Mózgokracja

Mózgokracja

Dodano:   /  Zmieniono: 
Mózgokratą nr 1 jest Robert Keohane z Uniwersytetu Princeton, współtwórca współczesnej teorii neoliberalizmu Pod koniec 1945 r. administracja prezydenta Trumana była w kłopocie. Stalin narzucał swoją wolę w Europie, a kolejne konferencje dyplomatów nic nie dawały. Wtedy na biurko prezydenta trafił "Długi telegram" - dokument autorstwa George'a Kennana, dyplomaty z ambasady USA w Moskwie, który wstrząsnął amerykańską polityką. Według Henry'ego Kissingera, ten błyskotliwy raport stał się "polityczną biblią, która wyznaczyła Ameryce zadania na kolejne kilkadziesiąt lat".
Konsekwencjami tego dokumentu były: plan Marshalla, powstanie NATO, wojny w Korei i Wietnamie oraz interwencje w Laosie i Kambodży. 12 marca 1947 r. w orędziu do Kongresu Harry Truman zaprezentował doktrynę, która była zmodyfikowaną na potrzeby decyzji politycznych wersją "Długiego telegramu". Analiza uzupełniona przez Kennana anonimowo ukazała się pod tytułem "Źródła sowieckiego zachowania" w lipcu 1947 r. w magazynie "Foreign Affairs". Termin "powstrzymywanie" wszedł do języka politologii, a Kennan po odejściu z dyplomacji stał się najbardziej wpływowym politologiem w USA.
Dziś bez Davida Fruma, politologa i byłego speechwritera George'a Busha, nie byłoby terminu "oś zła", bez Leo Straussa i Alana Blooma (nauczyciela Paula Wolfowitza i pierwowzoru bohatera powieści "Ravelstein" Saula Bellowa) nie byłoby idei neokonserwatystów. Polityka międzynarodowa nie miałaby obecnego kształtu bez pojęć "zderzenie cywilizacji" Samuela Huntingtona, "demokratyczny pokój" Michaela Doyle'a czy "koniec historii" Francisa Fukuyamy. Bez eseju "Potęga i raj" Roberta Kagana nie byłoby definicji współczesnych stosunków transatlantyckich.
Mózgi światowej polityki mają największy wpływ na politykę, nie sprawując często formalnej władzy. John Maynard Keynes pisał, że "słowa ekonomistów i filozofów polityki są potężniejsze, niż zwykło się przyjmować. W rzeczywistości światem rządzi ktoś inny". Tymi innymi są filozofowie polityki, socjologowie, ekonomiści i członkowie think tanków.
- Z kilkudziesięciu instytucji wpływających na kształt polityki zagranicznej USA rola think tanków jest najważniejsza i najmniej doceniana - mówi Richard Haas, prezes Council of Foreign Relations, były dyrektor Departamentu Polityki i Planowania w Departamencie Stanu USA. John Stuart Mill uważał, że cywilizacja upada, gdy elity przestają myśleć za masy. Dziś miernotokracja nam nie grozi - światem, a zwłaszcza jedynym supermocarstwem, rządzi mózgokracja - kilkudziesięciu wpływowych politologów.

Konstruktywiści i realiści
Jest białym mężczyzną, Amerykaninem po pięćdziesiątce. Doktorat uzyskał dwanaście lat temu. Jest liberałem uważającym wolny rynek za podstawę relacji międzypaństwowych. Nie popiera interwencji w Iraku i uważa, że USA nie powinny wydawać więcej na zbrojenia. Najważniejszym zadaniem dla USA jest, według niego, odbudowa międzynarodowego zaufania. Tak - według magazynu "Foreign Policy" - wygląda przeciętny "mózgokrata", profesor studiów międzynarodowych i filozofii polityki. Ankieta skierowana do ponad tysiąca uczonych z USA zawierała pytanie: kto jest najbardziej wpływowym myślicielem politycznym w USA? Wynik był zaskakujący. W pierwszej dziesiątce z szerzej znanych nazwisk znalazł się tylko Samuel Huntington, Francis Fukuyama był dopiero 20., a Zbigniewa Brzezińskiego w ogóle nie było. Za najbardziej wpływowego uznano Roberta Keohane z Uniwersytetu Princeton, współtwórcę współczesnej teorii neoliberalizmu. Drugi był Kenneth Waltz, emerytowany profesor politologii z Uniwersytetu Berkeley, twórca realizmu strukturalnego. Na trzeciej pozycji znalazł się twórca konstruktywizmu Alexander Wendt z Cambridge. - Dzięki temu rankingowi wiemy, jakie teorie mogą być wykładnią amerykańskiej polityki za kilkanaście lat - mówi Susan Peterson, politolog i współautorka raportu. - Z naszych badań wynika, że to konstruktywizm jest wskazywany jako teoria przyszłości - dodaje. Teoria ta zakłada, że system międzynarodowy to intersubiektywna świadomość ludzka - gdy zmieniają się elementy ludzkiej świadomości, zmienia się też system. Dlatego jego badanie powinno być raczej interpretacją niż wyjaśnianiem - analizą ludzkiego rozumowania, języka i ujawniania przekonań.
Badanie to pokazuje też, na jakich regionach skupi się polityka supermocarstwa. Według większości ankietowanych (60 proc.), w najbliższych 20 latach najważniejszym wyzwaniem geopolitycznym dla USA będzie wschodnia Azja i Bliski Wschód (19 proc. wskazań). Tylko według 9 proc. myślicieli za kilkanaście lat strategiczną rolę będzie odgrywała zachodnia Europa. - Rola Europy w polityce globalnej będzie powoli maleć - mówi Susan Peterson.

Test teczki
Tych kilkudziesięciu ekspertów to intelektualne zaplecze amerykańskiego rządu. Ponad 25 proc. najbardziej wpływowych politologów w USA pracuje dla administracji, a 20 proc. działa w think tankach i organizacjach pozarządowych. Edwin Feulner, jeden z pierwszych prezesów Heritage Foundation, za miarę skuteczności eksperta politycznego uznawał wynik "testu teczki". Jego zdaniem, problem, analiza i rekomendacja powinny zostać przedstawione w taki sposób, aby polityk mógł się z nimi zapoznać w limuzynie w drodze na kolejne spotkanie. - Politolodzy dzielą się na dwie kategorie - mówi Susan Peterson. - Akademicy wymyślają idee, które kiedyś mogą wejść do polityki. W ten sposób, pośrednio, kreują przyszłych liderów. Jednak wpływ na bieżące, praktyczne decyzje mają ich koledzy, naukowcy pracujący w think tankach. Oni piszą scenariusze przyszłości.
Amerykańskie think tanki to machina kreująca decyzje polityczne. Szacuje się, że suma budżetów 82 najbardziej znanych amerykańskich think tanków wynosi półtora miliarda dolarów. Zatrudniają one około 8,5 tys. osób. Dla porównania - 58 europejskich organizacji tego typu zatrudnia 4,4 tys. osób i dysponuje trzykrotnie mniejszymi pieniędzmi. - W przeciwieństwie do Europy, gdzie jest tendencja do zatrudniania ekspertów w administracji rządowej, w USA korzysta się głównie z zewnętrznych ekspertyz. Nie związany dyscypliną partyjną kongresman sam buduje swoje zaplecze eksperckie - mówi Donald Abelson z University of Western Ontario, autor opracowań na temat think tanków. Konsultanci z think tanków służą też jako machina propagandowa. - Administracja chętnie sięga po ich opinie, ale nie dlatego, że wpływają na politykę decydentów (prawdziwi autorzy ważnych decyzji politycznych zachowują taktyczne milczenie), lecz po to, by wzbudzić publiczną dyskusję - mówi Andrew P. Strike z Departamentu Stanu USA.
W Europie pod tym względem jest o wiele gorzej. W raporcie instytutu Notre Europe "Europejskie think tanki. Obietnica, która musi zostać dotrzymana" autorzy stwierdzają, że wpływ ekspertów i naukowców na bieżącą politykę UE jest znikomy lub żaden. Po części jest to konsekwencja intelektualnego paraliżu europejskich uniwersytetów. Większość największych idei politycznych ostatniego wieku narodziła się na amerykańskich uniwersytetach. Innym powodem tego stanu może być sposób finansowania. Zdaniem Amerykanów, prywatne pieniądze pomagają uniezależnić się od rządu. Niemieckie Denkfabriken uważają z kolei, że lepiej być niezależnym od prywatnych donatorów, więc biorą pieniądze z budżetu.

Rząd cieni
George'owi W. Bushowi zarzuca się, że za jego politykę bliskowschodnią odpowiada nie sekretarz stanu, lecz doradca Donalda Rumsfelda, uważany za jastrzębia Richard Perle. Zasiada on razem z podsekretarzem ds. polityki obronnej Davidem Wurmserem w radzie American Enterprise Institute (AEI), jednego z najstarszych konserwatywnych think tanków w USA. Żoną Wurmsera jest Meyrav Wurmser, współzałożycielka Middle East Media Research Institute. David Wurmser zarządza też Instytutem Hudsona, gdzie niedawno do zarządu trafił Perle. Takie właśnie instytuty mają kształtować, wedle krytyków, agresywną politykę USA wobec Bliskiego Wschodu.
Niemal cała obecna amerykańska administracja to byli pracownicy konserwatywnych think tanków. Donald Rumsfeld i Condoleezza Rice wywodzą się z Instytutu Hoovera. Wiceprezydent Dick Cheney jest związany z AEI, gdzie pracuje jego żona. Elain Chao, sekretarz ds. zatrudnienia, pracowała wcześniej w Heritage Foundation. Te wpływy widać w polityce prezydenta. O prywatyzacji systemu ubezpieczeń społecznych konserwatywny Cato Institute mówił od lat. O Osamie bin Ladenie i zagrożeniu ze strony upadłych państw od dawna pisano w analizach AEI. Politykę "zera tolerancji" także wymyślono w konserwatywnych think tankach. Jeśli, jak stwierdził Edwin Feulner, "ludzie są polityką", to członkowie think tanków tworzą gabinet cieni. W razie przegranej w wyborach instytucje te zamieniają się w polityczną poczekalnię - urzędnicy odchodzącej administracji przechodzą do think tanków, a nowy prezydent buduje swoje zaplecze ze specjalistów wywodzących się z popierających go instytucji. - Think tanki są miejscem, gdzie pewnego typu szkoła myślenia dojrzewa przez lata i stanowi przeciwwagę dla krótkoterminowej perspektywy, z jakiej Biały Dom widzi pewne aspekty polityki - mówi John Fortier z AEI.

Huntington rasistą
Maszyna amerykańskiej mózgokracji pracuje bezustannie. Codziennie specjaliści produkują setki komentarzy i analiz, które ukazują się we wpływowych mediach. Odbywają się międzynarodowe konferencje, spotkania z politykami i "testy teczki". Prym wiodą instytucje konserwatywne, których w USA jest najwięcej i dysponują największymi budżetami. Dla równowagi amerykańskie uniwersytety są mocno lewicujące. Prawdziwe wojny między tymi instytucjami toczą się w czasie kampanii wyborczych. Demokraci już zapowiadają stworzenie nowego think tanku, który osłabi hegemonię konserwatystów. Amerykańską polityką, tak jak 60 lat temu, może jednak wstrząsnąć jeden dokument. Niedawno udowodnił to Samuel Huntington w artykule "The Hispanic Challenge" (Latynoskie wyzwanie). Stwierdził, że "bezpośrednim i najpoważniejszym wyzwaniem dla tradycyjnej amerykańskiej tożsamości jest ogromna i nieustająca imigracja z Ameryki Łacińskiej, zwłaszcza z Meksyku". Z powodu tej tezy okrzyknięto go rasistą i faszystą, ale tekst już spowodował reorientację polityki USA. Wzmocniono mur graniczny z Meksykiem, amerykańscy dyplomaci nieustannie domagają się od Meksyku kontrolowania imigrantów, a prezydent Bush powołał do rządu dwoje latynoskich ministrów. Problem istniał już wcześniej, ale dopiero jego nazwanie sprawiło, że podjęto pierwsze decyzje polityczne.


Liga myślicieli
Najbardziej wpływowi politolodzy według magazynu "Foreign Policy"
Robert Keohane, wykładowca Princeton University, jeden z głównych przedstawicieli neoliberalizmu. W książce "Power and Independence: World Politics in Transition" (napisanej razem z Josephem S. Nye'em) stwierdził, że siła państwa nie ogranicza się do potęgi militarnej czy kontroli zasobów, ale wyznacza ją skuteczność działania we współzależnym środowisku międzynarodowym.

Kenneth Waltz, emerytowany wykładowca University of California w Berkeley, jeden z głównych przedstawicieli realizmu, twórca realizmu strukturalnego. W swojej teorii opisuje państwo i środowisko międzynarodowe jako strukturę władzy i przez ten pryzmat rozpatruje zachowanie głównych aktorów na scenie międzynarodowej.

Alexander Wendt, wykładowca Cambridge, przedstawiciel konstruktywizmu. Ta teoria zakłada, że świat polityczny to "konstrukcja społeczna", a fundamentem polityki jest ludzka świadomość.

Samuel Huntington, wykładowca Harvardu, twórca teorii zderzenia cywilizacji. W książce "The Clash of Civilisation" twierdził, że w przyszłości politykę zdominują starcia między cywilizacjami, a źródłami konfliktów międzynarodowych staną się różnice kulturowe wywodzce się z podziałów religijnych.

John Mearsheimer, profesor nauk politycznych na Uniwersytecie w Chicago, twórca realizmu ofensywnego, teorii, która zakłada, że nie istnieją w historii świata państwa, które zdołałyby się oprzeć woli pomnażania własnej potęgi. W związku z tym nieprawdziwe jest założenie, że liberalne demokracje nie prowadzą wojen.

Mózgi Busha
Najbardziej wpływowi neokonserwatyści
Charles Krauthammer, formalnie publicysta "Washington Post" i doradca prezydenta Busha ds. etyki. Nieformalnie jeden z najbardziej wpływowych naukowców w obecnej administracji kreujący politykę prezydenta. Norman Podhoretz, jeden z promotorów myśli konserwatywnej, redaktor naczelny magazynu "Commentary", autor dziewięciu książek. Paul Wolfowitz, prezes Banku Światowego, były zastępca sekretarza obrony. Architekt wojny w Iraku, zwolennik uderzeń prewencyjnych w kraje podejrzewane o produkowanie broni masowego rażenia. Richard Perle, przezywany "księciem ciemności" ze względu na jastrzębie poglądy na politykę obronności i zdolność do zakulisowych działań. Autor polityki bliskowschodniej zwanej "kreatywną destrukcją".
Więcej możesz przeczytać w 51/52/2005 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 51/52/2005 (1203)

  • Na stronie - Darmowe koszty 19 gru 2005, 16:00 Polak prywatny żyje ciągle pod okupacją Polaka publicznego, któremu nie ufa 3
  • Skaner 19 gru 2005, 16:00 (Skaner - Polska) WYROK Rymarz zlustrowany Ferdynand Rymarz, przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej, nie był agentem peerelowskiej bezpieki - uznał sąd lustracyjny. W orzeczeniu sędzia Małgorzata Mojkowska potwierdziła informacje... 8
  • Dossier 19 gru 2005, 16:00 ZBIGNIEW ZIOBRO minister sprawiedliwości "W więzieniach jest ciasnawo i będzie jeszcze ciaśniej" "Rzeczpospolita" MAREK JUREK marszałek Sejmu "Mam nadzieję, że Aleksander Kwaśniewski nie będzie chciał, żeby jego... 9
  • Sawka czatuje 19 gru 2005, 16:00 10
  • Playback 19 gru 2005, 16:00 18
  • Poczta 19 gru 2005, 16:00 AMERYKA W AFRYCE Byłem trzy razy w RPA i muszę zaprotestować przeciw sugestiom Olgerda Budrewicza, że poziom przestrępczości w Durbanie i Johannesburgu odpowiada temu w Warszawie ( "Ameryka w Afryce" nr 47). W Durbanie o godz. 18... 18
  • Ryba po polsku - Rzeź partyjnych niewiniątek 19 gru 2005, 16:00 Trzeba było skazać autorów Grudnia i stanu wojennego, a teraz prezydent by ich ułaskawił Gdyby z okazji Bożego Narodzenia posłowie SLD mieli pisać własną wersję Ewangelii, fragment o niewiniątkach wyrżniętych przez siepaczy Heroda brzmiałby mniej więcej tak: w tym to czasie... 19
  • Okiem barbarzyńcy - Zaszczuć Kurtykę 19 gru 2005, 16:00 Intryga mająca zniszczyć Kurtykę jest przedstawiana jako przeciwdziałanie intrydze. Oto III RP Trzecia RP jest wielkim balem przebierańców - pisałem w którymś z felietonów. Sprawa Janusza Kurtyki to jego kolejna odsłona. Nagonka na przyzwoitego człowieka jest prezentowana... 20
  • Fotoplastykon 19 gru 2005, 16:00 21
  • Nałęcz - Święta w III RP 19 gru 2005, 16:00 Nie tylko te, ale i kolejne święta spędzimy w Trzeciej, a nie w Czwartej Rzeczypospolitej Według niedawnych, przedwyborczych zapowiedzi PiS i PO, Boże Narodzenie mieliśmy już świętować w IV Rzeczypospolitej. Tymczasem ciągle trwa III RP i niewiele wskazuje na to, aby miało... 22
  • Ucieczka do wolności 19 gru 2005, 16:00 Nie chcemy już zwalać na Jałtę, Stalina, Gomułkę i Jaruzelskiego odpowiedzialności za złe drogi, skorumpowanych lekarzy, głupich polityków W Polsce wręcz uderza jawne pęknięcie między sferami publiczną i prywatną. Sfera publiczna to dla nas zepsuci politycy, niegościnne... 24
  • Drugie przyspieszenie 19 gru 2005, 16:00 Pięć rad Lecha Wałęsy dla braci Kaczyńskich Polsce potrzebne jest przyspieszenie" - to hasło rzuciłem u progu mojej prezydentury w 1990 r. Dziś, po piętnastu latach, rzucam je po raz drugi i dedykuję Jarosławowi i Lechowi Kaczyńskim u progu ich rządów. Bo mimo upływu lat te... 28
  • Honorowy czekista Gerhard S. 19 gru 2005, 16:00 Schroeder do spółki z Putinem założyli gazową pętlę na szyję połowie Europejczyków "Dziękujemy ci Gerd". Takie transparenty już szyją przeciwnicy gazociągu pod Bałtykiem. Przyjmując posadę szefa rady nadzorczej firmy budującej gazociąg, Schroeder przekonał sporą część... 32
  • Cieszcie się! 19 gru 2005, 16:00 Polska ma najwyższy poziom dobrobytu, najsprawniejszą gospodarkę i najlepsze perspektywy od wieków Polskę wszyscy kochają. To znaczy wszyscy Polacy. Wszyscy kochamy Polskę, ale najbardziej politycy. Z Polakami jest trochę tak jak w starym dowcipie: "Pan to musi kochaś swoją... 34
  • Polscy agenci Kremla 19 gru 2005, 16:00 Świetnie uplasowane i zakamuflowane pokolenia postsowieckiej agentury działają w Polsce także teraz 38
  • Alfabet koalicji 19 gru 2005, 16:00 Becikowe - po tysiącu za noworodka. Pomysł, który połączył mohery z aksamitami, wszechpolaków z mniejszością niemiecką, Kurskiego z Tuskiem, bo - jak się okazuje - wszyscy są za. Panie premierze, a czy nie można by dawać choćby po stówce za każdy akt prowadzący do becikowego?... 44
  • Alfabet opozycji 19 gru 2005, 16:00 Bizon - kiedyś kombajn, dziś zwierzę hodowlane, w przyszłości towarzysz Andrzeja Leppera w jego samotni w Koszalińskiem. Bizony do Polski sprowadził syn Najsłynniejszego Polskiego Mulata, budząc protesty ksenofobiczno-rasistowskich biologów, bojących się o genetyczną czystość... 46
  • Wydarzenia 2005 19 gru 2005, 16:00 Wydarzenia 2005 POLSKA 20 stycznia Ostatnie zadanie Umiera Jan Nowak-Jeziorański, założyciel Radia Wolna Europa, żołnierz Armii Krajowej, wielki patriota. 27 stycznia Koniec naszego świata 60. rocznicę wyzwolenia Auschwitz uczcili byli... 48
  • Lista nieobecności 19 gru 2005, 16:00 Lista nieobecności 2005 - Polska 52
  • Giełda 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Budżetowy przybytek Rekordowe 214 mld riali, czyli 57 mld USD, wyniesie tegoroczna nadwyżka budżetowa Arabii Saudyjskiej. 555 mld riali dochodów budżetu to niemal dwukrotnie więcej, niż przewidywano. Wydatki zaś, zgodnie... 56
  • Giełda 2005 19 gru 2005, 16:00 Hossa Świat Drugie życie Stewart To miał być koniec Marthy Stewart, amerykańskiej wyroczni w sprawach prowadzenia domu, właścicielki koncernu Martha Stewart Living Omnimedia, zajmującego się m.in. produkcją programów... 58
  • Alfabet Busha 19 gru 2005, 16:00 George Herbert Walker Bush 41. prezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki A jak Ameryka Oskarżana jest przez niektóre lewicowe grupy w Europie o imperializm. To oczywisty absurd, antyamerykańska propaganda. W rzeczywistości Ameryka nie zdobywa nowych terytoriów, nie przyłącza... 60
  • Terminator kontra czerwonoskórzy 19 gru 2005, 16:00 Schwarzenegger przegrał bitwę, aby wygrać wojnę Gdybym wydał 100 mln USD na kampanię przeciw Matce Teresie, też by ją pan znienawidził" - tak Arnold Schwarzenegger, gubernator Kalifornii, w rozmowie z dziennikarzem "San Diego Union Tribune" skomentował wyniki przegranego... 66
  • Terroryści na traktorach 19 gru 2005, 16:00 5 mld dolarów co tydzień wyciągają z kieszeni podatników rolnicy z najbogatszych krajów Ministrowie handlu 150 krajów spotkali się w ubiegłym tygodniu w Hongkongu, by kontynuować negocjacje przygotowane przez Światową Organizację Handlu (WTO). To było ostatnie spotkanie w... 68
  • Szynka w portfelu 19 gru 2005, 16:00 II indeks Krakusa "Wprost": Rosjanie zahamowali wzrost cen żywności O 20 proc. - najwięcej w świecie - wzrosła w Polsce podawana w dolarach cena hamburgera. To jeden z najbardziej liczących się w świecie wskaźników inflacji. Znacznie przewyższa on wprowadzony przez "Wprost"... 70
  • Wyścig myśli 19 gru 2005, 16:00 Nie będziemy silni, nie będąc światowi Wprowadzenie mechanizmów wolnego rynku nie przynosi samo z siebie wszystkich jego dobrodziejstw, które tak nam się podobają w rozwiniętych gospodarkach Zachodu. Stefan Kisielewski zwrócił na to uwagę w lutym 1990 r. w głośnym eseju "Komu... 72
  • Brojlery z płetwami 19 gru 2005, 16:00 Za kilkadziesiąt lat zapomnimy, jak smakuje "wolna" ryba "Jedzcie dorsze, są rzeczy gorsze" - tak, a właściwie nieco gorzej, mówiono we wczesnych latach PRL. Sarmacka niechęć do cenionego od wieków przysmaku Anglików, Portugalczyków i Francuzów była niewątpliwie związana z... 74
  • Polska roponośna 19 gru 2005, 16:00 Kilka miliardów dolarów wart jest polski spadek w Azerbejdżanie Nie Jan Kulczyk, lecz spadkobiercy krewnych zmarłego w lipcu 1904 r. na Kaukazie inżyniera górnictwa Witolda Zglenickiego mogliby dziś przewodzić liście najbogatszych Polaków. Zapisy, które pochodzący z drobnej... 82
  • Załatwione odmownie - Manifest indywidualistyczny 19 gru 2005, 16:00 Dla reprezentantów politycznie poprawnego zidiocenia manifestacje grupowych obsesji są probierzem demokracji Kolejne marsze ciężko u nas doświadczanych (według ich własnej propagandy) homoseksualistów stały się okazją do manifestowania swojej "postępowości" czy... 86
  • 2x2=4 - Pierwsze pięciolecie 19 gru 2005, 16:00 Modne stało się zaprzeczanie oczywistym faktom, jak wzrost gospodarki i szybki wzrost konsumpcji Jakie było to pierwsze pięciolecie XXI wieku? Dla Polski, dla świata? Gorsze czy lepsze od ostatniego dziesięciolecia tego makabrycznego wieku XX, który na szczęście skończył się... 88
  • Supersam 19 gru 2005, 16:00 90
  • Drink z rajdowcem 19 gru 2005, 16:00 Gwiazdy Formuły 1 Kimi Raikkonen i Juan Pablo Montoya zgodzili się, by ich podpisy zostały wygrawerowane na szklankach do drinków, które marka Johnnie Walker dołącza w swej świątecznej ofercie do butelek 0,7 l słynnej whisky Red Label.... 90
  • Wieczór w Granadzie 19 gru 2005, 16:00 Koraliki, cekiny, perły i ornamenty biżuteryjne zdobią najnowszą kolekcję torebek i butów hiszpańskiej firmy Menbur z Granady, która właśnie zadebiutowała na polskim rynku. Na sylwestrowy wieczór projektanci firmy proponują zwłaszcza... 90
  • Lexus sportowiec 19 gru 2005, 16:00 Lexusy cieszą się wielką popularnością w USA. Teraz przyszedł czas na Europę. Nowy lexus IS, którym Japończycy chcą oczarować Stary Kontynent, jest dłuższy od poprzednika aż o 17,5 cm i szerszy o 7,5 cm; ma agresywną sylwetką... 90
  • Bezprzewodowe zdjęcia 19 gru 2005, 16:00 Nikon jako pierwszy w świecie wprowadził na rynek kompaktowy cyfrowy aparat fotograficzny z modułem Wi-Fi. Bezprzewodowa transmisja danych obsługiwana przez aparaty Coolpix P1 i P2 pozwala na przesyłanie wybranych zdjęć do komputera,... 90
  • Druga młodość Próchnika 19 gru 2005, 16:00 Sukcesy nowych polskich domów mody, takich jak Simple, Laura Guidi czy Molton, zmobilizowały marki o wieloletniej tradycji. Po Vistuli przyszedł czas na Próchnika, który przejmuje właśnie łódzką Pabię. W jego najnowszej kolekcji... 90
  • Schiza zdzirliderki 19 gru 2005, 16:00 Zmiany w polszczyźnie najlepiej widać w języku opisującym liturgię: komunikanty to chipsy, konfesjonał - kiosk, stuła - szalik, a rekolekcje - spęd Polszczyznę roku 2005 tworzą głównie żądni kariery mieszkańcy wielkich miast, którzy nie ukończyli trzydziestki. Ich języka nie... 92
  • Trwoga statusu 19 gru 2005, 16:00 Ted Turner, twórca CNN, był zdruzgotany, gdy jego wartość spadła do... miliarda dolarów Siła napędowa Amerykanów? Od lat ta sama: troska o zdobycie i utrzymanie wysokiego statusu, zawodowa ambicja i protestancka etyka pracy. Kultura oszczędności przerodziła się jednak w... 98
  • Sylwester z gwiazdami 19 gru 2005, 16:00 Donatella Versace spędzi sylwestra nad jeziorem Como - z przyjaciółkami Madonną, Gwyneth Paltrow i Chelsea Clinton Setki tysięcy kwiatów, w tym 15 tysięcy goździków - ulubionych kwiatów cesarzowej Sissi - zostanie sprowadzonych do hofburskiego pałacu na tegoroczny sylwestrowy... 102
  • Homo conservaticus 19 gru 2005, 16:00 Eksperymenty z rodziną, historią, moralnością są podobnym przejawem pychy, jak komunistyczne eksperymenty ze społeczeństwem, gospodarką, edukacją Wojna kultur nie jest zjawiskiem przypadkowym ani nie wydaje się kolejną z mód ideologicznych, jakimi żyją dzisiejsze... 106
  • Zlecenie na prezydenta 19 gru 2005, 16:00 Zabójstwo Narutowicza miało utorować drogę do władzy polskim faszystom? Zaledwie po dwóch dniach urzędowania, 16 grudnia 1922 r., zamordowany został Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent odrodzonej Polski. Skrytobójczo i haniebnie, bowiem zabójca strzelał w plecy. Oddał... 112
  • Know-how 19 gru 2005, 16:00 Rogalik z bąbelków Inżynierowie z Harvardu wynaleźli "zbrojone" bańki mydlane. Dzięki dodatkowi takich substancji jak tlenek złota potrafią one przyjmować na stałe inne kształty niż kulisty. W czasie... 117
  • Wiecznie młodzi do 2150 roku 19 gru 2005, 16:00 100 lat dożyje co drugi człowiek, który rodzi się dziś w USA i Europie Dlaczego człowiek podobnie jak żółw nie mógłby żyć 180 lat? - pyta prowokacyjnie prof. Tom Kirkwood z University of Newcastle, autor wydanej niedawno w Polsce książki "Czas naszego życia". Jeden z... 118
  • Sztuka inwestowania w sztukę 19 gru 2005, 16:00 ***** Chyba nikt, kto w 1989 r. kupował obraz Jerzego Nowosielskiego za 300 zł, nie przypuszczał, że robi interes życia. Dziś za ten sam pejzaż trzeba zapłacić 40 tys. zł. Ale do tego prócz nosa potrzebny jest pierwszorzędny przewodnik... 120
  • Śmierć narodu 19 gru 2005, 16:00 Współczesne cywilizacje podzielą los Sumerów, Majów, Rzymian i wikingów? Dziesiątki szkieletów mężczyzn, kobiet i dzieci w płytkich, masowych grobach odkryli archeolodzy na terenie Cancuen, starożytnego miasta Majów położonego w dzisiejszej Gwatemali. Większość ofiar zabito,... 124
  • Oleje wiary i rozumu 19 gru 2005, 16:00 Jedynym cudem, który jeszcze może się zdarzyć, jest koniec świata Niemal nieprzytomny opadłem na krzesło i bezwiednie zacząłem prosić Maryję o wybaczenie" - tak biskup Girolamo Grillo wspominał chwilę, gdy ujrzał krwawe łzy płynące z oczu figurki Matki Boskiej. Pierwszy cud... 128
  • Wigilijne rozmowy 19 gru 2005, 16:00 Szympansy przed posiłkiem życzą sobie nawzajem "smacznego" Zwierzęta nie czekają na wigilijną noc, by wymienić ważne informacje. Porozumiewają się za pomocą języka ciała, kolorów, kształtów i zapachów, ale także w sposób - wydawałoby się - zarezerwowany wyłącznie dla ludzi:... 132
  • Mózgokracja 19 gru 2005, 16:00 Mózgokratą nr 1 jest Robert Keohane z Uniwersytetu Princeton, współtwórca współczesnej teorii neoliberalizmu Pod koniec 1945 r. administracja prezydenta Trumana była w kłopocie. Stalin narzucał swoją wolę w Europie, a kolejne konferencje dyplomatów nic nie dawały. Wtedy na... 136
  • Dwadzieścia lat imperium 19 gru 2005, 16:00 Rozmowa z Charlesem Krauthammerem, doradcą prezydenta USA ds. etyki 142
  • Dwie Europy 19 gru 2005, 16:00 Podział kontynentu na dynamiczną północ i niewydolne południe nie pokrywa się z geografią ani z polityką Żałobne dźwięki "Requiem" Giuseppe Verdiego, rozbrzmiewające o tej samej godzinie w teatrach i salach koncertowych całego kraju, to dość osobliwy początek świątecznych... 146
  • Stolica naszego świata - Jerozolima 19 gru 2005, 16:00 Izrael od początku swego istnienia przegrywał wojnę o Jerozolimę O świcie zaczyna muezin: "Allahu akbar! La ilaha illa Allah" - Bóg jest wszechmocny! Nie ma Boga nad Allaha. Tuż po nim odzywają się kościelne dzwonyi pieśń niezmienna od czasów krzyżowców, którą słychać z... 150
  • Sława i chała 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura Sława - kraj Siła rzemiosła Pstrokata formalnie, pusta fabularnie, a przy tym niechlujna językowo i pełna kalkomanii jest najczęściej współczesna młoda proza. Klasyczna narracja, która przywraca wiarę w... 156
  • Bestsellery 2005 19 gru 2005, 16:00 Literatura piękna Literatura faktu DVD Muzyka rozrywkowa Muzyka klasyczna 160
  • Herosi polskiej wyobraźni 19 gru 2005, 16:00 Bohaterami są dla Polaków Pawlak i Kargul, Janosik, kapitan Kloss oraz serialowe anioły - Hanka Mostowiak i doktorostwo Burscy Kto z liderów popkultury rozpala wyobraźnię największej liczby Polaków w roku 2005? Jeśli ktoś liczył na epokową zmianę warty, popełnił błąd! Naszej... 162
  • Kalendarz Sawki 2005 19 gru 2005, 16:00 168
  • Zakazane piosenki 19 gru 2005, 16:00 W wolnej Polsce artyści wciąż zmagają się z cenzurą Gdy na ostatnim festiwalu w Opolu zorganizowano sentymentalny koncert, na którym prezentowały się gwiazdy zbuntowanego rocka z czasów PRL, wielu wykonawców podkreślało, że mimo cenzury piosenki uderzające w socjalistyczną... 170
  • Ueorgan Cudów 19 gru 2005, 16:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 51/52 (165/166) Rok wyd. 4 WARSZAWA, poniedziałek 19 grudnia 2005 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza Kolęda eurobudżetowa Kolędować jedzie Kazik, a tam Tony już go wita - 6 miliardów mniej w... 176
  • Skibą w mur - Człowiek Wyroku 19 gru 2005, 16:00 Gdyby "Wyborcza" przyznawała tytuł Człowiek Roku, dostawaliby go na przemian Geremek i Mazowiecki Polskie gazety od dawna bawią się w królową brytyjską, nadając wybranym osobom różne tytuły. Przyznawanie tytułów przez dziennikarzy nie wiąże się z żadnym szlachectwem i nie... 178