Trwoga statusu

Trwoga statusu

Dodano:   /  Zmieniono: 
Ted Turner, twórca CNN, był zdruzgotany, gdy jego wartość spadła do... miliarda dolarów Siła napędowa Amerykanów? Od lat ta sama: troska o zdobycie i utrzymanie wysokiego statusu, zawodowa ambicja i protestancka etyka pracy. Kultura oszczędności przerodziła się jednak w kulturę konsumpcji, w której symbolami statusu są coraz większe domy, coraz większe i mocniejsze samochody oraz coraz więcej dóbr, uznawanych, rzecz jasna, za nieodzowne. W roku 1970 tylko co piąty Amerykanin uważał, że drugi samochód w rodzinie jest koniecznością, w roku 2000 tego zdania było już 60 proc. Amerykanów. Domy w latach 90. stały się dwa razy większe niż w latach 50.; wtedy też na utrzymanie rodziny na odpowiednim poziomie wystarczał jeden dochód, teraz przeważnie konieczne są dwie pensje.
Odpowiedni poziom oznacza dziś co innego niż 40 lat temu. Sprzedawcy luksusu przeżywają niespotykaną prosperity: od kilku lat rośnie sprzedaż towarów high end. Prestiżowe domy mody, jak Christian Dior, Louis Vuitton, Herme˙s czy Gucci, odnotowują wzrost sprzedaży: zegarki za 40 tys. dolarów trzeba zamawiać z wyprzedzeniem, markowe spodnie ze złotym szamerunkiem sprzedają się za blisko 9 tys. dolarów, platynowa wersja telefonu komórkowego Vertu kosztuje 19,45 tys. dolarów i znajduje nabywców. Wielu Amerykanów za główny symbol statusu uznaje samochody terenowe typu SUV, które kosztują mniej więcej tyle, ile dom i spalają ponad 20 l benzyny na 100 km.

Teologia dobrobytu
Zamiłowanie do eksponowania swoich możliwości nabywczych przenosi się z zamożnej klasy wyższej na resztę społeczeństwa. Amerykanie coraz częściej żyją na kredyt, finansując symbole statusu z kart kredytowych. Chcą coraz więcej od życia - teraz i zaraz. Wielkim powodzeniem cieszy się kościół w Lakewood Church w Teksasie, którego kongregacja spotyka się w krytej hali sportowej na 16 tys. miejsc. Wierni, pod wpływem tamtejszego pastora, doszli do wniosku, że odkryli siedem kroków do sukcesów materialnych i tego, by przeżyć "Najlepsze życie. Teraz".
Teologia prosperity budzi opory innych duchownych. W opublikowanych w tym roku kazaniach pastor kościoła św. Marka w Filadelfii Sean Mullen protestuje: "Niewiele jest w Ewangelii obietnic finansowego bezpieczeństwa. Nie jestem też przekonany, że boskim zamiarem było to, abyśmy wszyscy byli zamożną klasą średnią mieszkającą na bogatych przedmieściach". Wielebny Mullen powołuje się w kazaniach na książkę Alaina de Bottona "Status Anxiety" (Trwoga statusu): "Za każdym razem, gdy marzymy o czymś, na co nie możemy sobie pozwolić, stajemy się ubożsi, niezależnie od tego, jak jesteśmy w istocie zamożni". Książka napisana przez mieszkającego w Wielkiej Brytanii Szwajcara została natychmiast bestsellerem w USA. Z drugiej strony - w jakim kraju status społeczny jest tak pożądany, sankcjonowany i wymagany przez tradycję społeczną, a nawet religijną jak w Ameryce? A zatem w jakim miejscu na świecie jego utrata może budzić taki niepokój jak tam?

Gorączka luksusu
"Gdy wszystkie prerogatywy dobrego urodzenia i fortuny zostały zniesione, gdy każda profesja jest otwarta dla wszystkich (...), człowiek ambitny może sądzić, że obrać wielką karierę jest rzeczą łatwą i że został on przeznaczony do rzeczy niezwykłych" - napisał w 1835 r. Alexis de Tocqueville w książce "O demokracji w Ameryce". Zwracał on uwagę na walor demokracji polegający na uwolnieniu ludzkich ambicji i dążeniu do poprawy statusu. 170 lat później jego obserwacje dotyczące gorączkowych aspiracji Amerykanów do podniesienia swej stopy życiowej są nadal aktualne. Jednocześnie lęk przed utratą właściwej pozycji społecznej jest dla wielu Amerykanów tak dojmujący, że został uznany za problem, który w ekstremalnej postaci nazywany jest wręcz trwogą o status.
W społeczeństwie, w którym pochodzenie lub wykształcenie nie katapultują nikogo automatycznie do towarzyskiej śmietanki, wyznacznikiem statusu była od dawna pozycja materialna i siła nabywcza obywateli. Dlatego Amerykanów raz po raz opanowuje coś, co Robert H. Frank, profesor ekonomii, etyki i nauk społecznych na Uniwersytecie Cornella, nazywa gorączką luksusu. W książce pod takim właśnie tytułem Frank analizuje relacje między zachowaniami konsumpcyjnymi a poczuciem satysfakcji czy też - jak kto woli - szczęścia.
I chociaż materiał badawczy, jakim posługuje się prof. Frank, wskazuje również na truizmy, takie jak to, że ludzie zamożni są przeważnie bardziej zadowoleni niż ludzie biedni, jednak reszta analiz zdaje się dowodzić, że nawet najzamożniejsi Amerykanie bywają ciężko sfrustrowani, jeśli w ich własnym mniemaniu ich status jest niższy niż status grupy odniesienia, do której chcą należeć.
"Gorączka luksusu", nawet jeśli nadweręża finanse, ma zmniejszać dystans dzielący nas od tej elity, którą obieramy sobie za wzór. Profesor psychologii z Uniwersytetu Princeton Daniel Kahneman dowiódł nawet w badaniach, które przyniosły mu Nagrodę Nobla z zakresu ekonomii, że w decyzjach inwestycyjnych i finansowych w znacznym stopniu kierują nami zachowania nieracjonalne. Popycha nas często impuls, w którym można się dopatrzyć snobizmu, reakcji na grupę odniesienia, a niekoniecznie trzeźwej kalkulacji.

Zbawienne bogacenie się
Żadne społeczeństwo nie jest wolne od gorączki statusu. Co więcej, rozwój społeczny i ekonomiczny państw zasadza się na aspiracjach, a i próżnostkach ich obywateli. Alain de Botton, autor bestsellerowej książki "Status Anxiety", zwraca uwagę, że już w 1723 r. Brytyjczyk Bernard Mandeville poświęcił wierszowany traktat społecznej roli bogaczy. Ich pogoń za materialnymi dobrami i oznakami luksusu uznał za społecznie korzystną i pożądaną. Wkrótce po nim późniejszy guru liberalnych ekonomistów Adam Smith uznał (w 1759 r. w dziele "Theory of Moral Sentiments"), że choć "bogactwa pozostawiają człowieka czasem bardziej podatnym niż uprzednio na trwogę, lęk i smutek", ludzie zamożni zasługują na szacunek, ponieważ nawet "jeśli robią to, by usatysfakcjonować swoją próżność (...), to bogaci dzielą się z biednymi", dając im zatrudnienie i gwarantując rozwój ekonomiczny.
Słynny XIX-wieczny socjolog Max Weber był zdania, że reformacja, zrywając z dawnymi tradycjami Kościoła, stworzyła warunki kulturowe i społeczne, na których mógł się przyjąć kapitalizm. Wyrosła z reformacji protestancka etyka, a zwłaszcza tradycja kalwinizmu z jej centralną koncepcją predestynacji, odegrały, zdaniem Webera, kluczową rolę dla rozwoju Zachodu. Kalwiniści uważali, że jedynie ludzie predestynowani osiągną zbawienie, a jedną z oznak bycia "wybranym" był status materialny wiernych, zatem dążenie do zdobycia fortuny i statusu było zajęciem bogobojnym i chwalebnym.
Tak rozumiana etyka protestancka, ukształtowana w Europie, przyjęła się w Ameryce lepiej niż gdziekolwiek. W 1836 r. amerykański pastor Thomas Hunt napisał bestsellerowe, jak na tamte czasy, dzieło "Księga bogactwa", w którym dowodzi, że obowiązkiem każdego człowieka jest stać się bogatym.
W ten sposób wysoki status społeczny, mierzony dobrami materialnymi, stał się w warunkach amerykańskich nie tylko nagrodą doczesną, ale i obietnicą zbawienia.

Niepewni merytokraci
Status materialny jako wynik ciężkiej pracy, inwencji i przedsiębiorczości w oczach Amerykanów odzwierciedlał głównie cnoty i zasługi. Człowiek sukcesu był w ich mniemaniu szczególnie dobrze przysposobiony do piastowania funkcji publicznych. David Ramsay, lekarz i historyk, napisał w 1778 r., że "celem [amerykańskiej] rewolucji było udostępnienie funkcji państwowych ludziom zasłużonym, niezależnie od ich społecznej rangi lub kondycji". W takich warunkach rodził się amerykański kapitalizm, którego nieodłącznymi cechami były, i są do dzisiaj, społeczna mobilność i powszechne przekonanie, że sukces ekonomiczny, a zatem i wysoki status społeczny są w zasięgu każdego. "W Ameryce - pisał de Tocqueville - nigdy nie spotkałem obywatela zbyt ubogiego, by nie zerkał z zazdrością i nadzieją na przyjemności ludzi bogatych". W dziedzicznych monarchiach Europy, do których de Tocqueville porównywał Amerykę, status społeczny miało się niejako "z Bożej woli" i na stałe. W Nowym Świecie status był czymś, co można było i należało zdobyć. A w miarę jak krzepła amerykańska demokracja, ascetyzm i powściągliwość purytan przechodziły do historii.
By mieć subiektywne poczucie utraty statusu, nie trzeba wiele. Wystarczy niekorzystne porównanie z grupą odniesienia. Medialny gigant Ted Turner, twórca telewizji CNN, był ponoć zdruzgotany, gdy jego wartość spadła do miliarda dolarów. Ale trwoga statusu stała się ostatnio demokratycznie powszechna, ponieważ osiągnąć pewną pozycję społeczną jest znacznie łatwiej niż niegdyś, ale też zdecydowanie łatwiej ją stracić. Klasa średnia, nawykła do solidnych, bezpiecznych posad, z przerażeniem obserwuje, jak globalizacja przenosi setki tysięcy stanowisk pracy do Meksyku, Indii, Chin czy nawet południowej Afryki. Lata 90., epoka dotcomów, stworzyły nowe fortuny, a następnie pochłonęły wiele z nich w serii bankructw. Fuzje, wrogie przejęcia, globalna konkurencja pozbawiają lukratywnych i prestiżowych stanowisk nawet zarządców i właścicieli firm. Ich status w erze mniej rozpędzonych zmian gospodarczych byłby bezpieczny i trwały. Teraz niepokój o społeczną pozycję może być udziałem wszystkich. I chociaż ani klasie średniej, ani rekinom finansowym nie grozi ubóstwo, to niewielka dla miłośników statusu pociecha. Jak napisał znany amerykański publicysta Andrew Sullivan, "status w znacznie mniejszym stopniu zależy od tego, ile się zarabia, niż od tego, kto oddzwania na nasze telefony".

Motor rozwoju
Alain de Botton twierdzi, że pogoń za statusem jest niszczącą namiętnością, która wypala, a w pewnych wypadkach nerwicuje szczególnie ambitne jednostki. Antidotum na taką formę próżności powinno być - jego zdaniem - poszukiwanie ukojenia w sztuce i filozofii, w kontemplacji ważniejszych aspektów życia niż to, jak jesteśmy postrzegani. Także Alexis de Tocqueville, mimo całej życzliwości, z jaką opisywał amerykańskie społeczeństwo, nie szczędził mu słów krytyki - za próżność i obnoszenie się z zamożnością i pozycją, "która prawie na pewno została pozyskana niedawno. W każdej chwili płynące z niej korzyści mogą być postradane, więc ich beneficjenci są w stanie nieustannego alertu i stale starają się okazywać, że ich pozycja jest nadal zachowana".
Przy wszystkich źródłach niepokoju i trwogi, jakimi może być pogoń za statusem, wszystko wskazuje na to, że ma ona społecznie zbawienne skutki. Jak widać, od czasów TocquevilleŐa do dziś nakręca ona amerykańską gospodarkę i chociaż minęła era purytańskiej oszczędności, żądza statusu podtrzymuje przy życiu protestancki etos pracy.
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2005 (1203)

  • Na stronie - Darmowe koszty 19 gru 2005, 16:00 Polak prywatny żyje ciągle pod okupacją Polaka publicznego, któremu nie ufa 3
  • Skaner 19 gru 2005, 16:00 (Skaner - Polska) WYROK Rymarz zlustrowany Ferdynand Rymarz, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, nie był agentem peerelowskiej bezpieki - uznał sąd lustracyjny. W orzeczeniu sędzia Małgorzata Mojkowska potwierdziła informacje... 8
  • Dossier 19 gru 2005, 16:00 ZBIGNIEW ZIOBRO minister sprawiedliwości "W więzieniach jest ciasnawo i będzie jeszcze ciaśniej" "Rzeczpospolita" MAREK JUREK marszałek Sejmu "Mam nadzieję, że Aleksander Kwaśniewski nie będzie chciał, żeby jego... 9
  • Sawka czatuje 19 gru 2005, 16:00 10
  • Playback 19 gru 2005, 16:00 18
  • Poczta 19 gru 2005, 16:00 AMERYKA W AFRYCE Byłem trzy razy w RPA i muszę zaprotestować przeciw sugestiom Olgerda Budrewicza, że poziom przestrępczości w Durbanie i Johannesburgu odpowiada temu w Warszawie ( "Ameryka w Afryce" nr 47). W Durbanie o godz. 18... 18
  • Ryba po polsku - Rzeź partyjnych niewiniątek 19 gru 2005, 16:00 Trzeba było skazać autorów Grudnia i stanu wojennego, a teraz prezydent by ich ułaskawił Gdyby z okazji Bożego Narodzenia posłowie SLD mieli pisać własną wersję Ewangelii, fragment o niewiniątkach wyrżniętych przez siepaczy Heroda brzmiałby mniej więcej tak: w tym to czasie... 19
  • Okiem barbarzyńcy - Zaszczuć Kurtykę 19 gru 2005, 16:00 Intryga mająca zniszczyć Kurtykę jest przedstawiana jako przeciwdziałanie intrydze. Oto III RP Trzecia RP jest wielkim balem przebierańców - pisałem w którymś z felietonów. Sprawa Janusza Kurtyki to jego kolejna odsłona. Nagonka na przyzwoitego człowieka jest prezentowana... 20
  • Fotoplastykon 19 gru 2005, 16:00 21
  • Nałęcz - Święta w III RP 19 gru 2005, 16:00 Nie tylko te, ale i kolejne święta spędzimy w Trzeciej, a nie w Czwartej Rzeczypospolitej Według niedawnych, przedwyborczych zapowiedzi PiS i PO, Boże Narodzenie mieliśmy już świętować w IV Rzeczypospolitej. Tymczasem ciągle trwa III RP i niewiele wskazuje na to, aby miało... 22
  • Ucieczka do wolności 19 gru 2005, 16:00 Nie chcemy już zwalać na Jałtę, Stalina, Gomułkę i Jaruzelskiego odpowiedzialności za złe drogi, skorumpowanych lekarzy, głupich polityków W Polsce wręcz uderza jawne pęknięcie między sferami publiczną i prywatną. Sfera publiczna to dla nas zepsuci politycy, niegościnne... 24
  • Drugie przyspieszenie 19 gru 2005, 16:00 Pięć rad Lecha Wałęsy dla braci Kaczyńskich Polsce potrzebne jest przyspieszenie" - to hasło rzuciłem u progu mojej prezydentury w 1990 r. Dziś, po piętnastu latach, rzucam je po raz drugi i dedykuję Jarosławowi i Lechowi Kaczyńskim u progu ich rządów. Bo mimo upływu lat te... 28
  • Honorowy czekista Gerhard S. 19 gru 2005, 16:00 Schroeder do spółki z Putinem założyli gazową pętlę na szyję połowie Europejczyków "Dziękujemy ci Gerd". Takie transparenty już szyją przeciwnicy gazociągu pod Bałtykiem. Przyjmując posadę szefa rady nadzorczej firmy budującej gazociąg, Schroeder przekonał sporą część... 32
  • Cieszcie się! 19 gru 2005, 16:00 Polska ma najwyższy poziom dobrobytu, najsprawniejszą gospodarkę i najlepsze perspektywy od wieków Polskę wszyscy kochają. To znaczy wszyscy Polacy. Wszyscy kochamy Polskę, ale najbardziej politycy. Z Polakami jest trochę tak jak w starym dowcipie: "Pan to musi kochaś swoją... 34
  • Polscy agenci Kremla 19 gru 2005, 16:00 Świetnie uplasowane i zakamuflowane pokolenia postsowieckiej agentury działają w Polsce także teraz 38
  • Alfabet koalicji 19 gru 2005, 16:00 Becikowe - po tysiącu za noworodka. Pomysł, który połączył mohery z aksamitami, wszechpolaków z mniejszością niemiecką, Kurskiego z Tuskiem, bo - jak się okazuje - wszyscy są za. Panie premierze, a czy nie można by dawać choćby po stówce za każdy akt prowadzący do becikowego?... 44
  • Alfabet opozycji 19 gru 2005, 16:00 Bizon - kiedyś kombajn, dziś zwierzę hodowlane, w przyszłości towarzysz Andrzeja Leppera w jego samotni w Koszalińskiem. Bizony do Polski sprowadził syn Najsłynniejszego Polskiego Mulata, budząc protesty ksenofobiczno-rasistowskich biologów, bojących się o genetyczną czystość... 46
  • Wydarzenia 2005 19 gru 2005, 16:00 Wydarzenia 2005 POLSKA 20 stycznia Ostatnie zadanie Umiera Jan Nowak-Jeziorański, założyciel Radia Wolna Europa, żołnierz Armii Krajowej, wielki patriota. 27 stycznia Koniec naszego świata 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz uczcili byli... 48
  • Lista nieobecności 19 gru 2005, 16:00 Lista nieobecności 2005 - Polska 52
  • Giełda 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Budżetowy przybytek Rekordowe 214 mld riali, czyli 57 mld USD, wyniesie tegoroczna nadwyżka budżetowa Arabii Saudyjskiej. 555 mld riali dochodów budżetu to niemal dwukrotnie więcej, niż przewidywano. Wydatki zaś, zgodnie... 56
  • Giełda 2005 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Drugie życie Stewart To miał być koniec Marthy Stewart, amerykańskiej wyroczni w sprawach prowadzenia domu, właścicielki koncernu Martha Stewart Living Omnimedia, zajmującego się m.in. produkcją programów... 58
  • Alfabet Busha 19 gru 2005, 16:00 George Herbert Walker Bush 41. prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki A jak Ameryka Oskarżana jest przez niektóre lewicowe grupy w Europie o imperializm. To oczywisty absurd, antyamerykańska propaganda. W rzeczywistości Ameryka nie zdobywa nowych terytoriów, nie przyłącza... 60
  • Terminator kontra czerwonoskórzy 19 gru 2005, 16:00 Schwarzenegger przegrał bitwę, aby wygrać wojnę Gdybym wydał 100 mln USD na kampanię przeciw Matce Teresie, też by ją pan znienawidził" - tak Arnold Schwarzenegger, gubernator Kalifornii, w rozmowie z dziennikarzem "San Diego Union Tribune" skomentował wyniki przegranego... 66
  • Terroryści na traktorach 19 gru 2005, 16:00 5 mld dolarów co tydzień wyciągają z kieszeni podatników rolnicy z najbogatszych krajów Ministrowie handlu 150 krajów spotkali się w ubiegłym tygodniu w Hongkongu, by kontynuować negocjacje przygotowane przez Światową Organizację Handlu (WTO). To było ostatnie spotkanie w... 68
  • Szynka w portfelu 19 gru 2005, 16:00 II indeks Krakusa "Wprost": Rosjanie zahamowali wzrost cen żywności O 20 proc. - najwięcej w świecie - wzrosła w Polsce podawana w dolarach cena hamburgera. To jeden z najbardziej liczących się w świecie wskaźników inflacji. Znacznie przewyższa on wprowadzony przez "Wprost"... 70
  • Wyścig myśli 19 gru 2005, 16:00 Nie będziemy silni, nie będąc światowi Wprowadzenie mechanizmów wolnego rynku nie przynosi samo z siebie wszystkich jego dobrodziejstw, które tak nam się podobają w rozwiniętych gospodarkach Zachodu. Stefan Kisielewski zwrócił na to uwagę w lutym 1990 r. w głośnym eseju "Komu... 72
  • Brojlery z płetwami 19 gru 2005, 16:00 Za kilkadziesiąt lat zapomnimy, jak smakuje "wolna" ryba "Jedzcie dorsze, są rzeczy gorsze" - tak, a właściwie nieco gorzej, mówiono we wczesnych latach PRL. Sarmacka niechęć do cenionego od wieków przysmaku Anglików, Portugalczyków i Francuzów była niewątpliwie związana z... 74
  • Polska roponośna 19 gru 2005, 16:00 Kilka miliardów dolarów wart jest polski spadek w Azerbejdżanie Nie Jan Kulczyk, lecz spadkobiercy krewnych zmarłego w lipcu 1904 r. na Kaukazie inżyniera górnictwa Witolda Zglenickiego mogliby dziś przewodzić liście najbogatszych Polaków. Zapisy, które pochodzący z drobnej... 82
  • Załatwione odmownie - Manifest indywidualistyczny 19 gru 2005, 16:00 Dla reprezentantów politycznie poprawnego zidiocenia manifestacje grupowych obsesji są probierzem demokracji Kolejne marsze ciężko u nas doświadczanych (według ich własnej propagandy) homoseksualistów stały się okazją do manifestowania swojej "postępowości" czy... 86
  • 2x2=4 - Pierwsze pięciolecie 19 gru 2005, 16:00 Modne stało się zaprzeczanie oczywistym faktom, jak wzrost gospodarki i szybki wzrost konsumpcji Jakie było to pierwsze pięciolecie XXI wieku? Dla Polski, dla świata? Gorsze czy lepsze od ostatniego dziesięciolecia tego makabrycznego wieku XX, który na szczęście skończył się... 88
  • Supersam 19 gru 2005, 16:00 90
  • Drink z rajdowcem 19 gru 2005, 16:00 Gwiazdy Formuły 1 Kimi Raikkonen i Juan Pablo Montoya zgodzili się, by ich podpisy zostały wygrawerowane na szklankach do drinków, które marka Johnnie Walker dołącza w swej świątecznej ofercie do butelek 0,7 l słynnej whisky Red Label.... 90
  • Wieczór w Granadzie 19 gru 2005, 16:00 Koraliki, cekiny, perły i ornamenty biżuteryjne zdobią najnowszą kolekcję torebek i butów hiszpańskiej firmy Menbur z Granady, która właśnie zadebiutowała na polskim rynku. Na sylwestrowy wieczór projektanci firmy proponują zwłaszcza... 90
  • Lexus sportowiec 19 gru 2005, 16:00 Lexusy cieszą się wielką popularnością w USA. Teraz przyszedł czas na Europę. Nowy lexus IS, którym Japończycy chcą oczarować Stary Kontynent, jest dłuższy od poprzednika aż o 17,5 cm i szerszy o 7,5 cm; ma agresywną sylwetką... 90
  • Bezprzewodowe zdjęcia 19 gru 2005, 16:00 Nikon jako pierwszy w świecie wprowadził na rynek kompaktowy cyfrowy aparat fotograficzny z modułem Wi-Fi. Bezprzewodowa transmisja danych obsługiwana przez aparaty Coolpix P1 i P2 pozwala na przesyłanie wybranych zdjęć do komputera,... 90
  • Druga młodość Próchnika 19 gru 2005, 16:00 Sukcesy nowych polskich domów mody, takich jak Simple, Laura Guidi czy Molton, zmobilizowały marki o wieloletniej tradycji. Po Vistuli przyszedł czas na Próchnika, który przejmuje właśnie łódzką Pabię. W jego najnowszej kolekcji... 90
  • Schiza zdzirliderki 19 gru 2005, 16:00 Zmiany w polszczyźnie najlepiej widać w języku opisującym liturgię: komunikanty to chipsy, konfesjonał - kiosk, stuła - szalik, a rekolekcje - spęd Polszczyznę roku 2005 tworzą głównie żądni kariery mieszkańcy wielkich miast, którzy nie ukończyli trzydziestki. Ich języka nie... 92
  • Trwoga statusu 19 gru 2005, 16:00 Ted Turner, twórca CNN, był zdruzgotany, gdy jego wartość spadła do... miliarda dolarów Siła napędowa Amerykanów? Od lat ta sama: troska o zdobycie i utrzymanie wysokiego statusu, zawodowa ambicja i protestancka etyka pracy. Kultura oszczędności przerodziła się jednak w... 98
  • Sylwester z gwiazdami 19 gru 2005, 16:00 Donatella Versace spędzi sylwestra nad jeziorem Como - z przyjaciółkami Madonną, Gwyneth Paltrow i Chelsea Clinton Setki tysięcy kwiatów, w tym 15 tysięcy goździków - ulubionych kwiatów cesarzowej Sissi - zostanie sprowadzonych do hofburskiego pałacu na tegoroczny sylwestrowy... 102
  • Homo conservaticus 19 gru 2005, 16:00 Eksperymenty z rodziną, historią, moralnością są podobnym przejawem pychy, jak komunistyczne eksperymenty ze społeczeństwem, gospodarką, edukacją Wojna kultur nie jest zjawiskiem przypadkowym ani nie wydaje się kolejną z mód ideologicznych, jakimi żyją dzisiejsze... 106
  • Zlecenie na prezydenta 19 gru 2005, 16:00 Zabójstwo Narutowicza miało utorować drogę do władzy polskim faszystom? Zaledwie po dwóch dniach urzędowania, 16 grudnia 1922 r., zamordowany został Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent odrodzonej Polski. Skrytobójczo i haniebnie, bowiem zabójca strzelał w plecy. Oddał... 112
  • Know-how 19 gru 2005, 16:00 Rogalik z bąbelków Inżynierowie z Harvardu wynaleźli "zbrojone" bańki mydlane. Dzięki dodatkowi takich substancji jak tlenek złota potrafią one przyjmować na stałe inne kształty niż kulisty. W czasie... 117
  • Wiecznie młodzi do 2150 roku 19 gru 2005, 16:00 100 lat dożyje co drugi człowiek, który rodzi się dziś w USA i Europie Dlaczego człowiek podobnie jak żółw nie mógłby żyć 180 lat? - pyta prowokacyjnie prof. Tom Kirkwood z University of Newcastle, autor wydanej niedawno w Polsce książki "Czas naszego życia". Jeden z... 118
  • Sztuka inwestowania w sztukę 19 gru 2005, 16:00 ***** Chyba nikt, kto w 1989 r. kupował obraz Jerzego Nowosielskiego za 300 zł, nie przypuszczał, że robi interes życia. Dziś za ten sam pejzaż trzeba zapłacić 40 tys. zł. Ale do tego prócz nosa potrzebny jest pierwszorzędny przewodnik... 120
  • Śmierć narodu 19 gru 2005, 16:00 Współczesne cywilizacje podzielą los Sumerów, Majów, Rzymian i wikingów? Dziesiątki szkieletów mężczyzn, kobiet i dzieci w płytkich, masowych grobach odkryli archeolodzy na terenie Cancuen, starożytnego miasta Majów położonego w dzisiejszej Gwatemali. Większość ofiar zabito,... 124
  • Oleje wiary i rozumu 19 gru 2005, 16:00 Jedynym cudem, który jeszcze może się zdarzyć, jest koniec świata Niemal nieprzytomny opadłem na krzesło i bezwiednie zacząłem prosić Maryję o wybaczenie" - tak biskup Girolamo Grillo wspominał chwilę, gdy ujrzał krwawe łzy płynące z oczu figurki Matki Boskiej. Pierwszy cud... 128
  • Wigilijne rozmowy 19 gru 2005, 16:00 Szympansy przed posiłkiem życzą sobie nawzajem "smacznego" Zwierzęta nie czekają na wigilijną noc, by wymienić ważne informacje. Porozumiewają się za pomocą języka ciała, kolorów, kształtów i zapachów, ale także w sposób - wydawałoby się - zarezerwowany wyłącznie dla ludzi:... 132
  • Mózgokracja 19 gru 2005, 16:00 Mózgokratą nr 1 jest Robert Keohane z Uniwersytetu Princeton, współtwórca współczesnej teorii neoliberalizmu Pod koniec 1945 r. administracja prezydenta Trumana była w kłopocie. Stalin narzucał swoją wolę w Europie, a kolejne konferencje dyplomatów nic nie dawały. Wtedy na... 136
  • Dwadzieścia lat imperium 19 gru 2005, 16:00 Rozmowa z Charlesem Krauthammerem, doradcą prezydenta USA ds. etyki 142
  • Dwie Europy 19 gru 2005, 16:00 Podział kontynentu na dynamiczną północ i niewydolne południe nie pokrywa się z geografią ani z polityką Żałobne dźwięki "Requiem" Giuseppe Verdiego, rozbrzmiewające o tej samej godzinie w teatrach i salach koncertowych całego kraju, to dość osobliwy początek świątecznych... 146
  • Stolica naszego świata - Jerozolima 19 gru 2005, 16:00 Izrael od początku swego istnienia przegrywał wojnę o Jerozolimę O świcie zaczyna muezin: "Allahu akbar! La ilaha illa Allah" - Bóg jest wszechmocny! Nie ma Boga nad Allaha. Tuż po nim odzywają się kościelne dzwonyi pieśń niezmienna od czasów krzyżowców, którą słychać z... 150
  • Sława i chała 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura Sława - kraj Siła rzemiosła Pstrokata formalnie, pusta fabularnie, a przy tym niechlujna językowo i pełna kalkomanii jest najczęściej współczesna młoda proza. Klasyczna narracja, która przywraca wiarę w... 156
  • Bestsellery 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura piękna Literatura faktu DVD Muzyka rozrywkowa Muzyka klasyczna 160
  • Herosi polskiej wyobraźni 19 gru 2005, 16:00 Bohaterami są dla Polaków Pawlak i Kargul, Janosik, kapitan Kloss oraz serialowe anioły - Hanka Mostowiak i doktorostwo Burscy Kto z liderów popkultury rozpala wyobraźnię największej liczby Polaków w roku 2005? Jeśli ktoś liczył na epokową zmianę warty, popełnił błąd! Naszej... 162
  • Kalendarz Sawki 2005 19 gru 2005, 16:00 168
  • Zakazane piosenki 19 gru 2005, 16:00 W wolnej Polsce artyści wciąż zmagają się z cenzurą Gdy na ostatnim festiwalu w Opolu zorganizowano sentymentalny koncert, na którym prezentowały się gwiazdy zbuntowanego rocka z czasów PRL, wielu wykonawców podkreślało, że mimo cenzury piosenki uderzające w socjalistyczną... 170
  • Ueorgan Cudów 19 gru 2005, 16:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 51/52 (165/166) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 19 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Kolęda eurobudżetowa Kolędować jedzie Kazik, a tam Tony już go wita - 6 miliardów mniej w... 176
  • Skibą w mur - Człowiek Wyroku 19 gru 2005, 16:00 Gdyby "Wyborcza" przyznawała tytuł Człowiek Roku, dostawaliby go na przemian Geremek i Mazowiecki Polskie gazety od dawna bawią się w królową brytyjską, nadając wybranym osobom różne tytuły. Przyznawanie tytułów przez dziennikarzy nie wiąże się z żadnym szlachectwem i nie... 178