Trzeci filar

Trzeci filar

Dodano:   /  Zmieniono: 
Czy Polska może rządzić Unią Europejską?
 Jaka powinna być strategia Polski wobec dalszego rozwoju politycznego Unii Europejskiej? Pytanie jest naglące nie tylko z powodu naszego bliskiego członkostwa w unii, ale także z racji konfliktów politycznych z Niemcami i Francją. Każdy kraj członkowski patrzy nieco inaczej na unię, ma wobec pożądanego jej przyszłego kształtu inne zamiary.
Niemcy i większość małych krajów popierają wszelkie propozycje pogłębiające integrację. Wielka Brytania zwykle takim propozycjom się opiera. Stawia to Francję w sytuacji języczka u wagi. Jeśli Francja nie popiera danej propozycji, to nie jest ona nawet poważnie rozważana. Jeśli Francja opowiada się za konkretnym rozwiązaniem, to Wielka Brytania staje przed wyborem: albo się dołączyć, albo wykluczyć z danej dziedziny integracji europejskiej (tak było w wypadku umowy z Schengen). Ten mechanizm skutkuje tym, że zasadnicze kierunki rozwoju unii na ogół wybiera Francja. Stąd bierze się jej szczególna pozycja.
Ten "mechanizm ewolucji" unii wynika z rozbieżnych strategii wobec budowy Europy. Strategia niemiecka - maksymalnego rozwijania elementu federalnego w unii - bierze się z faktu, iż wielkie Niemcy z powodu dwóch przegranych wojen są politycznie słabe, szczególnie w polityce zagranicznej i obronności. Wtopienie się w Europę pozwala Niemcom odzyskać znaczenie przez siłę wpływów unii.
Niemcy od małych krajów różni to, że wzmacniają te instytucje (Parlament Europejski), w których znaczenie kraju zależy od liczby ludności. Małe kraje preferują zaś te instytucje, w których wszystkie państwa mają względnie równe wpływy (Komisja Europejska). Hiszpania i Włochy stosują strategię pośrednią między niemiecką i francuską, choć podejście włoskie jest bliższe niemieckiemu, a hiszpańskie - francuskiemu.

Imperium kontratakuje
Polska musi się zdecydować, jaką przyjąć strategię europejską. W normalnych warunkach byłoby jasne, że powinniśmy się zdecydować na strategię podobną do niemiecko-włoskiej. Polska także jest dużym krajem, ale politycznie słabym. Wynika to po części z biedy, ale jeszcze bardziej z mało zdyscyplinowanego systemu politycznego, który zmniejsza naszą możliwość wpływania na decyzje europejskie. Jest to także problem Włoch. Wobec tego powinniśmy się kierować przesłanką, że im więcej federalizmu w Europie, tym więcej wpływu na decyzje będą mieli Polacy, choć niekoniecznie państwo polskie. Zresztą niedawny sondaż pokazuje, że Polacy mają większe zaufanie do instytucji unijnych niż do własnych. Właśnie z takich powodów popieram jak najszybsze przystąpienie Polski do strefy euro.
Problemem jest to, że własnej strategii nie realizuje się w próżni, lecz w kontekście strategii stosowanych przez innych graczy. Perspektywa rozszerzenia unii spowodowała zasadniczą zmianę w strategii Francji. Znacznie trudniej jest być języczkiem u wagi w grupie dwudziestu pięciu krajów niż piętnastu. Francja więc próbuje stworzyć stałe jądro unii z Niemcami i kilkoma małymi krajami. W tym kontekście trzeba widzieć rozpoczęte w styczniu tego roku wspólne sesje rządów i parlamentów Francji i Niemiec, a także stworzenie wspólnego sekretariatu. Według tej koncepcji, jądro miałoby decydujący wpływ na kształt nowych instytucji unijnych. Kraje z tzw. peryferii musiałyby po prostu zaakceptować te rozwiązania. Co gorsza, byłyby dopuszczane do nich z opóźnieniem (na wzór strefy euro). Także w konflikcie Francji ze Stanami Zjednoczonymi o Irak ważnym celem było scalenie polityki zagranicznej Francji i Niemiec. Poprzednio stanowiska tych dwóch krajów były rozbieżne na skutek atlantyckiej orientacji Niemców.

Dwutorowa strategia
Jakie są implikacje nowej strategii francuskiej dla Polski? Takie, że nasza polityka powinna być dwutorowa. W tych dziedzinach, w których dalsze pogłębienie odbywa się na zasadach federalnych, dając równe prawa wszystkim państwom lub obywatelom europejskim, powinniśmy popierać integrację europejską. Oczywiście, o ile nie stoi ona w konkretnym wypadku w konflikcie z polskimi interesami. Niestety, nie można tej zasady stosować do polityki zewnętrznej unii (tzn. do ewentualnej wspólnej polityki zagranicznej wobec reszty świata).
Po pierwsze dlatego, że w koncepcji tej polityki, promowanej przez Francję i Niemcy, dostrzega się w Stanach Zjednoczonych głównego rywala Europy. Po drugie, koncepcja ta (cokolwiek prezydent Francji by mówił) oparta jest na pacyfistycznych odruchach ludności tych dwóch krajów. Polityka zagraniczna, która jest zarazem antyamerykańska i pacyfistyczna, nie ma wiele szans w Europie i świecie!
Jako kraj na obrzeżach unii nie możemy sobie pozwolić na politykę zewnętrzną, która doprowadziłaby do konfliktu z jedynym poważnym gwarantem pokoju i bezpieczeństwa w Europie. Nie jest przypadkiem, że kraje sprzeciwiające się tej polityce znajdują się raczej na obrzeżach unii, a te, które ją popierają, leżą cieplutko w środku. Zupełna bezradność Europy wobec MiloŠsevicia wskazuje, na co moglibyśmy liczyć w wypadku pojawienia się podobnego watażki na Wschodzie. To, że obecnie na nic takiego się nie zanosi, nie jest argumentem. Chodzi o zapewnienie bezpieczeństwa Polski na dziesięciolecia.
Europa traci jeden ze swoich najważniejszych atutów w polityce zagranicznej - siłę przyciągania. Wynika to z dramatycznej utraty dynamizmu gospodarczego w ciągu ostatnich pięciu lat. A to z kolei wynika z zastosowania antyrynkowego modelu społecznego, który zresztą stanowi część ideologicznych podwalin proponowanego jądra francusko-niemieckiego. Dzięki owej sile przyciągania unia mogła odegrać kluczową rolę (obok Stanów Zjednoczonych) w stabilizowaniu Europy Środkowo-Wschodniej po upadku komunizmu. Marchewka członkostwa w unii odegrała zasadniczą rolę w przekonaniu wielu krajów tego regionu do reform gospodarczych i unikania konfliktów międzynarodowych lub etnicznych. Mam wątpliwości, czy będzie można w podobny sposób za dziesięć lat wpłynąć na Turcję, Ukrainę czy Białoruś, nie mówiąc już o krajach Bliskiego Wschodu czy północnej Afryki.
Antyamerykańska polityka zewnętrzna jest pojmowana w Paryżu jako kluczowy element budowania jądra francusko-niemieckiego. Nie istnieje więc możliwość uczestnictwa w niej na równych prawach. Trzeba się jej albo podporządkować, albo ją odrzucić.
Wydaje się, że jeśli chodzi o politykę zewnętrzną, to Europa jest skazana, co najmniej do następnych wyborów w Niemczech, na walkę czterech z dwoma (czyli Włoch, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Polski ze środkiem francusko-niemieckim). Jak pogodzić ten konflikt z naszym interesem w pogłębieniu integracji europejskiej na zasadach federalnych? Będzie to wielkim wyzwaniem pierwszego okresu naszego członkostwa w unii.
Więcej możesz przeczytać w 22/2003 wydaniu tygodnika Wprost.

Archiwalne wydania tygodnika Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 22/2003 (1070)

  • Wprost od czytelników1 cze 2003, 1:00Listy od czytelników3
  • Na stronie - OSTalgia1 cze 2003, 1:00Życie musi nas wziąć za pysk3
  • Peryskop1 cze 2003, 1:00[ kliknij na powyższą grafikę, aby ściągnąć większą wersję ]Luśnia kłamcą lustracyjnym? Posłowi Robertowi Luśni zarzucono kłamstwo lustracyjne. 15 maja rzecznik interesu publicznego skierował do sądu lustracyjnego wniosek o...6
  • Dossier1 cze 2003, 1:00KRZYSZTOF JANIK, minister spraw wewnętrznych i administracji "Każda partia rządząca ma swoje afery. Natura rzeczy jest taka i trzeba ją uszanować, że to, co ujdzie posłowi czy politykowi partii opozycyjnej, nie uchodzi na sucho ani na...7
  • Z życia koalicji1 cze 2003, 1:00Mieczysław Rakowski będzie miał talk show w telewizji! W jakiej telewizji? Głupie pytanie, oczywiście, w Telewizji Białoruskiej oddział w Warszawie, w regionalnej Trójce, w prime time, w soboty wieczorem. Proponujemy jako hostessę...8
  • Z życia opozycji1 cze 2003, 1:00Nasze słowo znowu ciałem się stało. O ile w cyberprzestrzeni coś ma ciało. Kilka miesięcy temu napisaliś-my, że powstała kultowa strona www.spieprzajdziadu.pl, na której młodzież czci Lecha Kaczyńskiego jako lidera...9
  • M&M1 cze 2003, 1:00NOWY RODZAJ AFERY - felieton Marka Majewskiego10
  • Playback1 cze 2003, 1:0010
  • Maria Danilewicz-Zielińska (1907-2003)1 cze 2003, 1:00Była nazywana archiwistką polskiej emigracji - część tych archiwów spłonęła w pożarze, który wybuchł w jej portugalskim domu w 2001 r. (mieszkała tam od 1973 r.). Urodziła się w 1907 r. w Aleksandrowie Kujawskim. Skończyła polonistykę. Przed wojną...10
  • Fotoplastykon1 cze 2003, 1:0012
  • Poczta1 cze 2003, 1:00Listy od czytelników14
  • Kadry1 cze 2003, 1:0015
  • Dynamiczny bezruch1 cze 2003, 1:00Ranking polityków: tylko dwóch polityków ma więcej ocen pozytywnych niż negatywnych16
  • Trzeci filar1 cze 2003, 1:00Czy Polska może rządzić Unią Europejską?22
  • Idę, więc jestem1 cze 2003, 1:00Co piąty pielgrzym w Europie jest Polakiem24
  • Zmierzch Gdańska1 cze 2003, 1:00Gdańsk przegrywa z Kilonią, Rostokiem, Tallinem i Kłajpedą28
  • Parobek z przyszłością1 cze 2003, 1:0010 proc. gospodarstw wytwarza aż 90 proc. całej produkcji rolnej RP. Pół miliona miejsc pracy stworzyli polscy farmerzy.32
  • Zawracanie gitary - Cienie gabinetu1 cze 2003, 1:00Tylko prywatyzacja ukróci państwowe złodziejstwo36
  • Nałęcz - Świadectwo faktów1 cze 2003, 1:00Ilekroć Polska otwierała się na Europę, zawsze zyskiwała36
  • Giełda i wektory1 cze 2003, 1:00Hossa Świat Trzej pancerni Uważni obserwatorzy niemieckiego rynku dostrzegli tam oznaki koniunktury. Na razie jedynie na pancerne samochody. Volkswagen, DaimlerChrysler i BMW sprzedały o 20 proc. więcej takich aut niż rok wcześniej....38
  • Polak Polakowi pasożytem1 cze 2003, 1:00Odpowiedzialność to coś, co powinni ponosić inni - kpił Napoleon Bonaparte. W Polsce uczyniono z tej kpiny niemal zasadę współżycia społecznego: mniejszość ponosi odpowiedzialność za większość wyzyskiwaczy. "Być wolnym, to ponosić odpowiedzialność...40
  • Dolaroekonomika1 cze 2003, 1:00Słabszy dolar wzmacnia Amerykę46
  • PIT-ania zasadnicze1 cze 2003, 1:00Rząd odłożył przyjęcie programu Kołodki. I słusznie! Po co drażnić społeczeństwo przed referendum?50
  • Reklama wolności1 cze 2003, 1:00Telewizje kończą wojnę o reklamę - zyskują widzowie, czytelnicy i słuchacze54
  • Słońce w bojlerze1 cze 2003, 1:00Dzięki zastosowaniu energii słonecznej o połowę zmniejszymy opłaty za ciepłą wodę58
  • Załatwione odmownie1 cze 2003, 1:00Socjalizm w Ameryce został wypróbowany i upadł 380 lat temu60
  • Supersam1 cze 2003, 1:00Gingo ratunkowy Fiat gingo to model, który ma uratować przed upadkiem turyński koncern samochodowy. Samochód zaprezentowano na tegorocznym salonie w Genewie. Produkowany w Polsce gingo będzie kosztował około 27 tys. zł. Auto...62
  • Wrażliwy macho1 cze 2003, 1:00Całe życie byłem jak zaciśnięta pięść: waliłem, miażdżyłem, wymierzałem ciosy. Teraz chcę rozluźnić te zaciśnięte dłonie i swobodnie dotykać rzeczy" - wyznaje jeden z bohaterów sztuki Tennessee Williamsa "Kotka na rozpalonym blaszanym dachu". To...64
  • Weekend z przyjemnością1 cze 2003, 1:00Praga, Amsterdam i Wiedeń wyrosły na stolice europejskiej rozrywki68
  • Rekiny konsumpcji1 cze 2003, 1:00Sześć miliardów złotych rocznie wydają Polacy na dzieci w wieku 6-18 lat72
  • Bikont do Makłowicza, Makłowicz do Bikonta - Lament z przypalonego garnka1 cze 2003, 1:00Drogi Robercie, CzujĘ siĘ fatalnie, bo przedwczoraj przypaliŁem sos. Jest to rodzaj tragedii, który potrafi mnie wpędzić w długotrwałą depresję. Sos był pomidorowy, zdążyłem w niego zainwestować dużo produktów i masę pracy.74
  • Szwajcaria narodów1 cze 2003, 1:00"Nowa Unia Europejska" - konkurs "Wprost" i Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana76
  • Pasztet z Edyty1 cze 2003, 1:00Edyta Górniak na naszych oczach została zmielona i rozsmarowana na zagranicznych grzankach tak cieniutko, że już jej prawie nie widać78
  • Ameryka w czerwonej sieci1 cze 2003, 1:0050 lat temu stracono w USA Rosenbergów, fa ktycznych twórców sowieckiej bomby atomowej80
  • Know-how1 cze 2003, 1:00Remont serca Poznańscy lekarze pod kierownictwem prof. Tomasza Siminiaka z Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w Poznaniu pierwsi na świecie przeszczepili do serca wyhodowane w laboratorium komórki, nie otwierając klatki...83
  • Nakłuwanie miłorzębu1 cze 2003, 1:00Leczenie astmy lekami homeopatycznymi to strata pieniędzy - stwierdzili ostatnio specjaliści z Peninsula Medical School w Exeter w Wielkiej Brytanii. Brytyjscy uczeni przebadali 93 dzieci w wieku 5-15 lat, cierpiących na tę chorobę. U żadnego z...84
  • Grypą w raka1 cze 2003, 1:00Wirusy zwalczają nowotwory, choroby serca i infekcje90
  • Bez granic1 cze 2003, 1:00Ziemia zadrżała Całe rodziny zostały uwięzione w ruinach domów - mówił zdenerwowany algierski premier Ahmed Ouyahia. Jego kraj nawiedziło jedno z największych trzęsień ziemi w historii. W katastrofie zginęło prawie 1,6...92
  • Architekt nowego świata1 cze 2003, 1:00Dla Polski George W. Bush gotów jest nawet założyć smoking94
  • Upiór Saddama1 cze 2003, 1:00Prawdę o Husajnie skrywają masowe groby. W nich Irakijczycy szukają dziś swych bliskich - Agata Jabłońska z Iraku.100
  • Ambasador nadzwyczajny1 cze 2003, 1:00Szewach Weiss zbudował polski dom pod izraelską flagą104
  • Iwan rządzi Niemcami1 cze 2003, 1:00Schröder zawiązał sobie pętlę na szyi106
  • Irlandzkie lustro1 cze 2003, 1:00Czy będziemy jak Irlandczycy, tylko trochę bardziej?108
  • Ostry zakręt1 cze 2003, 1:00Ukraina oddala się od Europy. Ten nie wypowiedziany wniosek ciążył nad odbywającą się w krakowskiej Willi Decjusza konferencją dotyczącą trójkąta weimarskiego i Ukrainy.110
  • Cytat dyplomatyczny - Papież z dziwnego kraju1 cze 2003, 1:00Co sprawia, że niektórzy rodacy papieża wciąż mają kłopot z rozpoznaniem białego i czarnego?110
  • Menu1 cze 2003, 1:00Kraj Gaiman w krainie czarów Być może następny komiks, wiersz lub scenariusz Neila Gaimana opowie o portfelu skradzionym w biały dzień w centrum Warszawy. Gdy sławny Brytyjczyk podpisywał swoją "Koralinę", stołeczni...112
  • Młot bogów1 cze 2003, 1:00Ojcowie-założyciele" współczesnego rocka, którzy dla tego gatunku zrobili tyle, ile razem Mahler i Webern dla XX-wiecznej muzyki klasycznej - tak ocenia się znaczenie Led Zeppelin.116
  • Błazen Europy1 cze 2003, 1:00Roberto Benigni: hochsztapler czy geniusz kina?118
  • Kino Tomasza Raczka1 cze 2003, 1:00Matrix -Reaktywacja, W poniedziałek rano119
  • (Nie)użyteczni idioci1 cze 2003, 1:00Lewicowi intelektualiści i artyści uważają bezmyślne krytykowanie Ameryki za kwintesencję wolności120
  • Polski Rosjanin1 cze 2003, 1:00Walczyliśmy przeciw faszystom, a przecież sami byliśmy faszystami - odkrył Bułat Okudżawa122
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego1 cze 2003, 1:00Recenzje płyt123
  • Seks w polityce1 cze 2003, 1:00Życie seksualne polskich polityków tradycyjnie owiane było mgiełką tajemnicy. O sekretarzu Gomułce było jedynie wiadomo, że żonę ma. Raz nawet padło z trybuny jej imię, a było ono: "Zofia". Szary obywatel wizerunku Zofii nie znał. Być może...124
  • Towarzysze i koledzy - Krótka instrukcja1 cze 2003, 1:00Zgłosiła się do mnie nie tak dawno grupa młodych działaczy z pytaniem, czy ja wiem, jak się tworzy w naszym kraju grupę osób sprawujących władzę. A ponieważ widzę społeczne zainteresowanie w tym temacie, po wielu wywiadach środowiskowych...124
  • Organ Ludu1 cze 2003, 1:00TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 22 (35) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 26 maja 2003 r. Cena + VAT + ZUS + akcyza ZostaŁo 12 dni Alarm niebieski Najwyższe władze partyjne i państwowe ogłosiły w Polsce "alarm...125
  • Polacy nie sypią1 cze 2003, 1:00Stara rymowanka: "Przeżyliśmy potop szwedzki, przeżyjemy i radziecki" mogłaby dzisiaj brzmieć: "Przeżyliśmy różne zera, przeżyjemy i Leppera"126