 kwi 2004, 1:00 Soyka Sings Love Songs Soyka jest jednym z nielicznych krajowych artystów, którego fanem będę dożywotnio. Oczywiście, mówię o własnym żywocie. Artysta ma swój klimat i aurę. Potrafi też pozyskiwać do... 117
  • Sława i chała 11 kwi 2004, 1:00 Recenzje - DVD,Książki, Teatr 118
  • Organ Ludu 11 kwi 2004, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 15 (80) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 5 kwietnia 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Eurokoszyk świąteczny Redakcja "Organu Ludu'' przedstawia wzorcowy koszyk, który w tym roku... 120
  • - Fikcyjny rozwód 11 kwi 2004, 1:00 Pięćdziesięciu sześciu lat potrzebowała polska klasa robotnicza, żeby pójść po rozum do głowy i znowu podzielić się na PPS i PPR. PPS wziął z marszu marszałek Borowski, nawet się podstrzygł pod Cyrankiewicza. Niepotrzebnie, bo Cyrano też zaczynał z włosami. Tak powstała nowa... 121
  • Skibą w mur - Wiosenne pompowanie 11 kwi 2004, 1:00 Premierowi Millerowi usłużni koledzy w końcu wyciągnęli korek i bezlitośnie spuścili powietrze 122

ZKDP - Nakład kontrolowany