Powrót volkswagendeutschów

Powrót volkswagendeutschów

Dodano:   /  Zmieniono: 
Czy Polska zapłaci odszkodowania wysiedleńcom do Niemiec z lat 70. i 80.?
Kilkaset tysięcy dzisiejszych obywateli Niemiec, którzy opuścili Polskę po 1970 r. - zwanych volkswagendeutschami - ma szansę odzyskać mienie pozostawione w starym kraju. W najlepszej sytuacji prawnej są ci, którzy wyjechali na podstawie umowy Gierek - Schmidt z 1975 r. W zamian za pożyczkę w wysokości miliarda marek polska strona zobowiązała się zgodzić na wyjazd obywateli pochodzenia niemieckiego. Część z nich musiała przekazać swój majątek na rzecz skarbu państwa. Precedens już mamy: Richard Kiezun (wcześniej Ryszard Kieżuń) otrzymał z Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie propozycję ugody przewidującą zwrot części mienia lub odszkodowanie. Zanim w latach 80. Kiezun wyjechał na stałe do Niemiec, sprzedał swoją zagrodę i dom w gminie Dowidy nieopodal Olsztyna. Zostawił ziemię i las, które przejęło państwo. Jak się teraz okazuje - bezprawnie.

Dom za paszport
Choć postawienie polskich obywateli pochodzenia niemieckiego przed wyborem "dom albo paszport" łamało nawet peerelowską konstytucję, na razie nie starają się oni odzyskać pozostawionego mienia. Taka możliwość jednak istnieje. W wypadku 100 tys. osób jest także prostszy sposób. Otóż polskim urzędnikom nie chciało się dopełnić minimum formalności wymaganych przy przejmowaniu poniemieckiego majątku (m.in. Richarda Kiezuna). Procedura przepisania tzw. majątku opuszczonego przewidywała, że jeśli nie uda się odnaleźć właściciela porzuconej nieruchomości, po jej przejęciu należy wywiesić w gminnej gablocie odpowiednie obwieszczenie. Ówcześni urzędnicy, nie przewidując zmian, jakie dokonały się po 1989 r., takimi drobiazgami się nie przejmowali i obwieszczeń przeważnie nie wywieszali. - Pytałem kilku gminnych urzędników z tamtych czasów i przyznawali, że ten wymóg na ogół nie był wypełniany - potwierdza Adam Sierzputowski, starosta olsztyński. To, że nie wywieszono stosownego ogłoszenia, sprawiło, że Richard Kiezun uzyskał korzystną dla siebie decyzję o zadośćuczynieniu. W wielu wypadkach tzw. przepisań majątku na rzecz skarbu państwa dokonywano pod przymusem - uzależniając od tego wydanie paszportu. Udowodnienie tego (choćby poprzez przedstawienie świadków) również umożliwia odzyskanie mienia.
Kilkaset hektarów ziemi opuszczonej przez wyjeżdżających do Niemiec przejął Ośrodek Wypoczynkowy Urzędu Rady Ministrów w Łańsku. Kiedy kierował nim płk Kazimierz Doskoczyński, były osobisty ochroniarz Bolesława Bieruta, skromna leśniczówka Lalka rozrosła się do rozmiarów latyfundium, wchłaniając okoliczne wioski. Pierwsze były Rybaki, potem podobny los spotkał Orzechowo. Mieszkańcom tych wiosek paszporty emigracyjne przynoszono do domu. Nie udało się przejąć ziemi we wsi Pluski - tam tylko kilku gospodarzy przekazało swój majątek. Teraz mają szansę na jego odzyskanie. Właśnie z Plusek pochodzi rodzina Agnieszki Knorr, która - jak twierdzi - została zmuszona do oddania ziemi na rzecz skarbu państwa. Procesowała się o zwrot majątku, lecz przegrała. Sąd Najwyższy - na drodze kasacji - zdecydował jednak, że Agnieszka Knorr odzyska zagarniętą jej rodzicom ziemię. Pomógł kruczek prawny. Dekret o majątkach opuszczonych mówił tylko o właścicielach nie zaś o ich spadkobiercach.

Podwójne Życie "póŹnych wysiedleŃców"
W latach 70. i 80. władze PRL pozbyły się z terenu Warmii i Mazur około 200 tys. obywateli. Część z nich wyemigrowała oficjalnie, zrzekając się obywatelstwa. Część zwyczajnie nie wróciła z wyjazdów turystycznych. Ci, którzy mieli atrakcyjnie położone gospodarstwa nad jeziorami, do wyjazdu zostali zmuszeni. Tzw. spätaussiedlerzy, czyli późni wysiedleńcy, po przybyciu do Niemiec otrzymywali finansowane z budżetu państwa mieszkania, fundowano im kursy językowe, znajdowano pracę, a co najważniejsze - na podstawie ogólnikowych oświadczeń - wypłacano odszkodowania za majątki pozostawione w Polsce.
Po 1989 r. emigranci zaczęli masowo występować z wnioskami o powtórne nadanie lub przywrócenie polskiego obywatelstwa. Ci, którzy kilka lat wcześniej szukali dziadka w 
Wehrmachcie, przypominali sobie, że drugi służył u Andersa. Wykorzystywali też uchybienia urzędników wydających decyzje o przejęciu majątku na rzecz skarbu państwa polskiego. Takim uchybieniem może być na przykład brak odpowiedniego wpisu w księgach wieczystych.

WydoiĆ krowĘ dwa razy
Starosta Adam Sierzputowski twierdzi, że ma sposób na powstrzymanie fali roszczeń. W niemieckim Urzędzie Kompensacyjnym, który wypłacał wysiedleńcom odszkodowania, dowiedział się bowiem, że podpisywali oni oświadczenia, w których zobowiązywali się do zwrotu odszkodowania w wypadku odzyskania majątku w Polsce. - Podpisy pod składanymi w Niemczech wnioskami o rekompensatę za utracone mienie gwarantują, że nie dojdzie do dwukrotnego wydojenia tej samej krowy - mówi Sierzputowski. Stanisław Kowalski, wojewódzki inspektor nadzoru geodezyjnego, uważa, że sprawa nie jest taka prosta. - Jeżeli o zwrot majątku stara się polski obywatel, nie ma podstawy prawnej, by zawiadamiać stronę niemiecką i domagać się stosownych dokumentów - mówi Kowalski. A polskimi obywatelami są nadal osoby, które w latach 80. wyjechały za granicę na podstawie paszportu turystycznego i osiedliły się w Niemczech. Nie zrezygnowały one z polskiego obywatelstwa, a władzom PRL nie zgłaszały wyjazdu. Niektóre do tej pory mają polski meldunek. Stanisław Kowalski liczy też na to, że przed wysuwaniem roszczeń może powstrzymać emigrantów ewentualność wypłacenia obecnym użytkownikom nieruchomości zadośćuczynień za poniesione inwestycje.
Po ugodzie zaproponowanej przez władze Richardowi Kiezuniowi w kolejce czekają kolejne wnioski o zwrot lub odszkodowania. Wkrótce można się spodziewać tysięcy następnych - na Warmii i Mazurach, na Górnym Śląsku i Opolszczyźnie, skąd wywodzi się pół miliona "późnych wypędzonych". Po raz kolejny okazuje się, że prawem własności nie można żonglować na polityczne zamówienie. Ewentualne odszkodowania będą kolejną spuścizną po rzekomo złotych latach Gierka, za którymi tęskni ponad połowa Polaków. Także oni złożą się na odszkodowania.

Cezary Gmyz
Współpraca: Jagoda Mytych
Więcej możesz przeczytać w 35/2003 wydaniu tygodnika e-Wprost.

Archiwalne wydania Wprost dostępne są w specjalnej ofercie WPROST PREMIUM oraz we wszystkich e-kioskach i w aplikacjach mobilnych App StoreGoogle Play.

 0

Spis treści tygodnika Wprost nr 35/2003 (1083)

  • Wprost od czytelników 31 sie 2003, 1:00 Wyrób mlekopodobny Gratuluję artykułu "Wyrób mlekopodobny" (nr 32). To, co oferuje sieć handlowa, przeważnie nadaje się wyłącznie do oglądania, i to z daleka. Można jednak kupić normalną żywność - od... 3
  • Na stronie 31 sie 2003, 1:00 Wielu Polaków gustuje bardziej w płacowaniu niż w pracowaniu 3
  • Peryskop 31 sie 2003, 1:00 Prawdy kontra prawda - Prawda w sprawie Rywina jest jedna, więc i sprawozdanie powinno być jedno. Doszło jednak do tak wielu rozbieżności, że raczej nie uda się nam wypracować wspólnego stanowiska - mówi Zbigniew Ziobro,... 6
  • Dossier 31 sie 2003, 1:00 abp Józef GLEMP prymas Polski "Przepraszamy Pana Boga za to, że Owsiakowi nie udało się włączyć w nurt odrodzenia, że postawił znak zakazu na wejście Chrystusa do swego Woodstocku, a otworzył bramy dla wielu innych... 7
  • Poczta 31 sie 2003, 1:00 Z życia opozycji Dwa razy w rubryce "Z życia opozycji" (nr 32, nr 33) pojawiło się hasło: "Unia Wolności - partia ludzi o czystych Wujcach". Zdając sobie sprawę ze szczególnego charakteru tej rubryki, nie oburzam... 9
  • Kadry 31 sie 2003, 1:00 9
  • M&M 31 sie 2003, 1:00  SYDNEY, BERLIN, ŁÓDŹ Łódź, wbrew prezydentowi, się zgodziła - Niech no już się u nas odbywa ta parada techno. Wilk syty - owca cała, bo mając na względzie, że jest za późno - i tak parady nie będzie. 10
  • Pol odkrywca 31 sie 2003, 1:00 "Gazeta Wyborcza" zamieściła wywiad z wicepremierem i ministrem infrastruktury Markiem Polem. 10
  • Playback 31 sie 2003, 1:00 Leszek Miller, prezes Rady Ministrów, i Krzysztof Janik, minister spraw wewnętrznych i administracji 10
  • Z życia koalicji 31 sie 2003, 1:00 Minister Janik dokonaŁ wiekopomnego odkrycia. Wie już, skąd te zaciekłe ataki na rząd. "Bywa, że okazją do ataku są fochy jakiejś ustosunkowanej żony albo na przykład nieprzybycie któregoś z nas na jakieś przyjęcie, co... 12
  • Z życia opozycji 31 sie 2003, 1:00 Trwa wykryta przez Zbigniewa Wassermanna (PiS) akcja tajnych służb. Polega ona na lansowaniu Jana Rokity (PO) kosztem braci Kaczyńskich (bracia Kaczyńscy). Spisek jest ewidentny. Ostatnio na przykład pojawiły się pomysły, żeby Rokita... 13
  • Fotoplastykon 31 sie 2003, 1:00 14
  • Szkoła rynku 31 sie 2003, 1:00 Ponad dwieście polskich podstawówek uczy już na europejskim poziomie 16
  • Policyjna atrapa 31 sie 2003, 1:00 Czy mamy jeszcze policję? 20
  • Agencja Niebezpieczeństwa Wewnętrznego 31 sie 2003, 1:00 Zatrzymanie Jacka Kalasa było de facto uderzeniem w Krzysztofa Szwedowskiego, wiceprezesa NIK i byłego wiceszefa UOP 22
  • Dwie Polski 31 sie 2003, 1:00 Nasza wspólnota narodowa staje się fikcją 24
  • Futbol totalny 31 sie 2003, 1:00 Europejska superliga jedynym ratunkiem dla polskiej piłki 28
  • Powrót volkswagendeutschów 31 sie 2003, 1:00 Czy Polska zapłaci odszkodowania wysiedleńcom do Niemiec z lat 70. i 80.? 32
  • Nałęcz - Rozgrzewka 31 sie 2003, 1:00 W zgiełku naszych politycznych sporów trudniej będzie przypomnieć Europie, że bez Sierpnia �80 wyglądałaby inaczej 33
  • Giełda i wektory 31 sie 2003, 1:00 Hossa Świat Prostytutki przekwalifikowane Węgierskie Stowarzyszenie Ochrony Interesów Prostytutek wystąpiło o 300 tys. euro z unijnych funduszy przeznaczonych na pomoc dla przyszłych krajów członkowskich. Pieniądze miałyby... 34
  • Niewypał Kołodki 31 sie 2003, 1:00 Czy SLD rozbroi minę budżetową za pomocą młotka? 36
  • Warszawska ruletka 31 sie 2003, 1:00 W Stanach Zjednoczonych osobom zamieszanym w sprawę zniknięcia cudzych pieniędzy nie podaje się ręki 40
  • Wędka zza oceanu 31 sie 2003, 1:00 Amerykańska Polonia mogłaby inwestować u nas nawet 10 mld USD rocznie! 42
  • Kraj Wschodzącego Słońca 31 sie 2003, 1:00 Yoshiko Takahashi nie jest entuzjastyczną działaczką ruchu na rzecz ochrony środowiska, ale w ubiegłym roku zachwyciły ją panele słoneczne, które wytwarzają większość energii elektrycznej zużywanej w jej domu o powierzchni 120 m2 46
  • Balcerowicz wprost - Byt a świadomość 31 sie 2003, 1:00 Wzrost podatków hamuje rozwój gospodarki i zniechęca do powiększania legalnego zatrudnienia 48
  • 2 x 2 = 4 - Współczuję Gudzowatemu 31 sie 2003, 1:00 Spece od sprawiedliwości społecznej narażają Polskę na gigantyczne straty 49
  • Supersam 31 sie 2003, 1:00 Na spokojną podróż Lokomotiv to naturalny lek zapobiegający chorobie lokomocyjnej składający się ze sproszkowanego kłącza imbiru, który blokuje nudności i wymioty. Lokomotiv - w przeciwieństwie do leków syntetycznych... 50
  • McChleb 31 sie 2003, 1:00 Polski chleb może się stać narodowym produktem eksportowym jak węgierskie salami i włoskie spaghetti 52
  • Odroda tatczezne 31 sie 2003, 1:00 Nowy naród RP - Kaszubi 60
  • Makłowicz do Bikonta, Bikont do Makłowicza 31 sie 2003, 1:00 Piotrusiu! Jak i poprzednio, piszę do Cię z ziem korony świętego Stefana, skąd jeszcze przez tydzień nie zamierzam się ruszać 62
  • Druga płeć - No 31 sie 2003, 1:00 Na najpotężniejszą konkurentkę miłości wyrosła młodość. Jej kult, zwłaszcza dla kobiet, stał się zabójczy 63
  • Teatr wojny 31 sie 2003, 1:00 Żaden aktor nie wypadł na światowej scenie tak dobrze jak Hitler w 1938 roku Niemiecki wywiad radiowy zarejestrował w maju 1938 r. rozmowę telefoniczną Jana Masaryka, czeskiego ambasadora w Londynie, z prezydentem Czechosłowacji Edvardem... 64
  • Know - how 31 sie 2003, 1:00 Mózg z kreatyny Przyjmowanie stosowanej przez wielu sportowców kreatyny zwiększa sprawność umysłową osób nie jedzących mięsa. Badania przeprowadzone przez brytyjskich naukowców z University of Northumbria... 67
  • Chorobliwe lenistwo mężczyzn 31 sie 2003, 1:00 Andropauza to mit! 68
  • Nadciąga bóg wojny 31 sie 2003, 1:00 Zbliżenia Marsa i Ziemi już wielokrotnie miały zwiastować kataklizmy. 72
  • Zabić Parkinsona 31 sie 2003, 1:00 Czy terapie genowe to szaleńczy eksperyment? 74
  • Bez granic 31 sie 2003, 1:00 Wojna futbolowa "Nie możemy dopuścić, aby sąd decydował o kolejności w tabeli rozgrywek" - tak premier Włoch Silvio Berlusconi tłumaczył konieczność wydania przez rząd dekretu zabraniającego sądom cywilnym karnego... 76
  • Baas - Kaida 31 sie 2003, 1:00 Ludzie Saddama połączyli w Iraku siły z międzynarodówką terrorystyczną 78
  • Faszysta w Pałacu Elizejskim? 31 sie 2003, 1:00 "Płonącą jesień" zapowiada francuskiemu rządowi antyglobalista kryminalista José Bové 82
  • Boskie łzy 31 sie 2003, 1:00 W Kaliningradzie kradną, bo nie ma, a nie ma, bo kradną 84
  • Baranek Kaddafi 31 sie 2003, 1:00 Twarda polityka Białego Domu rzuciła libijskiego dyktatora na kolana 88
  • Menu 31 sie 2003, 1:00 Kraj Sopot komediowy Skaldowie, reprezentujący na sopockim festiwalu Nowy Jork (podczas koncertu Muzyka Świata), nawiązali do międzynarodowej tradycji imprezy. O związkach zespołu ze Stanami Zjednoczonymi miało świadczyć to, że mieszka... 90
  • Śmieszny strach 31 sie 2003, 1:00 Krwawe horrory stały się ulubionymi komediami nastolatków 92
  • Wenecki szpagat 31 sie 2003, 1:00 Wenecja, programowo antyhollywoodzka, zwycięzców wręcz popycha do Hollywood 94
  • Pieśnią i mieczem 31 sie 2003, 1:00 Już milion Polaków rocznie uczestniczy w inscenizacjach średniowiecznych bitew i rycerskich turniejach 96
  • Płyty Kuby Wojewódzkiego 31 sie 2003, 1:00  STARSAILOR Silence Is Easy - ** Świat otrzyma ten album dopiero we wrześniu, ale my możemy już dziś odpalić walec i leniwym sierpniowym tempem odbyć brutalną przejażdżkę po nowym dokonaniu pięknych dwudziestoletnich z Albionu.... 97
  • Requiem dla łysej śpiewaczki 31 sie 2003, 1:00 "Skopię jej dupę"- zagroził Frank Sinatra Sinéad O'Connor po jej kolejnym wyskoku 98
  • Perły do lamusa? - Mały wielki świat 31 sie 2003, 1:00 Polacy, którzy mają opinię snobów, obecnie nie wiedzą, co się dzieje poza kinem komercyjnym 99
  • Co media - Po pierwsze: nie zapeszać! 31 sie 2003, 1:00 Jak się okazało, bezpośrednią przyczyną braku prądu w Ameryce była Północnoamerykańska Rada Niezawodności 100
  • Nowowizja - Ręce i kieszenie 31 sie 2003, 1:00 Zwykle kiedy kończą się wakacje, okazuje się, że jesteśmy bez grosza. 100
  • Organ Ludu 31 sie 2003, 1:00 TRYBUNA PRZYMIERZA MIĘDZY DAWNYMI A MŁODYMI Nr 35 (48) Rok wyd. 2 WARSZAWA, poniedziałek 25 sierpnia 2003 r. Cena + VAT + ZUS + winieta Armia polska jest zwycięska Pepiki nie poznały się Dzisiaj już bez żadnych wątpliwości widać, że... 101
  • Skibą w mur - Chlup w dziób! 31 sie 2003, 1:00 Najnowsze badania naukowców wykazują, że wóda jest lepsza od witamin, seksu oralnego czy serialu "Klan" 102