Beaujolais z neolitu

Beaujolais z neolitu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Demokracja czerwonego wina Pochodzące sprzed ośmiu tysięcy lat najstarsze wino świata, jakie archeolodzy odkryli na szczycie wzgórza w Shulaveri w Gruzji, musiało być podobne do beaujolais nouveau - pito je kilka miesięcy po zbiorze winogron, po szybkiej fermentacji. Jego konsumpcja, tak jak w czasach współczesnych, nie była wówczas niczym wyjątkowym. Pięciolitrowe pojemniki, w których przechowywano wino, znajdowały się w wielu domach starożytnej gruzińskiej osady.
Dziewicza latorośl
Podobnego odkrycia archeolodzy dokonali w osadzie Hadżi Firuz w rejonie gór Zagros w Iranie. Sądzono początkowo, że w glinianych naczyniach znalezionych na podłodze pomieszczenia kuchennego z 5000-5400 r. p.n.e., znajdują się resztki produktów mlecznych. Dopiero badania molekularne Patricka McGoverna, archeologa i chemika z University of Pennsylvania, wykazały, że są to substancje organiczne powstałe po rozkładzie wina (w ten sam sposób uczony odkrył pozostałości tego trunku w naczyniach znalezionych w Gruzji).
Badacze mają nadzieję, że będą mogli ustalić, gdzie i kiedy nastąpiła mutacja, która zdecydowała o uprawie dzikiej winorośli. Aby porównać jej DNA ze współczesnymi odmianami, McGovern wraz z Jos� Vouillamozem z Istituto Agrario di San Michele allŐAdige w Trento we Włoszech i Alim Ergźlem z uniwersytetu w Ankarze poszukują pędów rośliny nie tkniętej uprawą w dolinach gór Taurus, niedaleko źródeł rzeki Tygrys. Dzika odmiana winorośli (Vitis vinifera sylvestris) rośnie dzisiaj w rejonie śródziemnomorskim od Hiszpanii po Liban, nad brzegami Renu i Dunaju, nad Morzem Czarnym, w dorzeczu Tygrysu i Eufratu oraz w oazach środkowej Azji.

Stołowe z haremu
Według tradycji biblijnej, pierwsze wino wyprodukował Noe. Po potopie, kiedy arka osiadła na górze Ararat, Noe zasadził pierwszą winną latorośl. Nie znając działania alkoholu, upił się własnym winem i leżał nagi, wyszydzony przez jednego z synów, Chama, póki pozostali synowie, Sem i Jafet, nie okryli ojca płaszczem. Perska historia opowiada o królu Jamszidzie, miłośniku świeżych winogron. Owoce przechowywano dla króla w dzbanach w pałacowych piwnicach. Zawartość jednego z nich zaczęła się psuć i słudzy oznakowali go napisem: "trucizna". Kobieta z haremu króla, szukając lekarstwa na ból głowy, omyłkowo napiła się z tego dzbana i usnęła. Kiedy się obudziła, ból głowy minął, a kobieta opowiedziała królowi o cudownych właściwościach napoju, który władca od tamtej pory nakazał przyrządzać dla siebie i dworu.
McGovern uważa, że ludzie pierwszy raz natrafili na winorośl w wyżynnym rejonie wschodniej Anatolii, północnej Syrii i w północno-zachodnim Iranie. Uczony podejrzewa, że paleolityczni łowcy przechowywali winogrona w torbie ze zwierzęcej skóry lub w wydrążonej tykwie. Winogrona wydzielały sok i fermentowały pod wpływem drożdży znajdujących się na skórkach owoców. Możliwe jest też, że nasi przodkowie najpierw zaobserwowali ptaki "upijające się" sokiem z winogron naturalnie fermentujących na krzakach. Tego nie można jednak udowodnić, bo w paleolicie nie produkowano ceramiki, nie zachowały się naczynia do przechowywania wina, z których ścianek można by zebrać osad do analizy. Pierwszy udokumentowany rozdział w historii wina zaczął się, kiedy powstały stałe osady, a człowiek zaczął hodować zwierzęta, uprawiać rolę i produkować gliniane garnki - w neolicie.

Strażnicy wina
Wino jest wynalazkiem Starego Świata. W Chinach dotychczas nie odnaleziono śladów wina gronowego. Jedna z najstarszych legend z II wieku p.n.e. opowiada o generale Zhang Qianie, który podczas podróży wzdłuż Jedwabnego Szlaku skosztował doskonałych win produkowanych w żyznej dolinie Fergana, na zachód od gór Pamir. Zhang przywiózł do Pekinu szczepy latorośli, które miały służyć do produkcji wina dla cesarza. W zachodniej części kraju, w Xian, w grobie liczącym około dwóch tysięcy lat, archeolodzy odkryli brązowy dzban, a w nim nietknięte pięć litrów wina ryżowego. Napój, przelany do szklanego naczynia, jest poddawany badaniom laboratoryjnym. Nie wiadomo, czy archeolodzy skosztowali wina, by sprawdzić jego smak.
Z uprawy win od 3000 r. p.n.e. słynęła Dolina Nilu. Za czasów króla Dżosera, dla którego wybudowano pierwszą piramidę schodkową, istniały już winnice o poetyckich nazwach, na przykład "Horus w przestworzach niebios", która produkowała wina jeszcze dwa tysiące lat później, w okresie greckim. Egipcjanie wprowadzili kontrolę jakości i pochodzenia wina. Każdy dzban musiał być opatrzony etykietą zawierającą nazwę i położenie winnicy, rodzaj wina, datę jego produkcji, a także imię producenta i ocenę jakości trunku. Tę ostatnią określano słowami "nfr" (wymawiane: nefer, Egipcjanie nie zapisywali samogłosek), czyli dobry, "nfr nfr" - podwójnie dobry oraz "nfr nfr nfr" - najlepszy. Inny rodzaj oznaczania jakości to gradacja od najlepszego do najgorszego gatunku: "autentyczne", "słodkie", "to, które czyni człowieka wesołym" oraz "niewyraźne". Rzetelność tych informacji kontrolował urzędnik nazywany królewskim strażnikiem wina. Niektóre gatunki wina, na przykład czerwone Chassut, uważano za najlepsze dopiero po stu latach leżakowania!


Sympozjum, czyli wspólne picie
Egipcjanie uważali, że alkohol jest niezbędny, by przyjęcie się udało. Wojownicy Homera po bitwie ucztowali, popijając dziczyznę ciężkim, czerwonym winem. Od VII wieku Grecy organizowali sympozja, czyli w dosłownym tłumaczeniu: "wspólne picie". Była to okazja do rozrywki - alkohol lał się strumieniami, a piękni chłopcy i kurtyzany zabawiali gości - ale także do politycznych i intelektualnych dyskusji. Wspólne picie służyło tworzeniu demokracji. Konsumpcję wina uważano za cywilizowany zwyczaj, ale wino nie rozcieńczone wodą pili, w opinii Greków, jedynie barbarzyńcy. Rzymianie przejęli od Greków zwyczaj organizowania intelektualnych uczt, ale w Rzymie kwitły też bary nie cieszące się najlepszą reputacją. Poza tym wino rozcieńczone wodą miało słabe właściwości bakteriobójcze i w niektórych regionach było bezpieczniejszym napojem niż czysta woda. Wino pito też podczas uroczystości religijnych, zwłaszcza związanych z kultem Dionizosa. Upijano się wtedy niemal do nieprzytomności, by pozbyć się racjonalnej strony ludzkiej natury i uczestniczyć w "dionizyjskim szale" symbolizującym pierwotne siły przyrody.
Więcej możesz przeczytać w 47/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2004 (1147)

  • Wprost od czytelników21 lis 2004Bogactwo wróg Polaków Wrogość, z jaką Polacy odnoszą się do bogatych, jest złym zjawiskiem ("Bogactwo wróg Polaków", nr 38). Chciałbym jednak wspomnieć o jednej z przyczyn takiego stanu rzeczy. Lata...3
  • Na stronie - RPRL21 lis 2004Wściekłość i śmieszność, agresja i żarty to główne instrumenty władzy RPRL Nie bierz życia na serio, bo i tak nie wyjdziesz z niego żywy - to przekonanie łączy w Polsce rządzących i rządzonych. Stanowi ono swoiste porozumienie społeczne RPRL,...3
  • Skaner21 lis 2004Leczenie Oleksym Józef Oleksy ma zastąpić Krzysztofa Janika na stanowisku szefa SLD na grudniowym kongresie partii. Tej operacji patronuje lider mazowieckiego SLD Jacek Zdrojewski. To on organizuje poparcie dla Oleksego wśród...8
  • Dossier21 lis 2004Gdyby oszołomy nie miały racji, to by w Polsce było lepiej. Niestety, miały ją JAROSŁAW KACZYŃSKI, lider PiS "Nowa Trybuna Opolska" Nasza komisja stąpała ostrożnie, niczym po nieznanym gruncie w ciemnej jaskini. Teraz w jaskini...9
  • Sawka21 lis 200410
  • Kadry21 lis 200411
  • Playback21 lis 200412
  • M&M21 lis 2004 WIELKA SZKODA... Rzekł wieszcz - "Spisane będą czyny i rozmowy". I są - w formie notatek z podsłuchów służbowych. To cud, że nie ma żadnej porządnej notatki z jasnogórskiej Giertycha z Kulczykiem herbatki!12
  • Poczta21 lis 2004Okopy ziemi obiecanej Określenie "ewangelicy", którym posługuje się autor artykułu "Okopy ziemi obiecanej" (nr 45), odnosi się w Polsce wyłącznie do wyznawców Kościoła ewangelicko-augsburskiego i...12
  • Ryba po polsku - Egzorcyzmy polskie21 lis 2004Niechaj narodowie wżdy postronni znają, że Polacy biorą, kiedy im już dają Mamy czas egzorcyzmów. Trwa wypędzanie Kulczyka Giertychem, a Giertycha Widackim. Sukcesy są skromne. Na razie udało się wypędzić Kulczyka do Londynu, a Giertycha do...13
  • Nałęcz - Obalony testament21 lis 2004Tolerancję dla mniejszości wypiera w Polsce wizja państwa narodowego W sposób niemalże niezauważalny Sejm przyjął ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych. A warta jest ona większego nagłośnienia. Wręcz uderzenia na alarm! Jej...14
  • Z życia koalicji21 lis 2004Najbogatszy polski mąż Jan Kulczyk (większość majątku jest zapisana na żonę) nie przybył na przesłuchanie. Skompromitował tym nie tylko siebie, ale i "Gazetę Wyborczą", która doniosła o jego przybyciu do Polski i...16
  • Z życia opozycji21 lis 2004Jest mały problem. Chłopi z PSL chcą się połączyć ze Zbigniewem Religą, ale pod warunkiem, że w związku tym nie będzie miejsca dla Aldony Kameli-Sowińskiej. A Religa i Kamela są właśnie w trakcie zespalania na gruncie programowym i...17
  • Fotoplastykon21 lis 2004Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)18
  • Paserzy skarbu państwa21 lis 2004Bezpieczeństwo państwa gotowi byli sprzedać politycy robiący ciemne interesy z Markiem Dochnalem - wynika z podsłuchanych rozmów Przerażający obraz funkcjonowania republiki kolesiów pokazują podsłuchane rozmowy posła SLD Andrzeja Pęczaka,...20
  • Rzeczpospolita Przejściowa21 lis 2004Dzisiejsza Polska to PRL, do której dołączono sztafaż demokratycznego państwa W "Ziemi obiecanej" fabrykant Muller zbudował wspaniały pałac, ale mieszka w kurnej chacie. Po prostu tylko w niej dobrze się czuje, a pałacem chwali się przed ważnymi...24
  • Olek z krainy Oz21 lis 2004III Rzeczpospolita to bajkowa republika Aleksandra Kwaśniewskiego Aleksander Kwaśniewski ma coś z Dorotki - bohaterki "Czarnoksiężnika z krainy Oz". Dorotka wraz z przyjaciółmi udała się na drugą stronę tęczy, gdzie panował spokój, wręcz cudowna,...30
  • Wojna kaloryferowa21 lis 2004Czy polskie sądy zmuszą niemieckie firmy do wypłaty odszkodowań za zawyżanie opłat za ciepło? Przed sądami toczy się polsko-niemiecka wojna. Na rozpatrzenie czeka prawie dwa tysiące pozwów przeciwko spółdzielniom, które naliczając opłaty za...34
  • Giełda21 lis 2004Hossa Świat Tłusty post Od 15 października do 15 listopada marokańscy producenci żywności notują zwiększenie obrotów nawet o 30 proc. Czas obżarstwa Marokańczyków przypada na... ramadan, podczas którego muzułmanie...38
  • Odsiecz wiedeńska21 lis 2004Notatki o spotkaniu Kulczyk - Ałganow ujawniono, by odwrócić uwagę od prawdziwej Orlengate W przededniu wyborów ubiegający się o reelekcję prezydent USA zostaje oskarżony o molestowanie małoletniej. Za radą swego doradcy postanawia wywołać...40
  • Bushonomiki!21 lis 2004Bush zaaplikuje gospodarce eliksir Reagana Reagan bis czy Hoover bis? George W. Bush rozpoczyna drugą kadencję w dość trudnej sytuacji gospodarczej. Nie sposób więc dziś powiedzieć, czy sprosta czekającym go wyzwaniom i będzie przez historię...44
  • Poseł Janosik21 lis 2004Na 50-procentową stawkę podatkową dla najbogatszych złożą się najbiedniejsi Posłowie z sejmowej komisji śledczej skarżyli się, że nie mogą doręczyć wezwania Janowi Kulczykowi, bo ten podał w prokuraturze adres londyński. Ciekawe dlaczego? Czy...50
  • Balcerowicz wprost - Pięć chwytów21 lis 2004"Narodowcy" bronią złotego po to, aby mogli go psuć, podważając jego stabilność Na wniosek LPR odbyła się ostatnio w Sejmie debata na temat przystąpienia Polski do strefy euro. Jak można się było spodziewać, w dyskusji padały wypowiedzi różniące...54
  • 2 x 2 = 4 - Samobójcy21 lis 2004Polski parlament nadał samobójczy sygnał: nie chcemy bogatych Dwa wydarzenia skłaniają do smutnych refleksji nie tyle nad polską gospodarką, ile nad polską mentalnością. Wynik głosowania nad przyjęciem 50-procentowej stawki podatku dla...56
  • Supersam21 lis 2004Autosalon Renault trafic generation należy do coraz popularniejszej kategorii samochodów wycieczkowych. W zależności od potrzeby auto może być siedmioosobowym busem, bagażową furgonetką lub wygodną sypialnią na wakacyjny kemping....58
  • Strój, który mówi21 lis 2004Wąski krawat jest bardziej agresywny seksualnie niż szeroki W mig rozpoznaję, z szefem jakiej wielkości firmy mam do czynienia i czy utrzymuje on rozległe kontakty zagraniczne - twierdzi Jacek Santorski, psycholog biznesu. Santorskiemu najwięcej...60
  • Matki są dwie21 lis 2004Rodzenie dzieci przez zastępcze matki obraża godność i prawa dziecka - uważa Watykan Już kilka zastępczych matek, zwanych niekiedy nosicielkami ciąży, urodziło w Polsce dzieci. W jednym, sprawdzonym przez nas wypadku, kobieta urodziła dziecko...66
  • Pancerniki szos21 lis 2004Opancerzone auta tworzone są już nie tylko dla głów państw i miliarderów, ale też dla osób średnio zamożnych Na drodze do Rawalpindi w Pakistanie dwaj samobójcy wjechali wypełnionymi materiałami wybuchowymi samochodami w kolumnę wiozącą...68
  • Shrek z Borysławia21 lis 2004W Izraelu imionami stały się nazwiska twórców syjonizmu, na przykład Herzel bądź Weizman Imiona wodzów czy założycieli państw, na przykład Abraham, Jakub, Mojżesz, Izaak czy Dawid, dodają godności i szacunku tym, którzy je noszą. W Izraelu...70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Jesienne gruchanie21 lis 2004Piotrusiu! Gdybym miał przywołać mój ulubiony owocowy smak dzieciństwa, bez wahania wskazałbym na papierówki. Im częściej wspominam, jak je wielbiłem, tym wyraźniej widzę, jak bardzo lekceważyłem gruszki. Bliższą znajomość z gruszkami zawarłem...72
  • Druga płeć - W tym sęk21 lis 2004Czy heteroseksualny katolik ma prawo do moralnej oceny katolika homoseksualisty? Zaczęło się od Rocco Buttiglione, a właściwie powróciło jak echo wraz z wypowiedzianym przez włoskiego profesora przekonaniem, że homoseksualizm jest grzechem. Co...74
  • Historia zdrady21 lis 2004Polska miała czwartą aliancką armię II wojny Światowej "Sprawa honoru" to rzecz fascynująca. Pierwsza część opowiada o drodze polskich lotników do Anglii wokół Europy, o ich roli w bitwie o Anglię, kiedy wreszcie dopuszczono ich do walki. Druga...76
  • Polski lotniskowiec21 lis 2004Rozmowa z LYNNE OLSON i STANLEYEM CLOUDEM, autorami "Sprawy honoru", książki o Dywizjonie 30378
  • Know-how21 lis 2004Nietoperzy śpiew Nietoperze też mają swoje pieśni miłosne - tyle że niesłyszalne dla ludzkiego ucha. Badacze z University of Maryland odkryli, że niektóre samce są wyjątkowo uzdolnione i wykonują skomplikowane serenady, czym...81
  • Przedłuż swoje życie o 20 lat21 lis 2004Pięć leków na długowieczność Aleksander Wielki w poszukiwaniu eliksiru młodości pragnął dotrzeć do Indii, gdy usłyszał, że na ośnieżonych stokach Himalajów "nadzy mnisi" żyją nawet kilkaset lat. Po upływie ponad dwóch tysięcy lat zaczyna się...82
  • Bumerang z zarazkami21 lis 2004Atakują nas świnka, różyczka i gruźlica Bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika" - pisał Albert Camus w powieści "Dżuma". Podobnie jest z innymi chorobami zakaźnymi - nawet tymi, którym można skutecznie zapobiegać szczepieniami. Od początku...88
  • Beaujolais z neolitu21 lis 2004Demokracja czerwonego wina Pochodzące sprzed ośmiu tysięcy lat najstarsze wino świata, jakie archeolodzy odkryli na szczycie wzgórza w Shulaveri w Gruzji, musiało być podobne do beaujolais nouveau - pito je kilka miesięcy po zbiorze winogron, po...90
  • Bez granic21 lis 2004Lewa noga Saddama Niemieckie władze rozpoczęły własne śledztwo w sprawie Saddama Husajna. Na internetowej aukcji furorę zrobiła "lewa noga Saddama", czyli pozostałość po pomniku dyktatora, który w kwietniu 2003 r. na...92
  • Śmierć ojca śmierci21 lis 2004Palestyńczycy uważają Jasera Arafata za ojca swojego narodu. Jako ojciec zrobił dużo dla swoich dzieci, ale często był wobec nich nadopiekuńczy. Symbol i hańba sprawy palestyńskiej Z Arafatem trudno było dojść do ładu. By stworzyć odrębną...94
  • Znienawidzony przyjaciel21 lis 2004Przywódcy arabscy odetchnęli z ulgą po śmierci Arafata Za fasadą żałoby i patetycznych uroczystości za duszę nowego szahida ukrywa się prawda: wątpliwe, czy w świecie arabskim znalazł się choć jeden przywódca, który na wiadomość o śmierci Jasera...98
  • Holenderski antydżihad21 lis 2004Płonące kościoły i meczety Komisja Europejska gasi za pomocą podręcznika integracji imigrantów Jebać pierdolonych muzułmanów", "Lewaccy mistrzowie polityki, macie, czego chcieliście" - obok zniczy i kwiatów kartki z takimi napisami wiszą w...102
  • Demokracja liczenia głosów21 lis 2004Rozmowa z Mariną Łużykową, dyrektor moskiewskiego Centrum Badań Strategiczno-Regionalnych104
  • Menu21 lis 2004Krótko po Wolsku Największy upadek roku Wielkie powodzenie "Upadku" wskazuje, że ciągle istnieje zapotrzebowanie na filmy polityczne bazujące na historii. Można się też zastanawiać, czy i kiedy któryś z polskich...106
  • Sherlock Holmsow21 lis 2004Joanna Chmielewska utorowała rosyjskim kryminałom drogę na europejskie rynki Kiedy pierwszy raz pojechała do Rosji, towarzyszyły jej dwa samochody z eskortą i sześciu ochroniarzy. Na ubiegłorocznych Moskiewskich Targach Książki Joanna Chmielewska...110
  • Krakowskie igrzysko21 lis 2004Menedżerem o duszy hipisa jest Jerzy Illg rządzący wydawnictwem Znak Najpierw duże różowe gacie, rozpięte między regałami z książkami, witały klientów księgarń. Teraz do ich witryn przyciąga połyskliwa forma na ciasto. Nie jest to przedświąteczna...114
  • Co z tymi aktorami?21 lis 2004Filmy będą wkrótce realizowane komputerowo - na podstawie nakręconych na niebieskim tle zdjęć głównych aktorów Aktorzy z komputera wyglądający jak żywi? Film "Iniemamocni" dowodzi, że jest to już możliwe. Rodzina Iniemamocnych to ludzie z krwi i...116
  • Czarna wdowa21 lis 2004John Lennon żyje - dzięki kolejnym projektom Yoko Ono Jeśli utwór firmowany przez osobę 71-letnią plasuje się na szczycie listy tanecznych bestsellerów "Billboardu", to albo coś jest nie w porządku z kulturą klubową, albo mamy do czynienia z...120
  • Ueorgan Ludu21 lis 2004TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy Nr 47 (112) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 15 listopada 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Solidarna ponadpartyjna postawa polskiej delegacji...121
  • Skibą w mur - Dobrze sprzedany21 lis 2004Artysta ma w sobie coś takiego, że oficjalnie musi udawać, iż jest przeciwny sprzedawaniu się W dzisiejszych czasach podstawą funkcjonowania na rynku artystycznym jest umiejętność dobrego sprzedania się. Sprzedać można się na wiele sposobów, ale...122