Dziki jest ten świat

Dziki jest ten świat

Cywilizowana otoczka jest bardzo cienka i jak tylko przyjdą nieco trudniejsze czasy, natychmiast znika.
Czy jesteśmy coraz bardziej cywilizowani? Nie jest to jasne. Wprawdzie zachowania nasze na skutek liczby powiązań między ludźmi oraz instytucji sprawujących nadzór są okryte lukrem cywilizacji, ale dzikość czy tylko brak ucywilizowania wychodzą w coraz większym stopniu na jaw. Znakomite uwagi na ten temat możemy znaleźć we wreszcie wydanej w Polsce w całości książce Norberta Eliasa „O procesie cywilizacji". Nam jednak wystarczy przyjrzeć się kilku przykładom i konkretnym tendencjom.

Przykład z tych najpoważniejszych, czyli los Julii Tymoszenko. Wprawdzie państwa zachodnie ochłodziły stosunki z Ukrainą, Hillary Clinton wzywa do jej uwolnienia i apeli takich jest więcej, ale poza słowami nie dzieje się nic, a Julia Tymoszenko jest traktowana jak zwyczajna przestępczyni, bez dostępu do lekarza i rodziny. Nawet rzekomo specjalne stosunki Polski z Ukrainą nic nie dają. Polscy politycy albo uważają, że nie wypada kwestionować decyzji rzekomo niezależnego sądu ukraińskiego, albo jak opozycja – nabrali wody w usta. Ukraina to nie Chiny i dla Polski powinna mieć kluczowe znaczenie. Jeżeli przeważają tu kalkulacje polityczne (żeby nie zepchnąć Ukrainy w ramiona Moskwy), to są to kalkulacje mylne, bo nic nie czyniąc, już spychamy.

Zresztą ta obojętność, świadcząca o zdziczeniu Zachodu, dotyczy także świata arabskiego i sytuacji po domniemanie demokratycznych rewolucjach. Czy ktokolwiek zajmuje się teraz Libią i innymi krajami regionu? Śniąc o rewolucji demokratycznej, zostawiliśmy ten świat samemu sobie i przestał nas obchodzić, jak tylko jeden przywódca został schwytany i dogorywa, a drugi zabity gdzieś na pustyni. Dzikość tu się wyraża – jak często – w obojętności.

Przykład również poważny, czyli reakcje na próbę samobójczą pułkownika Mikołaja Przybyła. Reakcje od skandalicznych sugestii, że to był popis i że nie chciał się zabić lub że nie umie strzelać, po skierowanie go do szpitala psychiatrycznego, co ma podsunąć najwygodniejsze dla wszystkich rozwiązanie, świadczą o obojętności zdumiewającej. Nikt nie chce poważnie zająć się tym, o co pułkownikowi chodziło i czy może miał rację lub dostateczną motywację do takiego czynu. Gdyby się tym zainteresowano, mogłoby być nieprzyjemnie, więc lepiej zostawić sprawę i dyskutować z tej okazji o potrzebie istnienia osobnej prokuratury wojskowej lub o braku takiej potrzeby. Co ma piernik do wiatraka? Za mało wiemy, by móc osądzać, ale widzimy brak cywilizowanej empatii i nadmiar zaufania do rozwiązań instytucjonalnych. Wszyscy powtarzają idiotycznie: tak, to naturalnie tragedia, ale… Podobnie jest niestety w przypadku sporu władz, lekarzy i aptekarzy. Ile razy słyszeliśmy ze wszystkich stron (znowu nie rozstrzygam racji), że najważniejszy jest pacjent, a przecież naprawdę to jest on dla wszystkich najmniej ważny.

Wreszcie trzeci przykład. Mieszkam w dużej gminnej wsi, z której jest 11 kilometrów do pobliskiego miasteczka, gdzie są licea, szpital, policja i duże sklepy. Od ponad pół roku nie ma państwowej komunikacji, a prywatnym przewoźnikom się nie opłaca. Otóż 20 lat temu staruszki opowiadały, jak przed wojną szły na bosaka do miasteczka sprzedać tuzin jajek, a kupić sól, naftę i zapałki. Teraz, kto nie ma samochodu, musi też iść (tyle że w butach) lub jechać na rowerze. Czy to jest rozwinięta cywilizacja, czy dzicz? Jak państwo może pod pozorem nierentowności uniemożliwić ludziom kontakt ze światem? Zapewnienie takiego kontaktu należy do jego obowiązków konstytucyjnych, stanowi zapewnienie bezpieczeństwa, ale to już nikogo nie obchodzi. Zdziczenie.

Co się stało takiego, że wszystko zaczyna się sypać, a spod lukrowanej polewy wyglądają kawałki zakalca? Można tu jeszcze przytaczać rozwój wydarzeń na Węgrzech, protesty w Rosji i przypadek Michaiła Chodorkowskiego czy z zupełnie innego poziomu – zdumiewające nasycenie reklam telewizyjnych treściami popkultury skrzyżowanej z prymitywną erotyką i najbardziej chamskimi sugestiami, co wziąć, żeby stało. Sześćset lat temu sprawdzano dokładnie, czy małżeństwo zostało dopełnione, a teraz dalej zagląda się nam bez przerwy do sypialni. I to jest zjawisko w kulturze popularnej zupełnie nowe, po pewnym okresie ucywilizowania znowu wszystko jest na sprzedaż, a my się z tym musimy godzić.

Otóż wzorem wielu myślicieli sądzę, że cywilizowana otoczka jest bardzo cienka i że niech tylko przyjdą nieco trudniejsze czasy, natychmiast znika. A zaufanie do instytucji, że nie dopuszczą, by dzikość – obecna w nas wszystkich – znalazła zewnętrzne ujście, jest sensowne tylko do pewnego stopnia. Instytucje są bezcenne, dopóki wszystko idzie dobrze, i stają się bezradne oraz zbędne, kiedy zaczyna się walić. Wtedy wracają takie podstawowe miary, jak poczucie dobra czy sumienie, natomiast sumienia trzeba szukać ze świecą, a i tak się raczej nie znajdzie.

Okładka tygodnika WPROST: 3/2012
Więcej możesz przeczytać w 3/2012 wydaniu tygodnika „Wprost”
Zamów w prenumeracie lub w wersji elektronicznej:
 1
  • gerald IP
    Ehhh. Smutne, ale prawdziwe. Niestety. Jesteśmy dzikusami tylko nieco upudrowanymi. I niestety to się nie zmieni. Darwin rządzi....Świetny tekst Panie Marcinie.Kolejny.. Kurcze, że nie ma Pana klonów w ilości choć 30000. Byłoby nieco lepiej. I może puder stałby się permanenty

    Spis treści tygodnika Wprost nr 3/2012 (1509)

    • Wojna przymiotnikowa 15 sty 2012, 12:00 Każdy poważniejszy problem w Polsce nazywany jest od razu totalną kompromitacją państwa. To co mają o ostatnich totalnych kompromitacjach swoich państw powiedzieć Niemcy, Francuzi i Szwajcarzy? 6
    • Na skróty 15 sty 2012, 12:00 Pawlak i Boni walczą o kosmos W rządzie trwa spór o kosmos – nieofi cjalnie dowiedział się „Wprost". Toczą go wicepremier Waldemar Pawlak i minister cyfryzacji Michał Boni. Na razie nadzór nad polityką kosmiczną sprawuje... 8
    • Poseł pod kwitnącą jabłonią 15 sty 2012, 12:00 Ciężko się pisze, kiedy najbardziej dramatyczne wydarzenie tygodnia okazuje się materiałem satyrycznym, a walczący o honor polskiego prokuratora wojskowego biedny pułkownik obiektem niewybrednych żartów. À propos żartów, to... 12
    • Wszystko będzie odwołane 15 sty 2012, 12:00 Krzysztof Varga przypomniał mi w „Dużym Formacie", że właśnie mija dekada od płytowego debiutu zespołu Cool Kids of Death, który swój bunt przeciwko pustce kultury masowej manifestował m.in. w dwutygodniku „Viva!".... 14
    • Nikopol 15 sty 2012, 12:00 Cztery dni przed samobójczą próbą wykuwał w piwnicy nowy miecz. Potem pociągnął za spust. Podobno w imię zasad. 18
    • Samobójstwo i co dalej? 15 sty 2012, 12:00 Kim jest samobójca i kiedy chce się zabić, a kiedy przeżyć – tłumaczy psycholog i terapeuta Wojciech Eichelberger. 22
    • Miotła 15 sty 2012, 12:00 Gdyby nie to, że premierem wciąż jest Donald Tusk, można by pomyśleć, że wybory wygrał ktoś inny. Wpływy tracą liderzy partyjnych frakcji i koalicjanci. Odchodzą prezesi państwowych spółek i agencji. Lecą wiceministrowie oraz szefowie najważniejszych instytucji. Trwa wielkie... 26
    • Triumf mimo woli 15 sty 2012, 12:00 Niespodziewany wzlot, bolesny upadek, sukces. Jerzy Buzek nie bardzo pasuje do roli bohatera dramatu, ale polityczne losy tego poczciwego i dobrego człowieka są naprawdę niezwykłe. 32
    • Europrostytucja 2012 15 sty 2012, 12:00 Nawet jeśli między meczami kibic ma bardzo dużo czasu, to najczęściej spędza go na piwie i seksie. 38
    • Dziki jest ten świat 15 sty 2012, 12:00 Cywilizowana otoczka jest bardzo cienka i jak tylko przyjdą nieco trudniejsze czasy, natychmiast znika. 40
    • Uzależnione od skalpela 15 sty 2012, 12:00 Zdeformowane piersi, źle wykonane liftingi czy odsysanie tłuszczu. Polki wydają dziesiątki tysięcy złotych na zabiegi, które zamiast upiększyć, mogą je oszpecić. Nie sprawdzają, czy lekarz ma kwalifikacje do wykonywania operacji plastycznych. I nie chcą słuchać ostrzeżeń przed... 42
    • O chciwości i glonojadach 15 sty 2012, 12:00 Dla niektórych pacjentów pieniądze nie są problemem. Problem leży w głowie. Mam prawo odmówić operacji. Nie ratuję życia – mówi dr Maciej Kuczyński, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Chirurgii Plastycznej, Rekonstrukcyjnej i Estetycznej. 46
    • Trafieni 15 sty 2012, 12:00 Kto ma HIV mówi o sobie, że złapał „plusa”, albo że został „trafiony”. W Polsce „trafień” jest coraz więcej – kiedyś rejestrowano 500 rocznie, teraz codziennie średnio trzy. Tak jakby wszyscy zapomnieli, że mimo coraz lepszych leków... 48
    • Ciała moc 15 sty 2012, 12:00 Trafiają się nam supertalenty i tylko na supertalenty Polskę stać. Bo supertalent nie jest kosztowny – mówi lekarz Justyny Kowalczyk Robert Śmigielski. 51
    • Pożegnanie z Claudią Szofer 15 sty 2012, 12:00 Podium nigdy nie było tak blisko. Był jednym z bohaterów morderczego Rajdu Dakar. Gdyby nie dzień pechowych awarii… Krzysztof Hołowczyc udowadnia, że jest nie tylko celebrytą, lecz także sportowcem z krwi i kości. 54
    • Zdrastwuj, Zakopane! 15 sty 2012, 12:00 Dla misia z Krupówek i gaździny spod Gubałówki Wania z Moskwy i Wiktor z Odessy to bohaterowie. Bo wraz z armią innych Rosjan i Ukraińców najechali w styczniu Zakopane. I odkopali z depresji. 57
    • Najważniejsze to rządzić 15 sty 2012, 12:00 Kiedyś był liberałem i gwiazdą antykomunistycznej opozycji. Dziś stał się w Europie symbolem autokraty. 60
    • Wiceoszołom 15 sty 2012, 12:00 Ma dar popełniania gaf i kocha Polskę. Dzięki republikańskim prawyborom Rick Santorum ma swoje pięć minut. W Iowa zajął drugie miejsce i choć później spadł na piąte, nie rezygnuje z walki. 64
    • Upadek prezydenta 15 sty 2012, 12:00 Jeszcze niedawno uchodził w Niemczech za wzór kandydata na zięcia. Dziś połowa Niemców chce odwołania prezydenta Christiana Wulff'a. 66
    • Strzał przerywany 15 sty 2012, 12:00 Był fantastycznym zawodowcem futbolu. Potem okazał się pełnym fantazji naturszczykiem ekranu, reklamy, teatru. Teraz być może chce kandydować na prezydenta Francji. Ale jako polityk Eric Cantona jest co najwyżej fantastą. 68
    • Uwięziony geniusz 15 sty 2012, 12:00 Wybitny fizyk Stephen Hawking od lat przykuty do inwalidzkiego wózka, skończył 70 lat. Skąd się bierze jego choroba? Gdzie skrywa się jego geniusz? Zapraszamy w podróż do jego mózgu. 70
    • Pan Zara 15 sty 2012, 12:00 Nikomu nie udało się namówić go na wywiad. Jego jedyna biografia nie została autoryzowana. Trudno nawet o jego aktualne zdjęcie. Ale wiadomo, że jest jednym z najbogatszych ludzi na świecie i że jego firmie grozi utrata niezwykle prestiżowego klienta. Księżnej Kate Middleton. 73
    • Zanim nas zdrowie zrujnuje 15 sty 2012, 12:00 Mechanizm rynkowy w służbie zdrowia niekoniecznie dobrze służy pacjentom. Posiadacz dobrego ubezpieczenia często dostaje więcej świadczeń niż to potrzebne, a nie ma kto zapłacić za leczenie biednych. 76
    • Rzeź, na którą czekamy 15 sty 2012, 12:00 Roman Polański znów nakręcił film, który wywołuje wielkie kontrowersje. Dlaczego? Cztery opowieści o „Rzezi”. 78
    • Piękna i bestia 15 sty 2012, 12:00 Królowa wywiadu i dziennikarska ekstremistka. Krzyczała na ajatollaha, cesarza wyprowadziła z równowagi. W końcu ukazują się u nas wywiady Oriany Fallaci. 84
    • Koreańska fala 15 sty 2012, 12:00 Tu nie chodzi o gwiazdorstwo, tu chodzi o dyscyplinę. Koreański pop podbija Zachód. 87
    • Dżentelmen ze skazą 15 sty 2012, 12:00 Sprawia wrażenie, jakby się nie starzał, mimo sześćdziesiątki na karku. Potwierdzają to kolejne świetne role w „Rodzinie Borgiów” i „Chciwości” oraz kolejna nominacja do Złotych Globów. 90
    • Inteligent kupuje pasztetową 15 sty 2012, 12:00 Zapytany, kto pali najwięcej papierosów na świecie, odpowiedziałbym oczywiście, że Maria Czubaszek. I jak co roku złożyła sylwestrowe postanowienie, że nie zgłupieje w 2012 i nie rzuci tego przepięknego nawyku. Być może mogliby z... 94
    • Conan Barbarzyńca 15 sty 2012, 12:00 Taką ksywę dostał w internecie Radosław Sikorski, minister spraw zagranicznych i były wojownik antytalibski w Afganistanie, którego głównym życiowym credo jest od kilku lat hasło „Zburzyć Pałac Kultury i stworzyć tam... 95
    • Królowie karnawału 15 sty 2012, 12:00 Zajadając niedawno w gorącym Zihuatanejo pyszne, świeże nachos z cudownie zielonym, chłodnym guacamole, doszłam do wniosku, że choć Meksykanie nie mają pojęcia o naszych faworkach, to karnawał na końcu świata równie dobrze może... 96
    • Narodowy PiS powszechny 15 sty 2012, 12:00 Emigranci, jak państwo na pewno pamiętają, wyjechali z powodów politycznych. 97
    • Trzy zdrowaśki za zdrowie pacjenta 15 sty 2012, 12:00 OPIS: Jesteśmy w jednym z polskich domów. „Skromnie, ale schludnie i czysto”. Jedno statystyczne dziecko gra na pianinie „Requiem” Mozarta, drugie maluje zimowy pejzaż, a trzecie wsiada właśnie do piecyka. Pomagają mu w tym dwie zatroskane statystyczne... 97
    • Cysterna żółci 15 sty 2012, 12:00 Co roku w dniu finału wielkiej orkiestry świątecznej pomocy tysiące młodych wolontariuszy zbiera na ulicach datki do puszek. Każdy, kto wrzuci grosz do puszki, otrzymuje w zamian nalepkę z czerwonym serduszkiem. Z zebranych pieniędzy... 98

    ZKDP - Nakład kontrolowany