Polski Rosjanin

Polski Rosjanin

Dodano:   /  Zmieniono: 
Walczyliśmy przeciw faszystom, a przecież sami byliśmy faszystami - odkrył Bułat Okudżawa
W 1941 roku poszedł na front na ochotnika - jako siedemnastolatek. Tam poznał istotę sowieckiego systemu. "Walczyliśmy przeciw faszystom, a przecież sami byliśmy wtedy faszystami" - stwierdził publicznie po latach. Ta prawda oraz życie w stolicy sowieckiego imperium sprawiły, że stał się grusnyj. - To znaczy nie tyle smutny, ile melancholijny, refleksyjny - tłumaczy krytyk Jan Poprawa, prowadzący sesję naukową poświęconą słynnemu bardowi podczas II Międzynarodowego Festiwalu Bułata Okudżawy w Krakowie ("Wprost" jest patronem medialnym).
Na balladach o miłości, godności i przemijaniu wychowały się dwa pokolenia Polaków, dla których Okudżawa był symbolem przyzwoitego Rosjanina w czasach, gdy pogardzaliśmy wszystkim, co radzieckie. - Jednocześnie zmieniał stosunek swych rodaków do naszego kraju, postrzeganego megalomańsko według porzekadła "Kura nie ptica, Polsza nie zagranica" - mówi Andrzej Mandalian, jeden z najwybitniejszych znawców Okudżawy, autor tłumaczenia słynnej "Modlitwy", śpiewanej u nas nawet w kościołach.

Chłodny kontestator
Okudżawa należał do tej części rosyjskiej inteligencji, która uważała, że aby przetrwać, nie należy się rzucać z motyką na sierp i młot. Ale fakt, że nie był kontestatorem jak młodszy o pokolenie Władimir Wysocki, nie oznaczał zgody na kłamstwo. O Katyniu, oficjalnie uznanym przez sowieckie władze za zbrodnię hitlerowską, pisał już na początku lat 60. i miał z tego powodu kłopoty. Nigdy nie miał złudzeń co do istoty systemu panującego w ZSRR. Ojca, członka partii zgładzono podczas wielkiej czystki w 1937 r. Matkę wtrącono do obozu, a potem skazano na wieloletnie zesłanie.
Zanim Okudżawa dostał się na studia filologiczne, musiał pracować jako robotnik. Potem został kołchozowym nauczycielem. W tym czasie pisał już wiersze, choć popularność zyskał dopiero, gdy zaczął je śpiewać z gitarą. Pierwsze znaczące sukcesy osiągnął jednak najpierw w Polsce, a dopiero potem w ojczyźnie.

Polonofil Bułat
- Bohaterowie Okudżawy nie są jakimiś abstrakcyjnymi postaciami, ale ludźmi z krwi i kości, o wyrazistej biografii, języku i doświadczeniu. To postacie śmieszne i tragiczne zarazem, głupie i wzniosłe, pokorne i pełne pychy, podłe i szlachetne - jak my, jak każdy z nas - mówi poeta Bronisław Maj. To dlatego Okudżawa był kochany w PRL - kraju, w którym twórcy posługujący się nowomową nie mogli liczyć na uznanie czytelników. Jego "Modlitwa", "Buty" czy "Piosenka o Arbacie" zrobiły u nas więcej dla normalnych stosunków z Rosjanami niż festiwale piosenki radzieckiej w Zielonej Górze.
Po raz pierwszy Okudżawa przyjechał do Warszawy w 1963 r. Polska była wtedy oknem na świat dla Rosjan z kręgów naukowo-artystycznych. "W rzędzie najbliższych mi twórców stawiam Juliana Tuwima. Gdyby Tuwim niektórych wierszy nie napisał, ja musiałbym to uczynić" - takich pokłonów wobec naszej kultury Okudżawa złożył wiele. Na jego twórczości natychmiast poznali się Agnieszka Osiecka, Wiktor Woroszylski, Andrzej Drawicz, Wojciech Młynarski. Z większością z nich zaprzyjaźnił się. Osieckiej dedykował swoje "Pożegnanie Polski". Bohaterem jednej z ballad jest Jacek Kuroń, za znajomość z którym był przesłuchiwany.

Raper Bułat
Obok piosenek pisał opowiadania i powieści. Za "Zamknięty teatr" otrzymał w 1994 r. brytyjską Booker Prize. "Merci, czyli przypadki Szypowa" przypomniał niedawno teatr w Legnicy. - W Polsce panuje stereotyp Okudżawy jako człowieka, który nie za dobrze grał na gitarze, ale śpiewał mądre rzeczy. A to był człowiek renesansu! - podkreśla reżyser Jacek Głomb.
II Festiwal Okudżawy odbył się dwa lata po pierwszym, moskiewskim. Obok Polaków (m.in. Magda Umer, Katarzyna Groniec, Stanisława Celińska, Wojciech Młynarski, Zbigniew Zamachowski) wystąpili artyści z Rosji, Rumunii, Holandii, Włoch, Izraela, USA i Japonii. Czy entuzjastami Bułata zostaną także młodzi ludzie, dla których komunizm to prehistoria? - To jest przecież taki poetycki rap, tyle że ze szlachetnymi treściami. Są piękne i dlatego warto nimi zarażać - odpowiada Jerzy Satanowski, kierownik muzyczny festiwalu.

Więcej możesz przeczytać w 22/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

-
 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2003 (1070)

  • Wprost od czytelników 1 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 3
  • Na stronie - OSTalgia 1 cze 2003, 1:00 Życie musi nas wziąć za pysk 3
  • Peryskop 1 cze 2003, 1:00 [ kliknij na powyższą grafikę, aby ściągnąć większą wersję ]Luśnia kłamcą lustracyjnym? Posłowi Robertowi Luśni zarzucono kłamstwo lustracyjne. 15 maja rzecznik interesu publicznego skierował do sądu lustracyjnego wniosek o... 6
  • Dossier 1 cze 2003, 1:00 KRZYSZTOF JANIK, minister spraw wewnętrznych i administracji "Każda partia rządząca ma swoje afery. Natura rzeczy jest taka i trzeba ją uszanować, że to, co ujdzie posłowi czy politykowi partii opozycyjnej, nie uchodzi na sucho ani na... 7
  • Z życia koalicji 1 cze 2003, 1:00 Mieczysław Rakowski będzie miał talk show w telewizji! W jakiej telewizji? Głupie pytanie, oczywiście, w Telewizji Białoruskiej oddział w Warszawie, w regionalnej Trójce, w prime time, w soboty wieczorem. Proponujemy jako hostessę... 8
  • Z życia opozycji 1 cze 2003, 1:00 Nasze słowo znowu ciałem się stało. O ile w cyberprzestrzeni coś ma ciało. Kilka miesięcy temu napisaliś-my, że powstała kultowa strona www.spieprzajdziadu.pl, na której młodzież czci Lecha Kaczyńskiego jako lidera... 9
  • M&M 1 cze 2003, 1:00 NOWY RODZAJ AFERY - felieton Marka Majewskiego 10
  • Playback 1 cze 2003, 1:00 10
  • Maria Danilewicz-Zielińska (1907-2003) 1 cze 2003, 1:00 Była nazywana archiwistką polskiej emigracji - część tych archiwów spłonęła w pożarze, który wybuchł w jej portugalskim domu w 2001 r. (mieszkała tam od 1973 r.). Urodziła się w 1907 r. w Aleksandrowie Kujawskim. Skończyła polonistykę. Przed wojną pracowała w Bibliotece... 10
  • Fotoplastykon 1 cze 2003, 1:00 12
  • Poczta 1 cze 2003, 1:00 Listy od czytelników 14
  • Kadry 1 cze 2003, 1:00 15
  • Dynamiczny bezruch 1 cze 2003, 1:00 Ranking polityków: tylko dwóch polityków ma więcej ocen pozytywnych niż negatywnych 16
  • Trzeci filar 1 cze 2003, 1:00 Czy Polska może rządzić Unią Europejską? 22
  • Idę, więc jestem 1 cze 2003, 1:00 Co piąty pielgrzym w Europie jest Polakiem 24
  • Zmierzch Gdańska 1 cze 2003, 1:00 Gdańsk przegrywa z Kilonią, Rostokiem, Tallinem i Kłajpedą 28
  • Parobek z przyszłością 1 cze 2003, 1:00 10 proc. gospodarstw wytwarza aż 90 proc. całej produkcji rolnej RP. Pół miliona miejsc pracy stworzyli polscy farmerzy. 32
  • Zawracanie gitary - Cienie gabinetu 1 cze 2003, 1:00 Tylko prywatyzacja ukróci państwowe złodziejstwo 36
  • Nałęcz - Świadectwo faktów 1 cze 2003, 1:00 Ilekroć Polska otwierała się na Europę, zawsze zyskiwała 36
  • Giełda i wektory 1 cze 2003, 1:00 Hossa Świat Trzej pancerni Uważni obserwatorzy niemieckiego rynku dostrzegli tam oznaki koniunktury. Na razie jedynie na pancerne samochody. Volkswagen, DaimlerChrysler i BMW sprzedały o 20 proc. więcej takich aut niż rok wcześniej.... 38
  • Polak Polakowi pasożytem 1 cze 2003, 1:00 Odpowiedzialność to coś, co powinni ponosić inni - kpił Napoleon Bonaparte. W Polsce uczyniono z tej kpiny niemal zasadę współżycia społecznego: mniejszość ponosi odpowiedzialność za większość wyzyskiwaczy. "Być wolnym, to ponosić odpowiedzialność za to, co się czyni" -... 40
  • Dolaroekonomika 1 cze 2003, 1:00 Słabszy dolar wzmacnia Amerykę 46
  • PIT-ania zasadnicze 1 cze 2003, 1:00 Rząd odłożył przyjęcie programu Kołodki. I słusznie! Po co drażnić społeczeństwo przed referendum? 50
  • Reklama wolności 1 cze 2003, 1:00 Telewizje kończą wojnę o reklamę - zyskują widzowie, czytelnicy i słuchacze 54
  • Słońce w bojlerze 1 cze 2003, 1:00 Dzięki zastosowaniu energii słonecznej o połowę zmniejszymy opłaty za ciepłą wodę 58
  • Załatwione odmownie 1 cze 2003, 1:00 Socjalizm w Ameryce został wypróbowany i upadł 380 lat temu 60
  • Supersam 1 cze 2003, 1:00 Gingo ratunkowy Fiat gingo to model, który ma uratować przed upadkiem turyński koncern samochodowy. Samochód zaprezentowano na tegorocznym salonie w Genewie. Produkowany w Polsce gingo będzie kosztował około 27 tys. zł. Auto... 62
  • Wrażliwy macho 1 cze 2003, 1:00 Całe życie byłem jak zaciśnięta pięść: waliłem, miażdżyłem, wymierzałem ciosy. Teraz chcę rozluźnić te zaciśnięte dłonie i swobodnie dotykać rzeczy" - wyznaje jeden z bohaterów sztuki Tennessee Williamsa "Kotka na rozpalonym blaszanym dachu". To najkrótszy opis mężczyzny... 64
  • Weekend z przyjemnością 1 cze 2003, 1:00 Praga, Amsterdam i Wiedeń wyrosły na stolice europejskiej rozrywki 68
  • Rekiny konsumpcji 1 cze 2003, 1:00 Sześć miliardów złotych rocznie wydają Polacy na dzieci w wieku 6-18 lat 72
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Lament z przypalonego garnka 1 cze 2003, 1:00 Drogi Robercie, CzujĘ siĘ fatalnie, bo przedwczoraj przypaliŁem sos. Jest to rodzaj tragedii, który potrafi mnie wpędzić w długotrwałą depresję. Sos był pomidorowy, zdążyłem w niego zainwestować dużo produktów i masę pracy. 74
  • Szwajcaria narodów 1 cze 2003, 1:00 "Nowa Unia Europejska" - konkurs "Wprost" i Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana 76
  • Pasztet z Edyty 1 cze 2003, 1:00 Edyta Górniak na naszych oczach została zmielona i rozsmarowana na zagranicznych grzankach tak cieniutko, że już jej prawie nie widać 78
  • Ameryka w czerwonej sieci 1 cze 2003, 1:00 50 lat temu stracono w USA Rosenbergów, fa ktycznych twórców sowieckiej bomby atomowej 80
  • Know-how 1 cze 2003, 1:00 Remont serca Poznańscy lekarze pod kierownictwem prof. Tomasza Siminiaka z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Poznaniu pierwsi na świecie przeszczepili do serca wyhodowane w laboratorium komórki, nie otwierając klatki... 83
  • Nakłuwanie miłorzębu 1 cze 2003, 1:00 Leczenie astmy lekami homeopatycznymi to strata pieniędzy - stwierdzili ostatnio specjaliści z Peninsula Medical School w Exeter w Wielkiej Brytanii. Brytyjscy uczeni przebadali 93 dzieci w wieku 5-15 lat, cierpiących na tę chorobę. U żadnego z nich po roku leczenia... 84
  • Grypą w raka 1 cze 2003, 1:00 Wirusy zwalczają nowotwory, choroby serca i infekcje 90
  • Bez granic 1 cze 2003, 1:00 Ziemia zadrżała Całe rodziny zostały uwięzione w ruinach domów - mówił zdenerwowany algierski premier Ahmed Ouyahia. Jego kraj nawiedziło jedno z największych trzęsień ziemi w historii. W katastrofie zginęło prawie 1,6... 92
  • Architekt nowego świata 1 cze 2003, 1:00 Dla Polski George W. Bush gotów jest nawet założyć smoking 94
  • Upiór Saddama 1 cze 2003, 1:00 Prawdę o Husajnie skrywają masowe groby. W nich Irakijczycy szukają dziś swych bliskich - Agata Jabłońska z Iraku. 100
  • Ambasador nadzwyczajny 1 cze 2003, 1:00 Szewach Weiss zbudował polski dom pod izraelską flagą 104
  • Iwan rządzi Niemcami 1 cze 2003, 1:00 Schröder zawiązał sobie pętlę na szyi 106
  • Irlandzkie lustro 1 cze 2003, 1:00 Czy będziemy jak Irlandczycy, tylko trochę bardziej? 108
  • Ostry zakręt 1 cze 2003, 1:00 Ukraina oddala się od Europy. Ten nie wypowiedziany wniosek ciążył nad odbywającą się w krakowskiej Willi Decjusza konferencją dotyczącą trójkąta weimarskiego i Ukrainy. 110
  • Cytat dyplomatyczny - Papież z dziwnego kraju 1 cze 2003, 1:00 Co sprawia, że niektórzy rodacy papieża wciąż mają kłopot z rozpoznaniem białego i czarnego? 110
  • Menu 1 cze 2003, 1:00 Kraj Gaiman w krainie czarów Być może następny komiks, wiersz lub scenariusz Neila Gaimana opowie o portfelu skradzionym w biały dzień w centrum Warszawy. Gdy sławny Brytyjczyk podpisywał swoją "Koralinę", stołeczni... 112
  • Młot bogów 1 cze 2003, 1:00 Ojcowie-założyciele" współczesnego rocka, którzy dla tego gatunku zrobili tyle, ile razem Mahler i Webern dla XX-wiecznej muzyki klasycznej - tak ocenia się znaczenie Led Zeppelin. 116
  • Błazen Europy 1 cze 2003, 1:00 Roberto Benigni: hochsztapler czy geniusz kina? 118
  • Kino Tomasza Raczka 1 cze 2003, 1:00 Matrix -Reaktywacja, W poniedziałek rano 119
  • (Nie)użyteczni idioci 1 cze 2003, 1:00 Lewicowi intelektualiści i artyści uważają bezmyślne krytykowanie Ameryki za kwintesencję wolności 120
  • Polski Rosjanin 1 cze 2003, 1:00 Walczyliśmy przeciw faszystom, a przecież sami byliśmy faszystami - odkrył Bułat Okudżawa 122
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 1 cze 2003, 1:00 Recenzje płyt 123
  • Seks w polityce 1 cze 2003, 1:00 Życie seksualne polskich polityków tradycyjnie owiane było mgiełką tajemnicy. O sekretarzu Gomułce było jedynie wiadomo, że żonę ma. Raz nawet padło z trybuny jej imię, a było ono: "Zofia". Szary obywatel wizerunku Zofii nie znał. Być może pokazała ją kiedyś Kronika Filmowa na... 124
  • Towarzysze i koledzy - Krótka instrukcja 1 cze 2003, 1:00 Zgłosiła się do mnie nie tak dawno grupa młodych działaczy z pytaniem, czy ja wiem, jak się tworzy w naszym kraju grupę osób sprawujących władzę. A ponieważ widzę społeczne zainteresowanie w tym temacie, po wielu wywiadach środowiskowych postanowiłem napisać i upowszechnić... 124
  • Organ Ludu 1 cze 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 22 (35) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 26 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza ZostaŁo 12 dni Alarm niebieski Najwyższe władze partyjne i państwowe ogłosiły w Polsce "alarm... 125
  • Polacy nie sypią 1 cze 2003, 1:00 Stara rymowanka: "Przeżyliśmy potop szwedzki, przeżyjemy i radziecki" mogłaby dzisiaj brzmieć: "Przeżyliśmy różne zera, przeżyjemy i Leppera" 126