Sherlock Holmsow

Sherlock Holmsow

Dodano:   /  Zmieniono: 1
Joanna Chmielewska utorowała rosyjskim kryminałom drogę na europejskie rynki Kiedy pierwszy raz pojechała do Rosji, towarzyszyły jej dwa samochody z eskortą i sześciu ochroniarzy. Na ubiegłorocznych Moskiewskich Targach Książki Joanna Chmielewska była większą gwiazdą niż Paulo Coehlo. Kilkusetmetrowa kolejka do księgarni, w której podpisywała swoje książki, zablokowała ruch na centralnej ulicy miasta. Chmielewska w Rosji sprzedała ponad 10 mln egzemplarzy powieści kryminalnych, nie licząc wydań pirackich. To Chmielewska zainspirowała rosyjskie autorki do pisania kryminałów w jej stylu. Jest paradoksem, że obecnie w Polsce wielką popularnością cieszą się Aleksandra Marynina i Daria Doncowa, najwierniejsze naśladowczynie Chmielewskiej. Wraz z nimi nie tylko w naszym kraju, ale i na Zachodzie wraca moda na klasyczny kryminał czy raczej na kryminał z przymrużeniem oka. Po fali krwawych sensacji i amerykańskich czarnych kryminałów spod znaku Chandlera znowu w cenie jest intelektualna zagadka okraszona poczuciem humoru.
Kryminał na zapomnienie
Przez lata to autorzy z Wielkiej Brytanii wyznaczali standardy literatury kryminalnej czy szeroko pojętej literatury rozrywkowej. Anglikiem był ojciec współczesnej powieści detektywistycznej Edgar Allan Poe, autor opowiadania "Zabójstwo przy Rue Morgue" (z 1841 r.). To na angielskim gruncie narodził się najsłynniejszy literacki detektyw Sherlock Holmes i jego metoda dedukcji. Brytyjczycy nigdy nie kryli swej fascynacji zbrodnią, która stanowiła temat zarówno ulicznych plotek, jak i salonowych dyskusji. Na Wyspach Brytyjskich działali nie tylko najsłynniejsi mordercy jak Kuba Rozpruwacz czy John Christie, ale i klasycy gatunku: Artur Conan Doyle, Edgar Wallace, Agatha Christie. Ich książki do dziś cieszą się popularnością w Rosji, ale żelazna kurtyna szczelnie chroniła przed napływającą ze zgniłego Zachodu literaturą popularną.
W Rosji, podobnie jak w innych krajach realnego socjalizmu, pojawiła się specyficzna odmiana kryminału - powieść milicyjna, czyli propagandowa powieść detektywistyczna. Gloryfikowała ona aparat przemocy i wychwalała skuteczność milicji w walce z przestępczością. Ciętą i ironiczną krytykę tego gatunku prowadził w wydawnictwach drugiego obiegu poeta i krytyk Stanisław Barańczak.
Dopiero pod koniec lat 90. w Rosji zaczęły się pojawiać kryminały czytadła. Czytelnicy chętnie tam takie książki kupują, bo jest to forma ucieczki od szarej rzeczywistości. - Kryminał opisuje świat, w którym zbrodnia nie jest traumatycznym przeżyciem, lecz bywa czymś lekkim, zabawowym - mówi Tadeusz Lewandowski, krytyk literacki, agent Chmielewskiej. Okazało się, że to właśnie ona najłatwiej potrafi rozbawić rosyjskich czytelników, jednocześnie oddając realia życia w poprzednim systemie.
Obecnie Rosja to piąty na świecie rynek wydawniczy, a tamtejsza produkcja literacka to ponad 80 tys. tytułów rocznie. Najlepiej na tym rynku sprzedają się powieści sensacyjne i kryminalne. - Rosjanie wręcz kochają kryminały. Czytają je w moskiewskim metrze, trolejbusach czy biurach - opowiada Aleksandra Pietruczuk, z pochodzenia Rosjanka, doktorantka SGH i miłośniczka kryminału.

Postsowieckie bagno
Najliczniejszą grupą czytelniczą są kobiety: one też są głównymi odbiorcami kryminałów. Dlatego większość autorów pisze "pod kobiety". - Jako baba nie lubię rzeczy nadmiernie skomplikowanych. I takie są moje książki. Zresztą baba babę zawsze lepiej zrozumie - mówi "Wprost" Chmielewska. W Rosji kobiety rozczytują się w kryminałach Maryniny czy Doncowej. Lektura powieści, w których organy ścigania są skuteczne - inaczej niż w życiu - poprawia im samopoczucie. Książki Maryniny, byłej milicjantki, są dla Rosjan formą eskapizmu. Pełnią też funkcję terapeutyczną, bo bandyci są chwytani i osądzani.
Siłą rosyjskich kryminałów są opisy postsowieckiej rzeczywistości z jej nowymi milionerami, bandytami i wszechobecną korupcją. Ta rzeczywistość najczęściej pojawia się w książkach Doncowej. Autorka "Zjawy w adidasach", dziennikarka i lektorka języków obcych, pisze o zwykłych ludziach, przypadkowych, bezsilnych ofiarach mafijnych porachunków. Jej sukcesy sprawiły, że stworzyła ona prawdziwą literacką manufakturę, w której w ostatnich dziesięciu latach powstało 50 powieści. W Polsce dotychczas opublikowano cztery z nich.

Akunin na całe zło
Rosjanin Borys Akunin, który zapoczątkował w Polsce modę na rosyjski kryminał, jest popularny dlatego, że sprawnie łączy rozmaite gatunki i konwencje. Krytycy piszą, że tworzy on postmodernistyczne kryminały stanowiące świetną rozrywkę także na poziomie języka. Bohaterem najpopularniejszego cyklu Akunina jest dandys i detektyw Erast Fandorin. Ma on swego Watsona w postaci Japończyka Masy rozprawiającego się z moskiewskimi oprychami dzięki perfekcyjnemu opanowaniu karate. U Akunina jest wszystko: nowoczesne wynalazki, dziewiętnastowieczny koloryt, krwawe rozgrywki moskiewskich gangów, romans, seryjni mordercy, szpiegowskie gonitwy, filozoficzne refleksje, humor oraz pisany między wierszami komentarz do aktualnej sytuacji politycznej w Rosji.
Akunin sprzedał dotychczas w Polsce ponad 100 tys. swoich książek. W Rosji ma kilka milionów fanów, a na Zachodzie - ponad milion. Swoją popularność w Rosji tłumaczy przewrotnie: "Cała nowa klasa średnia, która pojawiła się w Rosji w latach 90., potrzebowała nie tylko własnej ideologii, ale i własnej literatury". Akunin jest z wykształcenia filologiem. Zajmował się tłumaczeniem literatury japońskiej (po japońsku akunin znaczy zło). Jak przed laty śladami bohaterów Michaiła Bułhakowa, tak teraz po Moskwie tysiące czytelników chodzi śladami detektywa Fandorina. Istnieją liczne fan-kluby i strony internetowe poświęcone Akuninowi. Znaleźć na nich można m.in. mapy przedrewolucyjnej stolicy.

Stowarzyszenie Trup w Szafie
Rosjanin Akunin, obok Hiszpana Eduardo Mendozy i Włocha Andrei Camilleriego, jest autorem powieści kryminalnych nazywanych często antykryminałami. Antykryminałami są też w istocie książki Chmielewskiej. Wszystkich tych autorów łączy poczucie humoru i przewrotność opowiadania. Można uznać za paradoks, że Chmielewska zainspirowała rosyjskich autorów, którzy odnoszą teraz sukcesy na Zachodzie, i że dzięki nim sama przebija się na zachodnie rynki. "Pech" Chmielewskiej właśnie ukazał się w Hiszpanii, a wkrótce dwie jej powieści zostaną wydane w Niemczech.
Chmielewska i rosyjscy autorzy spowodowali renesans kryminału w Polsce. W ostatnich dwóch latach na naszym rynku pojawiło się kilkadziesiąt kryminałów rodzimych autorów, najczęściej nawiązujących do Chmielewskiej, Akunina czy Doncowej. W tym roku powstało też Stowarzyszenie Miłośników Kryminału i Powieści Sensacyjnej "Trup w szafie". Przy wsparciu Instytutu Książki organizuje ono pierwszy w Polsce Festiwal Kryminału (Kraków, 16Đ21 listopada). Krytycy tłumaczą renesans kryminału (najczęściej tradycyjnego i pełnego humoru) odreagowaniem na codzienną porcję masakry i sensacji serwowanej przez media. W tradycyjnym kryminale wszystko jest obłaskawione i kontrolowane. No i przestępcy trafiają do więzienia lub ponoszą inną karę. W prawdziwym życiu bywa z tym różnie.
Więcej możesz przeczytać w 47/2004 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 1

Spis treści tygodnika Wprost nr 47/2004 (1147)

  • Wprost od czytelników21 lis 2004Bogactwo wróg Polaków Wrogość, z jaką Polacy odnoszą się do bogatych, jest złym zjawiskiem ("Bogactwo wróg Polaków", nr 38). Chciałbym jednak wspomnieć o jednej z przyczyn takiego stanu rzeczy. Lata...3
  • Na stronie - RPRL21 lis 2004Wściekłość i śmieszność, agresja i żarty to główne instrumenty władzy RPRL Nie bierz życia na serio, bo i tak nie wyjdziesz z niego żywy - to przekonanie łączy w Polsce rządzących i rządzonych. Stanowi ono swoiste porozumienie społeczne RPRL,...3
  • Skaner21 lis 2004Leczenie Oleksym Józef Oleksy ma zastąpić Krzysztofa Janika na stanowisku szefa SLD na grudniowym kongresie partii. Tej operacji patronuje lider mazowieckiego SLD Jacek Zdrojewski. To on organizuje poparcie dla Oleksego wśród...8
  • Dossier21 lis 2004Gdyby oszołomy nie miały racji, to by w Polsce było lepiej. Niestety, miały ją JAROSŁAW KACZYŃSKI, lider PiS "Nowa Trybuna Opolska" Nasza komisja stąpała ostrożnie, niczym po nieznanym gruncie w ciemnej jaskini. Teraz w jaskini...9
  • Sawka21 lis 200410
  • Kadry21 lis 200411
  • Playback21 lis 200412
  • M&M21 lis 2004 WIELKA SZKODA... Rzekł wieszcz - "Spisane będą czyny i rozmowy". I są - w formie notatek z podsłuchów służbowych. To cud, że nie ma żadnej porządnej notatki z jasnogórskiej Giertycha z Kulczykiem herbatki!12
  • Poczta21 lis 2004Okopy ziemi obiecanej Określenie "ewangelicy", którym posługuje się autor artykułu "Okopy ziemi obiecanej" (nr 45), odnosi się w Polsce wyłącznie do wyznawców Kościoła ewangelicko-augsburskiego i...12
  • Ryba po polsku - Egzorcyzmy polskie21 lis 2004Niechaj narodowie wżdy postronni znają, że Polacy biorą, kiedy im już dają Mamy czas egzorcyzmów. Trwa wypędzanie Kulczyka Giertychem, a Giertycha Widackim. Sukcesy są skromne. Na razie udało się wypędzić Kulczyka do Londynu, a Giertycha do...13
  • Nałęcz - Obalony testament21 lis 2004Tolerancję dla mniejszości wypiera w Polsce wizja państwa narodowego W sposób niemalże niezauważalny Sejm przyjął ustawę o mniejszościach narodowych i etnicznych. A warta jest ona większego nagłośnienia. Wręcz uderzenia na alarm! Jej...14
  • Z życia koalicji21 lis 2004Najbogatszy polski mąż Jan Kulczyk (większość majątku jest zapisana na żonę) nie przybył na przesłuchanie. Skompromitował tym nie tylko siebie, ale i "Gazetę Wyborczą", która doniosła o jego przybyciu do Polski i...16
  • Z życia opozycji21 lis 2004Jest mały problem. Chłopi z PSL chcą się połączyć ze Zbigniewem Religą, ale pod warunkiem, że w związku tym nie będzie miejsca dla Aldony Kameli-Sowińskiej. A Religa i Kamela są właśnie w trakcie zespalania na gruncie programowym i...17
  • Fotoplastykon21 lis 2004Henryk Sawka (www.przyssawka.pl)18
  • Paserzy skarbu państwa21 lis 2004Bezpieczeństwo państwa gotowi byli sprzedać politycy robiący ciemne interesy z Markiem Dochnalem - wynika z podsłuchanych rozmów Przerażający obraz funkcjonowania republiki kolesiów pokazują podsłuchane rozmowy posła SLD Andrzeja Pęczaka,...20
  • Rzeczpospolita Przejściowa21 lis 2004Dzisiejsza Polska to PRL, do której dołączono sztafaż demokratycznego państwa W "Ziemi obiecanej" fabrykant Muller zbudował wspaniały pałac, ale mieszka w kurnej chacie. Po prostu tylko w niej dobrze się czuje, a pałacem chwali się przed ważnymi...24
  • Olek z krainy Oz21 lis 2004III Rzeczpospolita to bajkowa republika Aleksandra Kwaśniewskiego Aleksander Kwaśniewski ma coś z Dorotki - bohaterki "Czarnoksiężnika z krainy Oz". Dorotka wraz z przyjaciółmi udała się na drugą stronę tęczy, gdzie panował spokój, wręcz cudowna,...30
  • Wojna kaloryferowa21 lis 2004Czy polskie sądy zmuszą niemieckie firmy do wypłaty odszkodowań za zawyżanie opłat za ciepło? Przed sądami toczy się polsko-niemiecka wojna. Na rozpatrzenie czeka prawie dwa tysiące pozwów przeciwko spółdzielniom, które naliczając opłaty za...34
  • Giełda21 lis 2004Hossa Świat Tłusty post Od 15 października do 15 listopada marokańscy producenci żywności notują zwiększenie obrotów nawet o 30 proc. Czas obżarstwa Marokańczyków przypada na... ramadan, podczas którego muzułmanie...38
  • Odsiecz wiedeńska21 lis 2004Notatki o spotkaniu Kulczyk - Ałganow ujawniono, by odwrócić uwagę od prawdziwej Orlengate W przededniu wyborów ubiegający się o reelekcję prezydent USA zostaje oskarżony o molestowanie małoletniej. Za radą swego doradcy postanawia wywołać...40
  • Bushonomiki!21 lis 2004Bush zaaplikuje gospodarce eliksir Reagana Reagan bis czy Hoover bis? George W. Bush rozpoczyna drugą kadencję w dość trudnej sytuacji gospodarczej. Nie sposób więc dziś powiedzieć, czy sprosta czekającym go wyzwaniom i będzie przez historię...44
  • Poseł Janosik21 lis 2004Na 50-procentową stawkę podatkową dla najbogatszych złożą się najbiedniejsi Posłowie z sejmowej komisji śledczej skarżyli się, że nie mogą doręczyć wezwania Janowi Kulczykowi, bo ten podał w prokuraturze adres londyński. Ciekawe dlaczego? Czy...50
  • Balcerowicz wprost - Pięć chwytów21 lis 2004"Narodowcy" bronią złotego po to, aby mogli go psuć, podważając jego stabilność Na wniosek LPR odbyła się ostatnio w Sejmie debata na temat przystąpienia Polski do strefy euro. Jak można się było spodziewać, w dyskusji padały wypowiedzi różniące...54
  • 2 x 2 = 4 - Samobójcy21 lis 2004Polski parlament nadał samobójczy sygnał: nie chcemy bogatych Dwa wydarzenia skłaniają do smutnych refleksji nie tyle nad polską gospodarką, ile nad polską mentalnością. Wynik głosowania nad przyjęciem 50-procentowej stawki podatku dla...56
  • Supersam21 lis 2004Autosalon Renault trafic generation należy do coraz popularniejszej kategorii samochodów wycieczkowych. W zależności od potrzeby auto może być siedmioosobowym busem, bagażową furgonetką lub wygodną sypialnią na wakacyjny kemping....58
  • Strój, który mówi21 lis 2004Wąski krawat jest bardziej agresywny seksualnie niż szeroki W mig rozpoznaję, z szefem jakiej wielkości firmy mam do czynienia i czy utrzymuje on rozległe kontakty zagraniczne - twierdzi Jacek Santorski, psycholog biznesu. Santorskiemu najwięcej...60
  • Matki są dwie21 lis 2004Rodzenie dzieci przez zastępcze matki obraża godność i prawa dziecka - uważa Watykan Już kilka zastępczych matek, zwanych niekiedy nosicielkami ciąży, urodziło w Polsce dzieci. W jednym, sprawdzonym przez nas wypadku, kobieta urodziła dziecko...66
  • Pancerniki szos21 lis 2004Opancerzone auta tworzone są już nie tylko dla głów państw i miliarderów, ale też dla osób średnio zamożnych Na drodze do Rawalpindi w Pakistanie dwaj samobójcy wjechali wypełnionymi materiałami wybuchowymi samochodami w kolumnę wiozącą...68
  • Shrek z Borysławia21 lis 2004W Izraelu imionami stały się nazwiska twórców syjonizmu, na przykład Herzel bądź Weizman Imiona wodzów czy założycieli państw, na przykład Abraham, Jakub, Mojżesz, Izaak czy Dawid, dodają godności i szacunku tym, którzy je noszą. W Izraelu...70
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza - Jesienne gruchanie21 lis 2004Piotrusiu! Gdybym miał przywołać mój ulubiony owocowy smak dzieciństwa, bez wahania wskazałbym na papierówki. Im częściej wspominam, jak je wielbiłem, tym wyraźniej widzę, jak bardzo lekceważyłem gruszki. Bliższą znajomość z gruszkami zawarłem...72
  • Druga płeć - W tym sęk21 lis 2004Czy heteroseksualny katolik ma prawo do moralnej oceny katolika homoseksualisty? Zaczęło się od Rocco Buttiglione, a właściwie powróciło jak echo wraz z wypowiedzianym przez włoskiego profesora przekonaniem, że homoseksualizm jest grzechem. Co...74
  • Historia zdrady21 lis 2004Polska miała czwartą aliancką armię II wojny Światowej "Sprawa honoru" to rzecz fascynująca. Pierwsza część opowiada o drodze polskich lotników do Anglii wokół Europy, o ich roli w bitwie o Anglię, kiedy wreszcie dopuszczono ich do walki. Druga...76
  • Polski lotniskowiec21 lis 2004Rozmowa z LYNNE OLSON i STANLEYEM CLOUDEM, autorami "Sprawy honoru", książki o Dywizjonie 30378
  • Know-how21 lis 2004Nietoperzy śpiew Nietoperze też mają swoje pieśni miłosne - tyle że niesłyszalne dla ludzkiego ucha. Badacze z University of Maryland odkryli, że niektóre samce są wyjątkowo uzdolnione i wykonują skomplikowane serenady, czym...81
  • Przedłuż swoje życie o 20 lat21 lis 2004Pięć leków na długowieczność Aleksander Wielki w poszukiwaniu eliksiru młodości pragnął dotrzeć do Indii, gdy usłyszał, że na ośnieżonych stokach Himalajów "nadzy mnisi" żyją nawet kilkaset lat. Po upływie ponad dwóch tysięcy lat zaczyna się...82
  • Bumerang z zarazkami21 lis 2004Atakują nas świnka, różyczka i gruźlica Bakcyl dżumy nigdy nie umiera i nie znika" - pisał Albert Camus w powieści "Dżuma". Podobnie jest z innymi chorobami zakaźnymi - nawet tymi, którym można skutecznie zapobiegać szczepieniami. Od początku...88
  • Beaujolais z neolitu21 lis 2004Demokracja czerwonego wina Pochodzące sprzed ośmiu tysięcy lat najstarsze wino świata, jakie archeolodzy odkryli na szczycie wzgórza w Shulaveri w Gruzji, musiało być podobne do beaujolais nouveau - pito je kilka miesięcy po zbiorze winogron, po...90
  • Bez granic21 lis 2004Lewa noga Saddama Niemieckie władze rozpoczęły własne śledztwo w sprawie Saddama Husajna. Na internetowej aukcji furorę zrobiła "lewa noga Saddama", czyli pozostałość po pomniku dyktatora, który w kwietniu 2003 r. na...92
  • Śmierć ojca śmierci21 lis 2004Palestyńczycy uważają Jasera Arafata za ojca swojego narodu. Jako ojciec zrobił dużo dla swoich dzieci, ale często był wobec nich nadopiekuńczy. Symbol i hańba sprawy palestyńskiej Z Arafatem trudno było dojść do ładu. By stworzyć odrębną...94
  • Znienawidzony przyjaciel21 lis 2004Przywódcy arabscy odetchnęli z ulgą po śmierci Arafata Za fasadą żałoby i patetycznych uroczystości za duszę nowego szahida ukrywa się prawda: wątpliwe, czy w świecie arabskim znalazł się choć jeden przywódca, który na wiadomość o śmierci Jasera...98
  • Holenderski antydżihad21 lis 2004Płonące kościoły i meczety Komisja Europejska gasi za pomocą podręcznika integracji imigrantów Jebać pierdolonych muzułmanów", "Lewaccy mistrzowie polityki, macie, czego chcieliście" - obok zniczy i kwiatów kartki z takimi napisami wiszą w...102
  • Demokracja liczenia głosów21 lis 2004Rozmowa z Mariną Łużykową, dyrektor moskiewskiego Centrum Badań Strategiczno-Regionalnych104
  • Menu21 lis 2004Krótko po Wolsku Największy upadek roku Wielkie powodzenie "Upadku" wskazuje, że ciągle istnieje zapotrzebowanie na filmy polityczne bazujące na historii. Można się też zastanawiać, czy i kiedy któryś z polskich...106
  • Sherlock Holmsow21 lis 2004Joanna Chmielewska utorowała rosyjskim kryminałom drogę na europejskie rynki Kiedy pierwszy raz pojechała do Rosji, towarzyszyły jej dwa samochody z eskortą i sześciu ochroniarzy. Na ubiegłorocznych Moskiewskich Targach Książki Joanna Chmielewska...110
  • Krakowskie igrzysko21 lis 2004Menedżerem o duszy hipisa jest Jerzy Illg rządzący wydawnictwem Znak Najpierw duże różowe gacie, rozpięte między regałami z książkami, witały klientów księgarń. Teraz do ich witryn przyciąga połyskliwa forma na ciasto. Nie jest to przedświąteczna...114
  • Co z tymi aktorami?21 lis 2004Filmy będą wkrótce realizowane komputerowo - na podstawie nakręconych na niebieskim tle zdjęć głównych aktorów Aktorzy z komputera wyglądający jak żywi? Film "Iniemamocni" dowodzi, że jest to już możliwe. Rodzina Iniemamocnych to ludzie z krwi i...116
  • Czarna wdowa21 lis 2004John Lennon żyje - dzięki kolejnym projektom Yoko Ono Jeśli utwór firmowany przez osobę 71-letnią plasuje się na szczycie listy tanecznych bestsellerów "Billboardu", to albo coś jest nie w porządku z kulturą klubową, albo mamy do czynienia z...120
  • Ueorgan Ludu21 lis 2004TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Jesteśmy niezawodnym ogniwem UE, ale bigosu nie oddamy Nr 47 (112) Rok wyd. 3 WARSZAWA, poniedziałek 15 listopada 2004 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Solidarna ponadpartyjna postawa polskiej delegacji...121
  • Skibą w mur - Dobrze sprzedany21 lis 2004Artysta ma w sobie coś takiego, że oficjalnie musi udawać, iż jest przeciwny sprzedawaniu się W dzisiejszych czasach podstawą funkcjonowania na rynku artystycznym jest umiejętność dobrego sprzedania się. Sprzedać można się na wiele sposobów, ale...122