Trzeci filar

Trzeci filar

Dodano:   /  Zmieniono: 
Czy Polska może rządzić Unią Europejską?
 Jaka powinna być strategia Polski wobec dalszego rozwoju politycznego Unii Europejskiej? Pytanie jest naglące nie tylko z powodu naszego bliskiego członkostwa w unii, ale także z racji konfliktów politycznych z Niemcami i Francją. Każdy kraj członkowski patrzy nieco inaczej na unię, ma wobec pożądanego jej przyszłego kształtu inne zamiary.
Niemcy i większość małych krajów popierają wszelkie propozycje pogłębiające integrację. Wielka Brytania zwykle takim propozycjom się opiera. Stawia to Francję w sytuacji języczka u wagi. Jeśli Francja nie popiera danej propozycji, to nie jest ona nawet poważnie rozważana. Jeśli Francja opowiada się za konkretnym rozwiązaniem, to Wielka Brytania staje przed wyborem: albo się dołączyć, albo wykluczyć z danej dziedziny integracji europejskiej (tak było w wypadku umowy z Schengen). Ten mechanizm skutkuje tym, że zasadnicze kierunki rozwoju unii na ogół wybiera Francja. Stąd bierze się jej szczególna pozycja.
Ten "mechanizm ewolucji" unii wynika z rozbieżnych strategii wobec budowy Europy. Strategia niemiecka - maksymalnego rozwijania elementu federalnego w unii - bierze się z faktu, iż wielkie Niemcy z powodu dwóch przegranych wojen są politycznie słabe, szczególnie w polityce zagranicznej i obronności. Wtopienie się w Europę pozwala Niemcom odzyskać znaczenie przez siłę wpływów unii.
Niemcy od małych krajów różni to, że wzmacniają te instytucje (Parlament Europejski), w których znaczenie kraju zależy od liczby ludności. Małe kraje preferują zaś te instytucje, w których wszystkie państwa mają względnie równe wpływy (Komisja Europejska). Hiszpania i Włochy stosują strategię pośrednią między niemiecką i francuską, choć podejście włoskie jest bliższe niemieckiemu, a hiszpańskie - francuskiemu.

Imperium kontratakuje
Polska musi się zdecydować, jaką przyjąć strategię europejską. W normalnych warunkach byłoby jasne, że powinniśmy się zdecydować na strategię podobną do niemiecko-włoskiej. Polska także jest dużym krajem, ale politycznie słabym. Wynika to po części z biedy, ale jeszcze bardziej z mało zdyscyplinowanego systemu politycznego, który zmniejsza naszą możliwość wpływania na decyzje europejskie. Jest to także problem Włoch. Wobec tego powinniśmy się kierować przesłanką, że im więcej federalizmu w Europie, tym więcej wpływu na decyzje będą mieli Polacy, choć niekoniecznie państwo polskie. Zresztą niedawny sondaż pokazuje, że Polacy mają większe zaufanie do instytucji unijnych niż do własnych. Właśnie z takich powodów popieram jak najszybsze przystąpienie Polski do strefy euro.
Problemem jest to, że własnej strategii nie realizuje się w próżni, lecz w kontekście strategii stosowanych przez innych graczy. Perspektywa rozszerzenia unii spowodowała zasadniczą zmianę w strategii Francji. Znacznie trudniej jest być języczkiem u wagi w grupie dwudziestu pięciu krajów niż piętnastu. Francja więc próbuje stworzyć stałe jądro unii z Niemcami i kilkoma małymi krajami. W tym kontekście trzeba widzieć rozpoczęte w styczniu tego roku wspólne sesje rządów i parlamentów Francji i Niemiec, a także stworzenie wspólnego sekretariatu. Według tej koncepcji, jądro miałoby decydujący wpływ na kształt nowych instytucji unijnych. Kraje z tzw. peryferii musiałyby po prostu zaakceptować te rozwiązania. Co gorsza, byłyby dopuszczane do nich z opóźnieniem (na wzór strefy euro). Także w konflikcie Francji ze Stanami Zjednoczonymi o Irak ważnym celem było scalenie polityki zagranicznej Francji i Niemiec. Poprzednio stanowiska tych dwóch krajów były rozbieżne na skutek atlantyckiej orientacji Niemców.

Dwutorowa strategia
Jakie są implikacje nowej strategii francuskiej dla Polski? Takie, że nasza polityka powinna być dwutorowa. W tych dziedzinach, w których dalsze pogłębienie odbywa się na zasadach federalnych, dając równe prawa wszystkim państwom lub obywatelom europejskim, powinniśmy popierać integrację europejską. Oczywiście, o ile nie stoi ona w konkretnym wypadku w konflikcie z polskimi interesami. Niestety, nie można tej zasady stosować do polityki zewnętrznej unii (tzn. do ewentualnej wspólnej polityki zagranicznej wobec reszty świata).
Po pierwsze dlatego, że w koncepcji tej polityki, promowanej przez Francję i Niemcy, dostrzega się w Stanach Zjednoczonych głównego rywala Europy. Po drugie, koncepcja ta (cokolwiek prezydent Francji by mówił) oparta jest na pacyfistycznych odruchach ludności tych dwóch krajów. Polityka zagraniczna, która jest zarazem antyamerykańska i pacyfistyczna, nie ma wiele szans w Europie i świecie!
Jako kraj na obrzeżach unii nie możemy sobie pozwolić na politykę zewnętrzną, która doprowadziłaby do konfliktu z jedynym poważnym gwarantem pokoju i bezpieczeństwa w Europie. Nie jest przypadkiem, że kraje sprzeciwiające się tej polityce znajdują się raczej na obrzeżach unii, a te, które ją popierają, leżą cieplutko w środku. Zupełna bezradność Europy wobec MiloŠsevicia wskazuje, na co moglibyśmy liczyć w wypadku pojawienia się podobnego watażki na Wschodzie. To, że obecnie na nic takiego się nie zanosi, nie jest argumentem. Chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa Polski na dziesięciolecia.
Europa traci jeden ze swoich najważniejszych atutów w polityce zagranicznej - siłę przyciągania. Wynika to z dramatycznej utraty dynamizmu gospodarczego w ciągu ostatnich pięciu lat. A to z kolei wynika z zastosowania antyrynkowego modelu społecznego, który zresztą stanowi część ideologicznych podwalin proponowanego jądra francusko-niemieckiego. Dzięki owej sile przyciągania unia mogła odegrać kluczową rolę (obok Stanów Zjednoczonych) w stabilizowaniu Europy Środkowo-Wschodniej po upadku komunizmu. Marchewka członkostwa w unii odegrała zasadniczą rolę w przekonaniu wielu krajów tego regionu do reform gospodarczych i unikania konfliktów międzynarodowych lub etnicznych. Mam wątpliwości, czy będzie można w podobny sposób za dziesięć lat wpłynąć na Turcję, Ukrainę czy Białoruś, nie mówiąc już o krajach Bliskiego Wschodu czy północnej Afryki.
Antyamerykańska polityka zewnętrzna jest pojmowana w Paryżu jako kluczowy element budowania jądra francusko-niemieckiego. Nie istnieje więc możliwość uczestnictwa w niej na równych prawach. Trzeba się jej albo podporządkować, albo ją odrzucić.
Wydaje się, że jeśli chodzi o politykę zewnętrzną, to Europa jest skazana, co najmniej do następnych wyborów w Niemczech, na walkę czterech z dwoma (czyli Włoch, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Polski ze środkiem francusko-niemieckim). Jak pogodzić ten konflikt z naszym interesem w pogłębieniu integracji europejskiej na zasadach federalnych? Będzie to wielkim wyzwaniem pierwszego okresu naszego członkostwa w unii.
Więcej możesz przeczytać w 22/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2003 (1070)

  • Wprost od czytelników 1 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Na stronie - OSTalgia 1 cze 2003, 1:00 Życie musi nas wziąć za pysk 3
  • Peryskop 1 cze 2003, 1:00 [ kliknij na powyższą grafikę, aby ściągnąć większą wersję ]Luśnia kłamcą lustracyjnym? Posłowi Robertowi Luśni zarzucono kłamstwo lustracyjne. 15 maja rzecznik interesu publicznego skierował do sądu lustracyjnego wniosek o... 6
  • Dossier 1 cze 2003, 1:00 KRZYSZTOF JANIK, minister spraw wewnętrznych i administracji "Każda partia rządząca ma swoje afery. Natura rzeczy jest taka i trzeba ją uszanować, że to, co ujdzie posłowi czy politykowi partii opozycyjnej, nie uchodzi na sucho ani na... 7
  • Z życia koalicji 1 cze 2003, 1:00 Mieczysław Rakowski będzie miał talk show w telewizji! W jakiej telewizji? Głupie pytanie, oczywiście, w Telewizji Białoruskiej oddział w Warszawie, w regionalnej Trójce, w prime time, w soboty wieczorem. Proponujemy jako hostessę... 8
  • Z życia opozycji 1 cze 2003, 1:00 Nasze słowo znowu ciałem się stało. O ile w cyberprzestrzeni coś ma ciało. Kilka miesięcy temu napisaliś-my, że powstała kultowa strona www.spieprzajdziadu.pl, na której młodzież czci Lecha Kaczyńskiego jako lidera... 9
  • M&M 1 cze 2003, 1:00 NOWY RODZAJ AFERY - felieton Marka Majewskiego 10
  • Playback 1 cze 2003, 1:00 10
  • Maria Danilewicz-Zielińska (1907-2003) 1 cze 2003, 1:00 Była nazywana archiwistką polskiej emigracji - część tych archiwów spłonęła w pożarze, który wybuchł w jej portugalskim domu w 2001 r. (mieszkała tam od 1973 r.). Urodziła się w 1907 r. w Aleksandrowie Kujawskim. Skończyła polonistykę. Przed wojną pracowała w Bibliotece... 10
  • Fotoplastykon 1 cze 2003, 1:00 12
  • Poczta 1 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 14
  • Kadry 1 cze 2003, 1:00 15
  • Dynamiczny bezruch 1 cze 2003, 1:00 Ranking polityków: tylko dwóch polityków ma więcej ocen pozytywnych niż negatywnych 16
  • Trzeci filar 1 cze 2003, 1:00 Czy Polska może rządzić Unią Europejską? 22
  • Idę, więc jestem 1 cze 2003, 1:00 Co piąty pielgrzym w Europie jest Polakiem 24
  • Zmierzch Gdańska 1 cze 2003, 1:00 Gdańsk przegrywa z Kilonią, Rostokiem, Tallinem i Kłajpedą 28
  • Parobek z przyszłością 1 cze 2003, 1:00 10 proc. gospodarstw wytwarza aż 90 proc. całej produkcji rolnej RP. Pół miliona miejsc pracy stworzyli polscy farmerzy. 32
  • Zawracanie gitary - Cienie gabinetu 1 cze 2003, 1:00 Tylko prywatyzacja ukróci państwowe złodziejstwo 36
  • Nałęcz - Świadectwo faktów 1 cze 2003, 1:00 Ilekroć Polska otwierała się na Europę, zawsze zyskiwała 36
  • Giełda i wektory 1 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Trzej pancerni Uważni obserwatorzy niemieckiego rynku dostrzegli tam oznaki koniunktury. Na razie jedynie na pancerne samochody. Volkswagen, DaimlerChrysler i BMW sprzedały o 20 proc. więcej takich aut niż rok wcześniej.... 38
  • Polak Polakowi pasożytem 1 cze 2003, 1:00 Odpowiedzialność to coś, co powinni ponosić inni - kpił Napoleon Bonaparte. W Polsce uczyniono z tej kpiny niemal zasadę współżycia społecznego: mniejszość ponosi odpowiedzialność za większość wyzyskiwaczy. "Być wolnym, to ponosić odpowiedzialność za to, co się czyni" -... 40
  • Dolaroekonomika 1 cze 2003, 1:00 Słabszy dolar wzmacnia Amerykę 46
  • PIT-ania zasadnicze 1 cze 2003, 1:00 Rząd odłożył przyjęcie programu Kołodki. I słusznie! Po co drażnić społeczeństwo przed referendum? 50
  • Reklama wolności 1 cze 2003, 1:00 Telewizje kończą wojnę o reklamę - zyskują widzowie, czytelnicy i słuchacze 54
  • Słońce w bojlerze 1 cze 2003, 1:00 Dzięki zastosowaniu energii słonecznej o połowę zmniejszymy opłaty za ciepłą wodę 58
  • Załatwione odmownie 1 cze 2003, 1:00 Socjalizm w Ameryce został wypróbowany i upadł 380 lat temu 60
  • Supersam 1 cze 2003, 1:00 Gingo ratunkowy Fiat gingo to model, który ma uratować przed upadkiem turyński koncern samochodowy. Samochód zaprezentowano na tegorocznym salonie w Genewie. Produkowany w Polsce gingo będzie kosztował około 27 tys. zł. Auto... 62
  • Wrażliwy macho 1 cze 2003, 1:00 Całe życie byłem jak zaciśnięta pięść: waliłem, miażdżyłem, wymierzałem ciosy. Teraz chcę rozluźnić te zaciśnięte dłonie i swobodnie dotykać rzeczy" - wyznaje jeden z bohaterów sztuki Tennessee Williamsa "Kotka na rozpalonym blaszanym dachu". To najkrótszy opis mężczyzny... 64
  • Weekend z przyjemnością 1 cze 2003, 1:00 Praga, Amsterdam i Wiedeń wyrosły na stolice europejskiej rozrywki 68
  • Rekiny konsumpcji 1 cze 2003, 1:00 Sześć miliardów złotych rocznie wydają Polacy na dzieci w wieku 6-18 lat 72
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Lament z przypalonego garnka 1 cze 2003, 1:00 Drogi Robercie, CzujĘ siĘ fatalnie, bo przedwczoraj przypaliŁem sos. Jest to rodzaj tragedii, który potrafi mnie wpędzić w długotrwałą depresję. Sos był pomidorowy, zdążyłem w niego zainwestować dużo produktów i masę pracy. 74
  • Szwajcaria narodów 1 cze 2003, 1:00 "Nowa Unia Europejska" - konkurs "Wprost" i Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana 76
  • Pasztet z Edyty 1 cze 2003, 1:00 Edyta Górniak na naszych oczach została zmielona i rozsmarowana na zagranicznych grzankach tak cieniutko, że już jej prawie nie widać 78
  • Ameryka w czerwonej sieci 1 cze 2003, 1:00 50 lat temu stracono w USA Rosenbergów, fa ktycznych twórców sowieckiej bomby atomowej 80
  • Know-how 1 cze 2003, 1:00 Remont serca Poznańscy lekarze pod kierownictwem prof. Tomasza Siminiaka z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Poznaniu pierwsi na świecie przeszczepili do serca wyhodowane w laboratorium komórki, nie otwierając klatki... 83
  • Nakłuwanie miłorzębu 1 cze 2003, 1:00 Leczenie astmy lekami homeopatycznymi to strata pieniędzy - stwierdzili ostatnio specjaliści z Peninsula Medical School w Exeter w Wielkiej Brytanii. Brytyjscy uczeni przebadali 93 dzieci w wieku 5-15 lat, cierpiących na tę chorobę. U żadnego z nich po roku leczenia... 84
  • Grypą w raka 1 cze 2003, 1:00 Wirusy zwalczają nowotwory, choroby serca i infekcje 90
  • Bez granic 1 cze 2003, 1:00 Ziemia zadrżała Całe rodziny zostały uwięzione w ruinach domów - mówił zdenerwowany algierski premier Ahmed Ouyahia. Jego kraj nawiedziło jedno z największych trzęsień ziemi w historii. W katastrofie zginęło prawie 1,6... 92
  • Architekt nowego świata 1 cze 2003, 1:00 Dla Polski George W. Bush gotów jest nawet założyć smoking 94
  • Upiór Saddama 1 cze 2003, 1:00 Prawdę o Husajnie skrywają masowe groby. W nich Irakijczycy szukają dziś swych bliskich - Agata Jabłońska z Iraku. 100
  • Ambasador nadzwyczajny 1 cze 2003, 1:00 Szewach Weiss zbudował polski dom pod izraelską flagą 104
  • Iwan rządzi Niemcami 1 cze 2003, 1:00 Schröder zawiązał sobie pętlę na szyi 106
  • Irlandzkie lustro 1 cze 2003, 1:00 Czy będziemy jak Irlandczycy, tylko trochę bardziej? 108
  • Ostry zakręt 1 cze 2003, 1:00 Ukraina oddala się od Europy. Ten nie wypowiedziany wniosek ciążył nad odbywającą się w krakowskiej Willi Decjusza konferencją dotyczącą trójkąta weimarskiego i Ukrainy. 110
  • Cytat dyplomatyczny - Papież z dziwnego kraju 1 cze 2003, 1:00 Co sprawia, że niektórzy rodacy papieża wciąż mają kłopot z rozpoznaniem białego i czarnego? 110
  • Menu 1 cze 2003, 1:00 Kraj Gaiman w krainie czarów Być może następny komiks, wiersz lub scenariusz Neila Gaimana opowie o portfelu skradzionym w biały dzień w centrum Warszawy. Gdy sławny Brytyjczyk podpisywał swoją "Koralinę", stołeczni... 112
  • Młot bogów 1 cze 2003, 1:00 Ojcowie-założyciele" współczesnego rocka, którzy dla tego gatunku zrobili tyle, ile razem Mahler i Webern dla XX-wiecznej muzyki klasycznej - tak ocenia się znaczenie Led Zeppelin. 116
  • Błazen Europy 1 cze 2003, 1:00 Roberto Benigni: hochsztapler czy geniusz kina? 118
  • Kino Tomasza Raczka 1 cze 2003, 1:00 Matrix -Reaktywacja, W poniedziałek rano 119
  • (Nie)użyteczni idioci 1 cze 2003, 1:00 Lewicowi intelektualiści i artyści uważają bezmyślne krytykowanie Ameryki za kwintesencję wolności 120
  • Polski Rosjanin 1 cze 2003, 1:00 Walczyliśmy przeciw faszystom, a przecież sami byliśmy faszystami - odkrył Bułat Okudżawa 122
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 1 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 123
  • Seks w polityce 1 cze 2003, 1:00 Życie seksualne polskich polityków tradycyjnie owiane było mgiełką tajemnicy. O sekretarzu Gomułce było jedynie wiadomo, że żonę ma. Raz nawet padło z trybuny jej imię, a było ono: "Zofia". Szary obywatel wizerunku Zofii nie znał. Być może pokazała ją kiedyś Kronika Filmowa na... 124
  • Towarzysze i koledzy - Krótka instrukcja 1 cze 2003, 1:00 Zgłosiła się do mnie nie tak dawno grupa młodych działaczy z pytaniem, czy ja wiem, jak się tworzy w naszym kraju grupę osób sprawujących władzę. A ponieważ widzę społeczne zainteresowanie w tym temacie, po wielu wywiadach środowiskowych postanowiłem napisać i upowszechnić... 124
  • Organ Ludu 1 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 22 (35) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 26 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza ZostaŁo 12 dni Alarm niebieski Najwyższe władze partyjne i państwowe ogłosiły w Polsce "alarm... 125
  • Polacy nie sypią 1 cze 2003, 1:00 Stara rymowanka: "Przeżyliśmy potop szwedzki, przeżyjemy i radziecki" mogłaby dzisiaj brzmieć: "Przeżyliśmy różne zera, przeżyjemy i Leppera" 126