Stolica naszego świata - Jerozolima

Stolica naszego świata - Jerozolima

Dodano:   /  Zmieniono: 
Izrael od początku swego istnienia przegrywał wojnę o Jerozolimę O świcie zaczyna muezin: "Allahu akbar! La ilaha illa Allah" - Bóg jest wszechmocny! Nie ma Boga nad Allaha. Tuż po nim odzywają się kościelne dzwonyi pieśń niezmienna od czasów krzyżowców, którą słychać z bazyliki: "Chrystus umarł, Chrystus zmartwychwstał, Chrystus powróci". Postacie w długich, czarnych płaszczach i kapeluszach z szerokimi rondami zmierzają w tym czasie w półmroku Starego Miasta ku Ścianie Płaczu, gdzie pochylając się rytmicznie, zaśpiewają: "Szema Israel! Adonai Elohenu" - Słuchaj, Izraelu! Bóg jest naszym Panem. Miasto zaczyna się budzić.
Jerozolima. "Cokolwiek bym o niej powiedział, powiedziano to już wcześniej" - pisał podczas pielgrzymki w 1849 r. Mikołaj Gogol. O zapadłej dziurze, jaką było Miasto Boga jeszcze na początku ubiegłego wieku, a która miała szansę stać się tętniącą życiem metropolią, nawet duchową stolicą świata, teraz można powiedzieć tylko jedną nową rzecz - jest coraz mniej żydowska. To, iż pewnego dnia stanie się uznawaną przez świat stolicą Izraela, jest coraz mniej prawdopodobne.



Bilans demograficzny
Wkrótce po tym, jak ucichną modlitwy, Jerozolimę wypełni hałas samochodowych klaksonów. Z targu, który kiedyś był warzywny, ale teraz sprzedaje się na nim szynkę, słychać sprzedawców wykrzykujących: "Szekl l'kilo". Rozlegają się sygnały karetek: jednej - do wypadku drogowego albo do kogoś, kto miał zawał; trzech i więcej - zazwyczaj do ofiar zamachu.
Choć ulice tętnią życiem, z roku na rok w Jerozolimie mieszka coraz mniej Żydów. W ciągu ostatnich 15 lat wyprowadziło się ćwierć miliona osób, z czego tylko w ubiegłym roku 18 tys., głównie ortodoksyjnych Żydów. Z opublikowanego ostatnio "Yearbook of Jerusalem" wynika, że w mieście jest zameldowanych 469 300 Żydów i 237 100 Arabów. O ile w 1967 r. Żydzi stanowili prawie 75 proc. mieszkańców, w grudniu 1999 r. - 68 proc. Teraz to o kolejne dwa procent mniej. Jednocześnie w Jerozolimie urodziło się w ubiegłym roku 18 tys. dzieci, czyli tyle, ile w tym samym czasie w trzech największych miastach Izraela. I są to prawie wyłącznie dzieci Arabów, głównie nie zameldowanych w mieście. - Jeśli ta tendencja się nie zmieni, to w historycznej, religijnej i politycznej stolicy Izraela arabscy mieszkańcy wkrótce będą większością - uważa autorka raporu dr Maya Choshen.
Jerozolima ma najmłodszą populację w Izraelu - 53 proc. jej mieszkańców nie skończyło 25 lat. Młodzi raczej nie mają tu jednak przyszłości. Aktywnych zawodowo jest zaledwie 44,5 proc. jerozolimczyków. Na granicy nędzy żyje 34 proc. mieszkańców, podczas gdy mieszkania są tu najdroższe w Izraelu, za trzypokojowe w centrum trzeba zapłacić około 200 tys. dolarów, podczas gdy za lokum o tym samym standardzie w Hajfie - 130 tys. dolarów. - Do tego trzeba dodać przestępczość i problemy z transportem publicznym - wylicza burmistrz Uri Lupolianski. Jednocześnie miasto jest celem numer jeden dla terrorystów. Od jesieni 2000 r. przeprowadzono tu 90 zamachów na cywilów, w tym 34 ataki samobójcze. Zginęły 183 osoby, 1500 zostało rannych.
Młodzi mają dość permanentnego konfliktu religijnego w mieście. Codziennością są sprzeczki wśród chrześcijańskiego duchowieństwa, które często kończą się bijatykami, czy to, iż ultraortodoksyjni żydzi spluwają na krzyż niesiony przez ormiańskich biskupów. Duchowni wszystkich wyznań zgodnie przemówili tylko raz, i to całkiem niedawno - w sprawie parady gejów. Zakazali. O wpływie religii na życie codzienne świadczy także to, że tylko kilka sklepów pozostaje otwartych w szabas, a większość restauracji, jak słynny Fink's, została zmuszona do serwowania jedynie koszernych potraw. Finka i to nie uratowało - dwa tygodnie temu zbankrutował.
Gustaw Flaubert 11 sierpnia 1850 r. zanotował: "Przekleństwo boże zdaje się krążyć nad miastem, świętym miastem trzech religii, które zdycha z nudów, marazmu i opuszczenia". Te słowa są dziś równie aktualne jak przed półtorawieczem.

Przekleństwo, czyli mit
Jerozolima to symbol. To tu działał Jezus, na Golgocie został ukrzyżowany, w miejscu, gdzie złożono jego ciało, wzniesiono Bazylikę Grobu Świętego. To tu Mahomet wstąpił do siedmiu niebios, a miejsce to upamiętnia Kubbat as-Sachra (Kopuła na Skale) i meczet Al-Aksa, czyli najdalszy, bo tu najdalej znalazł się Prorok. Wreszcie trzecia twarz Jerozolimy. Tu, na wzgórzu Moria, Żydzi wznieśli świątynię, by w niej przechowywać aron berit - Arkę Przymierza, a w niej tablice z dekalogiem, które Mojżesz dostał od Boga na Synaju. Po świątyni została tylko Ściana Płaczu. Jerozolima dla Żydów jest jednak czymś znacznie więcej niż miejscem. Od dwóch tysięcy lat była celem marzeń o ojczyźnie i źródłem, z którego czerpali natchnienie i dumę. Kolebka trzech cywilizacji znajduje się na zaledwie kilku kilometrach kwadratowych Starego Miasta.
"Przekleństwo boże", o którym pisał Flaubert, przyczyna nieszczęść, to mit świętego miasta. W konflikcie między Żydami a Palestyńczykami o Jerozolimę kluczowe pytanie nie dotyczy tego, jak podzielić miasto. To już jest jasne. Palestyńczycy z cichym przyzwoleniem Izraela kilka lat temu wybudowali siedzibę swego parlamentu w przylegającym do wschodniej Jerozolimy Abu-Dis. Dla nich to integralna część miasta, dla Żydów - wioska poza granicami ich stolicy. Podłoże konfliktu o Jerozolimę doskonale obrazuje rozmowa, którą w 1906 r. odbył lord Arthur Balfour, omawiając koncepcję "żydowskiej siedziby narodowej", z Chaimem Weizmannem, przewodniczącym Światowej Organizacji Syjonistycznej i późniejszym prezydentem Izraela. "Dlaczego syjoniści dążący do stworzenia państwa żydowskiego odrzucili ofertę, by założyć je choćby w Ugandzie?" - zapytał lord Balfour. "Panie Balfour, gdyby zaproponowano panu Paryż zamiast Londynu, wziąłby pan?" - odpowiedział Weizmann. "Ale Londyn jest nasz!" - odparł Balfour. "A Jerozolima była nasza, gdy Londyn był jeszcze mokradłem" - ripostował Weizmann. Ten sam problem obrazuje wypowiedź Lupolianskiego: - Jeśli popełnimy jakikolwiek błąd - uchowaj, Boże - wywołamy pożar na świecie. Władzę nad tą ludzką mozaiką sprawować trzeba niezmiernie ostrożnie. Dbamy tu o interesy trzech religii i wyznawców trzech religii. Jerozolima to jednak nie tylko jej mieszkańcy - to także serce i dusza Żydów na całym świecie. Jak podzielić to serce? - to pytanie, na które nikt nie potrafi odpowiedzieć.

Kłopotliwa stolica
Żydzi od setek lat osiedlali się w mieście, licząc na przybycie Mesjasza. O ustanowieniu tam stolicy czy państwa żydowskiego nie było mowy. Większość Żydów twierdziła bowiem, że dopiero Mesjasz wprowadzi ich z powrotem do Ziemi Obiecanej i grzechem przeciw Bogu są próby przyspieszenia tego zdarzenia. Dopiero sformułowana pod koniec XIX wieku idea ruchu syjonistycznego przyniosła zmiany. Większość syjonistów, nie czekając na Mesjasza, chciała "stworzenia Żydom w Palestynie zagwarantowanego prawem domostwa", państwa nowoczesnego i wolnego od brzemienia religii.
Słowa Talmudu: "Dziesięć miar piękna zostało dane światu/ Dziewięć zawiera się w Jerozolimie/A jedna w reszcie świata", miały się nijak do rzeczywistości zastanej przez założycieli nowoczesnego państwa izraelskiego. Jerozolima, którą zobaczyli, była brudna, biedna i zacofana. Dla Chaima Weizmanna, który stanął na czele ruchu syjonistycznego, miasto było "symbolem anachronicznego judaizmu". Weizmann nie znosił go, podobnie jak Teodor Herzl, uważany za twórcę syjonizmu politycznego. Ben Jehuda, ojciec nowoczesnego języka hebrajskiego, pisał, że szok wywołał w nim widok "miasta Dawida zniszczonego i opustoszałego, zhańbionego do cna". Mimo to symbol Jerozolimy - żydowskiej stolicy - był odpowiednim sztandarem, by gromadzić wygnańców ze świata, którzy mieli stworzyć Państwo Izrael. Herzl, który w książce "Państwo Żydowskie" z 1894 r. opowiadał się za utworzeniem stolicy w Jerozolimie, już dwa lata później dopuszczał eksterytorialność całego miasta. Chaim Weizmann, choć w 1906 r. przekonywał lorda Balfoura, że miasto musi być stolicą, 30 lat później powtarzał: "Starego Miasta nie wziąłbym nawet jako podarunku". Założyciele państwa nie zakładali też, że nie podzielą się Jerozolimą z Palestyńczykami.
Dziś dla większości Izraelczyków Jerozolima jest tym, czym była dla założycieli ich państwa - "sercem narodu żydowskiego" i "tronem jego duszy". Tyle że większość, wiedząc, że jest biedna, brudna i niebezpieczna, bywa w niej rzadziej i mniej chętnie niż pierwsi syjoniści. Wątpliwe, by ich nastawienie zmieniły zatwierdzone już przez rząd plany budowy 40 tys. mieszkań w zachodniej Jerozolimie, na terenach, które były płucami miasta. Mieszkania dla 100 tys. osób będą sprzedawane znacznie taniej niż w innych miastach, a preferencyjne warunki dostaną młode pary.

Mury w Niepodzielnej
- Izrael od początku swego istnienia przegrywał wojnę o Jerozolimę - uważa Menachem Klein, izraelski politolog, autor "Jerusalem: The Contested City". Jego zdaniem, dyplomacja miała na te kwestie niewielki wpływ. "Najwięcej najpoważniejszych błędów władze popełniły w polityce demograficznej i lokalnej" - twierdzi Bernard Wasserstein, autor "Divided Jerusalem: The Struggle for the Holy City". Wasserstein uważa, że największym błędem było to, iż nigdy Izraelowi "nie udało się stworzyć wystarczającej większości, by zrównoważyć arabskie roszczenia do miasta lub choćby propozycje outsiderów z ONZ czy Watykanu, by miasto uczynić międzynarodowym".
Klein i Wasserstein twierdzą, że obie społeczności tak mocno sobą przesiąkły, że nie da się ich rozdzielić. Teraz w Jerozolimie będzie to jeszcze trudniejsze, bo od kiedy budowany jest mur bezpieczeństwa, Arabowie, którzy zostaliby odgrodzeni od żydowskiej części Jerozolimy, masowo wykupują mieszkania w kiepskich żydowskich dzielnicach, jak Newe Jaakow czy Pisget Zeew. Urodzony w Jerozolimie Amos Oz twierdzi, że nie chodzi nawet o to, że obie społeczności codziennie obcują z sobą, ale o to, że wpłynęły już na swą mentalność. Żydzi sprawili, że Arabowie są bardziej konsekwentni. - Izraelczycy nauczyli się zaś od Arabów niezbędnej do życia nonszalancji i południowej radości życia - uważa Oz.
To miasto jest w istocie niepodzielne. Nie z powodów technicznych, ale dlatego, że w odróżnieniu od mieszkańców opuszczających stolicę ciągną do niej tysiące pielgrzymów, dla których przebywanie w sercu Ziemi Świętej stanowi mistyczne przeżycie. Miejsca na żydowskim cmentarzu u stóp Góry Oliwnej - tym, od którego ma się zacząć zmartwychwstanie - kosztują miliony dolarów. Dla miliardów ludzi od Indonezji po krąg polarny tam znajduje się prawdziwa stolica ich cywilizacji. Pokój na Bliskim Wschodzie zależy od tego, czy Jerozolimę uda się podzielić. Ale by ją podzielić, potrzeba mądrości króla Salomona.
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2005 (1203)

  • Na stronie - Darmowe koszty 19 gru 2005, 16:00 Polak prywatny żyje ciągle pod okupacją Polaka publicznego, któremu nie ufa 3
  • Skaner 19 gru 2005, 16:00 (Skaner - Polska) WYROK Rymarz zlustrowany Ferdynand Rymarz, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, nie był agentem peerelowskiej bezpieki - uznał sąd lustracyjny. W orzeczeniu sędzia Małgorzata Mojkowska potwierdziła informacje... 8
  • Dossier 19 gru 2005, 16:00 ZBIGNIEW ZIOBRO minister sprawiedliwości "W więzieniach jest ciasnawo i będzie jeszcze ciaśniej" "Rzeczpospolita" MAREK JUREK marszałek Sejmu "Mam nadzieję, że Aleksander Kwaśniewski nie będzie chciał, żeby jego... 9
  • Sawka czatuje 19 gru 2005, 16:00 10
  • Playback 19 gru 2005, 16:00 18
  • Poczta 19 gru 2005, 16:00 AMERYKA W AFRYCE Byłem trzy razy w RPA i muszę zaprotestować przeciw sugestiom Olgerda Budrewicza, że poziom przestrępczości w Durbanie i Johannesburgu odpowiada temu w Warszawie ( "Ameryka w Afryce" nr 47). W Durbanie o godz. 18... 18
  • Ryba po polsku - Rzeź partyjnych niewiniątek 19 gru 2005, 16:00 Trzeba było skazać autorów Grudnia i stanu wojennego, a teraz prezydent by ich ułaskawił Gdyby z okazji Bożego Narodzenia posłowie SLD mieli pisać własną wersję Ewangelii, fragment o niewiniątkach wyrżniętych przez siepaczy Heroda brzmiałby mniej więcej tak: w tym to czasie... 19
  • Okiem barbarzyńcy - Zaszczuć Kurtykę 19 gru 2005, 16:00 Intryga mająca zniszczyć Kurtykę jest przedstawiana jako przeciwdziałanie intrydze. Oto III RP Trzecia RP jest wielkim balem przebierańców - pisałem w którymś z felietonów. Sprawa Janusza Kurtyki to jego kolejna odsłona. Nagonka na przyzwoitego człowieka jest prezentowana... 20
  • Fotoplastykon 19 gru 2005, 16:00 21
  • Nałęcz - Święta w III RP 19 gru 2005, 16:00 Nie tylko te, ale i kolejne święta spędzimy w Trzeciej, a nie w Czwartej Rzeczypospolitej Według niedawnych, przedwyborczych zapowiedzi PiS i PO, Boże Narodzenie mieliśmy już świętować w IV Rzeczypospolitej. Tymczasem ciągle trwa III RP i niewiele wskazuje na to, aby miało... 22
  • Ucieczka do wolności 19 gru 2005, 16:00 Nie chcemy już zwalać na Jałtę, Stalina, Gomułkę i Jaruzelskiego odpowiedzialności za złe drogi, skorumpowanych lekarzy, głupich polityków W Polsce wręcz uderza jawne pęknięcie między sferami publiczną i prywatną. Sfera publiczna to dla nas zepsuci politycy, niegościnne... 24
  • Drugie przyspieszenie 19 gru 2005, 16:00 Pięć rad Lecha Wałęsy dla braci Kaczyńskich Polsce potrzebne jest przyspieszenie" - to hasło rzuciłem u progu mojej prezydentury w 1990 r. Dziś, po piętnastu latach, rzucam je po raz drugi i dedykuję Jarosławowi i Lechowi Kaczyńskim u progu ich rządów. Bo mimo upływu lat te... 28
  • Honorowy czekista Gerhard S. 19 gru 2005, 16:00 Schroeder do spółki z Putinem założyli gazową pętlę na szyję połowie Europejczyków "Dziękujemy ci Gerd". Takie transparenty już szyją przeciwnicy gazociągu pod Bałtykiem. Przyjmując posadę szefa rady nadzorczej firmy budującej gazociąg, Schroeder przekonał sporą część... 32
  • Cieszcie się! 19 gru 2005, 16:00 Polska ma najwyższy poziom dobrobytu, najsprawniejszą gospodarkę i najlepsze perspektywy od wieków Polskę wszyscy kochają. To znaczy wszyscy Polacy. Wszyscy kochamy Polskę, ale najbardziej politycy. Z Polakami jest trochę tak jak w starym dowcipie: "Pan to musi kochaś swoją... 34
  • Polscy agenci Kremla 19 gru 2005, 16:00 Świetnie uplasowane i zakamuflowane pokolenia postsowieckiej agentury działają w Polsce także teraz 38
  • Alfabet koalicji 19 gru 2005, 16:00 Becikowe - po tysiącu za noworodka. Pomysł, który połączył mohery z aksamitami, wszechpolaków z mniejszością niemiecką, Kurskiego z Tuskiem, bo - jak się okazuje - wszyscy są za. Panie premierze, a czy nie można by dawać choćby po stówce za każdy akt prowadzący do becikowego?... 44
  • Alfabet opozycji 19 gru 2005, 16:00 Bizon - kiedyś kombajn, dziś zwierzę hodowlane, w przyszłości towarzysz Andrzeja Leppera w jego samotni w Koszalińskiem. Bizony do Polski sprowadził syn Najsłynniejszego Polskiego Mulata, budząc protesty ksenofobiczno-rasistowskich biologów, bojących się o genetyczną czystość... 46
  • Wydarzenia 2005 19 gru 2005, 16:00 Wydarzenia 2005 POLSKA 20 stycznia Ostatnie zadanie Umiera Jan Nowak-Jeziorański, założyciel Radia Wolna Europa, żołnierz Armii Krajowej, wielki patriota. 27 stycznia Koniec naszego świata 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz uczcili byli... 48
  • Lista nieobecności 19 gru 2005, 16:00 Lista nieobecności 2005 - Polska 52
  • Giełda 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Budżetowy przybytek Rekordowe 214 mld riali, czyli 57 mld USD, wyniesie tegoroczna nadwyżka budżetowa Arabii Saudyjskiej. 555 mld riali dochodów budżetu to niemal dwukrotnie więcej, niż przewidywano. Wydatki zaś, zgodnie... 56
  • Giełda 2005 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Drugie życie Stewart To miał być koniec Marthy Stewart, amerykańskiej wyroczni w sprawach prowadzenia domu, właścicielki koncernu Martha Stewart Living Omnimedia, zajmującego się m.in. produkcją programów... 58
  • Alfabet Busha 19 gru 2005, 16:00 George Herbert Walker Bush 41. prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki A jak Ameryka Oskarżana jest przez niektóre lewicowe grupy w Europie o imperializm. To oczywisty absurd, antyamerykańska propaganda. W rzeczywistości Ameryka nie zdobywa nowych terytoriów, nie przyłącza... 60
  • Terminator kontra czerwonoskórzy 19 gru 2005, 16:00 Schwarzenegger przegrał bitwę, aby wygrać wojnę Gdybym wydał 100 mln USD na kampanię przeciw Matce Teresie, też by ją pan znienawidził" - tak Arnold Schwarzenegger, gubernator Kalifornii, w rozmowie z dziennikarzem "San Diego Union Tribune" skomentował wyniki przegranego... 66
  • Terroryści na traktorach 19 gru 2005, 16:00 5 mld dolarów co tydzień wyciągają z kieszeni podatników rolnicy z najbogatszych krajów Ministrowie handlu 150 krajów spotkali się w ubiegłym tygodniu w Hongkongu, by kontynuować negocjacje przygotowane przez Światową Organizację Handlu (WTO). To było ostatnie spotkanie w... 68
  • Szynka w portfelu 19 gru 2005, 16:00 II indeks Krakusa "Wprost": Rosjanie zahamowali wzrost cen żywności O 20 proc. - najwięcej w świecie - wzrosła w Polsce podawana w dolarach cena hamburgera. To jeden z najbardziej liczących się w świecie wskaźników inflacji. Znacznie przewyższa on wprowadzony przez "Wprost"... 70
  • Wyścig myśli 19 gru 2005, 16:00 Nie będziemy silni, nie będąc światowi Wprowadzenie mechanizmów wolnego rynku nie przynosi samo z siebie wszystkich jego dobrodziejstw, które tak nam się podobają w rozwiniętych gospodarkach Zachodu. Stefan Kisielewski zwrócił na to uwagę w lutym 1990 r. w głośnym eseju "Komu... 72
  • Brojlery z płetwami 19 gru 2005, 16:00 Za kilkadziesiąt lat zapomnimy, jak smakuje "wolna" ryba "Jedzcie dorsze, są rzeczy gorsze" - tak, a właściwie nieco gorzej, mówiono we wczesnych latach PRL. Sarmacka niechęć do cenionego od wieków przysmaku Anglików, Portugalczyków i Francuzów była niewątpliwie związana z... 74
  • Polska roponośna 19 gru 2005, 16:00 Kilka miliardów dolarów wart jest polski spadek w Azerbejdżanie Nie Jan Kulczyk, lecz spadkobiercy krewnych zmarłego w lipcu 1904 r. na Kaukazie inżyniera górnictwa Witolda Zglenickiego mogliby dziś przewodzić liście najbogatszych Polaków. Zapisy, które pochodzący z drobnej... 82
  • Załatwione odmownie - Manifest indywidualistyczny 19 gru 2005, 16:00 Dla reprezentantów politycznie poprawnego zidiocenia manifestacje grupowych obsesji są probierzem demokracji Kolejne marsze ciężko u nas doświadczanych (według ich własnej propagandy) homoseksualistów stały się okazją do manifestowania swojej "postępowości" czy... 86
  • 2x2=4 - Pierwsze pięciolecie 19 gru 2005, 16:00 Modne stało się zaprzeczanie oczywistym faktom, jak wzrost gospodarki i szybki wzrost konsumpcji Jakie było to pierwsze pięciolecie XXI wieku? Dla Polski, dla świata? Gorsze czy lepsze od ostatniego dziesięciolecia tego makabrycznego wieku XX, który na szczęście skończył się... 88
  • Supersam 19 gru 2005, 16:00 90
  • Drink z rajdowcem 19 gru 2005, 16:00 Gwiazdy Formuły 1 Kimi Raikkonen i Juan Pablo Montoya zgodzili się, by ich podpisy zostały wygrawerowane na szklankach do drinków, które marka Johnnie Walker dołącza w swej świątecznej ofercie do butelek 0,7 l słynnej whisky Red Label.... 90
  • Wieczór w Granadzie 19 gru 2005, 16:00 Koraliki, cekiny, perły i ornamenty biżuteryjne zdobią najnowszą kolekcję torebek i butów hiszpańskiej firmy Menbur z Granady, która właśnie zadebiutowała na polskim rynku. Na sylwestrowy wieczór projektanci firmy proponują zwłaszcza... 90
  • Lexus sportowiec 19 gru 2005, 16:00 Lexusy cieszą się wielką popularnością w USA. Teraz przyszedł czas na Europę. Nowy lexus IS, którym Japończycy chcą oczarować Stary Kontynent, jest dłuższy od poprzednika aż o 17,5 cm i szerszy o 7,5 cm; ma agresywną sylwetką... 90
  • Bezprzewodowe zdjęcia 19 gru 2005, 16:00 Nikon jako pierwszy w świecie wprowadził na rynek kompaktowy cyfrowy aparat fotograficzny z modułem Wi-Fi. Bezprzewodowa transmisja danych obsługiwana przez aparaty Coolpix P1 i P2 pozwala na przesyłanie wybranych zdjęć do komputera,... 90
  • Druga młodość Próchnika 19 gru 2005, 16:00 Sukcesy nowych polskich domów mody, takich jak Simple, Laura Guidi czy Molton, zmobilizowały marki o wieloletniej tradycji. Po Vistuli przyszedł czas na Próchnika, który przejmuje właśnie łódzką Pabię. W jego najnowszej kolekcji... 90
  • Schiza zdzirliderki 19 gru 2005, 16:00 Zmiany w polszczyźnie najlepiej widać w języku opisującym liturgię: komunikanty to chipsy, konfesjonał - kiosk, stuła - szalik, a rekolekcje - spęd Polszczyznę roku 2005 tworzą głównie żądni kariery mieszkańcy wielkich miast, którzy nie ukończyli trzydziestki. Ich języka nie... 92
  • Trwoga statusu 19 gru 2005, 16:00 Ted Turner, twórca CNN, był zdruzgotany, gdy jego wartość spadła do... miliarda dolarów Siła napędowa Amerykanów? Od lat ta sama: troska o zdobycie i utrzymanie wysokiego statusu, zawodowa ambicja i protestancka etyka pracy. Kultura oszczędności przerodziła się jednak w... 98
  • Sylwester z gwiazdami 19 gru 2005, 16:00 Donatella Versace spędzi sylwestra nad jeziorem Como - z przyjaciółkami Madonną, Gwyneth Paltrow i Chelsea Clinton Setki tysięcy kwiatów, w tym 15 tysięcy goździków - ulubionych kwiatów cesarzowej Sissi - zostanie sprowadzonych do hofburskiego pałacu na tegoroczny sylwestrowy... 102
  • Homo conservaticus 19 gru 2005, 16:00 Eksperymenty z rodziną, historią, moralnością są podobnym przejawem pychy, jak komunistyczne eksperymenty ze społeczeństwem, gospodarką, edukacją Wojna kultur nie jest zjawiskiem przypadkowym ani nie wydaje się kolejną z mód ideologicznych, jakimi żyją dzisiejsze... 106
  • Zlecenie na prezydenta 19 gru 2005, 16:00 Zabójstwo Narutowicza miało utorować drogę do władzy polskim faszystom? Zaledwie po dwóch dniach urzędowania, 16 grudnia 1922 r., zamordowany został Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent odrodzonej Polski. Skrytobójczo i haniebnie, bowiem zabójca strzelał w plecy. Oddał... 112
  • Know-how 19 gru 2005, 16:00 Rogalik z bąbelków Inżynierowie z Harvardu wynaleźli "zbrojone" bańki mydlane. Dzięki dodatkowi takich substancji jak tlenek złota potrafią one przyjmować na stałe inne kształty niż kulisty. W czasie... 117
  • Wiecznie młodzi do 2150 roku 19 gru 2005, 16:00 100 lat dożyje co drugi człowiek, który rodzi się dziś w USA i Europie Dlaczego człowiek podobnie jak żółw nie mógłby żyć 180 lat? - pyta prowokacyjnie prof. Tom Kirkwood z University of Newcastle, autor wydanej niedawno w Polsce książki "Czas naszego życia". Jeden z... 118
  • Sztuka inwestowania w sztukę 19 gru 2005, 16:00 ***** Chyba nikt, kto w 1989 r. kupował obraz Jerzego Nowosielskiego za 300 zł, nie przypuszczał, że robi interes życia. Dziś za ten sam pejzaż trzeba zapłacić 40 tys. zł. Ale do tego prócz nosa potrzebny jest pierwszorzędny przewodnik... 120
  • Śmierć narodu 19 gru 2005, 16:00 Współczesne cywilizacje podzielą los Sumerów, Majów, Rzymian i wikingów? Dziesiątki szkieletów mężczyzn, kobiet i dzieci w płytkich, masowych grobach odkryli archeolodzy na terenie Cancuen, starożytnego miasta Majów położonego w dzisiejszej Gwatemali. Większość ofiar zabito,... 124
  • Oleje wiary i rozumu 19 gru 2005, 16:00 Jedynym cudem, który jeszcze może się zdarzyć, jest koniec świata Niemal nieprzytomny opadłem na krzesło i bezwiednie zacząłem prosić Maryję o wybaczenie" - tak biskup Girolamo Grillo wspominał chwilę, gdy ujrzał krwawe łzy płynące z oczu figurki Matki Boskiej. Pierwszy cud... 128
  • Wigilijne rozmowy 19 gru 2005, 16:00 Szympansy przed posiłkiem życzą sobie nawzajem "smacznego" Zwierzęta nie czekają na wigilijną noc, by wymienić ważne informacje. Porozumiewają się za pomocą języka ciała, kolorów, kształtów i zapachów, ale także w sposób - wydawałoby się - zarezerwowany wyłącznie dla ludzi:... 132
  • Mózgokracja 19 gru 2005, 16:00 Mózgokratą nr 1 jest Robert Keohane z Uniwersytetu Princeton, współtwórca współczesnej teorii neoliberalizmu Pod koniec 1945 r. administracja prezydenta Trumana była w kłopocie. Stalin narzucał swoją wolę w Europie, a kolejne konferencje dyplomatów nic nie dawały. Wtedy na... 136
  • Dwadzieścia lat imperium 19 gru 2005, 16:00 Rozmowa z Charlesem Krauthammerem, doradcą prezydenta USA ds. etyki 142
  • Dwie Europy 19 gru 2005, 16:00 Podział kontynentu na dynamiczną północ i niewydolne południe nie pokrywa się z geografią ani z polityką Żałobne dźwięki "Requiem" Giuseppe Verdiego, rozbrzmiewające o tej samej godzinie w teatrach i salach koncertowych całego kraju, to dość osobliwy początek świątecznych... 146
  • Stolica naszego świata - Jerozolima 19 gru 2005, 16:00 Izrael od początku swego istnienia przegrywał wojnę o Jerozolimę O świcie zaczyna muezin: "Allahu akbar! La ilaha illa Allah" - Bóg jest wszechmocny! Nie ma Boga nad Allaha. Tuż po nim odzywają się kościelne dzwonyi pieśń niezmienna od czasów krzyżowców, którą słychać z... 150
  • Sława i chała 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura Sława - kraj Siła rzemiosła Pstrokata formalnie, pusta fabularnie, a przy tym niechlujna językowo i pełna kalkomanii jest najczęściej współczesna młoda proza. Klasyczna narracja, która przywraca wiarę w... 156
  • Bestsellery 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura piękna Literatura faktu DVD Muzyka rozrywkowa Muzyka klasyczna 160
  • Herosi polskiej wyobraźni 19 gru 2005, 16:00 Bohaterami są dla Polaków Pawlak i Kargul, Janosik, kapitan Kloss oraz serialowe anioły - Hanka Mostowiak i doktorostwo Burscy Kto z liderów popkultury rozpala wyobraźnię największej liczby Polaków w roku 2005? Jeśli ktoś liczył na epokową zmianę warty, popełnił błąd! Naszej... 162
  • Kalendarz Sawki 2005 19 gru 2005, 16:00 168
  • Zakazane piosenki 19 gru 2005, 16:00 W wolnej Polsce artyści wciąż zmagają się z cenzurą Gdy na ostatnim festiwalu w Opolu zorganizowano sentymentalny koncert, na którym prezentowały się gwiazdy zbuntowanego rocka z czasów PRL, wielu wykonawców podkreślało, że mimo cenzury piosenki uderzające w socjalistyczną... 170
  • Ueorgan Cudów 19 gru 2005, 16:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 51/52 (165/166) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 19 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Kolęda eurobudżetowa Kolędować jedzie Kazik, a tam Tony już go wita - 6 miliardów mniej w... 176
  • Skibą w mur - Człowiek Wyroku 19 gru 2005, 16:00 Gdyby "Wyborcza" przyznawała tytuł Człowiek Roku, dostawaliby go na przemian Geremek i Mazowiecki Polskie gazety od dawna bawią się w królową brytyjską, nadając wybranym osobom różne tytuły. Przyznawanie tytułów przez dziennikarzy nie wiąże się z żadnym szlachectwem i nie... 178